Skip to main content

Full text of "God Bîzad"

See other formats


LIBRARY OF THE 
JVxas s acnus etts 
Biole Oociety 



Catalog No. ATM ;ipo-/y6c/1^7 
Family AT^^>^PA.5<^A^I 
iSub Family So \;!fii€rj^vX>;i/y<3F./o/7 
Brancn 

Group 

Language N A v/sswQ (^Mav^vjp^ 

Dialect 

Locality 

Contents .>ScKlFTVR&>5 

V ersion 

Translator R€v. L, ..'P» B r i hK 

PutlisW ty A . "B. .S , 

Place A(/ 

Date n/7 

Accession ^ o. 3 3 O 
Accession Date JAN ' k 7?3P 
Price 0,^.._.--^.J^ 












■^/< 






•^ 



V' 



•.*/ 






'i .V 



GOD BIZAD 



AMERICAN BIBLE SOCIETY 
NEW YORK 



[Navaho, 1277?o.] 1917 



A 



GOD BIZAD DIYFNI 

bits'ando la' bido ni'li 



PAGE 



Hode'ziz 3 

Clzninah, wolta'i 20, 3-17 106 

Sin 1, 23, 32, 51, 139 108 

Hoyan'go Haidzi'hi, woltai 2 113 

Aize'ah, wolta i 52, 13-53, 12, ado 55 115 

Jonah 118 

Matthew, wolta'i 6, 9-13 123 

Mark 124 

Luke, wolta'i 1, 2, 14:28-35, 15, ado 16 169 

Jan 181 

Daladi A'dadzai, wolta'i 1 ado 2 235 

Romgi Kedahat'ini, wolta'i 1-8 241 

Ahodoni'li Be'hozi'ni, woltai 20, 21, ado 22 257 



NAVAHO ALPHABET 
Dineh bizad beh-eli'ni 

dInEH ENGLISH 

a as in what iikan' = sweet 

a " " father..... la - three 

a " " (see Note) nanihiye'la = I have chosen you 

b " " bell bes = knife 

c " ch " church ciz = firewood 

d ]| " dodah = no 

e " " met keh = mocassin 

e " " " (prolonged) . . e = garment 

e " " they nile'di = away off 

f " " foreign words only 

g" " go gah = rabbit 

g " " hogan = dwelling 

h " " house holon = to have or possess 

h " " haih = winter 

i " " machine lin = horse 

i " " " (prolonged), .hadzi = he spake 

i " "it lit = smoke 

j " " judge jeh = pitch, gum 

k " " king kin _ = house 

k " " nitsiskes = I am thinking 

k'l^^ " k'ai' = willow 

1 " " lamp lah'an = assent 

1 ]| ;] lo ^ = fish 

m " " man main = coyote 

n " " not Noda'i = Ute 

n " " nadan = corn 

n initial (see Note) 

o " " boat lo'k'a = reed 

" " pole lo = fish 

p only qualifies b in certain words 

q " foreign words only 

s " " sin sin song 



s a^ 
s " 
t " 

u " 

V 

w" 

X 

y " 

z " 
z " 



m sugar , 



top. 



DINEH 

sih 

beatois 

tseh 

te'li 

t'aat'eh 

fury t'oahayu'i 

foreign words only 

wood wo'yahdi 

foreign words only 

you yo 

zone azat'i'i 

azure size'e 



ENGLISH 

= I, me, my, mine 

= whip 

= rock 

= burro 

= all 

= much, many 

= below, down 

= beads 
= bridle 
= my father 



a* glottal stop as in la' = 

c' interruption " " c'ah 

dl " " dlon 

dz - " " dzil 

hw " " hwihsilin' 

tl " " ditle 

tr " "..... tl'oh 

ts " " tseh 

ts' " " tsin 

ai ' " " nagai' 

ao " " daolyeh 

ei " " seih 

Rising inflection sinin 

Falling inflection sinin 

Accent Hak'go 



one, some, another 
used also with e' i' o' n' 

= hat 

= prairie dog 

= mountain 

= satisfied 

= wet 

= hay, grass 

= rock 

= bone 

= that one 

= their name 

= sand 

= my nostrils 

= my face 

= Come 



Note— a occurs only three times, the syllable of which it 

forms a part is sounded in the throat with the lips open. 

n is used as the initial letter in such words as hit'en, 

nidih, etc.; in all such words the i is almost silent. 
n when used in such words as ayoayo nih indicates a 
sound which is made in the throat and nasal passages. 



MOZES BI NALTSOS ALTSEH'IGI 

HODE'ZIZ 

YOLYEH'IGI 



WOLTAl 1. I 

1 Hodeyadan God ya'dilhil 
in'dah nahasdzan a'yilah. j 

2 Ado nahasdzan do al'yah 
yengi at'e' dah silin', ado, 
t'ado bika silahi dah; bikagi 
t'aat'e-hit'en cahalhet. Ado 
God bi Nilc'ih Diyin'i toh bi- 
kago nahale*. 

3 Ado God, Adindin' le', 
di'nid ; t'a a'ko adindin si- 
lin'. 

4 Ado God adindin'igi yi- 
nel'in'go ei ya'at'eh ; ado 
God ei adindin'igi cahalhei 
yit atts'a-yi'nil. 

5 Ado God adindin'igi ei 
Jihh yidi'nid, cahalhel'igi ei 
Tl'e yidi'nid. Ako i1 ani in'- 
dah abin'i ei t'aa'lah ts'ide 
altseh' la' ajinh azlin'. 

6_Tf Ado God anado nid, Toh 
bita'gi haz'anh' wole', ako 
toh t'a alc'ijih dolel. 

7 Ado haz'an'igi ei God 
a'yilah, ado haz*an'igi biyadi 
toh'igi, ado haz'an'igi bikagi 
toh'igi ei di'igi alts'a-yi'nil; 
ei t'a akot'eh silin'. 

8 Ado God ei haz'an'igi 
Yah yidi'nid. Ako i1 ani in'- 



dah abin'i bilgo naki jihh 
azlin'. 

9 T[ Ado God anado'nid, 
Yah biyadi toh'igi ei t'a- 
lah'ajih' ahan naho'gye, ado 
ni' yiltsei'igi yit'ih le*: ako ei 
t'a akot'eh silin'. 

10 Ado God ni' yiltsei'igi ei 
Nahasdzan yidi'nid; ado toh 
ahan-nahezgo'igi ei To'-hi- 
le\ yidi'nid : ako ei God yi- 
nel'ih'go, ya'at'eh. 

11 Ado God anado'nid, Na- 
hasdzan bits'ahdo tl'oh in'- 
dah c'il bilastsi daholon'igi, 
ado tsin t'a al'ah adat'e'li, 
binest'ah* daholon'igi, ei bi- 
nest'ah' biyi'di bilastsi daho- 
lon'igi nahasdzan bikagi ha- 
hinot'ihl le' : ei t'a akot'eh 
silin'. 

12 Ako nahasdzan tl'oh in'- 
dah c'il al'ah adat'e'li, bi- 
lastsi daho'lon'igi, ado tsin 
t'a al'ah adat'e'li, binest'ah' 
daho'lo'ni, ei binest'ah' bi- 
yi'di bilastsi daho'lon'igi ha- 
yinilt'ahh : ako ei God yi- 
nel'ih'go, ya'at'eh. 

13 Ado i'i ani in'dah abin'i 
bilgo tagi jihh azlin'. 

3 



1: 14 



HODE'ZIZ 



1: 28 



14 T Ado God anado nid, 
Ya'dimil biyfdi da'dindin' le' 
ako ei ji'ni in'dah tl'e'i alts'a- 
ne'nil dolel; ei'di beh-eho'zi- 
ni at'e dolel, ei'di bik'ehgo 
nina'haliah dolel, ado nina'- 
ha'sinh dolel, ado niyilkah 
dolel, in'dah aliehwidah do- 
lel. 

15 Ado ya'dilliil biyi'den 
da'dindin' le', ako nahasdzan 
bikagi adindin' do : ei t'a 
akot'eh silin'. 

16 Ado God, beh-adindi'ni 
naki'go ayoat'e'go a'yilah ; 
alahgo beh-adindin'igi ei 
jin'go beh-boholnih do, ado 
a'oh'go beh-adindin'igi ei 
tl'ego beh-boholnih do : ado 
son' aldo' a'yilah. 

17 Ado God ya'dilhil biyi'di 
niyiznil nahasdzan bikagi 
beh adindin' dolelgo bini- 
yeh. 

18 Ado ei jin'i beh-bohol- 
nih dolelgo biniyeh, tl'e I al- 
do', ado adindin'igi cahalhel 
yil alts'a-ne'nil dolel: ako ei 
God yinellh'go, ya'at'eh. 

19 Ado i'i ani in'dah abin'i 
bilgo din'i jinh azlin'. 

_20 H Ado God anado'nid, 
Tayi' nidalde'hi dahanan'igi 
t'oahayui wole', ado nidat'a'i 
ei nahasdzan bikagi wo'dah- 
di naldeh' dolel. 
21 Ado God layi nidal- 
deh'igi ayoadanildi'li a'yilah, 
layi' nidaldeh'igi t'oahayui 
t'a al'ah adat'e'li a'yilah, ado 
4 



nidat'algi al'an adat'e'li ayi- 
lah : ako ei God yinel'ih'go, 
ya'at'eh. 

22 Ado God ei yik'i sodol- 
zin'go anih, Nihiya'zi ni'da- 
hodlel le', ado k'eanna'hi- 
not'inl le', ado to'-hitel bi 
ha'dadohbin, ado nidatVi 
nahasdzan bikagi k'eahna'- 
hinot'inl le'. 

23 Ado i'i'ani in'dah abin'i 
bilgo asdla' ajinh azlin'. 

24 H Ado God anado'nid, 
Nahasdzan bikagi dahanani 
al'ah adat'e'li daho'le', hidal- 
dlosi, ado nahasdzan bika 
nidalde'hi, ado leyi' nidal- 
de'hi in'dah al'ah adat'e'li : 
ei t^a akot'eh silin'. 

25 Ado God ei leyi' nidal- 
de'hi al'ah adat'e'li in'dah 
hidaldlosigi al'ah adat'e'li, 
in'dah nihoka nidalde'hi 
al-ah adat'e'li a'yilah : ako 
God yinel'ih'go, ya'at'eh. 

26 Ado God anado'nid, 
K'adt dineh a'dadilnil t'a ni- 
hi nal't'e'go, ado adanilnin'i- 
gi at'e'go : ako to'-hitel bi- 
yi'di loigi, ado hidat'a'i wo'- 
dahdi nidaldeh'igi, ado hi- 
daldlosigi, ado nahasdzan 
t'aat'e-hit'eh, in'dah nihoka 
nidalde'hi, ei di'igi t'aaltso 
beh-bi'daholnih' dolel. 

27 Ako God, dineh t'a bih 
nalt'e'go a'yilah, t'a God biz- 
nolningo a'holah ; bikah'ih 
in'dah ba'adi a'yilah. 

j 28 Ado God yik'i sodolzihd 



1: 29 



HODE'ZIZ 



2: 9 



ako God hac'in' hadzlgo 
anih, Nilia'atcini na'hodlel: 
dolet, ado k'ean-nidorzis do- 
le}, ado nahasdzan t'aat'e bi- 
kagi ha'dadohbin, ado na- 
hasdzan bik'eh-dadidohdlel : 
ado }o to'-nitel yl nalde'hi, 
ado nidatVi wo'dahdi nidal- 
deh'igi, ado nahasdzan bika- 
gi t'aaltso dahanago nida- 
ha'nahigi ei'di beh-nihida- 
holnih' dole}. 

29 Ado God anado nid, Jo'- 
akon, nanise' bilastsi daho- 
lon'igi al'an adat'e'}i nihadi'- 
nianh, ado tsin a}*an adat'e- 
}i, binest'an* biyfdi bilastsi 
daholon'igi a}do' ei nihi c'i- 
yan' dole}. 

30 Ado nahasdzan bikagi 
nidaldlosi t'aaltso, ado ni- 
datVi wo'dahdi nidaldeh'igi 
t'aaltso, ado leyi* nidalde'hi 
t'aaltso, in'dah dahanani t'a- 
a}tso, ei'di c'il daditlel bi c'i- 
yan' dole!: ei t'a akot'eh' si- 
lin'. 

31 Ako God, a'yilaigi t'a- 
altso yinel'in'go, ei jo'akon, 
t'ai'yisi ya'at'eh lanh' ; ako 
i'i'-ani in'dah abin'i bilgo 
hastan jinh azlin'. 

WOLTAl 2. 

1 Kot'e'go ya'dilhi} in'dah 
nahasdzan ado t'aa}tso biyi'- 
di daho'lon'igi altso al'yah. 

2 Ado tsosts'it jinh azlin'- 
go God bi nanis altso a'yi- 
lah, ei'banh tsosts'it jinh az- 



lin'go biyi*, ha nanis t'aaltso 
aji'laigi bits'ando hajolyin. 

3 Ado tsosts'it jinh'igi ei 
God yik'i sodolzind ado at- 
s'e-inianh, halah, ei bijindan 
God bi nanis altso a'yi'lago 
ei yits'ando hanalyin, ei'- 
banh. 

4 TI Kot'e'go ya'dilhi} in'- 
dah nahasdzan hazlin, t'a ei 
bijindan Jiho'vah God na- 
hasdzan in'dah ya'dilhi! yil 
a'yilah. 

5 Ado k'elye' t'aa}tso t'ah- 
do k'idilye'dan, ado c'il da- 
dani t'ahdo hadani'se'dan : 
Jiho'vah God nahasdzan 
bikagi t'ahdo nahaltin'go 
ileh'dan ei'banh, in'dah di- 
neh da'ak'eh yent'in' dolel'- 
igi ei at'din dan. 

6 Nidih nahasdzan bits'an- 
do a'hi dahdadildoh' ado lez 
t'aat'e-nit'en beh nastle. 

7 Ako Jiho'vah God lez bi- 
ts'ando dineh a'yilah ado 
hanin go'ne' beh-na'didzi'hi 
beh-inani yeh i'yol, ako di- 
neh hwi yizin'i beh-hinani 
hazlin'. 

8 Ado Jiho'vah God da'ak'- 
eh ha'aahjigoh I'den biyigi 
k'izdilah, ado a'kwi dineh 
aji'laigi nizniltinh. 

9 Ado Jiho'vah God ni'den 
tsin a}*an adat'e}i hainil'- 
t'anh, tsin ya'at'ehgo danil- 
i'ni, in'dah tsin ya'at'ehgo 
banh dadani; da'ak'eh a}ni'- 
gi inah'-tsin a}do, ado tsin, 



2: 10 



HODE'ZIZ 



2: 25 



yaat'e'hi in'dah banhigiat'- 
ei' beh be'hodozin'li aldo'. 

10 Ado rdenden Ibh da'ak'- 
ehgi beh nina'haltloh ; ado 
din'go alts'a-dazlinh' silin'. 

11 Atseh'igi Pai'san wos- 
ye', ei ke'yah Ha'vilah hol- 
yeh'igi t'aat'eh bi naz'linh, 
akwe'e o'lah holon: 

12 Ei ke'yah biyi' o'lahigi 
ya'at'eh: t'a akwe'e tseh bi- 
de'Ham in'dah a'nix yolyeh'- 
igi holon. 

13 Ado t'a akegoigi ei 
Gai'han wosye', ei ke'yah 
Kus holyeh'igi t'aat'eh bi 
naz'Hnh. 

14 Ado loh laigi ei Hi'dikel 
wosye', ei Asi'ria bi'gahgo 
ha'aah bicln'jin' cmi'linh. 
Ado toh din'igi ei Ufre'tiz 
wosye'. 

15 Ako Jiho'vah God, di- 
neh'igi daak'eh I'dendi hoi 
ni azgo a'kwe'e niho'niltinh', 
a'kwe'e nijilnis ado baaho- 
jilyah dolelgo biniyeh. 

16 Ako Jiho'vah God ei di- 
neh adoni'li beh ba'nihozni'- 
ango ajinih, Tsin'igi t'aaltso 
binest' an* t'a ni ni'zingo ni- 
yan dolel: 

17 Nidih tsin, ya'at'e'hi in'- 
dah banhigiat'ei' beh be'ho- 
dozin'li, ei t'e'yah do banh 
adiyihl' dah : halah, banh 
iniyan bijih'jin' ei t'aani da- 
di'tsal, ei'banh. 

18 Tf Ado Jiho'vah God ana- 
do nid, Dineh t'asa'ha naga- 

6 



go ei do ya'at'eh dah, haka- 
anal'wo' dole'li ha adeslil. 

19 Ado Jiho'vah God lez 
bits'anden nihoka nidalde'hi 
a'yilah, ado nidat'a'i aldo* 
a'yilah ; ado dineh'igi bajiz- 
ezgo ha at'e'go yi'zi' a'deido- 
lil dzini'zifi'go : ado daha- 
nah' hina'neranjin' t'a yeh 
yiyi'zihigi t'a ei dabi'zi*. 

20 Ado E'dam ei t'aaltso 
da'lifi'igi yi'zi* ya a'dayilah, 
nidat'ai aldo', nihoka nidal- 
de'hi aldo* yi'zi' ya a'da- 
yilah ; nidih E'dam haka- 
anal'wo' dole'li ei t'ahdo so'- 
it'eh' dah. 

21 Ado Jiho'vah God ei E'- 
dam yiilhaz, ako ajilhaz, ado 
hatsan la' hayitango hatsin' 
yeni* al'cln, anayidlah. 

22 Ako Jiho'vah God ei E'- 
dam bitsan hay i tan yeni' ei 
asdza'ni a'yilah, ado .E'dam 
bic'ifi' hoi jini'az. 

23 Ako E'dam adi'nid, 
K'adt di sits'inigi bits'ando 
ts'in, ado sitsin' bits'ando 
atsih' at'eh, ako Asdza'ni 
yolye' do, halah, Dineh bits'- 
ando a'hodilyah, ei'banh. 

24 Ei'banh dineh, haze'e 
indah hamah do', bits'an 
hizdigahgo hwe asdzan t'e- 
yah bil jina do, ako ei t'ala'i 
atsin' ji'leh'. 

25 Ado t'aji'lah t'a-ats'e- 
at'din, dineh in'dah be as- 
dzan bilgo, ako do bayaz- 
ni'zin dah nit'en. 



3: 1 



HODE'ZIZ 



3: 16 



WOLTAl 3. 

1 Ako I'dan tl'is t'eyah aga- 
go nitse'akosi at'eh, nihoka 
nidalde'hi Jiho'vah God a'yi- 
lahigi t'aattso bilahgo: ako 
asdza'ni ayidi'nid, Da' t'as- 
ani God aniliidi'nid, Da- 
ak'ehgi tsin'igi t'aaltso t'ado 
banh o'sa'ni nihilnih'? 

2 Ado asdza'ni anih tl'is 
yic'in', Daak'ehgi tsin'igi bi- 
nest'an' yidanh' biniyeh ni- 
Hadet'anh' : 

3 Ako God a'nihilnih, Da'- 
ak'eh alni'gi tsin binest'an' 
do do'sinl' dah, do nidih 
bididolcil' dah, akoh'dzago 
dinohnel sa sin. 

4 Ado tl'is hadzi'go anih 
asdza'ni yic'in', Do t'aani di- 
nohnel dah. 

5 Halah, God bit beho'zin 
di woyan bijihh' nihina an 
adonil ado God nahono'lin 
do, ya'at'e'hi in'dah banhigi- 
at'ei' ei nihil beho'zin dolel, 
ei'bahh. 

6 Ado asdza'ni yiyiltsango 
tsin'igi c'iyah ya at'eh in'dah 
t'ai'yisi hoi yaat'e'go bik'iz 
na'gal ado beh hojiyah dolel, 
ako ei binest'ah* nizdiahgo 
jiyah, ado ha hastin aldo' 
bazniahgo yiyi'yah. 

7 Ado t'aji'lah hana ah 
a'dzago do-hazdit'e'go naji- 
asigi hoi be'hozifid, ado tsin- 
fig bit'ah ahi'dazdilkadtgo 
tl'a'-kal a'jilah. 

8 Ado Jiho'vah God jih'go 



de'yolgo daak'ehgi yigat'go 
dzidizts'ah, ako E'dam hwe 
asdzah bil Jiho'vah God bi- 
ts'ah naz^dest'ih daak'ehgi 
tsin'igi bitahgi. 

9 T[ Ado Jiho'vah God ei 
E'dam yic'ih* adi'nid, Hadi- 
sah nih? 

10 Ado azdi'nid, Da'ak'ehgi 
nizih disets'ahgo na'sisdzid, 
halah, do hadinist'e' dah, 
ei'bahh na*dest'ih\ 

11 Ado adi'nid, flai'sah' t'a 
linci'i nilnih, da' tsin'is bahh 
iniyah, do bahh adiyihl dah, 
hidisnih yeni*? 

12 Ado dineh azdi'nid, As- 
dza'ni seniltih'go bil nas'as- 
igi ei sa niltsod ako yiyah. 

13 Ado Jiho'vah God ei 
asdza'ni ayidi'nid, Ha'at'i 
banisi'niyah? Ako asdza'ni 
adi'nid, 'Tl'is asilni'go yiyah. 

14 Ado Jiho'vah God ei tl'is 
ayidi'nid, Di banisi'niyah'igi 
binina hidaldlosi bilahgo ado 
nihoka nidalde'hi bilahgo 
an'didolnit, nibidt beh nani- 
na do, lez t'eyah nildel'go 
hininago niyolkal dolel. 

15 Ado nih in'dah asdza'ni 
ei bil ahijindlago adeslit, na*, 
alcini in'dah ei baalcini yil 
daahijodla dolel; ako ei ni- 
tsits'in yiljiz' do, ado ni t'e- 
yah hake'tal niljiz' dolel. 

16 Ado asdza'ni do' ayidi'- 
nid, Ni t'eyah iniltsahhgo 
t'ai'yisi nic'ih' nahwinago 
adeslil; ac'ih-nahwinah bi- 

7 



3: 17 



HODE'ZIZ 



4: 7 



yi'jin' nihhilcil' do ; ado ni 
hastin t'eyah bidini'lin' do, 
ado ei bo'honilnih' dolel 

17 Ado E'dam do* ayidi'nid, 
Ne asdzan anin'igi yinilts' 
ango, tsin do banh adiyinl 
dah, nide^nin' eni*, banh 
i'niyan ei'banh nih ninina 
ni' do-ya*ason-dah silin'; 
nic'in' nahwi nago ni nanis 
ei bits'ando iyango niyolkal- 
do ni* initdind'jin*. 

18 Tsin dadeni'ni in'dah c'il 
dadeni'ni aldo* nicin' hadi'- 
not'inl, da'ak'ehgo c'il t'eyah 
niyan dolet. 

19 Ei binina ni tasil na'- 
hodleigo in'dah iyan do, le- 
yi'jin' nasinidlin'jin' ; iez 
bits'ando an'dilyah: ei'banh 
Iez ni'linh ako Iez nididlet. 

20 Ado E'dam ei hwe as- 
dzan bi'zi' Iv baajilah, ha- 
lah, ts'ide t'aaltso bimah 
dzizlin, ei'banh. 

21 Ado Jiho'vah God ei 
E'dam in'dah be asdzan al- 
do' aka'gi e ba ajilah, ado 
beh hazdilah. 

22 TI Ado Jiho'vah God adi'- 
nid, Jo'akon, dineh t'a nihel- 
t'e silih', ya'at'e'hi in'dah 
banhigiat'ei' ei bil be'ho- 
zind: ako k'adt yanits'ondgo 
inah-tsin'igi binest'ah' ne'di- 
doalgo yiyi'yafigo hol'ago 
hina.dolel dooslih'. 

23 Ei' binina Jiho'vah God 
da'ak'eh, I'den bits'ando c'i- 
honil'a', Iez bits'ando a'ho- 

8 



dilyaigi ho nanis do bini- 
yeh. 

24 Ako dineh c'izninilcan ; 
ado daak'eh I'den haaah 
bic'in go diyin aa'dahalyani 
in'dah diltlis bits'a'-hodina'i 
t'aaltsogo neiyolt'et, tsin- 
beh-inani bic'in' atin yaa'da- 
halyango biniyeh. 

WOLTAl 4 

1 Ado E'dam, be asdzan Iv 
bil be'hozin, ako Iv iznil- 
tsand ado Ken jiscinh', ako 
adi'nid, Jiho'vah bits'ando 
dineh se hazlih'. 

2 Ado nabik'ijih; bitsi'li E'- 
bel jiscinh', ako -E'bel ei di- 
be yaahalyani silih', hidih 
Ken t'eyah da'ak'ehgi nalni'- 
si silih'. 

3 Ado baholziz'go Ken ni'- 
deh danest'ani Jiho'vah bi- 
c'in' na'hizdolnih biniyeh ji'- 
nija. 

4 Ado Ebel aMo* dibe al- 
tseh descin'igi indah bik'ah 
t'a bit ji'nija, Ako Jiho'vah 
ei E'bel bit yi'lihd, nayis- 
nih'i^i aldo'. 

5 Nidih Ken nayisnih'igi 
ei do bit yi'lihd dah, ako 
Ken t'ai'yisi do-bil-hozoh'- 
dah silih', ado hanin al'c'ih' 
desdoh'. 

6 Ado Jiho'vah ei Ken ayi- 
di'nid, Ha'at'e'gosah' do-nil- 
hozoh'-dah? ado haat'e'go- 
sah ninih al'c'ih' desdoh'? 

7 Da* ya'ateh'go in'dzagos 



4: 8 



HODE'ZIZ 



4: 22 



do sil ni'lin' dah do? Ado do 
ya'at'eh'go in'dza dahgo, 
banhigiat'e bik'eh nahanifi'- 
hi ei ni c'eidafi'gi sitinh', 
ako ei ni'dinilin' do; ado 
beh-niholnih' dolet. 

8 Ado Ken hatsi'li E'bel 
bil al'c'in* yajil'ti'; ado ako'- 
dzago daak'eh biyigi Ken, 
bitsi'li E'bel yic'in' na'didza- 
go yiyisRinh'. 

9 Tl Ado Jiho'vah ei Ken 
ayidi'nid, Hajin'san' E'bel 
nitsi'li? ako azdi'nid, Do sit 
beho'zin dah, da' si'is sitsi'li 
yaahalyani nislinh'? 

10 Ado adi'nid, Ha'san' yin- 
t'ind? nitsi'li bi dit bizih ni' 
bits'anden sic'in' anih. 

11 Ado k'adt ni' ei bize an 
aho'lah ni'lak'eden nitsi'li bi 
dil yidodlint' biniyeh, ako ni' 
ei ni jola dolet. 

12 Da'ak'ehgi nanilnisgo ei 
kodo do ledot't'e' go na'nit- 
t'an' dah do; ni' bikago na- 
nice' do, in'dah t'aa'tajin' 
nanina dolet. 

13 Ado Ken anih Jiho'vah 
yic'in', Di atisini'laigi t'ai'yi- 
si do bines an dah. 

14 Jo'akon, k'adt ni' binih 
bits'ahjih' asinini'yod, ado 
ninih bits'an nest'inl do, 
ako ado nanisce' do, ado 
ni' bikajin' t'aa'lajih' nasa, 
do, t'a sik'i-niyahigi si di- 
yothet'. 

15 Ado Jiho'vah ahodi'nid, 
Ei' binina t'a Ken yiyishin'- 



[Navaho] 



1 * 



igi tsosts'itdi tina'hwizdo'- 

i nih, ako Jiho'vah ei Ken bi- 
k'i adzizoh, ako dineh ta' dah 

i hak'i-niyago do hodiyolhet' 

j dah biniyeh. 

I 16 T[ Ado Ken ei Jiho'vah 
ho'lo'ni bits'ahdo c'izniyah, 
ako ta' ke'yah Nad holyeh'- 
igi ke'hojit'inh, ha'a'ah bi- 
c'in'go I'dendo. 

17 Ado Ken be asdzan bit 
be'hozin ako i'niltsand ado 
I'nak yiscihh', ako kin-hal- 
ago a'jilah, haye' bi'zi'igi 
I'nak beh ji'zi'. 

18 Ado I'nak ba yizci'ni ei 
Ai'rad yolyeh' ; ado Ai'rad 
ba yizci'ni ei Mehu'jiel; ado 
Mehu'jiel ba yizci'ni ei Me- 
thu'ziel, in'dah Methu'ziel 
ba yizci'ni ei Le'mek. 

19 Ado Le'mek naki' ba'- 
akei a'yilah, ako ta' E'dah 
yolyeh', nanata'igi ei Zil'lah 
yolyeh'. . 

20 Ado E'dah yisci'ni ei 
Je'bel, ei nip'bal yiyi' ke'da- 
hat'in'igi in'dah bi begasi 
daholo'ni dabize'e dzizlih'. 

21 Ado hatsi'H ei Ju'bal 
yolyeh', tsin-adit'ah in'dah 
bi dilnih' daholon'igi ei da- 
bize'e dzizhh'. 

22 Ado Zil'lah yisci'ni ei 
Tu'bal-Ken, ado ei bes-tici'i 
in'dah bes-dotl'i'zi dah bi- 
ts'ahdo ha'at'i'hi-dah adeit- 
in'igi ei bi' naznittin: ado 
Tu'bal-Ken bidezi ei Ne'- 
amah yolyeh'. 

9 



4: 23 



HODE'ZIZ 



5: 11 



23 Ado Le'mek ha akei bi- 
c'in*. hadzodzi'go ajinih: 
E'dah ado ZiFlah sizad 

yi'nolts'an; 
Le'mek ba'akei nolin'igi 

hasne'igi yi'nolts'an; 
Dineh la* sijizgisgo ei'- 

banh ho diyeshel'; 
In'dah tsilken' la a'da- 

sizdesnih'go ei'banh ho 

diyeshel'. 
24 Is'janh la' dah Ken bini- 

na tsosts'itdi tihwizdo- 

nih'go, jo'akon, 
Le'mek ei t'aani binina 

tsosts'it-din do'baah 

tsosts'itdi tina'hwizdo- 

nih'. 

25 T[ Ado E'dam ei be as- 
dzan yena'ho*sind ; ako ha- 
yaz jiscih'go ei Seth beh ji'- 
zi*, ako ajinih, God siyaz la' 
sa ne'niltihh', E'bel sizin ne- 
gi biniyeh, halah, ei Ken 
hwishih, ei'banh. 

26 Ado Seth aldo' haye' ha' 
yizcihh ei I'nas beh ji'zi'. 
Ado in'dah dineh Jiho'vah 
dajozi'go bic'ih' sodazdilzin'- 
go hodidesziz. 

WOLTAl 5. 

1 Di di'igi E'dam ba'alcini 
nas da'ahilcih'igi beh bik'e- 
ascinh ; God, dineh a'yilah 
bijih'dan, God t'a binolnin'- 
go a'yilah. 

2 Bikah'in in'dah ba'adi 
yilgo a'yilah ado yik'i so- 
dolzin, ako a'hodilya bijin'- 

10 



dan E'dam ha'zi' hah a'dayi- 
lah. 

3 Ado E'dam jinago nez- 
na'din do'baan ta'din ho 
na'hai ako haye' ha' yizcihh, 
t'a honolnin'go, in'dah t'a 
hwelt'e'go, ako ei Seth beh 
ji'zi'. 

4 Ado E'dam biyolkali Seth 
ba' yizcih do'bik'ijih' tse- 
bi'di nezna'din bi na'hai, 
ako ei biyi' dabiye' in'dah 
dabitsi' ba' nihezcihh'. 

5 Ado E'dam bidiskah bi- 
jih'do nahast'ei'di nezna'din 
do'ba ah ta'din bi na'hai ako 
dadziztsahh. 

6 H Ado Seth nezna'din 
do'baah asdla' bi na'haigo 
I'nas ba' yizcihh'. 

7 Ado Seth jinago tsebi'di 
nezna'din do'ba'ah tsosts'it 
bi na'hai I'nas ba' yizcih do'- 
bik'ijih', ado ei biyi' dabiye' 
in'dah bitsi'dah ba' nihez- 
cihh'. 

8 Ado Seth bidiskahdo na- 
hast'ei'di nezna'din do'ba'ah 
nakits'adah bi na'hai ako 
dadziztsahh. 

9 T[ Ado I'nas nahast'ei'din 
bi na'haigo Ke'nan ba' yiz- 
cihh. 

10 Ado I'nas tsebi'di nez- 
na'din do'ba'ah asdla adah bi 
na'hai Ke'nan ba' yizcih 
do'bik'ijih' ako ei biyi' dabi- 
ye' in'dah bitsi'dah ba' ni- 
hezcihh. 

11 Ado bidiskahdo nahast*- 



5: 12 



HODE'ZIZ 



5: 29 



ei'di nezna'din do'ba'an as- 
dla' bi na'hai ako dadziz- 
tsanh'. 

12 H Ado Ke'nan tsosts'it- 
din bi na'haigo Maha'lilil 
Iba' yizcinh'. 

13 Ado Kenan tsebi'di nez- 
nadin do'baan dizdin bi 
na'liai Maha'lilil ba'yizcin 
do'bik'ijin', ako ei biyi' dabi- 
ye' in'dah bitsi'dah ba' ni- 
Hezcinh'. 

14 Ado Ke'nan bidiskan'do 
nahast'ei'di nezna'din do'ba- 
an nezna bi na'hai ako da- 
dziztsahh'. 

15 If Ado Maha'lilil hastah'- 
din do'ba'ah asdla' bi na'hai- 
go Je'red ba' yizcinh'. 

16 Ado Maha'hlil tsebi'di 
nezna'din do'baan ta'din bi 
na'hai Je'red ba' yizcih' do'- 
bikljih', ako ei biyi' dabiye' 
in'dah bitsi'dah ba' nihez- 
cihh'. 

17 Ado Maha'liHl bidiskan'- 
do tsebi'di nezna'din do'ba- 
an nahast'ei'din do'ba'ah as- 
dla' bi na'hai ako dadziz- 
tsahh'. 

18 TI Ado Je'red nezna'din 
do'baan hastah'din do'ba'ah 
naki' bi na'haigo I'nak ba' 
yizcinh'. 

19 Ado Je'red tsebi'di nez- 
na'din bi na'hai I'nak ba' 
yizcih do'bik'ijih', ako ei bi- 
yi' dabiye' in'dah bitsi'dah 
ba' nehezcihh'. 

20 Ado Je'red bidiskan'do 



nahast'ei'di nezna'din do'ba*- 
ah hastah'din do'baan naki' 
bi na'haigo ako dadziz- 
tsahh'. 

21 TI Ado I'nak haslah'din 
do'baan asdla* bi na'haigo 
Methu'sila ba' yizcinh'. 

22 Ado I'nak ei God bil 
joas' Methu'sila ba' yizcih 
do'bik'ijih* tadi nezna'din 
na'hai, ako ei biyi* dabiye* 
in'dah bitsi'dah ba' nihez- 
cihh'. 

23 Ado I'nak bidiskan'do 
tadi nezna'din do'ba'ah has- 
tah'din do'ba'ah asdla' bi 
na'hai. 

24 Ado I'nak t'a God bil 
joas'jih' ajit'din, God na'ho- 
dittihh', ei'bahh. 

25 T[ Ado Methu'sila nezna - 
din do'ba ah tsebi'din do'ba'- 
ah tsosts'it bi na'haigo Le'- 
mek ba' yizcinh. 

26 Ado Methu'sila tsosts'it- 
di nezna'din do'ba ah tsebi'- 
din do'ba'ah naki' bi na'hai 
Le'mek ba' yizcih do'bik'i- 
jih', ado ei biyi' dabiye* in'- 
dah bisti'dah ba' nihezcihh'. 

27 Ado Methu'sila bidis- 
kan'do nahast'ei'di nezna- 
din do'ba'an hastah'din do'- 
baan nahast'ei' bi na'haigo, 
ako dadziztsahh'. 

28 T[ Ado Le'mek nezna'din 
do'baan tsebi'din do'baan 
naki' bi na'haigo biye' ba' 
yizcinh'. 

29 Ako No'ah beh ji'zi' ako 

11 



5: 30 



HODE'ZIZ 



6; 12 



azdi'nid, Di fa ei hanilii- 
i'dolnih' nidernisgo, nihi'la' 
beh nidernisgo, Jiho'vah bi- 
k'ehgo ni* do-ya'ason'-dah 
silin', ei'banh. 

30 Ado Le'mek asdladi 
nezna'din do'ba'an nahas- 
t'ei'din do'baan asdla' bi 
na'Hai No'ah ba' yizcin do'- 
bik'ijin', ako ei biyi* dabiye* 
in'dah bitsi'dah ba nehez- 
cinh'. 

31 Ado Le'mek bidiskan'do 
tsosts'itdi nezna'din do'ba'an 
tsosts'itdin do'ba an tsosts'it 
bi na'liaigo ako dadziz- 
tsanh'. 

32 T[ Ado No'ah asdladi 
nezna'din bi na'Rai, ako Sem 
ado Hem in'dah Je'fet ei'di 
No'ah ba' nihezcinh'. 

WOLTAl 6. 

1 Ado ako'dzago nahasdzan 
bikagi dineh t'oahayui silin'- 
go ako dabitsi' bandahaz- 
cinh'. 

2 Ado God dabiye' dineh 
dabitsi' dayiltsango bil da- 
nizo'ni, ako t'a hoh dazni'zi- 
nigi hwe asdzan a'dajilah. 

3 Ado Jiho'vah adi'nid, Si 
Nilc'ih Diyi'ni do t'aa'lajih' 
dineh na'yokanh dah do: ei 
aldo' atsih' ji'Hhh', ei'banh; 
akot'e nidih hwidiskah'do 
nezna'din do'baan nadin 
hwe dohah. 

4 I'dan yolkal yeni' biyi* 
ye'itso dine e nahasdzan bi- 

12 



kagi hazlih'; ado bik'ijih* al- 
do* God dabiye* dineh dabi- 
tsi' yil ahadahaskai'go ba al- 
cini dahazhh'go, di di'igi al- 
k'idan dineh ts'ide ayoadat'e 
daji'hhh', dineh daalanjinl- 
gi dani'hhh'. 

5 Tf Ado God ei dineh na- 
hasdzan bikagi bahhigi ada- 
jonit'go in'dah hajeih biyi'di 
beh hitsi'dadzikesigi t'aal- 
tso t'aa'lajih' banhigi ada- 
t'e'go yiyiltsahh'. 

6 Ado ei Jiho'vah banh-bi'- 
ni' dineh nahasdzan bikagi 
a'ji'laigi, in'dah hajeih biyi*- 
di bahh-ho'ni'. 

7 Ado Jiho'vah adi'nid, Di- 
neh aslaigi t'aaltso nahas- 
dzan bikagi a'desdiht, dineh 
dah, hidaldlosi dah, nihoka 
hida na'i dah, in'dah hidat'a'i 
dah a'daslaigi banh-si'ni', ei'- 
banh. 

8 Nidih No'ah t'eyah Ji- 
ho'vah beh-ajoba'i bil be'ho- 
zihd. 

9 TI Di di'igi No'ah ba'alcini 
nas dahilcih'igi: No'ah ei di- 
neh a'at'e'-bahh-at'dini in'- 
dah t'ai'yisi yaat'eh'go hi- 
nani ; ako No'ah ei God yil 
naas. 

10 Ado No'ah biye' ta ba' 
yizcihh'; Sem ado Hem in'- 
dah Je'fet. 

11 Ado Nahasdzan ei God 
binal yi'coh' ado t'aat'e-hit'- 
en adi'lah beh bi hade'bind. 

12 Ado God ei nahasdzan 



6: 13 



HODE'ZIZ 



7: 3 



yinel'in'go, jo'akon, yi'con* 
lanh'; halah, bitsin' daholo'ni 
nina'neranjin' nahasdzan bi- 
kagi banhigiat'e'go dades- 
de, ei'banh. 

13 TI Ado God ei No'ah ayi- 
di'nid, Bitsin' daholon'igi ni- 
na'neranjin* sinaJ k'adt nin- 
t'i' dolel: halah, ei'di nahas- 
dzan asohodlih' bl ha'daz- 
del'bind, ei'banh; ako k'adt 
nahasdzan t'a bil a'desdinl. 

14 Go'fer tsin ei' beh tsin- 
nael adi'lil, tsin-naet ei biyi*- 
di dahogan'go adi'Hl ; biyi'- 
den in'dah bika'den ei jeh 
beh di'jah. 

15 Ado di bik'ehgo adi'lil, 
nase din'di nezna'din do'ba'- 
an asdla'dindi ades'ez do ; 
nani'go t'eyah tsosts'itdin 
do'ba'an asdladi ades'ez do, 
in'dah de'go ei diz'din do'- 
ba'an asdladi ades'ez dolel. 

16 In'dah tse'son' la' t'aat- 
tsogo t'a'lah'adi ades'ez do 
alni'go adi'Hl ; tsin-nael bi 
dadilkat bosk'iz alni'deh 
adi'lit; ayaigi ado atagi ado 
ade'giigi biyi' dahogan'go 
adi'lil 

17 Ado jo'akon, Sih, t'a sih 
sik'ehgo toh naho'dolkah, 
nahasdzan bikagi bitsih* da- 
holo'ni nidadidzi'hi nina'- 
nel* ahjih* yah biyagi a'des- 
dinl, ei' biniyeh ; ako na- 
hasdzan bikagi ts'ide t'aat- 
tso dadi'nonel. 

18 Nidih nih t'eyah tslde 



bidzil'go nil alhadidest'a>: 
ako nih tsin-nael bih dinal, 
nih, ne asdzah do', daniye*- 
igi do', daniye' bidaasdzan'- 
igi aldo' ei bil yah adi'kah. 

19 Ado bitsih' daholon'igi 
dahinani al'ah adat'e'li naki' 
ni'lago tsin-nael bih hidi'nil, 
ako baaholyango bil hinina 
do, bikah'in in'dah baadi 
dolel. 

20 Ado nidatVi al'an adat'- 
e'li, ado nidaldlosi al'an 
adat'e'li, in'dah nihoka ni- 
dana'i al'ah adat'e'li; di di'- 
igi naki' ni'lago na hidoas, 
ako dahinago Ini'sin dolel. 

21 C'iyah' dadani t'aaltso 
a'la-adi'lil, ado yah ahidi'yel, 
ako ei ni c'iyah' dolel, ado 
dabi c'iyah' dolel. 

22 Kot'e'go No'ah a'dzidza, 
God t'a ahodi'nidigi bik'eh- 
go ei t'aaltso aji't'ihd. 

WOLTA'I 7. 

1 Ado Jiho'vah ei No'ah ayi- 
di'nid, Nih ado nigan'do 
t'aanoltso hak'go, k'adt tsin- 
nael biyi' go'ne' yah ohkah; 
nih t'eyah dineh ke'dahat'- 
in'igi bitahgi a'at'e'-nanh- 
at'dingo ne'hasin. 

2 Nidaldlosi dadani tsosts'- 
it ni'jago bih hidi'nil, bi- 
kah'ih in'dah ba'adi do': ni- 
daldlosi do-dadanigi ei naki' 
ni'lago bih hidi'nil, bikah'ih 
in'dah ba'adi do'. 

3 Nidat'a'i aldo' tsosts'it 

13 



7: 4 



HODE'ZIZ 



7; 19 



ni jago bih hidi'nil, bikan'in 
in'dah ba'adi do*, nahasdzan 
bikagi t'aat'e-nit'en datiina- 
ni daliilcih' dolelgo yisda'- 
di'nih 

4 Ako tsosts'it yiskan'go 
sizad k'ehgo ahodfnoltinl, 
diz'din jinh ado diz'din tl'e; 
ako t'aattso dalianani as'ta- 
igi nahasdzan bikagi a'des- 
dinl. 

5 Ado No'ah t'eyah t'a Ji- 
ho'vah ahodi'nidigo bik'ehgo 
aji't'ind. 

6 If Ako No'ah hastandi 
nezna'din bi na'haigo i'dan 
nahasdzan bikagi toh-na- 
hwes'kai. 

7 Ado No'ah in'dah biye'- 
keh in'dah hwe asdzan, in'- 
dah biye'keh bidaasdzan'igi, 
ei t'aadzil'tso tsin-nael biyi' 
go'ne' yah ajokai, halah, toh 
deg adi'nes'andgo binina. 

8 Nidaldlosi dadanigi ado 
fiidaldlosi do-dadanigi, in'- 
dah nidat'a'i do', ado nihoka 
nida na'i t'aaltso bits'ando. 

9 Di di'igi No'ah yic'in' 
tsin-nael biyi' go'ne' yah 
aheskai, naki' ni'lago, bi- 
kan'ih in'dah ba adi bil, God 
t'a adi'nidigi at'e'go No'ah 
a'dzah. 

10 Ado ako'dza tsosts'it 
yiskan do'bik'ijin' nahas- 
dzan bikagi toh ho'deskai. 

11 Ako No'ah hastandi 
nezna'din bi na'haigo, ado 
naki' hidizid biyi', tsosts'i- 

14 



ts'adah'igi yolkal'go ts'ide 
ei bijin'dan nahasdzan biyi*- 
deh toh hadazna', ado yah 
an a'dalyah. 

12 Ado diz'din jinh in'dah 
diz'din tl'e nahasdzan bika- 
gi nahollanh. 

13 IF Ts'ide t'a ei bijihh' 
No'ah, ado Sem, ado Hem 
in'dah Jefet, No'ah biye'keh, 
ado No'ah be asdzan, ado 
haye'keh bidaasdzan taigi 
tsin-naet bih jokai. 

14 T'aadziltso in'dah nidal- 
dlosi al'ah adat'e'li, in'dah 
alin danili'ni al'ah adat'e'li, 
in'dah nihoka hida na i al'aii 
adat'e'li, in'dah nidat'a'i al- 
an adat'e'li. 

15 Ado tsin-nael biyi' go'- 
ne' No'ah bic'ih* bitsih' daho- 
lo'ni hina'nerahjih'dahinan'- 
igi hidadidzi'hi, naki' ni'lago 
yah aheskai. 

16 Ado yah aheskai'igi ei 
bitsih' daholo'ni al'an adat'e- 
li t'aaltso, bikah'ih in'dah 
ba adi bil yah aheskai, God 
ahodi'nidigi at'e'go: ako Ji- 
ho'vah ha da'dinilkal. 

17 Ako diz'din jinh toh deg 
anol anlgo ; ado toh t'oaha- 
yui silih', tsin-nael dahdiel, 
nahasdzan bikado dahdiel. 

18 Ako toh ei nahasdzan 
yik'eh-desdlih', ado t'a bi- 
lahgo_ nanasdlih', ado tsin- 
nael toh bikagi dahnael'. 

19 Ako toh nahasdzan yik'- 
eh-desdlin, ado aga norand, 



7: 20 



HODE'ZIZ 



8: 11 



ado dzil aga daz ah yeni' toh 
bik'i'-dadilkon* yah t'aat'e 
biyagi. 

20 Ado nadin naki'di ades'- 
ez do alnih bi'lahgo de'go 
loh nes'ahd, ado dzil altso 
toh bik'i-dadilkon'. 

21 Ako nahasdzan bikagi 
hidaha nani, bitsih' daholo'ni 
t'aaltso daneznah' ; hidat'a'i 
dah, a'lin dani'li'ni dah, ni- 
daldlosi dah, nihoka nida'- 
na'i dah, ado dineh aldo' 
tslde t'aaltso. 

22 T'aaltso binmdeh yeh 
hidadidzih'go dahinani t'aal- 
tso ni* bikagi daneznahV 

23 Ado ni' bikagi dahinani 
t'aaltso as'dihd ; dineh, ado 
hidaldlosi dah, nida na'i dah, 
hidat'a i dah, ei'di nahasdzan 
bits'ando nah wez'dihd : ako 
No'ah t'eyah yidzih ; ado 
tsin-nael biyi' go'ne' nahaz- 
tan'igi aldo'. 

24 Ako toh ei nahasdzan 
t'a yik'eh-didlih'go nezna'- 
din do'ba'ah asdla'din yis- 
kahh. 

WOLTAl 8. 

1 Ako in'dah God ei No'ah 
yenal'ni, in'dah dahina'ni 
t'aaltso, in'dah a'lin dani'li'ni 
t'aaltso tsin-nael biyi'di bil 
dahoji'lo'ni: ako God nahas- 

|dzah_ bikagi ni'yolgo a'yilah, 
iako toh a'hodilze. 

2 Ado nahasdzan biyi'den 
toh ha'dazna yeni* in'dah 

[Navaho] ii 



yah biyi'den yeni*, al'c'ih*- 
a'dalyah, ado wo'dahdeh na- 
haltin yeni' a'hodilze. 

3 Ado toh nahasdzan bika- 
go yeni' altso yoahezgo*, 
nezna'din do'baah asdla'din 
yiskah'go toh t'a alc'ihdi 
nasdlih'. 

4 Ako tsosts'it ni'dezitgo 
ado tsosts'its'adah yiskah 
bijihh' tsin-nael ni' nina'- 
niel, dzil Arrarat bikagi. 

5 Ako toh t'a ya na nol'aril- 
go nezna hi'dezit: nezna ni'- 
dezitgo ado la' ajinh biyi* 
dzil bila'tahi dat'ihh silih'. 

6 TI Ako'dzago diz'din yis- 
kan'go No'ah ei tsin-nael bi 
tse'soh' a'jila yeni' ah a'jilah. 

7 Ado gagi c'iznila', ako 
t'aat'e'-hit'eh nanat'ah dolel- 
go ni' nal'tseijih'. 

8 Ado hasbi'di aldo* c'inaz- 
nil'a' ni' bikagi toh alc'ihdi 
dats'i nasdlih beh hoi be'- 
hodpzihlgo biniyeh. 

9 Nidih hasbi'di t'ado jino- 
dahi dahgo, ako No'ah yic'- 
ih' anat'a tsin-nael biyi'jih'; 
nahasdzan bikago t'aat'e- 
hit'eh toh, ei'bahh; ako tsin- 
nael biyi'deh c'izdelni'go 
yah anjiltihh. 

10 Ado tsosts'it naneskah- 
go in'dah tsin-nael biyi'do 
hasbi'di c'inaznil'a'; 

11 Ako in'dah i'i ahgo has- 
bi'di, a'liv bit'ah k'elgazgo 
bize si'lago hoi yah' anat'a'; 
a'kohgo No'ah bil be'hozihd 

15 



8: 12 



HODE'ZIZ 



9: 2 



ni* bikagi toh alc'indi nas- 
dlin' lanh'. 

12 Ado tsosts'it naneskanh 
tsin-nael t'a yiyi' sidago ako 
in'dah hasbi'di c'inaznil'a', ei 
t'ado anat'a' dah. 

13 H Ei ako'dzago hastandi 
nezna'din do'ba'an t'ala'i 
na'liai ado altsed nidizi'di 
biyf in'dah nidizi'di beh la' 
ajinli' azlifi'i biyi' ni' bikagi 
toh ana'sogiz ; ako No'ah 
tsin-nael bikadenigi an a'ji- 
lah, ado jideih ako jo'akon, ni' 
altso bika na'holtsei lanh'. 

14 Ado naki ni'dezit biyi*, 
nadin tsosts'it yiskah bijinh' 
ni' nal'tsei. 

15 Ako God hadzi No'ah 
yic'ih' ako anih, 

16 Tsin-nael biyi'den c'i- 
nohkah, nih in'dah ne as- 
dzan, in'dah niye'keh, in'dah 
bi daasdzan ei' bil. 

17 Ts'ide t'aaltso dahinani 
c'idziznil, t'aaltso bitsin' da- 
holo'ni, ado hidat'a'i, in'dah 
a'lin dani'li'ni dah, t'aaltso 
nihoka hidanaigi dah; ako 
nas dahilcih' dolel ni* bika- 
go, in'dah binest'ah' daholoh' 
do, ado k'eah-hi'dadolzis na- 
hasdzah bikago. 

18 Ako No'ah in'dah be as- 
dzah, in'dah biye'keh, in'dah 
biye'keh bi daasdzan'igi dah 
bit c'ijikai. 

19 Nidaldlosi t'aaltso, ado 
nida na*i t'aaltso, ado hidat'- 
a'i t'aaltso, nahasdzan bika- 

16 



gi nidaha nan'igi al'ah adat'- 
e'li t'aaltso tsin-nael biyi*- 
deh c'eheskai. 

20 Tf Ako No'ah bik'i-na- 
inin'hi a'jilah, Jiho'vah bic'- 
ih', ado alih dani'li'ni dadani 
la*, ado hidat'a'i dadani la' ei 
dilit'go nahani bik'i-na inin'- 
hi bikado nayisnih. 

21 Ako Jiho'vah lika'ni yis- 
cah: ako Jiho'vah hajeih bi- 
yi'di azdi'nid, Dineh binina 
nahasdzan do nadescohl 
dah ; halah, dineh, alci'ni, 
jilih'dan hajeih do-yaason'- 
dah, ei'bahh; do hidih, da- 
hinani anadesdifil dah asdza- 
igi giat'e'go. 

22 Ado nahasdzan t'a ho- 
loh'go bikagi k'elyeh bana- 
hwidah, in'dah danest'ani 
andallnh', ado hak'az, in'dah 
ha'do; sihh in'dah haih; jinh 
in'dah tl'e ; ei'di do nint'i' 
dah dolel. 

WOLTAl 9. 

1 Ado God ei yik'i sodol- 
zin'go, ako No'ah in'dah bi- 
ye'keh do' yic'ih' hadzi'go 
anih, Nasgo niha'alcini na'- 
hodlel do, ado k'eahna'dol- 
zis' do, in'dah nahasdzan t'a- 
at'e bikagi hadohbin. 

2 Ado nahasdzan bikagi ni- 
daldlosi t'aaltso, ado hidat'- 
a'i t'aaltso, ei'di nihe'daldzit 
do, in'dah nihik'e bildahoye' 
do; ako nahasdzan bika hi- 
dalde'hi t'aaltso, ado tayi* 



9: 3 



HODE'ZIZ 



9: 18 



nidalde'hi t'aaltso ei'di beh- 
niRidaholnih' dolel 

3 DaHinago nidalde'hi t'aal- 
tso ei nilii c'iyafi* do; nanise' 
dadani nihadi'nian yengi 
at'ego niliadi'nianh. 

4 Nidih dil, atsin' yeh lii- 
nani ei do da'san dah dole!. 

5 Ado nihi dil beh daliinoh- 
nani t'aani niHa na'dides- 
dlel', nidaldlosi t'aattso bits'- 
ando na'didesdlet', dineh ni- 
dih, bil hajije nidih beh ji- 
nani ha na'didesdlet'. 

6 T'a-hai'-dah dineh bi dil 
dzidestl'id'go ei atdo' dineh 
bits'ando ha dil dotl'il ; ha- 
lah, God t^a binolnin'go a'yi- 
lah, ei'banh. 

7 Ado nihi niha'alcini ni'da- 
hodlel le*, ako k'eanna'dolzis 
le*, in'dah nahasdzan bikagi 
bilah nahdlel' dolel. 

8 TF Ako God hadzi No'ah 
yicin' in'dah dabiye' bitgo 
ako anih, 

9 Ado sih, jo'akon, dzil le 
aha'det'ah nihil adeslil, ni- 
hikeden nihadaalcini aldo' 
bil: 

10 Ado hinani nina'nel'ah- 
jih*, nidat'ai dah, a'lih dani- 
li'ni dah, in'dah nihoka ni- 
dalde'hi dah t'aaltso, tsin- 
nael biyi'den c'eheskai'igi 
t'aaltso, in'dah nahasdzan 
bika nidalde'hi t'aaltso. 

11 Ako t'ai'yisi bidzil'go 
aha'det'ah nihil adeslil : bi- 
tsin' daholo'ni t'aaltso ei do 



toh beh anadoldihl dah, ado 
do nidih nahasdzan bikagi 
toh nahonadolkah dah. 

12 Ado God adi'nid, Di'di 
hol'ago beh-eho'zin do, di 
di'igi beh nihil ahadadinis- 
t'ahh, ado dahinani hina'- 
nelahjih* aldo' bil dahini- 
nan'igi, t'aa'lajih' dahilcih' 
dolel. 

13 Ado sih, nats'i'lit k'os 
biyfdi dase'lah, beh adiniani 
at'e do, ako di di'igi sih in'- 
dah nahasdzan do' bil nihi- 
tagi beh-eho'zin dolel. 

14 Ako is'janh kote'do ei'di 
nahasdzan bikagi k'os anas- 
ihh'go, biyi'di nats'i'lit nel- 
tseh' dolel. 

15 Ado nanihonian'igi be- 
nas'ni do nihita'gi, sih in'dah 
ni do' nihita gi, in'dah dahi- 
nani t'aaltso bitsih' daholo'ni 
aldo'; ako do toh na'nihina- 
dolkah dah; bitsih' daholo'ni 
ei do anadoldihl' dah. 

16 Ado k'os biyi'di nats'i'lit 
holoh' do ; ako nanis'ihh'go 
God yeh-nihoniani do-nint'i'i 
nahasdzan bikagi dahinani 
t'aaltso in'dah bitsih' daho- 
lo'ni bil, ei' benas'ni dolel. 

17 Ado God ei No'ah ana'- 
ido nid, Di'di beh-eho'zin do, 
nahasdzan bikagi bitsih' da- 
holo'ni t'aaltso bil, in'dah sih 
do' nihita'gi behaz*ani as'la- 

igi. 

18 TI Ako No'ah dabiye' 
tsin-nael biyi'deh c'ekai ye- 

17 



9: 19 



HODE'ZIZ 



10: 7 



nf ei Sem, ado Hem in'dah 
Je'fet; ado Hem ei Ke'nan 
bize'e jilinh'. 

19 Di'di tago No'ah dabiye' 
dani'linh' ; di'di hats'ando 
nahasdzan bikago t'aat'e- 
nit'en dineh k'eandeziz. 

20 T Ado No'ah k'edidle'hi 
dzizlin', ako c'il-naatroi k'iz- 
dilah. 

21 Ako c'il-naatroi-bi-to 
jodlan'go ei tsi'hodi'sa lanh'; 
ako ho nip'bal biyi' go'ne' 
ha e t'aged dziztifih'. 

22 Ado Hem ei Ke'nan bi- 
zee jilinh, ei haze'e bi e 
t'aged sitin'go dziltsanh, ako 
tl'odi hak'iso bit hojolne'. 

23 Ado Sem in'dah Je'fet 
ha beldla'di hawosgi dasi- 
bal'go fan j in' yah ajiaz, ako 
haze'e bi-e-t'aged-sitifih yeni' 
bik'idzisti', ako bits'ahjih' 
haningo hazee bi-e-taged- 
sitin'igi t'ado dziltsan' dah. 

24 Ako tsi'deya yeni' bil 
e'nahosdzind, ako haye* ake'- 
denigi ahot'ind'igi bil beho'- 
zin. 

25 Ako azdi'nid, 

Ke'nan do aji'lin' dah do, 
hak'iso bina nil bi nalte* 
jilih' dole!. 

26 Ado anaz'do nid, 
Ayoat'e ei Sem bi Jiho'- 

vah God, adoha'ni'di 
Ke'nan ha nalte' do. 

27 Ayoat'e idoli'li ei Je'fet, 

ako Sem bi nip'bal biyi' 
ke'hojit'in' do, 
18 



Ako Ke'nan ei ha nalte' 
dolel. 

28 T[ Ako No'ah !oh-na- 
hwes'kai do'bik'ijin' ladi 
nezna'din do'ba'an asdla'din 
bi na'hai. 

29 Ako No'ah bidiskan'do 
nahast'ei'di nezna'din bi na'- 
hai ako daztsanh'. 

WOLTAl 10. 

1 Ako di'di dabiye', Sem 
ado Hem in'dah Je'fet, ei'di 
bits'ahdo nas oci'ti; ako toh- 
nahwes'kai do'bik'ijih' biye'- 
keh ba'ndahazcihh. 

2 11 Je'fet biye'keh ei Go'- 
mer, ado Me'gag, ado Mede'- 
ai, ado Je'van, ado Mi'sek, 
in'dah Tai'ras. 

3 Ado Go'mer biye'keh t'e'- 
yah Aske'naz, ado Rifath, 
in'dah Togar'mah. 

4 Ado Je'van biye'keh t'e'- 
yah Ilai'sah, ado Tar'sis, ado 
Kit'tim, in'dah Doda'nim. 

5 Ei'di kot'e'go at'an dadi- 
ne'e bina'ie'li bikagi ke'yah 
altadzisdzo, t'a daji'lih'go ; 
ado hazad bik'eh, in'dah t'a 
ahidalt'eh'igi alk'ehgo. 

6 Tf Ado Hem biye'keh ei'di 
Kus, ado Mizrem, ado'Fut, 
in'dah Ke'nan. 

1 Ado Kus biye'keh t'eyah 
Si'bah, ado Ha'vilah, ado 
Sab'tah, ado Re'mah in'dah 
Sabti'kah ; ado, Re'mah bi- 
ye'keh ei di', Si'bah in'dah 
Di'dan. 



10: 8 



flODE'ZIZ 



10: 26 



8 Ado Kus ba' yizci'ni ei 
Nim'rad, ei'di nahasdzan bi- 
kagi dineh ayoat'ei' didez- 
lin'.. 

9 Ei'di Jiho'vah binal: ayo- 
at'eh nalze'hi dzizlin' ; ei'- 
banh Nim'rad nalialin Jiho'- 
vah binat ayoat'e nalze'hi 
jilinh', dahanih. 

10 Ako ts'ide atseh beh ho- 
holni'hi ei Be'bel, ado Trek, 
ado Ak'kad in'dah Kal'neh, 
ei'di ke'yah Sai'nar holyeh'- 
igi biyi'di. 

11 Ei ke'yahdo As'sur hol- 
ye'jin' ajiyago kin-halago 
a'jilah, Ni'niveh holyeh'igi, 
ado Ri'hoboth kin-halago 
anajidlah, ado Ke'lah. 

12 Ado Ri'sen, ei Ni'niveh 
ado Ke'lah bitagi sinil', ei 
ayoat'e kin-hal ah. 

13 Ado Mizrem ba' yizci'ni 
ei Lu'dim, ado A'namim, ado 
Le'habim, ado Naf tuhim, 

14 Ado Pathru'sim, in'dah 
Caslu'him, (ado Filis'tin di- 
ne'e c'izninah,) in'dah Kaf- 
to'rim.^ 

15 Tf In'dah Ke'nan ts'ide 
atseh ba' yizci'ni ei Sai'don, 
in'dah Heth; 

16 Ado Ji'bus dinee, ado 
E'mor dine'e, ado Gir'gas 
dine'e, 

17 Ado Hi'va dine'e, ado 
Ar'ka dine'e, ado Sin dine e, 

18 Ado Ar'va dine'e, ado 
Ze'mar dinee, in'dah He'- 
math dinee: kot'e'go di'di 



t'aaltso Ke'nan ba' nehez- 
cihh', ado ko'dzago do'bik'- 
ijin' Ke'nan dine'e yeni* ei 
al'an dahideznah. 

19 Ako Ke'nan dinee bi 
na'hasdzo nidanesahjih* ei 
Sai'dan in'dah Ge'rar bik'- 
ahhgo Ge'zadi, ado Sa'dam- 
di, ado Gama'rahdi, ado Ad'- 
mahdi, ado Zibo'amdi, in'dah 
Le'sadi. 

20 Di'di t'aaltso Hem ba - 
alci'ni dani'linh' ; ba'alci'ni bit 
dahizd'its'algi bil dahdaz- 
dilde, ako kot'e'go bi ke'yah 
dahazlih'; ado kot'e'go al'an 
dadine'e dahazlih'. 

21 1[ Ako Sem ei bits'ahdo 
I'ber dine e dahodzizlih', ei'- 
di Je'fet alahjih' ni'H'ni bi- 
tsi'li aldo* baalci'ni ba' ni- 
hezcihh'. 

22 Sem baalci'ni ei di', 
riem, ado As'sur, ado Arpax'- 
ad, ado Lud, in'dah E'ram. 

23 Ado E'ram ba'alci'ni ei 
di', Uz, ado Hul, ado Gi'ther, 
in'dah Mes. 

24 Ado Arpax'ad ba' yizci'ni 
ei Se'lah, ado Se'lah ba' yiz- 
ci'ni ei I'bir. 

25 Ako I'ber naki' biye' ba' 
yizcihh'; la' Pi'leg yolyeh'; 
t'ah hijigah yeh'dah nahas- 
dzan alc'a'-dahasdzoh' ; ado 
bitsi'li ei Jok'tan yolyeh'. 

26 Ako Jok'tan ba' nihez- 
ci'ni ei Almo'dad, ado Si'lah, 
ado Hezarme'veth, ado Ji'- 
reh, 

19 



10: 27 



flODE'ZIZ 



11: 11 



27 Ado Hado'ram, ado U'zal, 
ado Dik'lah, 

28 Ado O'bal, ado Abi'meel, 
ado Si'bah, 

29 Ado O'fir, ado HaVilah, 
in'dah Jo'bab; di'di t'aaltso 
Jok'tan biye'keh dani'linh'. 

30 Ako Mi'sah holye'do in'- 
dah Si'fer holye'jih' ke'da- 
hat'inh, Si'fer ei dzil at'eh 
ha a ah bic'in'go. 

31 Di'di t'aaltso Sem biye'- 
keh ba'ndahazcinh', dabizad 
in'dah dabi ke'dayah, in'dah 
dabi dine e bik'ehgo. 

32 H Di'di ei No'ah biye'- 
keh ba'daalci'ni nas dahil- 
ci'hi adat'eh, _bi dinee bik'- 
ehgo hane* : toh-nahwes'kai 
do'bik'ijin' di'di t'aadzil'tso 
al'an dadine'e a'dahodilyah 
nahasdzan bikagi. 

WOLTAl 11. 

1 Ako nahasdzan bikagi 
t'aat'e-hit'en t'ala'i sad, in'- 
dah ts'ide t'ala'i beh ahel- 
t'e'go ya'dajilti'. 

2 Ado ako'dzago ha'a'ah bic'- 
in'go jonel', ke'yah Sai'nar 
holye'gi ho-hitel bik'izninah, 
ako a'kwi ke'dahojit'inh'. 

3 Ado a'dahizdonid, Hak'- 
go sin, bis a'dadilnil, t'ai'yisi 
hazo ogo dadiltl'is, ako tse 
dole! yengi joh, bis dah; ako 
hastl'is al'yai ei' dodah, ako 
joh, hastl'is t'a bi'ni a'la'jin* 
dije'go hahiniyeh'si dah bil 
dadziztl'in. 

20 



4 Ado anadazdo'nid, Hak'- 
go sin, kin-hal'ago a'dadil- 
nil, ado kin de'go ayoat'e ni- 
nez'go a'dadilnil', bilatah ei 
ya'dilhil biniago; ado nihi'zi' 
ayoat'e'go a'dadilnii, ako na- 
hasdzan bikagi do t'aat'e- 
hit'eh di'ditah dah. 

5 Ako Jiho'vah ha'dayah' 
dineh ba'alci'ni kin-halago 
in'dah kin de'go ayoat'e ni- 
nez'go a'dayilaigi jidi'not- 
iht' biniyeh. 

6 Ado Jiho'vah adi'nid, Jo'- 
akon, dineh ei fatal dani- 
lihh',_ ado t'a ahelt'e'go ya'- 
dajitti', di di'igi yandikai ako 
ha'at'i'hi-dah do yits'ahjih* 
a'didalna dah do^ 

7 Hak'go sin, bitahjin' ha'- 
dadikah ako bizad alta hi'- 
dadidzil, ako do daahidits'a* 
dah dolel. 

8 Ako Jiho'vah tahonoskad 
nahasdzan bikagi t'aat'e- 
nit'en ako kin-hal'ago a'daji- 
leh yeni' t'ado a'dajila dah. 

9 Ako Be'bel hosye', halah, 
a'kwi Jiho'vah, hazad al'an- 
at'e'go a'yilah ei'bahh; ado 
Jiho'vah nahasdzan bikago 
t'aat'e-nit'eh tahonoskad. 

10 H Di di'igi Sem ba alci'ni 
dahilcih'igi; Sem nezna'din 
bi na'haigo Arpax'ad yolyeh 
ba' yizcinh', toh-nahwes'kai- 
do naki na'haigo. 

11 Ado Arpax.'ad ba' yiz- 
cin do'bik'ijin' Sem asdla'di 
nezna'din bi na'hai, ei' biyi* 



11: 12 



HODE'ZIZ 



11: 29 



dabiye* in'dah bitsi'dah ba' 
niliezcmh'. 

12 Tf Ado Arpax'ad ta'din 
do'baan asdla' bi na'liaigo 
Si'lah ba' yizcinh'. 

13 Ako Arpax'ad liina'go 
din'di nezna'din do'baan ta 
bi na'Hai Si'lah ba' yizcin 
do'bik'ijih', ako ei biyi' dabi- 
ye' in'dah bitsi'dah ba' ni- 
hezcinh'. 

14 If Ado Si'lah ta'din bi 
na'haigo I'bir ba' yizcinh': 

15 Ako Si'lah hinago din'di 
nezna'din do'ba'ah ta bi na'- 
hai I'bir ba' yizcin do'bik'- 
ijin*, ako ei biyi' dabiye' in'- 
dah bitsi'dah ba'nihezcihh'. 

16 II Ado I'bir ta'din do'ba'- 
ah din bi na'haigo Pi'leg ba' 
yizcinh': 

17 Ako I'bir hinago din'di 
nezna'din do'ba'ah ta'din bi 
na'hai Pi'leg ba' yizcin do'- 
bik'ijin', ako ei biyi' dabiye' 
in'dah bitsi'dah ba' nihez- 
cihh'. 

18 TI Ado Pi'leg ta'din bi 
na'haigo Ri'u ba' yizcinh': 

19 Ako Pi'leg hinago naki'- 
di nezna'din do'ba'ah nahas- 
t'ei bi na'hai Ri'u ba'' yiz- 
cin do'bik'ijin', ako ei biyi' 
dabiye' in'dah bitsi'dah ba' 
nihezcihh'. 

20 T[ Ako Ri'u ta'din do'ba'- 
ah naki' bi na'haigo Si'rug 
ba' yizcinh': 

21 Ado Ri'u hinago naki'di 
nezna'din do'ba'ah tsostsit 



bi na'hai Si'rug ba' yizcin 
do'bik'ijin', ako ei biyi' dabi- 
ye' in'dah bitsi'dah ba' ni- 
hezcihh'. 

22 Tl Ado Si'rug la'din bi 
na'haigo Ne'hor ba' yiz- 
cinh': 

23 Ado Si'rug hinago naki'- 
di nezna'din bi na'hai Ne'- 
hor ba' yizcin do'bik'ijin, 
ako ei biyi' dabiye' in'dah 
bitsi'dah ba' nihezcihh'. 

24 1[ Ado Ne'hor nadin do'- 
ba'ah nahast'ei bi na'haigo 
Ti'rah ba' yizcinh': 

25 Ado Ne'hor hinago nez- 
na'din do'ba'ah nahast'eits'- 
adah bi na'hai Ti'rah ba' 
yizcin do'bik'ijin', ako ei bi- 
yi' dabiye' in'dah bitsi'dah 
ba' nihezcihh'. 

26 T Ado Ti'rah hinago 
tsosts'itdin bi na'haigo 
E'bram ado Ne'hor, in'dah 
He'ran ba' nihezcihh'. 

27 Tf Ako di di'igi Ti'rah 
ba'atci'ni dahilci'hi .at'eh : 
Ti'rah ba' yizci'ni ei E'bram 
ado Ne'hor, in'dah He'ran; 
ado He'ran ba' yizci'ni ei 
Lat. 

28 Ako He'ran ei haze'e 
Ti'rah t'a bitseh' dadziz- 
tsahh, t'a hoh ha ke'yahdi, 
Ur holyeh'igi, ako ei Kal'di 
dine'e bi ke'yahgi. 

29 Ado E'bram in'dah Ne'- 
hor t'ajilah hwe asdzah 
hazlih': E'bram be asdzah 
ei Se'rai yolyeh; in'dah Ne'- 

21 



11: 30 



HODE'ZIZ 



12: 10 



hor be asdzan ei Mil'kah 
yolyeh, ei bize'e He'ran yol- 
yeh, t'a ei Is'kah yolyeh'igi 
bize'e nit'en aldo'. 

30 Nidih Se'rai do alci' dah, 
ako ba alci'ni at'din. 

31 Ako Ti'rah ei haye' E'- 
bram in'dah hana'li Lat, 
He'ran biye',. ado haza'ad 
Se'rai, haye' E'bram be as- 
dzan, ei'di hoi dasdikai, Ur 
holyeh'ido, Kaldi dinee bi 
ke'yahdo, ke'yah Ke'nan 
holyeh'ijin* dasdikai ; ako 
He'rangi jininago a'kwi ke'- 
dahojit'inh'. 

32 Ako Ti'rah bidiskan|do 
naki'di nezna'din do'baan 
asdla* bi na'hai: ako Ti'rah 
He'rangi dadziztsanh. 

WOLTAl 12. 

1 Ako Jiho'vah ei, E'bram 
ayidi'nd yeni', Ni ke'yahdo, 
in'dah nik'ei bits'ando, in'- 
dah nize'e bik'ei ei t'aaitso 
bits'anjin dahdinah, akwe'e 
ke'yah nididesni'ti bic'in'. 

2 Ado la* dine'e ayoat'ei' 
an'deslil; ado nik'ijisdli do, 
in'dah ni'zf ayoat'e'go a'des- 
lil; ado nih akijidli dolel. 

3 Ado, K'e, dano'nin'igi ei'- 
di Sih aldo', K'e, wosni' do, 
ado nik'e-dinih'igi ei Sih al- 
do* bik'e-dinisnih' do ; ado 
nits'ahdo nahasdzah bikagi 
al'an dadine'e t'aaltso bik'i- 
dahojidli. dolel. 

4 Ako E'bram dasdiyah t'a 

22 



Jiho'vah hac'in* hadzl yeni* 
bik'ehgo, .in'dah Lat ei hoi 
iaz; ako E'bram ei tsosts'it- 
din do'ba an asdla' bi na'hai- 
go He'rando dahdiyah. 

5 Ado E'bram in'dah hwe 
asdzan Se'rai, in'dah hatsi'li 
biye' Lat, in'dah He'rando 
dajit'in'igi, in'dah ha nanil 
t'aaltso bil, ke'yah Ke'nan 
holye'go dasdinah; ako ke'- 
yah Ke'nan holye'di jininah. 

6 Ako E'bram ke'yah bi- 
tahgo jininah, Sai'kem hol- 
yeh'igo c'izninah, ado ce'c'il 
sikad, Mo'reh holyeh'igo, ado 
rdah Ke'nan dine'e ei ke'- 
yahgi ke'dahat'inh'. 

7 Ako Jiho'vah ei E'bram 
yic'ih' niyago adi'nid, Na'al- 
ci'ni nas not'ihl'go ei di ke'- 
yah badides al. Ako a'kwi 
bikado-na'inih'hi a'jilah, ha 
niyahigi, Jiho'vah bic'ih'. 

8 Ako ado dasdinah Be'thel 
holye'do haaah bic'in go 
dzil'igi ba jininah, a'kwi ei 
ha nip'bal nizninil, e eahjih*- 
go kin-sinil'igi ei Be'thel 
holyeh, haVahjin'go kin-si- 
nil'igi ei E'ai holyeh : ado 
a'kwi bikado-na'inin'hi Ji- 
ho'vah bic'in' anajidlah, ado 
Jiho'vah bi'zi' bic'in' sozdol- 
zin. 

9 Ako E'bram naji nah wo'- 
zoh sadiah bic'in go. 

10 H Ako ke'yahgi hodicin 
hazlin'; ako E'bram ke'yah 
I'jipt holye'go jininah, a'kwi 



12: 11 



fiODE'ZIZ 



13: 4 



hani'zahjin' dah ke'hojit'ifi 
dolel'go biniyeh ; ke'yahgi 
t'aat'e-nit'en hodi'cind ei' bi- 
nina. 

11 Ako ako'dzago k'adeni 
Fjiptgi jineh'go hwe asdzan 
Se'rai abizdi'nid, Sil beho'- 
zingo k'adt, jo'akon, nih, as- 
dza'ni ayoianolnin'go nil'i'ni 
ni''lmh. 

12 Ako ei' binina ko'hodo- 
nil, rjipt dine'e daniltsango, 
Di hwe asdzan lanh' dadido- 
nil', ako sih t'e'yah dasidiyol- 
YieY nidih nih t'e'yah nidan- 
didoltel 

13 Ako na'noskanh, Hade- 
zi nislinh', dini' dolel, ako 
ni'nilt'ah sadajoba do, in'- 
dah ni'nilt'ah siyi'-sizi'ni hi- 
na do. 

14 Ako ako'dzago E'bram 
ei rjiptgi jininago Tjipt di- 
ne'e hwe asdzan' dayiltsah- 
go t'ai'yisi bit jizo'ni. 

15 Ako Fero bikeden ni- 
dant'ahigi daholtsango, Fe- 
ro, Asdza'ni nizo'ni le', dani'- 
go yitdahorne' ; ako asdza'- 
ni yeni' Fero bi kin go'ne' 
hoi yah' akai. 

16 Ako honilt'ah E'bram 
bik'ihojidhh', ako dibe hwe 
holon in'dah begasi dah, ado 
te'H bikanin' dah, ado dine 
nanil dah, in'dah asdza'ni 
nanil dah, ado te'li baadi 
dah, in'dah lin-bigan-daask*- 
itigi dah, di'di jit'ihh'. 

17 Ako Jiho'vah ei natninh 



bidzi'li Fero yeh aliyilah, 
in'dah dabik'ei'igi aldo', ha- 
lah, Se'rai ei E'bram be as- 
dzan'igi binina. 

18 Ako Fero azdi'nid, E'- 
bram bic'ih Hak'go, bizdi'- 
nidgo haniyah, Di'sah* hasi- 
nila ? Ha at'e'gosan' t'ado 
silhwinilne' dah, di'di ni 
asdzan at'e le'? 

19 Ha'at'e'gosah', Si dezi 
at'e dini'go, binina se asdzan 
da' asla do hit'eh? k'adt ni 
asdzan bil dahdiasgo no'- 
wehjih' yo'anineh. 

20 Ako Fero ho dine'e beh 
abizdi'nidgo : ako E'bram 
in'dah hwe asdzan, in'dah 
jit'in'igi bil yo'-adahoznes- 
kad. 

WOLTA'I 13. 

1 Ako E'bram, ke'yah, I'jipt 
holyeh'ido c'izninah, hoh in'- 
dah hwe asdzan, in'dah Lat 
aldo', ado t'aaltso bil dasdi- 
nah, ke'yah Sadiah holyeh'- 
igo. 

2 Ako E'bram ei t'ai'yisi 
ajit'ihh', begasi beh, ado 
bes-ligai' dah, in'dah o'lah 
dah. 

3 Ado jonel, ke'yah Sadiah 
holyeh'igi bits'ando, Be'thel 
holye'jih', atseh ho nip'bal 
sinil yengi, Be'thel holyeh'- 
igi ado E'ai holyeh'igi bita - 

gi. 

4 Atseh bikado-na'inin'hi 
a'jila yengi; ado a'kwi E'- 

23 



13: 5 



flODE'ZIZ 



13; 18 



bram sozdolzln Jiho'vah jo- 
zi'go bic'in*. 

5 Ako Lat aldo' E^bram bil 
nijikai'igi, bi dibe holon ado 
bilin dah, in'dah bi nip'bal 
dah. 

6 Ako ke'yah ei do ho'gah 
dah, t'a'la ke'dahojit'in'go, 
t'oahayu'i dajit'inh' ei' bini- 
na ; do t'a'la ke'dahojit'in' 
le' at'e' dah. 

7 Ako E'bram ba'ndanil- 
kadi ado Lat ba'ndanilkadi 
aldo'ahinadijah; ado Ke'nan 
dine e in'dah Pi'rez dine'e ei 
ke'yahigi yiyi' ke'dahat'ihh' 
nit'en. 

8 Ado E'bram ei Lat ayi- 
di'nid, T'ado ahinadiltU'i do- 
lel, ado niha nida nilkadi al- 
do' t'ado ahinadadilth'i dolel, 
ako na'noskanh, t'a'la' dani- 
dlinh', ei' beh at'eh. 

9 Joh, ke'yah adahwis'ago 
ni' nit*inh', sits'a-nineh, t'a 
nih ni ni'zinjih dahdineh, 
na'noskanh, nisnajih dah- 
dininago, sih nistl'ajih dah- 
didesnel; nih nistl'ajih dah- 
dininago, sih nisnajih dahdi- 
desnel'. 

10 Ako Lat aji'galgo Jor'- 
dan ho-nitelgi t'aat'e toh 
holohgo dziltsahh, Jiho'vah 
t'ahdo Sa'dam in'dah Ga- 
mar'rah il'dind dah yendah, 
Jiho'vah bi da'ak'eh nahalin, 
ke'yah I'jipt nahalin, Zo'ar 
holyeh'igi bic'ih' joga'li gi- 
at'e'go. 

24 



11 Ako Lat ho-nlleligi Jor'- 
dan bicln'go a'dazdet'anh' : 
ado Lat ha'a'ahjih' dasdi- 
nah ; ako ako'dzago alts^az- 
ninah. 

12 Ado E'bram ei ke'yah 
Ke'nan holyeh'igi _ ke'hoji- 
t'ihh', Lat ei ho-nitelgi kin- 
hal'ahigi ke'hojit'ihh', ado 
Sa'dam bic'ih go ho nip'bal 
nizninil. 

13 Nidih Sa'dam dine e t'e'- 
yah Jiho'vah binal bahhigi 
adajit'eh, in'dah t'ai'yisi ban- 
higi adani'li dajilihh'. 

14 TI Ako Jiho'vah ei E'- 
bram ayidi'nid, Lat hats'ah 
dahdina do'bik'ijih', Kodo 
di'gal na'hokohsjihgodiniih', 
in'dah sadiahjihgo, in'dah 
haa'ahjihgo, in'dah e'eah- 
jihgo: 

15 Ke'yah t'aat'e yiniin'igi 
ei nadides'al, na alci'ni hoi a- 
go nas dahilci'hi aldo' dabih 
dole!. 

16 Ako na alci'ni nas dahil- 
ci'hi ni' bilez nahalingo 
adeslil, ako dineh hai'-dah 
ni' bilez yiyit'ta go, ako aldo' 
naalci'ni nas dahilci'hi yi- 
doltah. 

17 Dahdinah, ako ke'yah 
nase'go ha'dinah, ado nani'- 
go aldo' hadinah, di ke'yah 
na'dides al, ei'banh. 

18 Ako ado E'bram ho 
nip'bal nizdinil'go dasdinah 
ho-hitel Mam'ri holyeh'igi 
ke'hojit'inh', ce'c'il holon'igi 



14: 1 



HODE'ZIZ 



14: 11 



biyi*; ako a'kwi Jiho'vah bl- 
c'in' bikado-na'inih'hi ana- 
jidlah. 

WOLTAl 14 

1 Ado ako'dzago t'aadzil'- 
tso t'ah dajina yendan, Am'- 
rifel ei Sai'nar dine'e binan- 
t'a'i, ado E'riok ei Elle'sar 
dinee binantVi, ado Ceder- 
le'omer ei Flam binant'a'i, 
in'dah Tai'dal ei Go'yim di- 
ne e binantVi. 

2 Di'di bit atkljije; Bi'rah 
ei Sa'dam binant'a'i, ado 
Bir'sah ei Gamar'rah binan- 
tVi, ado Sai'nab ei Ad'mah 
binant'a'i, ado Simi'bir ei Zi- 
bo'im binantVi, in'dah Bi'- 
lah binantVi, ei k'adt Zo'ar 
holyeh. 

3_ Di'di t'aaltso Sid'dim ho- 
nitelgi aliidziznah ado atc'o- 
dadzistni', ako a'kwi k'adt 
A'sinh Be ek'idt holyeh'. 

4 Nakits'adah na'haijin* 
Cederle'omer bik'eh dahojii- 
in'go niholziz; ako tats'adah 
na'hai ei' biyi' do bik'eh da- 
hojit'in' dah dzizlin'. 

5 Ado dints'adah na'haigo 
ako Cederle'omer in'dah la' 
anantVi daji'li'ni bil daz- 
ni'ba, ako Ri'fem dine'e, 
As'teroth-Karne'im holye'- 
gi, ado Zu'zim dine'e Hem 
holye'gi, in'dah I'mim dine'e 
Se'veh-Ki'riathem holye'gi, 
ei t'aaltso yik'eh-dades- 
dlin'. 



6 Ado Hor dine'e bl dzil 
Si'er yolyeh'igi ei banh yi- 
k'eh-nadadesdlih', El-PeVan- 
jih', ei'di ke'yah bi do-na- 
adah'igi bibanh'gi. 

7 Ado nat'an' En-Mis'pat- 
jih' (a'kwi Ke'des atdo' hol- 
yeh,) nadazni'bago A'milek 
dine'e bi ke'yah yik'eh-na- 
dadesdlih', ado A'mor dine e, 
Ha'zazon-Te'mar holyeh ke'- 
dahojit'i'ni yik'eh-nadades- 
dhh'. 

8 Ado Sa'dam binant'a'i, 
ado Gamar'rah binant'a'i, 
ado Ad'mah binant'a'i, ado 
Sibo'im binant'al, in'dah Bi'- 
lah (ei Zo'ar atdo' holyeh) 
binantVi, di'di t'aadzil'tso 
hac'ih' hi'dadiba, ako Sid'- 
dim ho-hitelgi alk'ijije. 

9 Cederle'omer, I' lam bi- 
nant'a'i, ado Go'yim binan- 
t'al Tai'dal, ado Sai'nar di- 
ne'e binant'al Am'rifel, in'- 
dah Elle'sar binantVi E'ri- 
ok, di'di t'aaltso bilgo ; lah- 
deh binant'a'i din, -in'dah 
tahden binant'a'i asdla'go bil 
alk'ijije. 

10 Ako Sid'dim ho'-nitelgi 
le'jin-dije'igi beh nahodi- 
ts'oh' t'oahayui, ako Sa'dam 
dine'e binant'a'i, in'dah Ga- 
mar'rah dine'e binant'a'i 
dazneceh'go a'kwi naazni*- 
d6; hi'dahasdzi'igi ei dzilgo 
yo'ahezje. 

11 Ako Sa'dam in'dah Ga- 
mar'rah dajit'in yeni', ado 

25 



14: 12 



ftODE'ZIZ 



15: 1 



dahac'iyan' ySni* altso deis- 
nah ako ana'nah. 

12 Ako E'bram bitsi'li ye- 
ni' biye' Lat ei aldo' Sa'- 
damgi ke'hojit'in nit'en, hoh 
ado jit'in'igi t'a yil dahas- 
nah. 

,13 H Ako la' yisda'-jiyago, 
E'bram, Hi'bru dineh ji'lin'- 
igi ba jilVodtgo ado bil ho- 
jolne'; ei Mam're holyeh'igi, 
bi ce'c'il nazkadigi ke'hoji- 
t'in'go, ei A'mor dine'e jilinh, 
Es'kal bi'nai, ado Ener bf- 
nai, di'di kojilt'eh'igi ei E'- 
bram dahac'o'ni a'jilah. 

14 Ako E'bram hatsi'li ye- 
nf biye' bi'disnago jl'nigo 
ha na'nil dez'la yedaho'sin- 
igi, hagan'gi daneyanh'igi, 
ei'di tadi neznadin do'ba an 
tsebits'adah yilt'e'go c'iz- 
niez, ako Dan holyeh'idi biz- 
nilnah. 

15 Ako tl'ego ha na nil'igi 
alts'anjin* alts'ajinah', ako 
bik'iznibago bil alk'ijije ; 
ako bik'eh-dazdesdlin'; in'- 
dah la' Ho'bah holyeh'igi 
a'dazneskad, ei Damas'kus- 
do nistl'a'jigo. 

16 Ako nalye'hi t'aaltso 
ni'dadzisgin', ado hatsi'li ye- 
ni' biye' Lat aldo', bi nalye'- 
hi do', ado asdza'ni do', in'- 
dah dineh do'. 

17 Tl Cederle'omer nat'ani 
yil nakai yeni' yiyi'ganhden 
nijodargo do'bik'ijih', Sa'- 
dam binant'a'i hadah niyah, 

26 



Se'veh ho'-nilelgi, ei nat'ani 
bi ho'-nilel holyeh. 

18 Ako Se'lem binant'a'i, 
Melki'zidek bah in'dah c'il- 
naatl'oi-bi-to yil de'inlah ; 
ako ei God alahgo ayoat'ei' 

' yic'ih' na'ilnin'hi ji'linh'. 

19 Ado yik'i sodolzin'go 
adi'nid, God a'lahgo ayoat'ei', 
ya'dilhil in'dah nahasdzah 
bi' nilinigi E'bram bik'i so- 
dil'zin. 

I 20 Ako God a'lahgo ayoat'- 

j ei' beh baha'ni' do, ne ena'i 

ini'lak'e yi'nilgo bahh. Ako 

I yisnan'igi la' haini'nil. 

I 21 Ado Sa'dam binant'a'i 

E'bram ayidi'nid, Yisnah'igi 

saninil' in'dah nalye'hi ei t'a 

ni dolel. 

22 Ako E'bram ei Sa'dam 
binant'a'i ayidi'nid, Jiho'vah 
God alahgo ayoat'ei' ya'dil- 
hil in'dah nahasdzah bi' ni- 
lin'igi bic'ih' de'go dahdidis- 
ni'. 

23 Beh-na'alka'di in'dah ke'- 
tl'ol ado ha'at'i dah nih'- 
igi do nits'ah hi'doslel at'e' 
dah, halah, E'bram ajit'ih'go 
a'hoslah, didi'nil, ei'bahh. 

24 Tsilkei dayiyah'igi t'e- 
yah, ado dineh sil naskai'igi 
deisnah'igi do', E'ner in'dah 
Es'kal, in'dah Mam're ; ei 
dabi'ni t'a bih hi'dayilah'. 

WOLTA'I 15. 

1 Di'di bik'ijih' Jiho'vah 

bizad E'bram bil a'dza, ako 



15: 2 



iiODE'ZIZ 



15: 17 



anih, T'ado nilhoye'i E'bram: 
Sih, ni nage' nislinh', in'dah 
sih t'ai'yisi alahgo naahalya- 
ni nislihh. 

2 Ako E'bram azdi'nid, 
Bo'honisni'hi Jiho'vah ha- 
at'i'san' sadilel? si ni nil'ih'- 
go saalci'ni at'din, ako di 
Elii'zer Damas'kusdo'igi ei 
sagan' t'aat'e bi' dole'li at'eh. 

3 Ado E'bram adi'nid, Jo'- 
akon, alci'ni t'ado seni'nil 
dah : ado jo'akon, sagan'gi 
yizcin'igi ei se-holo'ni bi* do- 
le!. 

4 Ado jo'akon, Jiho'vah bi- 
zad ha nanadza'go anadi nih, 
Di'di do bi' dah do; la niyi'- 
do hadoga'li ei bi dolel. 

5 Ado hoi c'ina azgo ahal- 
nih, Ya'dilhil biyi' de'go 
k'adt diniin' ado son' yinilta' 
bininirahgoyinilta'dah: ako- 
t'e'go na'alci'ni nas dahilcih'- 
go ako'ne'lan dolel. 

6 Ako Jiho'vah jodlanh' ; 
ako bahhigiat'e-hahh-at'din- 
go hac'ih' yiyil'ta'. 

7 Ako ahodi'nid, Sih, Jiho'- 
vah ast'ihh, Ur.ei Kal'di di- 
ne'e bi ke'yahdeh c'inihiniez, 
di ke'yahigi na'dides'al'go 
ni' dolel biniyeh. 

8 Ado azdi'nid, Bo'honisni'- 
hi Jiho'vah, ha at'e'gosah' di 
si dole'li sil beho'zin do? 

9 Ako_ ana'hodo nid, Begasi 
baadi ta bina'haiigi, in'dah 
trizi ba'adita bina'haiigi do', 
de'nasts'a ta bina'haiigi do', 



hasbi'di do', hasbi'di-lgai bi 

;ya'zi do' sandidi'nil. 

, 10 Ado di di'igi t'aaltso 

jhazniez, ako alni'deh alts'a- 

yizgiz ado alts'ahjih' niyiz- 

nil; tsi'diigi t'e'yah t'ado alt- 

s'a-yizgiz' dah. 

11 Ako hidat'a'i atsih' sinil'- 
jih' ana'jahgo, E'bram yo' 
ane'nilka'. 

12 Tf Ako jo'honaai k'adeh 
igahgo E'bram t'ai'yisi ho'- 
dilgaz ; ako t'o baha'dzitgo 
hak'i cahqlhel'. 

13 Ako E'bram ahozdi'nid, 
K'adt nil beho'zin ei na'alci- 
ni nas dahilcih'igi do e'da- 
ho'singi, ke'yah do dabih'igi 
biyi'di dineh bandajilnis' do; 
ado din'di nezna'din na'hai- 
jih' t'a daha'zakah ba'ndaiil- 
nis' dolel. 

14 Ako ei dine'e bi na'nil 
daji'lihh' doleligi ei sih ban'- 
dest'ihl: ado bik'ijin' t'ai'yisi 
dajit'ih'go c'ihizdonel'. 

15 Ako hozoh'go danita 
yeni' bic'in' dinal, ako ya'- 
at'eh'go hasintihgo leh hi'di- 
doltel. 

16 Nidih din'di sanaogah'- 
go kwe'e nina'hidokah: ha- 
lah, A'mor dine'e bi bahhi- 
giat'e t'ahdo hadebihhdah, 
ei'bahh. 

17 Ado ako'dzago jo'honaai 
iyago ako caholhel, ado jo'- 
akon, kon'-bi-ht ado honoyel 
diltli'i atsin' alts'ahjih' sinil'- 
igi bita' go'ne' eldoh', 

27 



15: 18 



HODE'ZIZ 



16: 12 



18 T'a ei bijindan Jiho'vah 
aha'nihot'ah E'bram yil a'yi- 
lah, ako anih, Naalcini nas 
daiiilcih'igi di ke'yah badi'- 
nianh, Tjipt toh-ni'lin'do U- 
fre'tiz toh-ni'lin'jin'. 

19 Ke'ni dine'e, ado Ke'niz 
dine'e. Ado Kad'mon dine'e, 

20 Ado Heth dine'e, ado 
Pe'riz dine'e, ado Ri'feim di- 
ne'e, 

21 Ado A'mor dine'e, ado 
Ke'nan dine'e, ado Gir'gas 
dine'e in'dah Ji'bas dinee, 
di t'aattso dabi ke'yab. 

WOLTA'I 16. 

1 Ako E'bram be asdzan 
Se'rai do alci' dah : ako T- 
jiptden asdza'ni ho nala i ei 
H^'gar yolyeh'. 

2 Ako Serai ei E'bram ayi- 
di'nid, Jo'akon, Jiho'vah do 
asci'go aso'sin : na'noskahh, 
si nala'i bit na'nias do, ako 
dats'i sa alcini hodolel Ako 
E'bram ei Serai bizad k'eh- 
go a'dzidzah. 

3 Ado E'bram ei Ke'nan 
ke'yah biyi' ke'hojit'in'go 
nezna na'hai, ado bikljin* 
E'bram be asdzan Serai bi 
nalai He'gar, I'jipt dineh, 
ha hastin E'bram baznittinh 
be asdzan dogo. 

4 Ako He'gar bazniyah, 
ako He'gar i niltsand : ado 
izniltsahd'go ha' azdelln'go 
ako ho nant'a'i do hot ni'liri' 
dah. 

28 



5 Ado Serai ei E'bram ayi- 
di'nid, Sicin* nahwinan'igi 
ba'ninadi'tlis : si nala i na'- 
nittihh; ako iniltsahdgo ha 
adel'in' ako do bit nistin' dah 
se'hh : Jiho'vah ei nihita gi 
behaz'ani ya'n'dot'iht. 

6 Nidih E'bram ei Serai 
ayidi'nid, Jo'akon, ni nala'i 
ni'lak'egi holoh ; t'a nih ni ^ 
ni'zinigi ahodi'lit. Ako Se- 
rai atihafih'go bits'an yo'- 
ajolwodt. 

7 Tf Ako Jiho'vah bi diyin- 
nalai halgai donaadah'igi, 
toh-ha'lin'igih hakl-niyah, 
Surgo atin bi'gahgi. 

8 Ako ahodi'nid. Serai bi 
nala i He'gar hadehsah na- 
ninah, ado hagosan de'yah 
ni ni'zin? ako azdi'nid, Se- 
rai sinant'a'i bits'an yols- 
wodt. 

9 Ako Jiho'vah bi diyin nal- 
a'i ahodi'nid, NinantVi bi- 
c'in' hididah, bi nala'i nan- 
dleh; 

10 Ako Jiho'vah bi diyin- 
nalai ahodi'nid, Naalcini 
nas dahilci'hi t'oahayui 
adeslit, do jot'ta' ane'lah' dah 
dolel. 

11 Ado Jiho'vah bi diyin- 
nala i ahodi'nid, Jo'akon, yi- 
niltsahh' ako aski ditcit, ako 
Is'mel beh yidi'zil ; halah, 
nic'ih' nahwi nan'igi ei Jiho'- 
vah bit beho'zin, ei'bafih. 

12 Ado teli alcingo nagai' 
nahalingo yitaga do ; dineh 



16: 13 



HODE'ZIZ 



17: 11 



t'aaltso beh ena'i do, ado di- 
neh t'aaltso yeh ena'i nilin' 
do; ako hak'iso bitahgo ke'- 
hojit'in' dolel. 

13 Ako JihoVah hac'in* 
hadzl yeni', God o*i'ni bizdi'- 
nid, halah, azdi'nid, Da' so'i'- 
nigls sih aldo* kwe e bic'in' 
des'in'? 

14 Ei'banh toh ha'lin' yenf 
ei Bir-lahe'ai-roi wosye'; ako 
ei Ke'des ado Bi'red bi- 
tagi. 

15 Tf Ado E'bram biye', 
He'gar ha' yiscinh ; ako 
E'bram biye' He'gar yiscin' 
yenf bi'zf Is'mel yeh yi'zf. 

16 Ako E'bram ei tsebfdin 
do'ba ah hastah bi na'haigo, 
He'gar, Is'mel, E'bram ya' 
yizcih yehdah. 

WOLTAl 17. 

1 Ako E'bram nahast'ei'din 
do'ba'ah nahast'ei bi na'hai- 
go Jiho'vah niyah E'bram 
yic'ih' ado adi'nid, God-T'aal- 
tso-Yinelani ei nislihh'; si- 
nai naninah ado le'dol't'e' 
go ant'eh. 

2 Ado Sih alhadet'ah nil 
adeslil, ako t'ai'yisi t'oaho- 
nohyu'igp k'eahdolzis. 

3 Ako E'bram ni'jin' tsi ya 
ji'nesjol : ado God hac'ih' 
yalti' ako anih, 

4 Joh, Sih t'eyah alhadet'ah 
ni' nit as'tah, ako t'oahayui 
al'ah dadine'e bizee ni'lih' 
dolel. 



5 Ado aldo* fi'bram ei do 
na'inilye' dah do, ako E'bra- 
ham yinilye' do; halah, t'o- 
ahayui al'ah dadine'e bize e 
a'nistah, ei' beh at'eh. 

6 Ako na alcini nas dahil- 
cih'igi t'oahayuigo adeslil, 
ado nits'ahdo al'ah dadine e 
adeslil, ado hidantVi nits'ah- 
do hodolel. 

7 Ado t'ai'yisi bidzilgo al- 
hadet'ah adeslil, Sih, ni do* 
nihita'gi, ado nik'ij in' na al- 
cini nas dahilcih'igi atdo' bil, 
alhadet ahh hol'ago i't'i' do, 
nih, ni God nislih' do, ado 
nik'ijih' na'alcini nas dahil- 
cih'igi aldo'. 

8 Ado ke'yah, de'eyo'ni ni- 
lih'go biyi' ke'hot'in'igi na'- 
dides'al, Ke'nan ke'yah t'a- 
at'e-hit'eh, ado nik'ijih' na'- 
alcini nas dahilcih'igi hol- 
ago dabi do, ado bi God nis- 
lih' dolel. 

9 Tf Ako God ei E'braham 
ayidi'nid, Di'bahh na'nihoni- 
ani bik'ehgo naninah, nih 
ado nik'ijih' na alcini nas 
dahilci'hi. . 

10 Di'di Sih beh na'nihoni- 
ani ei nihita'gi as'lai at'eh, 
ako nih baaholyah' do, ado 
nik'ijih' na 'alcini nas dahil- 
cih'igi; nihitahgi asikeh t'a- 
altso bahh hi'dahinolgis do- 
lel. 

11 Nihi akai'gi bahh ahah 
hi'dahinolgis dole! ; ako ni- 
ha'nihonian'igi ei beh beho'- 

29 



17: 12 



HODE'ZIZ 



17: 25 



zin do, nihila'gi, Sih in'dah 
nih do'. 

12 Ako nihitahgi hodizcin'- 
do tsebi yiskar^'go banh na'- 
hinilgis do, dineh t'aaltso 
bada'alcini n^s dahilcih'go, 
akot'edo nihigan biyi' yiz- 
cin'igi do*, nana ado de'eyo'- 
ni do nihi'nilcin'igi, beso 
bik'eh nihini'niligi aldo'. 

13 Nagan biyi' yizcin'igi 
ado ni beso bik'eh nihi ni'- 
niligi atdo', di'di t'ai'yisi 
banh ni'dahinolgis do: ako 
niha'nihonian'igi nihitsin ' 
biyi'di ei hol'ago nihoniani 
at'e dolel 

14 Ado dineh biye' ta* do- 
hanh-na'hinesgiz'igi, hakai'- 
gi do-hanh-na'hinesgiz'igi, 
ei dineh bi dine'e bits'ando 
dazdotsal ; beh-a'nihonian'- 
igi k'izniniz, ei' binina. 

15 T Ako God ei E'braham 
ayidi'nid, Joh, Serai ne as- 
dzan do Serai beh na'hwidi'- 
jit dah, ako k'adt ha'zi' ei 
Sarah dolet. 

16 Hak'ijisdli' do ado niye' 
na'idotcih aou, t'aani ha- 
k'ijisdli' do ado al'an da- 
dine 'e bimah jidolet ; dineh 
bindant'a'i hats'ando hodo- 
lel 

17 Ako E'braham ji'nesjol- 
go anjidloh, ado t'a hayildi 
azdi'nid. Da' nezna'din ho 
na'haigos awe hadocil? Da' 
Sarahis ei nahast'ei'din bi 
na'haigo adolcil'? 

30 



18 Ado E'braham ei God 
ayidi'nid, Is'mel ei ninal hina 
lanah ni'sin. 

19 Ako God adi'nid, T'aani 
Sarah ne asdzah ei niye' 
na'idolcil; ado ei Ai'zik beh 
yidi'zil: ako ei bidzil'go ba'- 
nihodes'al, ei'di hol'ago ha'- 
nihoniani at'e' do, ado hak'i- 
jih' ha'alcini nas dahilci'hi 
aldo'. 

20 Ado Is'mel t'eyah ba' 
nidise'ts'an ; Jo'akon, hak'i 
sodeszin', ado nas dahilcihgo 
adeslil, ado ei bits'ando k'e- 
andotzis ; t'a ake'ego hidan- 
t'a'igi nakits'adahgo ba' do- 
cil, ado ayoat'ei' dine'e a'ho- 
destil. 

21 Nidih Ai'zik t'eyah bit 
aha'nihodest'al, ei kodo la' 
na'haigo Sarah na'idolcil. 

22 Tf Ako al'c'ih' yajit'ti' 
yeni' adzi'sihd, ado .God de'- 
go dahn'didzah E'braham 
bits'ah. 

23 Ako God ahodi'nidgo t'a 
ei bijinh E'braham aji't'ind; 
haye' Is'mel niz'diltihh, ado 
t'aaltso hagan biyi' hida- 
hazcin'igi, ado ha beso bik'e 
nizni'niligi, ado t'aaltso E'- 
braham bi dine'e; di t'aaltso 
dabikai'gi banh ni'dahines- 
giz. 

24 Ako rdan E'braham na- 
hast'ei'din do'ba'an nahast'ei 
bi na'haigo hakai'gi hahh 
na'hinesgiz. 

25 Ako haye' Is'mel t'eyah 



17: 26 



HODE'ZIZ 



18: 14 



lats'adah bi na'liaigo hakai'- 
gi hanh na'Rinesgiz. 

26 T'a ei bijindan E'bra- 
ham hanh na'hinesgiz, ado 
haye' Is'mel aldo'. 

27 Ado bi dineh t'aaltso, 
hagan biyi' fii'dahazcin'igi 
dah, ado lahdeh beso bik'e 
hidziznirigi, ei'di t'aaltso hoi 
bahh hi'dahinesgiz. 

WOLTAl 18. 

1 Ako JihoVah ha niyah 
Mamri ho'-hitelgi, ce'cll bi- 
yagi, jin'go, ts'ide honigai'- 
go, ho nip'bal bi c'eatingi 
dzizdago. 

2 Ado dasdi'gal, nit'eh, jo'- 
akon, dineh tago hwi'gahgi 
na'zihh: ado dzittsah'go nip'- 
bal bi c'eatindo dasdilwodt, 
ako bidas-niyago ni'jih' ya 
a'dzidzah. 

3 Ado azdi'nid, Bo'honisni'- 
hi, nil nislih'go, na'noskahh, 
t'ado nihi nal'ai bits'an da- 
doh_kahi : 

4 Toh la' dokal dats^i nihike 
beh tadadohgis biniyeh, na'- 
noskahh, ado di ce'c'il biyagi 
hadalyihh'. 

5 Ado c'iyah la' niha hi'di- 
deskat, danihijeih beh bidzil' 
do; a'kohgo in'dah dahnadi- 
dohkah: di' biniyeh ni nal'a'i 
ba nohkai. Lah ah, t'a adi- 
nih'igo ant'ihh dahodi'nid. 

6 Ado E'braham ho nip'bal 
biyi' go'ne' Sarah bic'ih' yah 
ajolwodt ako abizdi'nid, T'a 

[Navaho] 3 



hah'go ak'an tadi hanakah- 
go taonih' ado naniskadi an- 
leh. 

7 Ado E'braham ha begasi 
nakaigo jilwodt, ako begasi 
yaz ya'at'ehgo dit'o'diigi 
nazniltihh ako ei tsilkehh 
yeniltihh ; ado t'ahhago 
neisah. 

8 Ado apbe'nisk'ihh ado 
apbe' ado begasi yaz nadzis- 
ah yeni' bic'ih' hidzizkahh, 
ado bi'gahgi dzi'zih'go tsin 
biyagi da'jihyah. 

9 11 Ako adahodi'nid, Ha- 
jih'sah' Sarah ne asdzah ? 
ako azdi'nid, Joh, nip'bal bi- 
yi' go'ne'. 

10 Ako anado'nid, Ba'hol- 
zizgo t'aani na na'desdal ; 
jo'akon, ne asdzah a'kohgo 
aski yidolcil'. Ako ei Sarah 
hane'jih', nip'bal bi c'eatin- 
deh yidizts'ah. 

11 Ako E'braham in'dah 
Sarah t'aji'lah t'a hazo'o ho'- 
nitih, ako Sarah ei asdza'ni 
hidadleh'igi do hijidleh' dah 
dzizhh'. 

12 Ei'bahh Sarah t'a hayi'- 
idi bajodloh ako ajinih, Da' 
sih hasistih do'bik'ijih' sil 

i na'hone'ni do, sa_ hastin, si 
Imant'a'i aldo' hastihgo? 
I 13 Ako Jiho'vah ei E'bra- 
] ham ayidi'nid, Ha'at'isah' 
i Sarah yeidloh ado ajinih, 
I Da' t'aani hasistihgos awe 
I se hodolel? 

1 14 Da' ha'at'i-dahis Jiho'- 
31 



18: 15 



HODE'ZIZ 



18: 28 



vah c'e ilmh'? Akwee ni'- 
holzizgo na na'desdal ako 
Sarah biyaz hodolel 

15 Ako Sarah, Do yisdloh 
dah, jidi'nid, ako nazniHn ; 
Halah, nidzirdzit, ei'bahh. 
Ako adi'nid, Dodah, t'aani 
yi'dl5h. 

16 Tl Ako dineh nidije'go 
Sa'dam yic'ih go dadeih' : 
ako E'braham fa ayi'dijf 
bil hiji'kai. 

17 Ako JihoVah adi'nid, da 
bandisdzaigis E'brahara bi- 
ts'an hi'dides'ihl' ? 

18 Joh, E'braham t'aani 
ayoat'ei ado t'ai'yisi bidzi'H 
dinee dolel, ado nahasdzah 
bikagi al'an dadine e t'aaltso 
hahh bit dahozon' dolel. 

19 Hwe'hasin ba'alcini yi- 
notihl' do, ado hak'ijin' ha- 
gan biyi' ke'dahat'ihdoh'igi 
t'aaltso, ado Jiho'vah yik'eh- 
go dadokah, ado k'ehez'don- 
go bandajit'ih' do ; a'kohgo 
JihoVah yeidiniah yeni' 
E'braham ya' idolil. 

20 Ado Jiho'vah adi'nid, 
Sa'dam in'dah Gamar'rah 
bicah' t'ai'yisi dits'a', ado 
t'ai'yisi bahhigi adajit'e ei'- 
bahh, 

21 K'adt akwi'ya de'sal in'- 
dah di'nes'iht, t'a dats'i cah 
disets'ahlgi at'e'go adat'ihd; 
doda'go t'eyah ako ei sil be'- 
hodozihl. 

22 Tf Ako dineh hats'ahjih* 
naz'yizgo Sa'dam yic'ihgo 

32 



iaz ; ako E'braham t'eyah 
Jiho'vah t'ahdi hidih yic'ih' 
sizihh'; 

23 Ako E'braham aha'ni- 
jih' hac'ih* niniyago adi'nid. 
Da' aat'e'-bahh-a'dadinigis 
bahhigi adat'eh'igi t'a bil 
adil'dihl? 

24 Di kin-hal ahigi biyi'gi 
asdla'din dineh a at'e'-bahh- 
a'dadin'igi holohdahsah*, t'a 
dats'i bit adil'dihl, ado as- 
dla'din dineh aat'e'-bahh- 
a'dadin'igi dats'i binina do 
adil'dihl dah? 

25 Aat'e'-bahh-a'dadin'igi 
bahhigi adat'eh'igi bil adil'- 
dihl dodah, do akoneh at'e 
dah ; ado a at'e'-bahh-a'da- 
dinigi bahhigi adat'eh'igi t'a 
bil ahelt'e'go a'bididolnil do- 
dah, do akoneh at'e' dah, 
Nahasdzah bikagi t'aat'e- 
hit'eh a'nahwiahi da dos 
k'ehez'doh a'donil dah? 

26 Ado Jiho'vah adi'nid, 
Sa'dam kin-halahigi biyigi 
asdla'dingo a at'e'-bahh-a'da- 
din'igi bik'i-niyago kin-hal- 
ahigi do a'desdihl dah ei da- 
binina. 

27 Ako E'braham hac'ih' 
hadzigo ahodi'nid, Jo'akon, 
k'adt t'a sih si'nik'ehgo Bo'- 
honisni'hi bic'ih' hahasdzl, 
a'zahh lez in'dah les-c'i t'e- 
yah nislih hidih. 

28 Asdla'din a at'e'-bahh-a'- 
dadin'igi dolel' j in*, asdla' at'- 
dingosah': Da' asdla' at'din- 



18: 29 



HODE'ZIZ 



19: 8 



gos kin-halahigi t'aat'e adil'- 
dinl? Ako azdi'nid, Diz'din 
do'ba'an asdla' bik'i-niyago 
lanh' do kin-halahigi a'des- 
dihl danih. 

29 Ado hac'in' hadzlgo ana- 
hodonid, Diz'din bik'i-niya- 
gosah'? Ako ahodi'nid, Diz'- 
dingo binina do a'desdihl 
dah. 

30 Ako anabizdonid, T'a- 
soh'di, ho'ni'di Bo'holni'hi 
t'ado do bit Jialdi'ni, ako ha- 
nadesdzih: Ta'din bik'i-niya- 

osan* ? Ako anahodo nid, 



I' 



a'din bik'i-niyago do os' 
dihh at'e' dah. 

31 Ako azdi'nid, Jo'akon, 
k'adt t'a sih si'nik'ehgo Bo'- 
holni'hi bic'ih hahasdzi: na- 
din'gobik'i-niyagosah'? Ako 
anadonid, Nadin'go binina 
do os'dihh at'e dah. 

32 Ado anazdo nid, T'ason'- 
di ho'ni'di Bo'holni'hi t'ado 
do bil haldi'ni ako t'alah'adi 
hanadesdzih: akwe'e nezna- 
gobik'i-niyagosah': ako ana- 
donid, Neznago binina do 
os'dinh at'e dah. 

33 Ado E'braham alsto' bil 
ahil nahodzisne'go . Jiho' vah 
dahn'didzah: ado E'braham 
bagan'di dahn'didzah. 

WOLTAl 19. 

1 Ado i*i ahgo diyin-nal'a'i 

Sa'damgi niaz; ako Sa'dam 

bi na'astl'in bi c'eatingi Lat 

dzizdah: ako Lat yiyiltsahh 



ado nadi nago yidah-niyah, 
ako ni'jih' hanin beh ya a'- 
dzidzah. 

2 Ado azdi'nid, Jo'akon, Bo'- 
honisni'hi, na'nihoskafih, ni- 
hi nal'ai bagan go'ne yah 
ohas nihike tadohgis, ado 
t'a a'kwi nihidolkal, ako yis- 

I kahgo t'ai'yisi abindah hi'- 
i didoht'as, ako in'dah dahna- 
I didoht'as. Ako t'ala' anih, 

Dodah, tl'e bi'gah kih-tahgo 

net'as dole!. 

3 Ako t'ai'yisi na'dzoskan- 
go in'dah hagan go'ne* hac'- 
ih' yah iaz; ako adadzi'sihd 
in'dah bah di'k'ons-t'a-at'- 
din-alya'igi ba ajilah, ako yi- 
yi'yah. 

4 Nidih t'ahdo jintesgo Sa'- 
dam kin-tahdeh dineh ha- 
dastihigi in'dah a'nid-hida- 
kai'igi aldo' t'aaltso da nilc'- 
isideh kin binagi a'la-sihh' : 

5 Ako Lat, Hak'go, deyidi'- 
nid ado a'dahalnih, Hadisah' 
dineh k'adt hi'hhjin'go na- 
naazigi, nihic'ih' c'inies ako 
be'dahodilzihl biniyeh. 

6 Ako Lat c'eatinjih' yic'in* 
c'iniyago akedeh da'dinil'- 
kalgo, 

7 Ako azdi'nid, Sik'iso, ni'- 
danihoskanh, t'ado akot'e'go 
banhigi a'dahni'li. 

8 K'adt Jo'akon, naki' sitsi' 
t'ahdo dineh ye'ho'sihd dah ; 
na'nihoskahh, si'ni' nihic'ih' 
c'ides'is, ado t'a nihi dano- 
sin'igi a'dadohl : ako di di- 

33 



19: 9 



HODE'ZIZ 



19: 21 



neh'igi ei t'ado a'dadoli'li 
dah ; halah, sagan go'ne' yah 
iaz, ei' beh at'eh. 

9 Ako adadi'nid, T'andi si- 
ni'zirih, ado adaliido nid, Di 
dineh t'o konagan'dijin' ke- 
hat'in biniyeh niyah yenf 
a'nahwiahi i'dilyah : a'da- 
hwilneh nit'en yenf k'adt 
bilahgo a'dandilnil. Ado di- 
neh ei Lat yicin' dahdije, 
ako dadilkal yikljin' dahas- 
jiz, ako k'asdah dadilkal k'i- 
dezti'. 

10 A'kohgo dineh naki c'i- 
delni'go Lat a'c'ih* kin go'- 
ne' yah iyil'han, ado da'di'- 
nilkal. 

11 Ako dineh kin c'eatingi 
jil'ah yeni*, a'nid-hidakai'igi 
in'dah hadastihigi aldo' ha- 
na a'deisdihd ; ako dadilkal 
c'eh yika a'dat'ind. 

12 II Ako dineh yeni' ei Lat 
ayidi'nid. Da' la is kwe'e ni- 
k'ei holoh? nadani in'dah ni- 
ye'keh dah, ado nitsi'keh 
dah, in'dah fa ne holon'igi 
di kin-halahigi biyigi, di 
haz'an'ido no'wehjih' altso 
ko'nileh : 

13 Di haz'an'igi a'dildinl, 
halah, dahacah ayoat'e'go 
ditsV Jiho'vah t'a binih'- 
jin*, ei'banh Jiho'vah nihi- 
nil'a', a'dildinl biniyeh. 

14 Ako Lat c'izniyago ha- 
tsi* beh hadani bic'ih' hadzo- 
dzi' ako azdi'nid, Ni'doht'as, 
di haz'an'igi bits'anoh'as, Ji- 

34 



ho'vah di kin-haVahigi i'dot- 
dinl. Ako hadanih t'o ajinih 
honih. 

15 Ado hayilkan'go diyin- 
nala'i Lat ya'ni az ako ahal- 
nih, Tsihl'go na'didah, ne as- 
dzah _ado nitsi' naki'igi bii 
nahintan'igi dahdies ; doda- 
dah bahhigi adani'li bitah 
a'nihididoldihl, 

16 Ako na ahozdilzid'go di- 
neh yeni' ha'la yiyiltsod ado 
hwe asdzan do', hatsi' naki'- 
igi aldo' ; Jiho'vah hajoba'- 
go, ei'banh: ado kin-halago 
bina'astl'inigi binikadi c'iho- 
niez. 

17 Ado ako'dzago c'ihoniez- 
go ahodi'nid, Yisda'-nilyed 
beh-hininani bah, t'ado nat'- 
an ni'din'ih'i, halgai'gi hidih 
t'ado na'ahodilzi'di, hilah 
dzil bil'yed, dodadan ei ni 
di'yolyet. 

18 Ako Lat ei abizdi'nid, 
Yatsi'k'e Bo'honisni'hi. 

19 Jo'akon, ni nala'i baji'- 
naba', ni ajoba'i ayoat'e'go 
sic'ih' ini'lago yisdah' sinil- 
tinh ; ako dzil do bo'sah at'e 
dah, sic'ih' bahhigi a'hodo- 
nilgo dadestsal sa'sin. 

20 Jo'akon, di kin-sinil'igi 
bic'ih' nazdolyed'igi at'eh, 
ahan'di, ado aholts'isi: si'ni' 
akoh disyed, (da' dos alts'isi 
dah?) a'kohgo si sizi'ni hiha 
dolel. 

21 Ako ahodi'nid, Jo'akon, 
t'a si dinin'igo aldo' adesnil. 



19: 22 



HODE'ZIZ 



19: 36 



di kin-sinirigi hk na'sinikan 
yeni' do a'desdinl dah. 

22 Dohodi'na akofi dil'yed, 
t'ahdo anilyedgo haat'ihi- 
dah do bandosdza* at'e' dah. 
fci'banh kin-sinirigi Zo'ar 
hosye'. 

23 T[ Nahasdzaii bikaden 
t'inhdigo jo'honaai dahdiya- 
go Lat ei Zoardi jiFwodt. 

24 A'kohgo Jiho'vah tse'- 
kon litso'go in'dah kon' do* 
Sa'dam in'dah _ Gamar'rah 
yik'ijih' niki'niltahh, ya'dil- 
hil biyi'deh, Jiho'vah bits'- 
ahdo. 

25 Ado kin-naznil yeni' ado 
halgai yeni' ado kin-nazni'h 
biyi' ke'dahojit'ihh yeni', ado 
a'kwi nanise' dane'seh yeni' 
t'aat'eh is'dihd. 

26 Ako hwe asdzah hake- 
den na't'ah hidet'ih lahh', t'a 
a'ko ajih' a'sihh tse'go dziz- 
hh'. 

27 Ako E'braham t'ai'yisi 
abindah nazdi'na'go, Jiho'- 
vah bit dzi'zih hit'eh yen' j in' 
j inly ah: 

28 Ado Sa'dam in'dah Ga- 
mar'rah ado halgai ke'yah- 
jih' jideih', a'kohgo jo'akon, 
ke'yah yeni' t'aat'e bits'ahdo 
lit t'oahayui hahitihh'. 

29 Tf Ako'dzago God hal- 
gai'gi kin-hadas ah yeni' is'- 
dihd, ako God yenal'ni'i ei 
E'braham ado Lat yisda'- 
hodoltihh', kin-naznil ke'ho- 
jit'ih yeh'gi t'aat'e is'dihd. 



30 Tf Ako Lat Zo'ardo haji- 
nah, hatsi'keh naki'igi bil, 
dzil bahh ke'dahojit'ihh; Zo'- 
argi ke'hojit'ih hit'eh be- 
dzisdzldgo: ako tse-ya-go'ne' 
ke'hojit'ihh, hoh in'dah ha- 
tsi' naki'igi bit. 

31 Ako atseh yizcin'igi ake- 
deh ni'lin'igi ayidi'nid, Nihi- 
ze'e ei hastih, dineh adat'in'- 
igi giat'e'go nihadoyeh'igi 
nahasdzah bikagi t'ala'i hi- 
dih at'din. 

32 Ako nihize'e c'il-naatl'oi- 
bi-to bi'diyildliht, ado bit di'- 
nitis ako nihize'e bits'ahdo 
aholci'ti do a'dodiht dah. 

33 Ako t'a ei bi tl'e bize'e 
c'il-naatl'oi-bi-to yiyiyil'dlah : 
ado atseh yizcin'igi bize'e 
yit yah iyago yil neztez ; 
ako hwi'gah neztihgo ado 
na'di'na'go t'ado hot be'ho- 
zihd dah. 

34 Ako'dzago ei biska'ni 
alahjin ni'hn'igi akedehigi 
ayidi'nid, Soh, tl'edah size'e 
bit netez, ako di tl'e c'il-na- 
atl'oi-bi-to na'hodiyildhnt ; 
ako yah adinatgo bit dini'tis, 
nihize'e bits'ahdo hadolcit 
biniyeh. 

35 Ako t'a ei bitl'e bize'e 
c'il-naatl'oi-bi-to na'yiyit- 
dlah : ado akedehigi nazdi'- 
na'go yit neztez, ako hwi'- 
gah neztihgo ado nadi'na'go 
t'ado hot be'hozihd dah. 

36 Ako'dzago Lat bitsi'keh 
t'a'la', haze'e ba' izniltsahd. 

35 



19: 37 



tlODE'ZIZ 



20: 13 



37 Ako atseh nagahigi ei 
hayaz jiscinh', ado bi'zi' 
Mo'ab ba' ajilah : ei t'a ei 
Mo'ab dine e di'jin'jin* dalia- 
nan igi dabize'e. 

38 Ako akedeii ni'lin'igi ai- 
de hayaz jiscinh', ado bi'zi', 
Ben-Am'mai ba' ajilah: ei t'a 
ei Am'man baalcini di'jih'- 
jin' dahanan'igi dabize'e. 

• WOLTAl 20. 

1 Ako E'braham ado sa- 
daah bic'in'jih'go . jininah, 
ako Ke'des in'dah Sur bita - 
gi ke'hojit'inh, ado Gi'rargi 
t'o konagan'dijin' na'jinah. 

2 Ado E'braham hwe as- 
dzan Sa'rah, Sidezi at'eh, 
bizdi'nid : ado Abi'melek, 
Gi'rar binantVi anil'ago 
ne'diltinh. 

3 Nidih Abi'milek tl'ego 
God, bil'-leh baniyah ako 
abidi'nid, Jo'akon, dineh daz- 
tsan'igi nahoni'hn, halah, di 
asdza'ni nidiniltin'igi bahh ; 
ei dineh la be asdzah at'eh, 
ei'bahh. 

4 Nidih Abi'melek t'ahdo 
hodelci' dah : ako azdi'nid, 
Bo'holni'hi, da aat'e'-bahh- 
a'dadi'ni dine es la* aldo' ni- 
dil'tsil? 

5 Da dos sidezi at'eh sizdi'- 
nid dah? ado t'a hoh ni'dih, 
Si'nai at'eh jidi'nid : do sil 
beho'zingo ado do yisnih'go 
lahh' ast'i'ni. 

6 Ako God bil'-yeh ahodi'- 

36 



nid, T'aani sil beho'zin lanh', 
do nil beho'zingo in't'ihd ; 
ado Sih aldo' bahhigi sic'ih' 
adi'niligi nits'an nanisln'go, 
ei'bahh t'ado hodi'nilni' dah. 

7 Ei'banh k'adt dineh be 
asdzah ba na'nilteh; ahodo- 
ni'li-yahalne'e at'eh, ako na' 
sodidolzihl, ado hinina' do : 
do ba neiniltih'go ei k'adt 
nil be'hodozihl t'aani dadi'- 
tsal, nih ado t'aanoltso di'- 
nohnel. 

8 \\ Di' binina Abi'melek 
t'ai'yisi abindah nizdina' 
ako ha'ndal'a'i t'aaltso hak'- 
go bizdi'nidgo di taaltso 
beh bil hojolne', ako dineh 
t'ai'yisi hi'dasdzid. 

9 Ado Abi'melek ei E'bra- 
ham hak'go yidi'nidgo ayi- 
di'nid, Hasan' nihi'nil'ihd ? 
ado hasah nislago bahhigi- 
at'e ayoat'eh'igi bih nihi'ni- 
nil, ado si dine'e aldo' bik'- 
ijin'? Asindlaigi ei do adinil' 
dah hit'eh. 

10 Ado Abi'melek ei E'bra- 
ham ayidi'nid. Ha at'i'sah yi- 
niltsah'go di'di banisi'niyah? 

11 Ado E'braham azdi'nid, 
God bik'ehgo dayikahigi 
kwe'e at'din sa sin, ado se 
asdzah yinina dasidiyolhel' 
sasin ni'singo lahh' binina. 

12 Ako nidih lahh' t'a sidezi 
at'eh, size e bitsi' ji'lihh, ako 
simah ei do bic'e e at'e dah; 
ako se asdzah dzizlih'. 

13 Ado ako'dzago God, Ni- 



20: 14 



HODE'ZIZ 



21: 12 



ze*e bagan bih haninah, sil- 
ni'go, ako ahodi'nid, T'a dit'- 
as'igo, Sf nai at'eh, sidini' do, 
di beh saji'naba'. 

14 Ado Abi'melek dibe in'- 
dah begasi, ado dineh nidal- 
a'i in'dah asdza'ni nidara'i, 
di t'aaltso E'braham ye'ninil, 
ado Sarah hwe asdzan aldo' 
ha ne'iniltinh. 

15 Ado Abi'melek adi'nid, 
Jo'akon, si ke'yah t'a ni ni- 
zinigoh ke'hot'in' do. 

16 Ado Abi'melek adi'nid, 
Jo'akon, ni'nai t'ala'i dimil 
beso bani'nil: ako hoh nic'- 
anh naga'i ji'lih' do, bit na- 
nakai'igi in'dah dineh t'aal- 
tso dabina bits'ahdo: kot'e'- 
go dineh t'aaltso dabinal 
hah k'ehez'dohd. 

17 Ako E'braham sodolzihd 
God yic'ifi', ako God ei Abi'- 
melek na'idi'sah, hwe asdzan 
do', asdza'ni ha'ndal'a'i do' ; 
ado ha'alcini nidahwizlih'. 

18 Halah, Jiho'vah ei as- 
dzan'igi t'aaltso Abi'melek 
bagan yiyi' holon'igi dabis- 
c'it at'c'in' a'yilah hit'eh 
E'braham be asdzan Sarah 
binina. 

WOLTA'I 21. 

1 Ako Jiho'vah t'a adi'nid 
yehgi Sarah yaniyah, ado 
Jiho'vah t'a hadzl yengi at'- 
e'go Sarah ya a'yilah. 

2 Ako Sarah i'niltsahd ado 
E'braham biye' ya' yiscihh', 



hadzistihgo in'dah, t'a God 
I hac'in' hadzi yehgi niholziz'- 
go. 

3 Ado E'braham biye' ei 
Sarah ba' yiscin'igi Ai'zik 
beh ji'zi'_. 

' 4 Ako E'braham haye' Ai'- 
zik tsebi biskah'go bahh na'- 
hinesgiz, God t'a adinil hal- 
nih yehgi at'ego. 

5 Al^o E'braham ei nezna'- 
din bi na'haigo biye' Ai'zik 
ba' yizcihh'. 

6 Ako Sarah adi'nid, God 
yisdloh'go a'silah, ado t'aal- 
tso dadizts'an'igi sit dadloh 
dolel. 

7 Ado anazdo'nid, Hai'sah' 
Sarah atci'ni yi'ilt'o' do, 
E'braham yididonil' hit'eh ? 
Jo'akon, hastihgo in'dah ba'- 
asetcihh. 

I 8 Tf Ado awe dine'sahh ado 
I idit'od : ako t'a Ai'zik idi't'od 
I bijihh E'braham ayoat'e'go 
ada'i sihd. 

9 Ako Sarah ei Tjipt dine'e 
asdza'ni He'gar biyaz, E'bra- 
ham ba' jiscin'igi yeidlohgo 
dzittsahh'. 

10 Di'bahh E'braham abiz- 
di'nid, Di'di nalteh asdza'ni 
biyaz t'a' bit c'ininilceh : di 
nalteh asdza'ni biyaz'igi, sih 
siyaz Ai'zik do yil boholni'hi 

I ni'lih' dah dolel. 
I 11 Di'di binina E'braham 
It'ai'yisi biye' bahhbi'ni. 
i 12 Ado God ei E'braham 
ayidi'nid, Aski in'dah nalteh 
37 



21: 13 



HODE'ZIZ 



21: 28 



asdza'ni binina t'ado yinil 
ant'e'hi ; Sarah anilnih'igi 
t'aaltso yisinilts'an, Ai'zik 
ba alcini ei ni' na'alcini yol- 
ye' do, ei'banh. 

13 Ado asdza'ni naltehigi 
aldo' biyaz dine'e adeslit, ha- 
lah, ei niye* at'eh, ei'banh. 

14 Ako E'braham t'ai'yisi 
abin'igo nazdina', ako bah 
ado tosjeh toh beh nizdi- 
nilgo He'gar binezde'nil ado 
aski bil yo'ajit'a', ako das- 
diaz ke'yah do-bi-naadah' 
igo, ei Birsi'bah holyeh. 

15 Ako toh tosjeh bih as'- 
dindgo aski yeni' c'il nitsa 
le'i biyagi nizniltinh. 

16 Ado dasdiyah adilt'oh 
bi'gah annfzahgi dzinesdah: 
aski do sinal dadotsal' dah 
jini'go, ei'bahh, bits'ah hwi- 
niandi dzizdago ye'go jicah. 

17 Ako God ei aski yica'go 
yidizts'an; ado God bi diyin- 
nal'a'i ya'dilhit biyi'den He'- 
gar yiyi'zi'go ayidi'nid, He'- 
gar, hasan' yindzah ? t'ado 
nilhoye'e; God ei aski sitih'- 
do yica'go yidizts'an. 

18 Nididahgo aski ni'la' beh 
na'nilteh : halah, la* at'ah 
dine'e ayoat'e a'hodeslil, ei'- 
banh. 

19 Ado God ei hana an a'yi- 
lah, ako toh hahashilgo dzil- 
tsahh : ado akoh jiniyago 
toh tosjeh hazdel'bihd, ado 
aski toh baznikah'go yodlan, 

20 Ako God ei aski yaahal- 

38 



yafih ; ado di'ne'sanh, ado 
ke yah do-bi-naadah'igi ke'- 
hat'inh, ado k'a yeh adilt'o'- 
hi siHh'. 

21 Ado Pe'ran holye'gi, ei 
ke'yah do-bi-naadah'igi ke'- 
hat'inh : ako hamah I'jipt 
ke'yahden hwe asdzah do- 
lel'igi hah yil nat'az. 

22 TI Ado ako'dza yendah 
Abi'melek ado bi salago bi 
nant'a'i Fi'kal ei E'braham 
yic'ih' hahasdzl, ako anih, 
Ha'at'i'hi-dah banadidahgo 
t'aaltsogo God nil holofi. 

23 Di'bahh k'adt God binal 
sic'ih' handzih', ako t'ado si- 
na'hoMoh'si, siye' aldo' do- 
dah, sina'H aldo' dodah: na- 
josba'go anisln'igi at'e'go 
nih aldo' sic'ih' t'a akont'e'- 
do, ado ke'yah nini'nan'igi 
aldo bic'in' akont'e' dolel. 

24 Ado E'braham adi'nid, 
God binal. a'de hadesdzl. 

25 Ado E'braham toh ha- 
hasnirigi binina Abi'melek 
yi'desteh, halah, Abi'melek 
bi na'nil haga'dedest'anh, ei' 
binina. 

26 Ado Abi'melek adi'nid, 
Do sil beho'zin dah, hai sin 
at'inh : ado do sit hwinilne' 
dah, ado do yisnih' dah, ako 
di'jihh in'dah. 

27 Ado E'braham dibe in'- 
dah begasi dah Abi'melek 
ye'ninil ; ado t'aji'la aha'ni- 
hojit'ahh., 

28 Ako E'braham dibe-yazi 



21: 29 



HODE'ZIZ 



22: 9 



daba adigi tsosts'Itgo t'asah- 
di yits'a-yinfnil. 

29 Ado Abi'melek ei E'bra- 
ham ayidi'nid, Ha'at'i'san 
biniyeh di dibe-ya'zi daba- 
adigi ats'a'ini'nil? 

30 Ako azdi'nid, Di dibe-ya'- 
zi tsosts'it dabaadigi si'la- 
k'edo ni'didi'nil, ei di toh ha- 
ha'nilgo beh sic'in' beho'zin 
dolel. 

31 Di binina akwe'e Birsi'- 
bah hosye' ; halah, akwe'e 
t'aji'lah God binal ai'c'in' ha- 
dzisdzl. 

32 Ako akot'e'go Birsi'bagi 
ahazdet'anh : a'kohgo Abi'- 
melek in'dah ho salago bi- 
nantVi Fi'kal, Filis'tin dine'e 
bi ke'yahgo dahnaz'dit'az. 

33 Ado E'braham ei Birsi'- 
bahgi tsin k'izdilah, ado 
akwe'e Jiho'vah ei holago 
God bi'zi'j'ozi'go sozdolzind. 

34 Ako E'braham ei Filis'- 
tin dine'e bi ke'yahgi t'o- 
atsed ke'hojit'in'go lah'i yis- 
kahh. 

WOLTAl 22. 

1 Ado ako'dza do'bik'ijin' 
God ei E'braham yi'neztahgo 
ayidi'nid, E'braham, ako az- 
di'nid, Jo'akon, kwe'e na'sah. 

2 Ako ahodi'nid, T'aata'i ni- 
yelgi, Ai'zik, ayoiininin'igi 
bil dahdias, ke'yah Morai'- 
ahgo bil da as; adi isjahh, di' 
dzil bikagi nididesnit, akwe'e 
jidilitgo nahodiyil'nih. 



3 Ado E'braham t'ai'yisi 
abin'igo naz'dina ado ha 
teli bik'i'-dahadziznil ado ciz 
ahizdilkal beh adi'litgo-na- 
diyonih biniyeh, ado hwe 
sikeh naki'go adi' ji nil, ado 
haye' Ai'zik, ako dasdikai, 
God, dohkah halne' yefigo. 

4 Ado dasdikaido naki yis- 
kah'go E'braham nas aji'- 
galgo ako dzideskai'jih' ni'- 
zago dziltsahh. 

5 Ako E'braham behasikeh 
ayidi'nid, T'a kwee teli bi'- 
solkeh ; sih in'dah siye' bil 
nilahji des'as, adi sodidilzihl 
in'dah njha hi'dit'as. 

6 Ado E'braham ei ciz beh 
adi'litgo nadi yonih'igi haye' 
Ai'zik bik'i'-dahdziznil ; ado 
koh' in'dah bes bit dasdi'ja, 
ado t'aji'la akon jiniaz. 

7 Ado Ai'zik ei haze'e E'bra- 
ham bic'ih' hadzodzlgo abiz- 
di'nid, Sizee, ado azdi'nid, 
Koni yi sat siye'. Ado azdi'- 
nid, Jo'akon, koni ciz koh' 
bil: a'kosafi' dibe-yazi di'lit- 
go-nahidonih'igi ei hadi? 

,8 Ado E'braham adi'nid, 
Siye', God lahh' dibe-yazi 
di'litgo nahidonih'igi t-a bih 
adane'didoltet : ado t'aji'tah 
t'a'ta' jinaaz. 

9 TI Ado God, kwe'e hodi'nid 
yehgi jina az; ado akwe'e E'- 
braham bika-nainihhi dziz- 
tl'in, ado bikagi ciz nizni'- 
nil, ado haye' Ai'zik be'dziz- 
tl'onh, ado bika-nainihhi ciz 
39 



22: 10 



HODE'ZIZ 



22: 24 



bika nizniltifi'go ciz bil dziz- 
trin. 

10 Ako E'braham biye' yf- 
nilliin'go bes nediango yic'- 
in* yit kidezcit. 

11 A'kohgo Jiho'vah bi di- 
yin-nal*a'i ya'dilliit .biyi'- 
den ho'zigo aiialnih, E'bra- 
ham, E'braham, ako azdi'nid, 
Kwe e na'sah. 

12 Ado adi'nid, T'ado aski 
bik'i'-dahdilni'hi, do hidih 
hada dihl' dah: k'adt sil be'- 
hozin' God bohonilnih' lahh', 
niye*, t'ala'i niyelgi hidih do 
sahh niih' dah lahh', ei'di 
bahh. 

13 Ado E'braham aji'galgo 
jideih', a'kohgo hani'jihgo 
denasts'a bide yeh tsin^ yahh 
dahidiya lahh' : ado E'bra- 
ham denasts'a ne'idiltihh, 
ako haye' bi tsask'eh yehgi 
dilitgo nadzisnih. 

14 Ako E'braham akwee 
Jiho'vah -Jai'reh beh hoji'zi': 
di'igi at'ego di'jihjih' t'ahdi 
hidih adanih, Jiho'vah bi dzil 
bagahgi yidoltsel. 

15 Ako Jiho'vah bi diyin- 
nal'ai ya'dilhil biyi'deh 
E'braham yiyi'zi', di bit na- 
ki'di azlih. 

16 Ado adinid, T'a sih t'e- 
yah anal adisnih', di Jiho'- 
vah anih, Di banisi'niyah'- 
igi binina niye', t'ala'i niye'- 
igi hidih do sahh niih' dah 
lahh. 

17 Di'bahh nasgo t'a nik'i 

40 



sodeszingo nik'i sodideszihl, 
ado k'eahna'dilzisgo asli'li ei 
na'alcini k'eahyilzisgo ades- 
lit, ya'dilhil biyi'di soh'igi 
nahalingo ado to'-hitel bi- 
bahhgi sei'igi nahahngo ; 
ado na alcini nas dahilcih'igi 
bi'daana'i bi c'eatin beh- 
bidaholnih' dolel. 

18 Ado na alcini nas dahil- 
cih'igi beh al"ah dadine'e na- 
hasdzah bikagi t'aaltso bik'- 
idahojidli' do ; halah, adis- 
nin'igi bik'eh-honil'ihh' ei' 
beh at'eh., 

19 Ako E'braham hwe si- 
keh bic'ih' dahniz'dit'az, ado 
t'a'la' Birsi'bahgo dasdikai ; 
ako E'braham ei Birsi'bahgi 
ke'hojit'ihh. 

20 Tf Ado di'di ko'dza do'- 
bik'ijih' E'braham bil ho'ne', 
Joh, Mil'kahaldo' ni'nai Ne'- 
har ya' nilzcih lahh, hodo'- 
nid. 

21 Huz atseh ha' yizcihh, 
ado bitsi'li Buz, ado Ke'muel 
yize e ni'li'ni ei E'ram, 

22 Ado Ci'sed, ado He'zo, 
ado Pil'das, ado Jid'laf, ado 
Bethu'el. 

23 Ado Bethu'el bayizci'ni 
ei Ribe'kah : di'di tsebi'go 
Mil'kah niyizcihh, Ne'har 
bah E'braham bitsi'li. 

24 Ado la' na asdza'ni Ru'- 
mah yolyeh, ei Ti'bah, ado 
Geham, ado The'has, ado 
Me'akah, di dih'go aldo' ha' 
niyizcihh. 



23: 1 



HODE'ZIZ 



23: 15 



WOLTA'I 23. 

1 Ako Sarah ei nezna'din 
do'ba'an nadin-tsosts'it bi 
na'Hai: kwi na'hai Sarah hi- 
nago. 

2 A'kohgo Sarah daztsanh, 
Ki'riath-arbahgi, t'a akwe e 
Hi'bran holyeh, Ke'nan ke'- 
yah biyi gi : ako E'braham 
yinil: jiniyago Sarah ba ji'- 
cah. 

3 Ado E'braham ei bahh 
daaztsah'go yits'ahdo na'- 
didzah, ako Heth baalcini 
yic'ih' hahasdzigo adi'nid, 

4 De eyoni nistihh ado t'o- 
atsed nlhitah ke'hast'ihh : 
leh-hodi nilgi sahodi'nohah : 
sahh daztsan'igi niohjih' 
adeslil biniyeh. 

5 Ako Heth ba'alcini E'bra- 
ham yiclh' hadasdzi'go a'da- 
halnih, 

6 Bidahonilni'hi nihi di- 
ts'inh: ayoat'e nat'ani nihi- 
tahgi ni'lihh: nihe teh-hodi*- 
nil'igi t'a ni ni'zinigi na'ho- 
diah, nanh daztsan'igi bih 
dil'tet ; nihi do ta'dah nihi 
leh-hodinil'igi nits'ah kwi 
doh'li dah, nanh daztsan'igi 
bih nilteh. 

7 Ako E'braham nazdidza- 
go ei ke'yahgi dinee Heth 
baalcini bic'ih' ya a'dzi- 
dzah. 

8 Ado bil al'c'in' yadajilti'- 
go ajinih, Nihil t'a a'dako'go 
sahh daztsan'igi nioh'jih* 
adeslil, ako dasi'nolts'ah ado 



Zo'har biye* I'fran sa a'dabi- 
dohnih'. 

9 Makpi'lah holye'gi tse'-ya 
bih'igi, bi ke'yah nihonel- 
an'igiigi ; t'a bahh-ihh bi'- 
gahgo se'didoal, ako ei sih 
nihitahgi yoahodeslil bini- 
yeh. 

10 Ako I'fran ke'hat'ih hi- 
t'eh Heth ba alcini bitahgi : 
ado I'fran, Heth dineh E'- 
braham ayidinid, Heth ba - 
alcini bi kin-halahigi bi 
c'eatin go'ne* yah aheskai'- 
igi hidih t'aaltso dabinal, 
ako ajinih, 

11 Bo'honisni'hi, dodah, si 
dits'ihh: ke'yah t'o na'dides- 
al, ado tse'-ya biyi giigi t'o 
na'dides'al; si dinee ba alci- 
ni dabinal na'dides'al : ako 
nanh daztsan'igi yo'anleh. 

12 Ado E'braham ya a'dzi- 
dzah ke'yah bika ke'daha- 
t'in'igi bic'ih'. 

13 Ado hadzi I'fran yic'ih', 
ke'yah bika ke'dahat'in'igi 
t'aaltso dabinal, ako ajinih : 
T'o sa'hodidial' hidih na'- 
noskahh, sinilts'ah, di ke'yah 
bik'eh beso nadesnil ; ado 
sits'ahdo nadinil' ako in'dah 
akwe e sahh daztsan'igi yo'- 
adeslil. 

14 Ado I'fran hadzl E'bra- 
ham yic'ih' ako anih, 

15 Bo'honisni'hi sinilts'ah : 
ke'yahigi din'di nezna'din 
beso bahh-i'linh' ; di'san' ha'- 
at'i' dolel nihita'gi, sih in'dah 

41 



23: 16 



HODE'ZIZ 



24: 10 



ni' do'? ei'banh nanh daz- 
tsan'igi Yo'anleh. 

16 Ado E'braham yidizts'an 
I'fran hadzi'igi, ako E'bra- 
ham bes-ligai I'fran yah' 
dahidiyilo*, ei Heth ba afcini 
dabinal beh hadzodzi yeni', 
din'di nezna'din beso, idan 
dabeso yeni'. 

17 If Ado I'fran bi ke'yah 
Makpi'lahgi, Mamri bic'in*- 
gi, ke'yahigi ado biyi gi tse'- 
yaigi, ado tsin t'aaltso ke'- 
yah biyi' go'ne' holon'igi, 
in'dah bibanhgoigi aldo'. 

18 Heth ba aTcini, ado kin- 
hal'ahigi bi c'eatin go'ne' 
yah aheskai'igi t'aaltso da- 
binal E'braham badet'an'igi, 
t'aani bi dolelgo. 

19 Ado bik'ijin' E'braham 
hwe asdzan Sarah tse'-ya 
yehgi yo'ajilah: ako ei Mak- 
pi'lah ke'yah go'ne', Mam'ri 
bic'ih'gi: t'a ei Hi'bran hol- 
yeh, ke'yah Ke'nan biyi'. 

20 Ado ei ke'yah in'dah 
tse'-ya biyi'igi Heth ba'atci- 
ni E'braham t'aani yadedez- 
ahh, beh biholnih' dolelgo, 
leh hodi'nil'igi dolel biniyeh. 

WOLTA'I 24 

1 Ado E'braham lan'i bi 
na'hai, ako t'a hazo'o hastih, 
ako Jiho'vah t'aaltsoni E'- 
braham yeh yik'ijidlih'. 

2 Ado E'braham hagan'gi 
ha' nalVi alahjih'igi in'dah 
hwe holo'ni ya^halyan'igi 

.42 



si 



abizdi'nid, Na'noskanh 
tsosk'it biya adilnih': 

3 Ako Jiho'vah, God ya'dil- 
hil in'dah nahasdzan bih'igi 
binal t'ai'yisi sa'di'naah, Ke'- 
nan dine'e bitah ke'hast'in'- 
igi bitsi'keh do la' siye' bah 
hididil'tel dah; 

4 Nidih si ke'yahgo, in'dah 
sik'ei bic'ih' dinal, adi in'dah 
siye' Ai'zik be asdzan dole'- 
ligi bah nididiltel. 

5 Ako ha' nal'a'i ahodi'nid, 
Asdza'ni do sike bi'nidafi- 
san' di ke'yah bic'in' : ako 
yiniyah yengo niye' bil na'- 
dest'as? 

6 Ako E'braham ahodi'nid, 
T'akah akoh siye' bil doas. 

7 Jiho'vah, God ya'dilhil 
biyi'denigi, ei size'e bagan- 
deh c'isinil'a', in'dah sik'ei bi 
ke'yahdeh, ado ei sic'in' ha- 
dzi, ado anal sahodi'naanh 
ani'go, Na'alcini nas dahil- 
cih'go di ke'yah badides'al, 
t'a ei bi diyin-nal'a'i nilan- 
jih' yidol'al, ado siye' be as- 
dzan dolel'igi aden bil na- 
di't'as. 

8 Ako asdza'ni do nike bi'- 
ni dah nidih do-nihodit'i'go 
c'idinal : t'a ako nidih siye' 
t'eyah do akoh bil nadi't'as 
dah. 

9 Ako a'nala'i ei E'braham, 
honant'a'i bi tsosk'it biya 
az'dolni ado God binal di'di 
beh a'danihozdet'anh. 

10 TI Ado a'nala'i honant'a'i 



24: 11 



HODE'ZIZ 



24: 25 



bi bigan-ask'idi neznago beh 
dasdiyah; honant'a'i bi nal- 
ye'i t'aaltso beh-hoholnih ei'- 
banh: in'dah ast'e'-izdilyago 
ado Mesopote'miahgo dasdi- 
yah, Ne'har bi kin-halahigo. 

11 Ado ei kin-harahidi bi- 
banhgi tohahadleh le'igi i*i'- 
afigo jiniyah, akwe e ha gan- 
ask'idi hitsidadesgo'go a'ji- 
lah, ts'ide akoh'go asdza'ni 
toh hadayileh biniyeh hida- 
kah; 

12 Ako azdi'nid, . Jiho'vah 
nl'H'ni, sinant'a'i E'braham 
bi God na'noskahh di' jihh 
sika anilyed, ado E'braham 
si nant'ai ba jini_bah. 

13 Jo'akon, di tohahadleh 
bi'gahgi se'zihh; in'dah di- 
neh dabitsi'keh kin-tahdeh 
toh hadeikah: 

14 Ado bi'ni' ako'neh, ei 
c'ikenh abididesnit, Ni tos- 
jeh naniah ako adesdHhl, 
na'noskanh ; ako adidonil, 
idlahh ado in'dah ni gah- 
ask'idi aldo dadodhhi', ako 
isjanh ei' dolet, ni nalal Ai'- 
zik bah hidiniltin'igi, ako ei 
beh si nant'a'i baji'nabago 
sit be'hodozihL 

15 Ado ako'dza t'ahdo ni- 
yajiltehgo, jo'akon, E'bra- 
ham bitsi'h Ne'har be as- 
dzah Mil'kah biyaz Bethu'el 
ba' yizci'ni Rebe'kah ei tos- 
jeh biwos dasiahgo c'iniyah. 

16 Ako c'ikehh ei kah'-at'- 
dini jilihh, t'ai'yisi jizo'ni 



I hodi nil'ih'-go, ado dineh 
j t'ahdo hot be'hozihd dah : 
J ako tohahadleh go'ya iyago 
I tosjeh toh yi hel a'yilah, ado 
I hanadzah : 

I 17 Ado a'nal'a'i hadah yil'- 
i wodtgo ahodi'nid, Na'nos- 
I kahh toh ale'indigo ni tos- 
; jeh biyi'deh yisdlahh. 
i 18 Ako azdi'nid, Si nant'a'i 
j idlahh: ado tsihlgo ha tosjeh 
I ha'lak'ejih' ya a'jilah, ako 
I hazni'zid. 

; 19 Ako ajodlan do'bik'ijih' 
: ahodi'nid, Ni gah-ask'iti al- 
do' bah toh hahidestoh' altso 
I daodlah'jih'. 

I 20 Ado tsihlgo tin yi-daa- 
idlani biyi'jih' toh yajiahh', 
I ado tohahadleh j in' dahnaz'- 
1 dilwodt ako_ ha gah-ask'iti 
I t'aaltso bah toh hadzizlo'. 

21 Ako dineh t'o a'dil hi- 
tsi'dzikesgo do yajil'ti' dah, 
Jiho'vah dats'i, biniyeh niya 
yeni' yi'i'lah dzini'zingo. 

22 Ado ako'dzago gah-ask'- 
iti altso daodlah, ako dineh 
yeni' o'la jaganaahi in'dah 
o'la latsi'ni naki'go hah ha- 
yi'nil; 

23 Ado azdi'nid, Na'nos- 
kahh sil hol'ne', hai'sah' bi- 
tsi' ni'Hhh? Da' nize'e ba- 
gan'is biyi' ni'da'nijahgi t'a 
haz'ahh'? 

24 Ado c'ikehh adi'nid, Be- 
thu'el bitsi' nislihh, Mil'kah 
biyaz, Ne'har ba'yiscin'igi. 

25 Ako ei anado'nid, Tl'oh- 

43 



24: 26 



HODE'ZIZ 



24: 40 



nadan bikaz' in'dah tin bi 
c'iyan' t a niRi nel'anh, ado 
di'nohjahgi t'a haz'anh'. 

26 Ako dineh hatsi-ts'in beh 
ya a'dzidzago Jiho'vah bic'in' 
na'hodzi'sah. 

27 Ado azdi'nid, E'braham 
si nant'a'i bi Jiho'vah God 
beh baha nih' do, ei si nan- 
t'a'i beh ajoba'i ado bi t'a- 
ani'ni t'ado yeh yayoznah' 
dah: hont'igo yi'sal'go Jiho'- 
vah silanjin niyah, si nantVi 
bik'iso baganjih*. 

28 If Ado c'ikehh dahdil- 
wodtgo di'di bimah bik'ei 
yeh yil nahasne'. 

29 Ako Rebe'kah bi'nai la' 
holon ei Le'ban yolyeh : ado 
Le'ban dineh yeni' lohaha- 
dlehjih* c'ijilwodt. 

30 Ado ako'dzago jagana- 
ahi in'dah latsi'ni hadezi 
bilatsinjih' dziltsanh, ado 
hadezi Rebe'kah bizad dzi- 
dizts'ahgo, dineh ko'sihiih 
ni'go, kot'e'go dineh bazni- 
yah; ado jo'akon, gah-ask'- 
iti yi'gahgi si'zihh tohahad- 
lehgi. 

31 Ako adi'nid, Yah aninah, 
nih, Jiho'vah nit hozon'go 
a'ni'lahigi ; Haat'i'san' bini- 
yeh tl'odi sinizihh ? Kin 
ast'e-hoslah in'dah gah-ask'- 
iti bah ast'e-hostah. 

32 Ado dineh yeni' kin go'- 
ne' yah iyah : ado ha gan- 
ask'iti yik'i na iznil, ado tFoh 
bikaz' in'dah hn bi c'iyan' 

44 



bit gah-ask'iti_ bajisjol, ado 
toh, beh hake tasdogi'si, in'- 
dah dineh bit hijikai'igi da- 
bike aldo* ; 

33 Ako haya ni'ikanh azdo- 
yihl biniyeh, hidih azdi'nid, 
Do ade' siht' dah, biniyeh ni- 
yahigi bahwesnego in'dah. 
Hak'gon, hol'ni', hqzdi'nid. 

34 Ado azdi'nid, E'braham 
bi nal'a'i nislihh. 

35 Ado Jiho'vah ei si nant'- 
a'i ayoat'e'go bit hozon'go 
a'yilah ; ako ayoat'e silih' : 
ado dibe nazje'igi be'ninil, 
ado begasi dah, bes-tigai 
dah, o'la dah, dineh nanil 
dah, asdza'ni na'nil dah, 
gah-ask'iti dah in'dah teli. 

36 Ako si nant'al be as- 
dzan Sarah hastihgo, si nant'- 
a*i biye' ya' yiscihh: ako t'a 
beh holon'igi t'aattso yeidi'- 
nianh. 

37 Si nant'a'i ei God binat 
hasiyit'dzi ako anih, Ke'nan 
dine e ke'yah biyi' ke'hast'- 
in'igi dabitsi'keh siye' be as- 
dzah dolet'igi do ta' bah ni- 
didit.'tet dah: 

_38 Size'e bik'ei bi dine e bi- 
tahgo dinat, adefi siye' be 
asdzah dolet'igi bit hidi't'as. 

39 Ado si nant'a'i abidi'nid, 
Asdza'ni do sike bi'nidan- 
sah7 

40 Ako asidi'nid, Jiho'vah, 
binat nasahigi bi diyin-nal- 
a'i nit yidot'at, ei nika-adol- 
wot ; ako siye' be asdzan 



24: 41 



HODE'ZIZ 



24: 53 



dolel'igi hididiltet, si^ee 
bik'ei bi dinee bitahden: 

41 Ako do nihodit'i'go c'idi- 
nat, sik'ei bitahgo c'eh nisi- 
niyago; ado do la' nadestin'- 
go, ako in'dah do nihodit'f- 
go c'idinal; 

42 Ako di'jindan tohaha- 
dlehgi niyah, ado adesnih, 
E'braham si nant'a'i bi Ji- 
ho'vah God ni'li'ni, biniyeh 
yi*sal'igi beh sika-anilyed 
ako bini' akoneh': 

43 Jo'akon tohahadleh bi'- 
gah se'zifih; akobi'ni' ako- 
neh, kan'-at'dini toh haido- 
loh' yiniyeh c'idogalgo, ako 
a'bididesnil, Na'noskanh toh 
alc'indigo ni tosjeh biyi'den 
sanizid; 

^44 Ado c'ikenh a'sididonit, 
rdlanh in'dah ni gah-ask'iti 
aldo' bah toh hahidesloh : 
ako ei isjanh asdza'ni dolel, 
Jiho'vah, si nant'a'i biye' ya' 
nedittin'igi. 

45 Ako t'ahdo siyi'di a'dil 
niyanislehgo, Rebe'kah tos- 
jeh hawosgi dasaango c'iz- 
niyah; ado tohahadleh go'- 
yah ajiyah toh haji'lo': ako 
a'hodesnih, Na'noskahh sa'- 
ni'zid. 

46 Ado tsihlgo ha tosjeh 
hawosdo hijiahh in'dah, ni 
gah-ask'iti atdo' dadodlihl 
sizdi'nid : ako esdlan, ado 
gah-ask'iti aldo' bah toh ha- 
dzizlo*. 

47 Ado nahodiskitgo a'ho- 



'desnih, Hai'sah' bitsi' ni'- 
lihh? Ako azdi'nid, Ne'har 
biye' Bethu'el bitsi' nislihh, 
ei Ne'har be asdzah Mil'- 
kah ba' yiscin'igi : ako ja- 
ganaahi haja bahh nini- 
tahh, ado latsi'ni hala'tsin 
ni'ninil. 

48 Ado ya as'dzago Jiho'- 
vah bic'ih' nahose'sa, ado 
E'braham si nant'a'i bi Ji- 
ho'vah God bic'ih' baaheh'- 
ni'sin, ei ya'at'eh'go silahjih' 
niyah, si nant'a'i bitsili bitsi' 
bic'ih' haye' bah'. 

49 Ako k'adt t'aani si nan- 
t'a'i bil, k'eh, dahidohni' do- 
go, beh sit dahol'ne'; in'dah 
doda'go aldo', beh sil dahot- 
ne*; a'kohgo hajih' sin dah- 
dide'sal, nisnajih' dats'i, nis- 
tl'ajih' dats'i. 

50 T[ A'kohgo Le'ban in'dah 
Bethu'el bil hac'ih' hadzi'go 
ahodi'nid, Di'di Jiho'vah bi- 
ts'ahdeh at'eh : ako hicoh'go 
in'dah yaat'eh'go dah do 
nic'ih ha'daodzih at'e' dah. 

51 Jo'akon, koh Rebe'kah, 
hoi hiki'nias, ako ni nant'a i 
biye' be asdzah jidolel, Jiho'- 
vah t'a hadzi'igi at'e'gp. 

52 Ako ako'dzago E'bra- 
ham bi nal'a'i ha'zad yidizts'- 
ahgo, ni'jih' ya a'dzago Ji- 
ho'vah yic'ih' naha'sa. 

53 Ado a'nal'a'i bes-ligai 
nalye'hi ado o'lah nalye'hi, 
ado e dah hayinil'go Rebe'- 
kah ye'ninil : ako ha'nai 

45 



24: 54 



HODE'ZIZ 



25: 2 



tn'dah hamah aldo' nalye'hi 
dai'lin'igi yayiznil. 

54 Ado dajiyan, dineh bit 
nijikai'igi aldo' in'dah t'a 
akwi jinezje, ado abini- 
go naz'dije ako azdi'nid, Si 
nant'a'i bic'in' niki'sinol ah. 

55 Ako c'ikenh ei bi'nai in'- 
dah bimah do' adi'nid, Bi'ni' 
c'ikenh atsed t'a-dokwi es- 
ka'nijih' bil nahatanh nez- 
na yiskanjih' dah, ei bik'ijih' 
in'dah akoh jidogal. 

56 Ako adabizdi'nid, T'ado 
nidasinoh'i'ni, Jiho'vah sika- 
alwodt, ei'bahh; nikisinolah 
ako si nant'a'i bic'ih' nides- 
dal 

57 Ako adadi'nid, C'ikenh, 
hak'go, dabididi nil ako nida- 
ididil'kil. 

58 Ado Rebe'kah, hak'go 
deyidi'nid, ako adeyidi'nid, 
Di dineh dats'i bil hikidi'as? 
Ako azdi'nid, De'sal lahh'. 

59 Ado hadezi Rebe'kah 
dahdazdil'a' ado asdza'ni 
Rebe'kah bine'san'igi, in'dah 
E'braham bi nal'ai, dineh 
aldo'. 

60 Ado Rebe'kah bah' so- 
dazdolzingo adabizdi'nid, Ni- 
hidezi ni'linh, t'oahayuidi 
mil bimah di'lel, ado na'al- 
cini nas dahilcih'igi dabijo- 
lahigi bi c'eatingi beh-bi*- 
daholnih' dolel. 

61 If Ado Rebe'kah ast'e- 
adilyago c'ikenh la' bilgo 
gan-ask'iti da'hodiyinh, di- 

46 



neh yeni' bike : ako a'nal'a'i 
ei Rebe'kah nediltih'go hiki- 
niaz. 

62 Ado Ai'zik ei Lahe'ai- 
roi tohahadlehden jiniyah ; 
sadaah biyajihgo kehojit'- 
ihh fiit'en, ei'bahh. 

63 Ako Ai'zik i'i ango da*- 
ak'ehjih' c'izniyah sozdidol- 
zihl biniyeh : ako ado aji'- 
gal, hit'eh jo'akon, gan-ask'- 
iti yeni' na'kahgo dziltsafih. 

64 Ako Rebe'kah aldo' aji'- 
gal, hit'eh Ai'zik dziltsahh, 
ako gan-ask'iti bik'i-hadaji- 
yah. 

65 Ako t'a rdah a'nal'ai 
abizdi'nid, Nile'sah' hai di- 
neh sin at'ihh daak'ehdeh 
nihidahjih' yihgal'igi ? ako 
a'nal'a'i adi'nid, Si nant'a'i 
at'ihh: a'kohgo c'ikenh yeni' 
ak'idzisti'. 

66 Ado a'nal'a'i nahodis'a*- 
goh aji't'ihdl ei Ai'zik t'aal- 
tso beh bil hojolne'. 

67 Ado Ai'zik ei c'ikenh 
yeni' yil dahdiaz, bimah ye- 
ni' Sarah bi nip'bal biyi' 
go'ne' hoi yah iaz, ako be 
asdzah dzizlih; ado ayoayo'- 
hih: ako Ai'zik haol'nih nas- 
dlih bimah daztsah do'bik'i- 
jih'. 

WOLTAl 25. 

1 Ado E'braham be asdzan 
nahasdlih', ako ei Kitu'rah 
yolyeh'. 

2 Ado Zim'ran, ado Jok'- 



25: 3 



fiODE'ZIZ 



25: 17 



san, ado Mi'dan, ado Mi'- 
dian, ado.Is'bak in'dah Su'- 
ah, di'di E'braham ba' nijis- 
cinli. 

3. Ado Jok'san ba' yizci'ni 
ei Si'bah in'dah Di'dan. Ado 
Di'dan biye'keh ei Assu'- 
rim, ado Letu'sim in'dah 
Leum'mim. 

4 Ado Mi'dian biye'keh ei 
I'fah, ado I'fer, ado He'nak, 
ado Abi'dah, in'dah Elde'ah, 
di'di t'aaltso Ketu'rah ba'- 
alcini. 

5 Ako E'braham beh holon 
yeni' t'aaitso Ai'zik bazdi'- 
nianh. 

6 Ado E'braham la' bi na- 
daasdza'nigi yeni' dabiyaz ei 
E'braham ya'iznil, ado haye' 
Ai'zik bits'anjin' adzis'a' t'ah 
jinago, haVah biyajih' ke'- 
yahgo. . 

7 Ako E'braham bidiskan- 
do hinago nezna'din do'ba'- 
an tsosts'itdin do'ba'an as- 
dla* bi na'hai. 

8 A'kohgo E'braham nilclh 
hwi sizi'ni yeni' hwi hal- 
wodt ako dadziztsanh, di- 
neh yaat'eh'go ye'go hasti- 
hi, ado lah'i bi na'hai ; ako 
in'dah hak'ei yeni' ahikahgo 
ajiyah. 

^9 Ako haye' Ai'zik in'dah 
Is'mel yo'aho'lah, Makpi'lah, 
tse'-ya go'ne', I'fran biye' 
Zo'har, Heth dine'e bi ke'- 
yahgi, ako ei Mam'ri bi'- 
gahgi; 

[Navahol 4 



10 Heth ba'alcini bi ke'- 
yahgi E'braham nayisni ye- 
ni': a'kwi hwe asdzah Sarah 
yeni' yo'abidilyah, in'dah t'a 
akwe'e E'braham yeni' yo'- 
abidilyah. 

11 Ado ako'dza E'braham 
daztsah do'bik'ijin' God ei 
haye' Ai'zik yik'i sodolzin 
ado yaahalyahh: ako Ai'zik 
Lahe'ai-roi tohaha'dleh bi- 
gahgi ke'hojit'ihh. 

12 H Ado di k'adt E'bra- 
ham biye' Is'mel ba'alcini 
nas dahilcih'igi at'eh, ei Sa- 
rah bi.nalte' He'gar, I'jipt 
dine'e E'braham ya' yizcihh. 

13 Ako Is'mel biye'keh ko'- 
daolyeh t'a nas dahilcih'igi 
bik'ehgo : ts'ide atseh' yiz- 
cin'igi ei Nibe'jath; ado Ki'- 
dar, ado Ad'bil in'dah Mib'- 
sam, 

14 Ado Mis'mah, ado Du'- 
mah in'dah Mas'sah, 

15 Ado He'dah, ado Ti'mah, 
ado Ji'tur, ado Ne'fis in'dah 
Ke'dimah: 

16 Di'di, Is'mel biye'keh, 
ado di dabi'zi' bi kin-naznil'- 
igi bik'ehgo, ado tseh beh 
dabikin'igi bik'ehgo ; na- 
kits'adahgo t'aake'ego nat'- 
ani dabi dine'e bik'ehgo. 

17 Ako Is'mel hinago nez- 
na'din do'ba'ah ta'dintsos- 
ts'it bi na'hai, ako nilc'lh hwi 
sizi'ni yeni' hwi halwodtgo 
dadziztsanh ; ado hak'ei ye- 
ni' ahikahgo ajiyah. 

47 



25: 18 



HODE'ZIZ 



25: 33 



.18 Ado Ha'vilahdo in'dah 
Surjin' kedahojit'inh, ei T- 
jipt bi'gahgi, Assi'riago 
hont'ilgi bi'gahgi: ako hak'- 
iso t'aaltso binat dadzizt- 
sanh. 

19 TI Ado di t'eyah E'bra- 
ham biye* Ai'zik baalcini 
nas daliilcih'igi at'eh: E'bra- 
ham ba' yizci'ni ei Ai'zik: 

20 Ako Ai'zik diz'din bi 
na'liaigo Rebe'kah be as- 
dzan a'yilah, Bethu'el bitsi' 
Pedan-A'ramdo, Si'ria dine e 
Le'ban bidezi, Si'ria dine e. 

21 Ado Ai'zik hwe asdzaii 
do-alci'-dah binina Jiho'vah 
na'dzoskan : ako Jiho'vah 
hodizts'ahgo hwe asdzah 
Rebe'kah i niltsahd. 

22 Ako haalcini hatsahdi 
na ahe'gil ; ako azdi'nid, Di 
dats'i t'aani, akosah* haat'- 
e'go anist'eh? Ako dasdi- 
yago Jiho'vah nayizdel'kidt. 

23 Ako Jiho'vah ahodi'nid, 
Naki al'ah dine e bi nil- 

tsanh, 
Ado naki dine'e al'ah 

at'eh nits'ahdo hodolel; 
Ako la* dine'e ei alahgo 

bidzil do; 
In'dah alahjih* ni'lin'igi 

t'eyah akedeh ni'li'ni 

yik'ehhol'ih' dolel. 

24 Ado azdolci'li benilkah- 
go jo'akon, nakisclh hwis- 
c'idt biyi' laiih'. 

25 Ako atseh yizcin'igi li- 
ci'go in'dah t'aat'e ditTogo, 

48 



aka'gi e nahalin, ako ei 
I'saw beh dahoji'zi*. 

26 Ado hakedeh hatsi'li ha- 
nanatliz, ako ei I'saw yike'- 
tal yo'tahgo hatliz ; ako ei 
Je'kab dzosye' : ako Ai'zik 
hastah'din bi na'haigo Re- 
be'kah di'di yiscihh. 

27 Ado asikeh di'ne'sahh : 
ako I'saw ayoat'e'go nalze'- 
hi dzizlih ; in'dah halgai'gi 
nagai' dineh jilihh ; in'dah 
Je'kab ei dineh t'o nip'bal bi 
hagan'gi dzizlih. 

28 Ado Ai'zik t'eyah I'saw 
ayoayonih, bi bihh bitsih* 
jiyah'go, ei'bahh : hidih Re- 
be'kah t'eyah Je'kab ayo- 
ayonih. 

29 Ado Je'kab alo jilbez'- 
go I'saw halgaideh ha ni- 
yah, ako t'ai'yisi dicin silih' 
lahh': 

30 Ado I'saw ei Je'kab 
ayidi'nid, Na'noskahh t'a- 
hile lici'igi sa niltsod, t'ai'yi- 
si dicin si nilhih : ei binina 
ha'zi' I'dam siHh. 

31 Ako Je'kab adi'nid atse 
yizcin'igi beh-boholni'hi di*- 
jifih na nahasnih'. 

32 Ado I'saw adi'nid, Jo'- 
akon dadestsaljih* ba'holziz: 
atse yizcin'igi beh-boholni'hi 
ei'sah* haat'i bits'ahdo se 
hodolel? 

33 Ako Je'kab adi'nid, God 
binal di'jifih sic'ih' handzih'; 
ako God binal bic'ih* hadzo- 
dzlgo atse yizcin'igi beh-bo- 



25: 34 



HODE'ZIZ 



26: 11 



holni'hi Je'kab bic'ifi' fiidzis- 
ni'. 

34 A'kohgo Je'kab bah, 
nao'li-bi-to bil I'saw bazni- 
kanh ; ako aji'yan in'dah 
ajodlan, ado nazdina'go 
ana'dzodzah kot'e'go I'saw 
atse yizcin'igi beh-boholni'hi 
do bil ni'lin'go yo'idianh. 

WOLTAl 26. 
,1 Ado ei ke'yahgi hodi'cind, 
E'braham Rinadan atseh ho- 
di'cind yeni' ei nabik'ijih' 
ako Ai'zik dasdiyah Abi'me- 
lek bic'ih', Fihstin dine'e bi 
nant'a'i, Ge'rarjih*. 

2 Ako Jiho'vah ha niyago 
ahodi'nid, Do I'jipt go'yah 
dinat' dah ; ke'yah beh nit 
hodesnih'igi ei biyi' ke'ho- 
t'ih dolet. 

3 Di keyahigi biyi' ke'ho- 
t'ihh, ako nit nas as do, ado 
nik'i sodideszint, ado nih in'- 
dah na atcini nas dahilcih'igi 
di'di ke'dayah t'aattso nihi- 
tadides'at, ako E'braham ni- 
ze'e t'a beh ba'nihoniah' ye- 
ni' a'destit: 

4 Ako na'alcini nas dahil- 
cih'igi k'eahyilzis'go adestit, 
ya'dithit biyi gi soh'igi naha- 
iin'go, ado naatcini nas da- 
hilcih'igi di ke'dayah t'aattso 
badides'al ; in'dah na atcini 
nas dahilcih'igi beh nahas- 
dzah bikagi at'afi dadine'e 
t'aattso bik'idahojidli' dolet. 

5 Halah, E'braham sizad 



yi'hotnih hit'eh, ado badini- 
an'igi yanayah, ado si naha- 
t'a behoset'an'igi yanayah, 
ei'bahh. 

6 Ako Ai'zik ei Ge'rargi 
ke'hojit'ihh. 

7 Ado akwe'e dineh ke'da- 
hat'in'igi hwe asdzah yi'na- 
dahodet'kldt, ako azdi'nid, 
Sidezi ji'hhh : Se asdzah 
at'eh jididonit'igi bik'e hot 
hoyego binina; dineh akwe e 
ke'dahat'in'igi Rebe'kah bi- 
nina dasidiyothet' sa sin dzi- 
ni'zingo, halah, jizo'nigo ho- 
di nifinh ei' beh at'eh. 

8 Ado ako'dza, akwe e ke'- 
hojit'ih'go ni'zad niholziz'go, 
Abi'melek, Filistin dine e bi 
nant'a'i tse'soh' yinakah 
dein, hit'eh Ai'zik in'dah 
hwe asdzah Rebe'kah bit 
naahijinil'go hottsahh. 

9 Ado Abi'melek ei Ai'zik, 
Hak'go, yidi'nidgo anih, Jo'- 
akon, t'aani ne asdzah lahh', 
ako ha'at'egosah', Si dezi ji- 
lihh, dinih? Ako Ai'zik az- 
di'nid, Honina dadestsat sa'- 
sin ni'singo ei' binina. 

10 Ado Abi'melek adi'nid, 
Di'sah' hanihi'nit'ihd? dineh 
ta'dah ne asdzah neidittih'- 
go, bahhigiat'e yih nihi'nil 

I dolet hit'eh. 

i 11 Ado Abi'melek bi dine'e 
I hazo'ogo ayidi'nid, Di dineh 
I in'dah be asdzah dah t'a 

bizdelcit'igi ei t'aani hodi'- 

yolyet. 

49 



26: 12 



HODE'ZIZ 



26: 28 



12 TI Ako Ai'zik ei ke'yah- 
igi yika k'idilah, ako t'a ei 
bigai' nezna'dindi ana'ne- 
lango ha bilah nasdlin': ado 
Jiho'vah hak'ijidlih. 

13 Ado dineh yeni* ayoat'eh 
in'dah nas not'inlgo in'dah 
t'a nas anil'go ayoat'e silin'. 

14 Bi dibe nazje'igi ado bi 
begasi holon, in'dah bi na'nil 
t'oahayui : ei'banh Filistin 
dine'e hak'edadeznih. 

.15 Di'banh tohaha'dleh 
E'braham, haze e yeni' hina- 
dah bi na nil ha'dayiznil ye- 
ni', ei Filistin dine e tez yeh 
hats'ah hadahodesbin. 

16 Ado Abi'melek ei Ai'- 
zik ayidi'nid, NihitsVnineh: 
nihi'lahgo a'nohdzil sini'lin, 
ei'bahh. 

17 Ado Ai zik dahdinah, 
ako Ge'rar ho'-fiitelgi ho 
nip'bal niz'ninil ado a'kwi 
ke'hojit'inh. 

18 Tl Ako Ai'zik toh hana- 
yisnil, E'braham haze e yeni' 
hinadah ha'dahasnil yeni', 
ako ei Filistin dine e hada- 
hodesbihd, E'braham daz- 
tsah do'bik'ijih': ado haze'e 
yeni' tohaha'dleh yo'zih ye- 
ni* t'a ei beh ni'dajo'ji'. 

19 Ako Ai'zik bi na'nil ho'- 
hitelgi toh halih'go yik'i- 
daazged. 

20 Ado Ge'rardo nidanil- 
kadi, Ai'zik binda nitkadi bil 
toh bah _dahidzedzi'go, ako 
adanih, Toh ei nihih', ako 

50 



tohaha'dleh yeni' Fsek beh 
hoji'zi' ; halah, bah dahid- 
zedzi', ei'bahh. 

21 Ado toh la' hanadadzis- 
hil: ado ei Sitnah beh ho- 
ji'zi'. 

22 Ako ado dahnazdi nah 
ado toh la' hanadadzishil; ei 
indi'dah t'ado bah dahidze- 
dzi' dah: ako Riho'both beh 
hoji'zi' ; ako azdi'nid, K'adt 
Jiho'vah haz'ah'go niha a'yi- 
lah, ako ke'yah bikagi k'eah- 
di'nit'ihl 

23 Tf Ako ado Birsi'bahgo 
najinah. 

24 Ako t'a ei bitl'e Jiho'vah 
ha niyago adi'nid, Nize'e 
E'braham bi God ast'ihh, 
t'ado nilhoye'i, nil nas as ei'- 
bahh, ado nik'ijisdh' do in'- 
dah na alcini nas dahilcih'go 
adeslil, E'braham si nal'a'i 
yeni' bi'nit'ah. 

25 Ado akwe'e bikado-na'- 
inih'hi a'jilah, ako Jiho'vah 
bi'zi' bic'ih' sozdolzin, ado 
akwe'e ho nip'bal nizninil : 
ado Ai'zik bi nanil toh ha- 
nadayizhil 

26 TI A'kohgo Abi'melek ha 
niyah Ge'rardeh in'dah bik'is 
do' la Ahuz'zath, ado bi sa- 
lago bi nant'a'i Fi'kal do'. 

27 Ado Ai'zik ei yic'ih' 
adi'nid, Ha'at'i'sah' biniyeh 
sinohkai, sah, dasijijo'lah, 
ado nihits'ahdo yo'adasinol- 
cah? 

28 Ako adazdi'nid, T'aaiii 



26: 29 



HODE'ZIZ 



27: 9 



Jiho'vah nil naasgo ha'dan- 
derin': ako a'dadi'nid,_Bi'ni 
God binal sadigi nihita' fii- 
dolts'il, niRi in'dah nih, di 
bil nihitagi, ado hasan' yi- 
t'eh aliandahodit'al; 

29 Ako do dada nihidilil 
dah, t'ado ni dadelcitigi gia- 
t'e'go, ado nilii yaat'eh'igi 
giat'ego t'eyah a'danirinh', 
ado k'e danidzingo yo'adani- 
sira': ako k'adt Jiho'vah bi- 
k'ijidli'hi sinilin. 

30 Ako ba' adadzi"sindgo 
dain'yan in'dah daodlan. 

31 Ado abinigo nazdi'je in'- 
dah God binat al'c'ih' hada- 
dzisdzi: ako Ai'zik bits'ahdo 
hozoh'go dahna'hodilkai. 

32 Ako ako'dza t'a ei bijmh 
Ai'zik bi nanil yi'kaigo toh 
hadayizhirigi yeh hot_dahol- 
ne' ako adahodi'nid, Toh bi- 
k'i'dasiged. 

33 Ado akwe'e Si'bah yeh 
ho'zi' : ei'bahh ei kin-hal- 
ahigi di'jihgo Birsi'bah hol- 
yeh. 

34 T[ Ako I'saw diz'din bi 
na'haigo Heth dinee Bi'rah 
bitsi' Ju'dith hwe asdzah 
a'jilah, ado Basi'math, Flan 
bitsi', Heth dine e. 

35 Ako di'di Ai'zik in'dah 
Rebe'kah do bil yaat'eh 
dah. 

WOLTAl 27. 

1 Ado ako'dzago Ai'zik 

hadzistihgo ado hana as'- 



dindgo do ajoin' dah dzizlin, 
ako haye' alahjih' ni'lin'igi 
I'saw, Hak'go, bizdi'nidgo ei 
abizdi'nid, Siye'; ako ahodi'- 
nid, Joh, koh se'zihh. 

2 Ako azdi'nid, Jo'akon, 
k'adt hasistih, a'kohgo da- 
destsal ei do sil beho'zin 
dah:, 

3 Ei'banh k'adt na'nos- 
kanh, ni deni' ado ni k'ayel' 
in'dah ne iltih bil dahdijah, 
in'dah halgai'go dinahgo, 
adeh bihh bitsih' sahh nini'- 
yeh; 

4 Ako atsih* sil ya'at'eh'igi 
giat'e'go sa adilil, ado sadi- 
kal ako de'sihl; ako si sizi'ni 
nik'i sodidolzihl t'ahdo das- 
tsahdah. 

5 Tf Ako Ai'zik ei biye' 
I'saw yic'ih' yal'ti'go Rebe'- 
kah hodizts'ah. Ado I'saw 
halgaigo bihh ha'alze, adeh 
nizdoyel biniyeh. 

6 Ako Rebe'kah biyaz Je'- 
kab yic'ih' hadzTgo ayidi'nid, 
Jo'akon, nize e ni'nai yic'ih' 
yal'ti go disets'ah ako ko'- 
nih, 

7 Bihh bitsih' sahh hidiyel 
in'dah ya'at'ehgo atsih' sa 
adilil ako ade'sihl, ado Jiho'- 
vah binal nik'i sodideszihl 
t'ahdo dastsahdah. 

8 Ei'banh siyaz k'adt t'a 
adesnin'igi adinil. 

9 Nanilkago dinah ako 
adeh tl'izi yazi ya'at'eh'igi 
naki'go hidi'jih ; ako nize'e 

e51 



27: 10 



HODE'ZIZ 



27: 27 



atsin* t'a bil ya'at'eh'igi gia- 
t'e'go ba' adeslih 

10 In'dah nize'e badikaFgo 
yidoyinl, ado nik'i sodidol- 
zinl t'ahdo datsahdan. 

11 Ako Je'kab ei bimah 
Rebe'kah ayidi'nid, Job, si'- 
nai ei dineh ditroe at'eh, ako 
sih t'eyah dodah: 

12 Size'e bidisleh'go bil be- 
hozingo sik'i-didolnih' sa'- 
sin ; ako t'a sih a'c'in*-na- 
hwi nah a'k'i-desdoh, ak'iho- 
jidlih ei' dodah. 

13 Ako hamah ei ahodi'nid, 
Nic'in' na'hodiyonal'igi si'- 
go sik'i-doldoh siyaz: t'o si- 
zad bohwinilnih ako nilah- 
den sa nani'jah. 

14 Ado ajiyago aden ha- 
mah ba naznja : ako atsin' 
haze'e bil ya at'eh'igi giat'e'- 
go hamah a'yilah. 

15 Ado Rebe'kah wo'ne'deh 
hayaz alahjih' ni'hn'igi, I'saw 
bi e ya ateh yeni' hayaz ake- 
deh ni'lin'igi Je'kab beh 
hazdilah. 

16 Ado tl'izi yazi bikai'gi 
yeni' bi'la' bikadeh bik'idzis- 
ti', ado bize-nagan dilkoh 
go'na do': 

17 Ado atsih' ya'at'eh'igi 
ast'e-jilah yeni' in'dah bah 
bilgo hayaz Je'kab bi'lak'e 
jikahh'. 

18 TI Ado haze e bazniyago 
azdi'nid, Size'e: ako adi'nid, 
Koh se'dah: Hai'sah' ant'ifih 



siye 



52 



19 Ado Jekab bize'e yic'ih' 
adi'nid, I'saw ast'ihh, atseh 
nayizcin'igi ; asidi'ninid ye- 
ni' t'a akoh as'dzah: hi'didah 
ako sindago si bihh bitsih' 
niyahh' na'noskahh, ako ni 
sizi'ni sik'i sodidolzihl 

20 Ako Ai'zik haye' abizdi'- 
nid, Ha'at'e'gosah' t'ahhago 
bik'i-niyah siye'? ako azdi'- 
nid, Jiho'vah ni God sika- 
elwodtgo lahh'. 

21 Ako Ai'zik ei Je'kab 
ayidi'nid, Na'noskahh si'- 
gahgi nininah ako nik'i da- 
didesnih', t'a dats'i ani siye' 
I'saw ant'ihh, dodah dats'i. 

22 Ako Je'kab haze'e Ai'- 
zik bi'gah nizniyago hak'i'- 
dadesni ako adi'nid, Bizad ei 
Je'kab bizad, hidih bi'la' ei 
I'saw bi'la' at'eh. 

23 Ako t'ado bezdintah 
dah, halah, bi'la' ditl'oh ei' 
binina, bi'nai I'saw bi'la' na- 
halingo: ako bik'i sozdolzin. 

24 Ado azdi'nid, Da' t'asani 
siye' I'saw ant'ihh? ako adi'- 
nid. Si la ei ast'ini. , 

25 Ado azdi'nid, Si'gah ni- 
nikah ako siye' bi bihh bi- 
tsih' de'sihl, ako si sizi'ni ni- 
k'i sodidolzihl. Ako hwi'gah 
ni'nikah'go ajiyah ; in'dah 
c'il-naatl'oi-bi-to aldo haini- 
kahgo jodlah. 

26 Ado haze'e Ai'zik aho- 
di'nid, Hak'go siye' si'gah 
nininago siza'-nit'ah. 

27 Ako bi'gah nizniyago 



27: 28 



HODE'ZIZ 



27: 38 



bizaz-not'anh : ado ha e hal- 
ci'nigi yiscan ado hak'i so- 
dolzingo anih, 

Jo'akon, siye' da'ak'eh 
halcin'igi giat'e'go hal- 
cin, 
JihoVah yik'ijidlih yenf : 

28 E'ibafih God Ya'dimil bi- 

yi'den dahto na'ididoal, 
Ado nahasdzan bikagi da- 

nesk'ahigi, 
Ado lafi'i nadan dah, 

in'dah c'il-naatl'oi-bi-to 

dah: 

29 Ako bi'ni' dineh na'ndal'a^ 
Ado al'an dadine'e nic'in' 

ya a'ndat'ihh le': 
Nik'iso ni'daholni'do, 
Ado nimah ba'atcini nic'- 

ih' ya a'ndat'inh do: 
Ado ac'in'-nahwi nah nik'- 

i-doldoh dajinin'igi, t'a 

daho'go hak'i-deidol- 

doh, 
Ado nik'idajidlih'igi ei 

bik'idahojidli' dolel 

30 Tf Ado ako'dzago Ai'zik 
altso Je'kab bik'i sozdolzind- 
go, ado Je'kab haze'e Ai'zik 
t'o bits'an c'edzidzahago ha'- 
nai Tsaw nalzehden nadzah. 

31 Ako hoh aldo' atsin' ya'- 
at'eh'igi hazee ba a'jilah 
ado baznikanh in'dah haze'e 
abizdi'nid, Ni'didah size'e, 
niye* bi binh bitsin' niyanh, 
ako niyi' sizi'ni sik'i sodidol- 
zinl. 

32 Ako haze'e Ai'zik aho- 
di'nid, Hai'san'ant'inh? Ako 



azdi'nid, Niye' atse na' yiz- 
cin'igi, I'saw ast'inh. 

33 Ako Ai'zik t'ai'yisi hataii 
hoditlit'go azdi'nid, Hai'? 
Hajisan' bifih bitsin' seni- 
kango yiyan yeni' t'ahdo 
nandah yendan, ado bik'i so- 
deszin ? ako ei t'aani bik'i- 
hojidli' dole}. 

34 A'kohgo I'saw haze'e 
bizad dzidizts'ango, ako t'ai'- 
yisi ye'go baho'nigo haji'cah 
ado haze e abizdi'nid, Size'e 
ni'li'ni sih aldo' sik'i sodil'- 
zin. 

35 Ado adi'nid, Nitsili si'- 
dezlo'go beh nik'ihojidlih 
dolel yeni* nigaidet'anh. 

36 Ado anazdo nid, Da' dos 
t'a a'kogo Je'kab jolye' dah? 
Jo'akon, k'adt naki'di si 
tsask'eh sigahojit'ahh : at- 
se'dan atseh yizci'ni beh-bo- 
holni'hi sigazdet'ahh ; ado 
jo'akon, k'adt nana beh ak'i- 
hojidli'hi siganaz'det'anh ; 
ado azdi'nid. Da' beh ak'iho- 
jidli'is t'ado la' sa ansi'ni- 
sifid dah? 

37 Ako Ai'zik anadonidgo 
I'saw ayidi'nid, Jo'akon nih 
bik'ehonill'ni as'lah, ado bi- 
k'iso t'aaltso bi na nil dolelgo 
badinianh; ado nadan in'dah 
c'il-naatl'oi-bi-to bit badi- 
nianh : ako k'adtsah' ha'at'i 
na' bande'sal siye'? 

38 Ako I'saw haze'e ana- 
bizdo nid, Da' t'asla'i ni beh 
ak'ihojidli'hi nit'en size'e? 

53 



27: 39 



flODE'ZIZ 



28:4 



T'asondi size'e slh aldo* sik'i 
sodirzin. Ako I'saw ye'go 
haji'cah. 

39 Ako haze e Ai'zik hac'in' 
hananadzigo ahodi'nid, 
Jo'akon, nahasdzan bika 

dahozon'igi 
Ado wo'dahden dahto ho- 
lon'igi biyf ke'hot'in 
dolet; 
40 Ni diltlis beh hinina do, 
ado nitsi'li bohwinil- 
nih' do; 
in'dah ako'donilgo is'janh 
nat'ani boholni'hi sini- 
lin'go, 
Beh boholni'hi yeni' do 
bohwinilnih' dah di'let. 

41 TI Ado Tsaw t'ai'yisi Je'- 
kab bik'ezdinih, halah, haze e 
beh ak'ihojidli yeni' yeh yi- 
k'i sodolzin'go ei'banh:. ako 
I'saw t'a biyi'idi anih, Size e 
badajica'jih' aha'ni hadzih, 
ako Je'kab sitsi'li hodiyes- 
hel. 

42 Ako Rebe'kah hayaz 
alahjifi' ni'lin'igi bizad beh 
hoi ho'nego, hayaz akedeh 
ni'lin'igi bika'ijil'ago, Hak'- 
go, bizdi'nid, ako abizdi'nid, 
Jo'akon^ ni'nai I'saw kot'e'go 
nantse'kesgo at'e lahh', ni 
diyeshet ni'zingo yeh haol'ni 
lahh', 

43 Ei' binina k'adt siyaz si- 
zad Tbohwinitnih, ast'e-adil- 
nehgo He'rango si'nai Le'- 
ban bic'ih' dil'yed; 

44 Ako adi dokwi'-dah bil 

54 



nidolkal, ni'nai bana'hojond- 
jin; 

45 Ni'nai nic'ih' bana'ho- 
johdgo in'dah, ado iht'ihd 
yeni' yayoznah'go in'dah ni- 
ka ades'al' ako adeh hi'di- 
dal : Ha at'e'gos t'aano'lah 
t'aala' ajihh biyi' sits 'ah 
a'dohdihl? 

46 T Ako Rebe'kah ei Ai'- 
zik ayidi'nid, Heth dinee 
bitsi'keh binina hinisna yeni' 
do bi'nisdzil dah se'Hh : ako 
Je'kab k'adt Heth bitsi'keh 
la' di ke'yahigi biyi'gi be as- 
dzah a'yi'lagosah' se inahigi 
ha'at'i ya'at'eh sin dolel? 

WOLTA'I 28. 

1 Ado in'dah Ai'zik hadzigo 
Je'kab, Hak'go, yidi'nid, ako 
yik'i sodolzin, ado hazo'ogo 
beh bit hojolne'go abizdi'nid, 
Ke'nan dine'e bitsi'keh do la' 
ne asdzah adiht dah. 

2 Ast'e-adilneh'go Pe'dan- 
Ar'amgo dinah, nimah bize'e 
Bethu'el bagan'go; adi Le'- 
ban nimah bi'nai bitsi'keh 
la' ne asdzah adilit. 

3 Ako God T'aaltso-Yinel- 
a'ni nik'ijidli' do, ado nas 
nit'ihlgo an'dolil, ado k'eah- 
wolzis'go a'nihidolil, ako di- 
neh t'oahayui a'nihidohl; 

4 Ado E'braham beh bik'i- 
hojidlih yeni' na'ididoal, nih 
in'dah na'alcini nas dahil- 
cih'igi bil; ado de'eyo'ni bi- 
tahdi ke'yah biyi' naninah- 



28: 5 



HODE'ZIZ 



igi ei God, 6'braham yeidi'- 
nian yeni' beh-niholnih' do- 
le}. 

5 Ako Ai'zik biye' Je'kab 
dahidil'a': ako Pedan-Aram- 
go, Le'ban bic'ih' ajiyah, 
Bethu'el biye' Si'ria dine'e, 
Je'kab ado Tsaw bimah Re- 
be'kah bi'nai. 

6 H Ako Tsaw yiyiltsango 
ei Ai'zik, Je'kab yik'i sodol- 
zingo Pedan-Aramgo ayil'a', 
ado be asdzan ne'didoltel 
biniyeh; ado bik'i sozdolzin- 
go hazoogo ayidi'nid, Ke'- 
nan dine'e bitsi'keh do la 
ne asdzan adiliF dah; 

7 Ako Je'kab bize'e in'dah 
bimah do' yil yik'ehofin'go 
Pedan-Aramgo iyah; 

8 Ado I'saw hoi be'hozin 
haze'e Ke'nan dine'e bitsi'- 
keh do bil ya'at'eh'go, 

^9 A'kohgo I'saw dasdiyago 
is'mel bazniyah, ako ado be 
asdzan l^' nine'diltinh,. Ma'- 
halath, Is'mel bitsi*, E'bra- 
ham biye' Nibe'jath bidezi'. 

10 TI Ako Je'kab Birsi'bado 
dasdiyah, He'ran bic'ih'go 
ajiyah. 

11 Ado t'a la' haz'an'igi 
hwiskanh, halah, i'i'ahh, ei' 
binina; ado akwe'e tseh'igi 
la' nazdiahgo ha tsial a'jilah, 
ado dzineztih'go ajilhaz. 

12 Ako kot'e'go hidzizyel, 
jo'akon, nahasdzan bikado 
haz ei' ya'dilhil biniah : ado 
jo'akon, God bi diyin-nidal- 



28: 19 

yago 



a'i de'go in'dah aden 
yika alna'hakahi. 

13 Ado jo'akon, bilahdeh ei 
Jiho'vah sizin'go, ako adi'nid, 
Jiho'vah, nize'e E'braham bi 
God ast'ihh, ado Ai'zik bi 
God : ako ke'yah bika sin- 
tin'igi na'dides'al, ado na'al- 
cini nas dahilcih'igi do'. 

14 Ado nahasdzan bikagi 
lez'igi giat'e'go na'alcini nas 
dahidolcil', e'a'ahjih', ado 

; ha'a'ahjih', ado na'hokohs- 
I jih', ado sadaahjih' k'eahdil'- 
zis: ako nih in'dah na'alcini 
I nas dahilcih'igi nihoka di- 
! ne'e t'aaltso beh bik'idaho- 
Ijidh' dolel. 

i 15 Ado jo'akon, nil honis- 
I lohh in'dah t'a dinah'ago 
naahasyahh, ado di keyah'- 
igih nil nina'dest'as, ado do 
nits'ah dahdide sal' dah, beh 
I nic'ih' hasdzi yeni ' t'a akos'- 
lago in'dah. 

16 Ako Je'kab ts'edzidzitgo 
azdi'nid, T'aani kwe'e Jiho'- 
vah holoh le'i, ei do sil be- 
ho'zin dah lahh'. 

17 Ako hidzildzitgo azdi'- 
nid, Kwe'e ayoahot'e lahh, di 
do la'dahgo, God t'eyah ba- 
gan lahh', ako ya'dilhil bi 
c'eatingi at'e lahh'. 

18 TI Ako Je'kab t'ai'yisi 
abin'igo nazdi'na'go tseh ha 
tsial a'jilah yeni' naz'diahh 
ado leh dzi'tsih, in'dah bila'- 
tahgi tlah bik'i yadzidzid. 

19 Ado akwe'e Be'thel beh 

55 



28: 20 



HODE'ZIZ 



29: 13 



hoji'zi* : bitse'dan t'eyah ei 
kin-halahigi Luz holye ni- 
t'en. 

20 Ako Je'kab t'a hoh a'da- 
nihozdet'an'go azdi'nid, God 
sil naasdan, ado nasago sa- 
ahalyandan in'dah ado bah 
sa'iltsodgo ado e ak'enes- 
yeh'igi, 

21 Ado size e bagandi ho- 
zon'go baninadesdat : ako 
Jiho'vah si God ni'liiV dolel: 

22 Ado tseh iago astaigi ei 
God bagan' do: ado t'aattso 
sendlahigi la' na nidesdlel 

WOLTAl 29. 

1 Ado Je'kab dahnadidza- 
go haaah biyadi dineh bi 
ke'yahdi jiniyah. 

2 Ado jidein, nit'en jo'a- 
kon, halgai'gi tohaha'dlehgo 
bi'gahgi dibe tago sije ei to- 
haha'dleh'igi dibe daadlan 
lanh, ako tohaha'dleh ei tseh 
Hyoaniltso bida'diniahh. 

3 Akwe e dibe t'aattso ahan 
deinilka go tohaha'dleh, tseh 
bida'diniah yeni' ei nahgo 
a'ndeilmasgo dibe daadlan 
lahh, ado tseh t'a saah negi 
nina'hat'ah lahh. 

4 Ako Je'kab adabizdi'- 
nid, Hadehsah' a'daht'ihh 
siklso ? Ako adadi'nid, He'- 
randeh adet'ihh. 

5 Ako anadabizdonid, Da' 
nihi'is Ne'har bina'H Le'ban 
be'dahono'sin ? ako adadi'- 
nid, Be'dahonirzin lahh. 

56 



6 Ado anazdo'nid. Da' ya'- 
at'eh'gos ke'hat'ihh ? ako 
adahodi'nid, Yaat'eh'go lah 
ke'hat'i'ni : jo'akon, adeh 
bitsi' Recel a'nolkat. 

7 Ako azdi'nid, A'ko la' 
t'ahdi ni'za az'ahh' do hidih 
dibe ahan dadi'nolkalgo 
t'ahdo ba'holzis dah, nihi, 
dibe daodlahgo in'dah hilah- 
go bini' da' alcoz. 

8 Ako adadi'nid, Dodah, 
t'aaltso ahan hida'nilka'go 
in'dah tohaha'dleh tseh bi- 
da'dinian'igi nah'go a'ndeil- 
masgo ako in'dah dibe hida'- 
adlihh. 

9 Ako t'ahdi al'c'ih' ya'da- 
jilti'go Re'cel, bize'e bilih' 
yininit'kad, ei yaahalyahgo. 

10 Ado ako'dza Je'kab ha- 
mah bi'nai Le'ban bitsi' ado 
hamah bi'nai Le'ban bilih, 
in'dah Re'cel dziltsahgo bi'- 
gahgi nizniyah, ako Je'kab 
tohaha'dlehgi tseh yeni ' 
nah'go adzilmaz, ako hamah 
bi'nai Le'ban bilih da'odlah. 

11 Ado Je'kab yi'cago Re'- 
cel yiza'-not'ahh. 

12 Ako Je'kab hahojolne' 
Re'cel bic'ih, Nize'e ei sida'i 
at'eh, jini'go, Rebe'kah biyaz 
nislihh: ako ado dasdilwodt- 
go haze'e bit hojolne'. 

13 Tf Ado ako'dza Le'ban, 
bidezi biyaz, Je'kab at'ihh 
jlnlgo, ado hadah jilwodt, 
ado haze jiz'cidtgo ha'zaz- 
not'ahh, ado hagan'go hoi 



29: 14 



HODE'ZIZ 



29: 32 



nijit'az ; Ako di'di t'aaltso 
Le'ban beh bit hojolne'. 

14 Ako Le'ban ahodi'nid, 
Sits'is in'dah sitsin' ni'lin 
lanh' t'aani. Akot'aakwe'e 
bit dzizkego la' ni'dezit. 

15 Ado Le'ban ei Je'kab 
ayidi'nid, Da' t'os sida' ni- 
lin'igi dah binina t'a ni'k'eh 
sa' nanilnis do ? Sil hol'ne', 
dokwi'san' bik'e' nanilnis ? 

16 Ado Le'ban bitsi' naki 
holon : alanjin' ni'lin'igi ei 
Li 'ah yolyeh', akedenigi ei 
Re'cel yolyeh. 

17 Li'ah ei hana do bidzil' 
dah, nidih Re'cel ei t'ai'yisi 
ayoianolnin, ado t'aaltso yit 
yaat'eh. 

18 Ako Je'kab t'ai'yisi Re'- 
cel ayoiayo'hih ako adi'nid, 
Nitsi' Re'cel a'nid nagahigi 
tsosts'it na'haijin' bidenah 
na' hidesnis. 

19 Ado Le'ban adi'nid, Na- 
hodesteligi ei ya'at'eh, dineh 
nana'la' ei dodah : sil si'ni- 
keh. 

20 Ado Je'kab nijil'a'go 
tsosts'it na'hai Re'cel bik'eh; 
akot'adokwi hwiskan naha- 
lin hot silin, halah, ayoiajo'- 
ni'go, ei'banh. 

21 T[ Ako Je'kab ei Le'ban 
ayidi'nid, Se asdzan sanilteh, 
k'adt bi'gah ni'nilkahh, ako 
bicin' dahdide'sal 

22 Ado Le'ban dineh ak- 
wee kedahat'in'igi a'ia-a'yi- 
lago a'dai'sind. 



23 Ako'dzago hilijin'go bi- 
tsi' Li'ah yil ha'ni az ; ado 
bil yah ajiyah. 

24 Ado Le'ban hatsi' Li'ah, 
Zil'pah ha' nal'a'i bazniltihh, 
asdzani ba' nal'a'i do bini- 
yeh. 

25 Ado ako'dza jo'akon, 
abinigo hit'en Li'ah at'ifi 
lanh: ako Le'ban abizdi'nid, 
Di'sah' hasi'nifind ? Da'dos 
Re'cel bik'e nas'a' dah hi- 
t'en? Haat'e'gosah' ako si- 
dinilo'? 

26 Ako Le'ban adi'nid, Ni- 
hi ke'yah biyi'go do ako'da- 
t'ih' dah, a'nid nagahigi do 
atseh dineh bayilteh dah, 
ako atse yizcin'igi ei atseh. 

27 Sa' nanil'a go tsosts'it ni- 
ninadohahgo in'dah hwi'gah 
adi'lel, ako in'dah na hi'da- 
hodiltel. 

28 Ako Je'kab t'a ako'dza 
hwi'gah naaslih' : ako hatsi' 
Re'cel aldo' banazniltihh. 

29 Ado Le'ban ba' nal'a'i 
Bil'hah hatsi' Re'cel baznil- 
tihh, asdzani ba' nal'a'i do 
biniyeh. 

30 Ado Re'cel bil yah ana- 
dzodzah, ado Re'cel ayoiajo'- 
hih Li'ah bi'lahgo, ado tsos- 
ts'it ho ninana'hai hijil'a'go. 

31 T[ Ako ado Jiho'vah yi- 
yiltsahh Li'ah bijijodlaigi 
ako Jiho'vah joltsahgo a'ho- 
lah: ako Re'cel do alci' dah. 

32 Ako Li'ah iz'niltsahd 
ako aski jiscihh, ako ei aski 

57 



29: 38 



HODE'ZIZ 



30: 14 



Ru'ben beh ji'zi': ado azdi'- 
nid, T'aani Jiho'vah banh- 
si'ni yeni' yinel'in'go ei'banh 
k'adt sa hastin ayoasoni' 
dolel 

33 Ado anazniltsandgo aski 
najiscinh ako anazdinih, Si 
jijodlago ei Jiho'vah yidiz- 
ts'an, ei' binina di aski sa 
nane'niltihh: ako ei aski Si'- 
mian beh ji'zi'. 

34 Ado anazniltsandgo as- 
ki najiscinh ako azdi'nid, 
K'adt lahh' in'dah sa hastin 
bil hinisna do nih; halah ta- 
di haye' hasetcihh ei'banh ; 
ako di'bahh aski Li'vai beh 

ji'zi'. 

35 Ado anazniltsandgo aski 
najiscinh ako anazdonid, 
K'adt Jiho'vah bahasnih' do: 
di binina aski Ju'dah beh 
ji'zi' ; ado do najilci' dah. 

WOLTAl 30. 

1 Ako ado Je'kab do ba'- 
ajilci'go Re'cel, ha'di bidaz- 
nolnih', ako Je'kab abizdi'- 
nid, Atcini la' saninil, doda'- 
go ei dadestsal. 

2 Ako Je'kab haho'cind 
Re'cel bic'ih' ako azdi'nid, 
Da' si'is God sizin'igi se'- 
zihh, ei nisc'it binest'an', fan 
ayo'sin? 

3 Ako Re'cel adi'nid, Jo'- 
akon, Bilhah si nal'a'i bli yah 
aninah, ako adolcii'go honit- 
t'a sa'alcini hodoiel. 

4 Ado Bilhah ha' nal'a'i 

58 



hazniltinh hwe asdzan do- 
lelgo : ako Je'kab hoi yah 
iyah. 

5 Ako Bilhah i'niltsand ako 
aski Je'kab ya' yiscihh. 

6 Ado_Re'cel adi'nid, God 
santsezkezgo sa'nihonianh, 
ado si dizts'ango siyaz senil- 
tihh : di' binina aski Dan 
beh ji'zi'. 

7 Ado Re'cel bi nal'a'i Bil- 
hah ana'niltsandgo aski Je'- 
kab ba najiscinh. 

8 Ado Re'cel adi'nid, Ayo- 
at'e nahintah sa'di bit as'- 
lago bik'ehdesdlin : ako as- 
ki Naf'talai beh ji'zi'. 

9 If Ako Li'ah do najilci'go 
ha'izdel'in, ako Zil'pah ha' 
nal'a'i Je'kab be asdzan do- 
letgo bazniltihh. 

10 Ado Li'ah ba' nal'a'i 
Zil'pah aski Je'kab ya' yis- 
cinh. 

11 Ako Li'ah adi'nid, T'o- 
ahayui hahakah, ei'banh as- 
ki Ged beh ji'zi'. 

12 Ako Li'ah ba' nal'a'i Zil- 
pah, aski, Je'kab ba najis- 
cinh. 

13 Ado Li'ah adi'nid, Bil- 
hozo'ni nislihh, dineh dabi- 
tsi', Bik'ihojidli, dasididonil: 
ako aski A'ser beh ji'zi'. 

14 TI Ado Ru'ben tl'oh-na- 
dan a'dalne'gi nenilkahgo 
halgai'go iyah, ako c*il-bi- 
c'ih'-ni'icih' yik'i-niyago bi- 
mah Li'ah yic'ih' ne'nja. 
A'kohgo Re'cel ei Li'ah ayi- 



30: 15 



HODE'ZIZ 



30: 31 



di'nid, Na'noskanh niyaz c'il 
nenjaigi la' sanjah. 

15 Ako Li'ah ahodi'nid, Da* 
alts'isigos at'eh si hastin 
sits'an nidi'niltin'igi? Da' si- 
yaz bi cll'is dahnadidi^jih ? 
Ako Re'cel adi'nid, K'adt 
ditFe nit diz'notis, niyaz bi 
c'il ei sanjah. 

16 Ado i'i'ango Je'kab da - 
ak'ehden nadal'go, Li'ah 
dahdiyago hadah niyah ako 
adi'nid, T'aani siyaz bi c'il 
bik'eh sit yah adi'nat. Ako 
t'a ei bit re hot jineztez. 

17 Ako Li'ah azdi'nid yeni* 
God yidizts'ango, ako iz'nil- 
tsand ado aski Je'kab ba na- 
jiscinh, ei bit asdla'di. . 

18 Ado Li'ah adi'nid, Si nal- 
a'i sa hastin banittih'go bi- 
nina jGod di senittinh : ako 
aski Is'seker beh ji'zi'. 

19 Ado Li'ah ina niltsandgo 
aski Je'kab ba najiscinh, ei 
bit hastandi. 

20 Ado Li'ah adi'nid, God 
ayoat'eh sa a'yilah, ako k'adt 
si hastin sit sike do, has- 
tan biye' ba' selcinh, ei'- 
bahh : ako aski Ze'bulan beh 
ji'zi'. 

21 Ado bik'ijin' hac'e e jis- 
cinh, ako ei at'ed Dai'nah 
beh ji'zi'. 

22 Ako God ei Re'cel ye- 
nal'ni, ako ado God ho'diz- 
ts'ango hwesc'it ah a'yilah. 

23 Ako Re'cel iz'niltsahdgo 
aski jiscihh ado azdi'nid, 



Do-it-nistih'-dah yeni' God 
sits'ah nine'di'lah: 

24 Ako aski Jo'zef beh ji'- 
zi'go azdi'nid, Jiho'vah siyaz 
ta' sa ne'dottet. 

25 If Ako ako'dzago Re'cel 
hayaz Jo'zef jiscih'go, ako 
Je'kab ei Le'ban ayidi'nid, 
Nikisinit ah ke'hast'ih hit'eh 
yeh'go, in'dah si ke'yahgo 
hi'desdal. 

26 Saakei in'dah sa'atcini 
saninit', bidena na nas'a', hi- 
t'eh, ado si'ni dahdidisneh : 
na nasisa'igi nit be'hozihd, 
ei'bahh. 

27 Ako Le'ban ei ahodi'nid, 
Nina bit ya'anist'e'dah t'a 
kwe'e sindah na'noskanh : 
ninit'ah Jiho'vah sik'ijidlih'- 
igi sit be'hozihd. 

28 Ado anado'nid, Dokwi'- 
gosah' bik'e nanilnis ako 
na'dides'al. 

29 Ako abizdi'nid, Na nasa' 
hit'ehigi, ado ni'lih baahas- 
yah hit'ehigi ni' nit beho'- 
zin. 

30 T'ahdo na ni'sah yehdah 
nilih atc'ih'di ye hit'eh, ako 
k'adt t'oahayui silih'; na ni- 
yado Jiho'vah nik'idzosdhd: 
hah'gosah' sa'atcini dabih 
dolet'igi bantses'kes dole! ? 

31 Ako adi'nid, Ha'at'i'sah' 
nadestet? ako Je'kab adi'nid, 
Do ha'at'i'hi-dah sa dilet' 
dah : ko'sinlago ni'lih na' 
ninaniskad do, in'dah baa- 
hasyah dole!. 

59 



30: 32 



flODE'ZIZ 



31: 2 



32 Di'jinh nilin bitah de'sal, 
ako aden dastl'inigi ado dal- 
kiz'igi atsVdesnil:, ado dibe 
bilahden dalci'igi t'aaltso, 
ado dalkiz'igi ado dastl'inigi 
trizi bitahden : ei'di bik'eh 
na' nas'a dolel. 

33 Ba'holzizgo yiniyago, si 
neheleh'igi ei' beh saat'e* 
at'dini nil be'hodozinl : t'a- 
altso do-dastl'inigi, ado do- 
dalkiz'igi tl'izi bitahden, in'- 
dah dibe bitahden do-dalci'- 
igi yi'dollahgo, ei la dah silin | 
bitahgo isjanh ei nis'inh' 
dole!. 

34 Ado Le'ban adi'nid, Jo'- 
akon, t'a nizad bik'ehgo 
ako'donil. 

35 Ako t'a ei bijihh ats'az- 
ni'nil, tllzi-kan* danodohz'igi, ■ 
ado dalkiz'igi, ado tl'izi dal- \ 
kiz'igi in'dah dastl'inigi da- 1 
ba adigi t'aaltso, ado dah 
dalgai'igi t'aaltso, ado dibe 
bitahden dalci'igi, ako ei ha- j 
ye'keh yaa'dahalyah dolelgo 
bazninil. 

36 Ado tagi jihh odal bi'- 
gahdi Je'kab bil alts a-jiz az, 
ako Le'ban bilih Je'kab ba' 
yaahalyahh. 

37 TI Ado Je'kab tsin dadi- 
tle'igi lago al'ah adat'ei' ne- 
dinil'go hidai'dezgis', likiz'- 
go a'yilah. 

38 Ako tsin nidazdezgisgo 
likiz'go a'jila yeni* dibe yi- 
daadlan'igi ei biyi'gi a'da- 
dziztsih : ako daadlah'go 

60 



deyinel'ih'go a'da'di'noltsahl 
biniyeh. 

39 Ako dibe in'dah tl'izi do' 
tsin yeni* deyinel'ih'go a'da*- 
niltsahd, biya'zi danodohz' 
ado dastl'in in'dah dalkiz'go 
hidayiscihh. 

40 Ako Je'kab dibe-yazi 
ats'eini'nil in'dah dibe hida- 
nilkadigi, danodohz'igi yik'i- 
jih go dabinih'go a'yilah, ado 
t'aaltso Le'ban bilih bitah 
dalci'igi aldo' ; ako t'asah'di 
bilih nenilkad, t'ado Le'ban 
bilih yitah yininil' dah. 

41 Ado ako'dza a'lih alahgo 
dabidzil'igi a'daniltsahdgo 
Je'kab tsin yeni' dibe yi-da- 
adlan'igi yi ni'ninil, tsin 
yeni' bi'gahgi a'da*di'nol- 
tsahl biniyeh. 

42 Ako dibe do-dabidzil'igi 
ei do tsin ya' niyinil dah ; 
ako do-dabidzil'igi ei Le'ban 
bih, dabidzil'igi t'eyah Je'- 
kab bih. 

43 Ako Je'kab bilih t'oaha- 
yui silin, ado asdza'ni na nil, 
ado dine na'nil dah, ado 
gah-ask'iti dah in'dah teli 
dah. 

WOLTA'I 3L 

1 Ako Le'ban biye'keh ya'- 
dalti'go dzidizts'ah, Je'kab 
nihize'e bih yeni* t'aaltso yi- 
ga'idet'ah lahh; ako nihize*e 
bih hit'eh yeni' yeh ayoat'e 
silin. 

2 Ado Je'kab ei Le'ban bi- 



31: 3 



HODE'ZIZ 



31: 18 



nin yinel'in'go, jo'akon, do 
bitse'dan hac'in* at'eh yengi 
at'e' dah. 

3 Ako Jiho'vah ei Je'kab 
ayidi'nid, Danita yeni' bi 
ke'yahgo_ fiididah, in'dah 
nik'ei bitahgo ; ako nil ho- 
nislon' dolel. 

4 Ako Je'kab halgai'gi na'- 
nilkaddo, Re'cel in'dah Li'ah 
do' yit, Hak'go yilni'go yika 
iil'a' 

5 Ado ayidi'nid, K'adt sil 
beho'zin nihizee binm do 
bitse'dan sic'in' at'eh yengf 
at'e dah, hidih size e bi God 
sil holoh. 

6 Ado nihil beho'zin t'a si- 
dzil'igi beh nihize'e ba' nas'a 
hit'eh. 

7 Ado nihize'e si naazlo', 
in'dah bahonisneh'igi nez- 
nadi altah anayidlah ; ako 
hidih God sic'ahh sizih'go 
t'ado dada siji'la dah. 

8 Dastrinigi nih neheleh'do 
jidi'nidgo ; a'lih t'aattso das- 
tringo deidescihh : dano- 
dohz'igi nih neheleh' do, ji- 
di'nidgo; a*hh t'aattso dano- 
dohz'go na'daidescihh. 

9 Akot'e'go God nihize'e 
bihh nedinil'go se'ninil. 

10 Ado ako'dza akwe'e na'- 
holzis yehdah a'hh adanil- 
tsahdgo, jo'akon denasts'a 
danodohz'igi ado dastl'inigi 
ado aha'nigo dastl'inigi, ei 
t'eyah hida'niyodgo baneye'- 
yel 



I 11 Ado God bi diyingo-nal- 

1 a'i bil'-yeh sic'ifi' hadzl ako 

j asidi'nid, Je'kab : ado adi'- 

[ nid, Kwe e honislohh. 

I 12 Ado adi'nid, Dahdigal'- 

' go hile de'nasts'a danodohz'- 

: igi ado dastl'inigi ado aha'- 

I nigo dastl'inigi hida niyodgo 

ni' nil'ihh : halah, Le'ban 

anilln'igi t'aattso yiltsahh, 

ei'bahh. 

13 Sih, God ast'inh, Be'thel- 

do, tseh intsigo tlah bik'i 

ye'nizid yehgi, ado sic'ih* 

: a'danihodint'ahh yehgi : ako 

k'adt ast'e-adilneh'go di ke'- 

j yahdo haninehh, in'dah nik'- 

' ei bi ke'yahgo hididah. 

I 14 Ado Re'cel in'dah Li'ah 

; do' hac'ih' hananadzlgo aho- 

di'nid, Da' nihize'e bagan'- 

diis t'a ha'at'i'hi-dah nihi' 

dolet'igi t'ah yidzih? 

15 Da' dos de'eyo'nigo ni- 
hil ol'ta' dah ? San na'nihi- 
dzisni', ado nihi beso altso 
bik'i joy ah. 

16 Nihize'e yit'ihh yeni' 
God nedi'lago ei nihi at'eh, 
in'dah niha'alcini do' : ako 
k'adt God t'a a'nilni'nigo 
anineh. 

17 T[ Ako Je'kab ast'e-azdil- 
yago haye'keh in'dah haakei' 
gah-ask'iti bika hadziznil, 

18 Ado halih t'aaltso das- 
dinilkad, ado ha nalye'i hwe 
hazlih'igi t'aaltso, Pedan-A'- 
ramgi hwe hazlih'igi, ako 
haze'e Ai'zik bic'ih', Ke'nan 

61 



31: 19 



fiODE'ZIZ 



31: 34 



dine'e bi ke'yahgo jidogar 
biniyeh. 

19 Ado Le'ban bilin taidi- 
dogisgo iyah, in'dah Re'cel 
haze'e bi dinescin dzinez'in'. 

20 Ako Le'ban Si'ria di- 
neh t'ado yini'hi ado t'ado 
yeh yil holne'e Je'kab yo'- 
anot'in'. 

21 Ako ast'e-azdilyago ha'- 
at'i-dah hwe holon'igi bil 
dasdi'nican ; ado toh ha'na 
nizninago, dzil Gi'liad bic'in' 
nikiz'ninah._ 

22 Tf Ado ta yiskango in'- 
dah Le'ban bil ho'ne', el Je'- 
kab yo'inah, hodo nid. 

23 Ado hak'iso adi'jinil'go 
bike j oner go, tsosts'it da- 
hwiskanh ako dzil Gi'liaddi 
biznilnah. 

24 Ako Le'ban ei Si'ria di- 
neh tl'ego God bil'-yeh bani- 
yago abidi'nid, T'akah da- 
dantl'ni dah, ya'at'eh'go dah 
in'dah nicon'go dah Je'kab 
bic'in' haodzih. 

25 Ako Le'ban ei Je'kab 
biznilnah. Ako Je'kab dzil'- 
igi bi nip'bal nideiznil. 

26 Ado Le'ban ei Je'kab 
ayidi'nid, Hasan* yint'ihd'go 
t'ado sil hwinilne'e yo'inina 
lahh', ado sitsi'keh yisnah', 
diltlis bic'in' dahitinl' naha- 
lingo bil inina lanh. 

27 Ha'at'e'gosan' t'ado yin- 
t'ini yo'inina lanh; ado t'ado 
sil hwinilne' dah? ako sin 
ado dilnih al'ah adat'el'igi 

62 



adani'go in'dah nihil daho- 
zoh'go sits'ah dahdona dolel 
niteh, 

28 Ako t'ado sitsi'keh ado 
sitsokeh bizadanest'a'ni ? 
Kot'e'go do i'lih'go in't'ihd. 

29 Dada hideslil'igi bi'nes- 
ahh hidih tl'edan nize e bi 
God sic'ih' hadzlgo asidi'nid, 
T'akah dadant'i'ni dah, Je'- 
kab ya'at'eh'go, doda'i ni- 
con'go bic'in' haodzih. 

30 Ado k'adt niki'desnel' 
,size'e bagan'go t'eyah ni ni'- 
zin nidih ha'at'i'sah' biniyeh 
si dinescin ni'ni*ih'? 

31 Ako Je'kab hananadzigo 
Le'ban ayidi'nid, Nas'dzitgo 
lanh', halah, adi'nid : nitsi'- 
keh ye do' siga'di'nil yislih' 
ni'singo. 

32 Hai' sin ni dinescin nel- 
te'go bik'i-niya sin, ei bi'ni 
do hina dah do : nihik'ei bi- 
nal se holon'igi bitahgi ha'- 
at'i'hi-dah nih'igi bmilkago 
hi'dileh. Re'cel anez'ih'igi 
do bil beho'zin dah, ei'banh. 

33 Tf Ado Le'ban dahdiyah 
Je'kab bi nip'bal biyi' go'ne' 
yah' ajiyah, ado Li'ah bi 
nip'bal biyi' go'ne' aldo', in'- 
dah asdza'ni naki' nal'a'igi 
bi nip'bal biyi' go'ne' aldo'; 
ako t'ado bik'izniya dah. 
Ado Li'ah bi nip'bal biyi'do 
c'edzidzago Re'cel bi nip'bal 
biyi' go'ne' yah' ajiyah, 

34 Ako Re'cel dinescin ye- 
ni' ne'idiltin'go gah-ask'iti 



31: 35 



HODE'ZIZ 



31: 47 



biyel biya go'ne aji'nilgo 
bik'i' dzizda lanh. Ako Le'- 
ban nip'bal biyi' t'aat'eh c'eh 
najiz'c'idt ako t'ado bik'iz'- 
nc'idt dah. 

35 Ako haze'e abizdi'nid, 
Do ni'dosneh at'e dah'igi 
t'ado bik'e nfni saa'ni, bo'- 
honisni'hi ; halah, asdza'ni 
nidadleh'igi se'lin, ei'banh. 
Ako na'jizc'idt nidih t'ado 
bik'iznc'idt dah. 

36 11 Ako Je'kab do bil hal- 
din'go Le'ban yic'a hos'ked: 
ako Je'kab hadzi Le'ban yi- 
c'in' ako anih, Hasan' yisdza, 
in'dah ha at'i'san' beh sa at'e 
holoh'go binina sike na'hi- 
dah? 

37 Ako k'adt si nalye t'aal- 
tso bi nasinc'idt, ako ha at'- 
i'san' nagan biyi'den ni nal- 
ye'hi ni'dinlah? Kwee ni'- 
nile ako sik'ei in'dah ni nik'- 
ei t'aa'nidlah nihitagi yan'~ 
dado't'inl 

38 Di nadin na'hai t'a nil 
nasasgo; ni dibe dabaadigi 
in'dah tl'izi dabaadigi dabi- 
yazi do bitsahh ha'dahaz el' 
dah, in'dah ni de'nasts'a do 
la' yisgal dah. 

39 Dabidot'al'igi ei do na- 
ha'ja dah ; ei bik'e nina'nis- 
dlah ; jin'go nest'in'igi in'- 
dah tl'ego nest'in'igi ei' beh 
sa nant'ihh. 

40 Kot'e'go anist'e nit'eh, 
jin'go ha'do' bik'e tihosni 
nit'en, in'dah tl'ego t'eyah 

[Navaho] 5 



soh bik'eh; ako di c'eh ban 
ishas leh. 

41 Kot'e'go nagan'gi nadin 
si na'hai; nitsi' naki'go bik'- 
eh na' nas'ago dihts'adah 
na'hai, in'dah ni'lih bik'e 
hastah na'hai : ado aldo' 
neznadi na'honisneh'igi al'ah 
ane'indlah. 

42 Ako size'e bi God in'dah 
E'braham bi God, indah Ai'- 
zik yil ni'lin'igi do sit naas 
dahgo ako t'aani t'aged asi- 
nil'a' do nit'eh. Ako God 
ayoahot'e'jih' yistlisgo sil- 
tsahh, ako si nanis binina 
tl'edah nidesteh. 

43 If Ako Le'ban hadzl Je'- 
kab yic'in' ako adi'nid, Di 
atsi'keh'igi ei sitsi'keh at'eh, 
in'dah di alci'niigi ei saal- 
cini a'dat'eh, in'dah di lih'- 
igi silih' a'dat'eh, in'dah yin- 
iin'igi t'aaltso si at'eh: ako 
k'adt di sitsi'keh da'sah' des- 
lil, in'dah ba'alcini hidayis- 
cinigi? 

44 Ei'bahh k'adt hak'go, 
aha'-nihodit'al, sih in'dah 
nih do': ako ei nihita'gi beh- 
eho'zini dolel. 

45 Ako Je'kab tseh la' ne- 
diango yeidi'ni'sin. 

46 Ako Je'kab bik'iso ayi- 
di'nid, Tseh a'la-a'daleh ; ako 
tseh yeni' hi'dayizlago ya'- 
dayitsih : ako yana'ago yi- 
kagi dai'yah. 

47 Ako Le'ban yi'zi' Ji'- 
garsehadu'tha yeh ho'zi' : 

63 



31: 48 



HODE'ZIZ 



32: 7 



nidih Je'kab ei Galid yeh 
ho'zi'. 

48 Ado Le'ban adi'nid^ Di 
yanaahigi, di'jinh niliita'gi 
beh-eho'zln do, ei' binina 
Galid hosye'. 

49 In'dah Miz'pah aldo' ji- 
di'nid, halah, Jiho'vah niRi- 
tagi yaahalyan do, hajin' 
dah alts'an net'as'go, ei'- 
banh. 

50 Sitsi' dada yini'lago, ado 
asdza'ni la' nina'dininirgo 
sitsi' bilahjin', ako dineh 
nilie at'din, jo'akon, God ei 
sih in'dah nih do' nihita'gi 
bit beho'zin. 

51 Ako Le'ban ei Je'kab 
ayidi'nid, Jo'akon, di yanaah- 
igi, in'dah jo'akon, di tseh 
iahigi, ei sih nihita'go is'lah; 

52 Di yanaahigi beh-eho'zi- 
ni do, ako di tseh iahigi al- 
do', di yanaahigi do bitis 
nic'in' ni de'sal' dah, in'dah 
nih aldo' di yanaahigi in'dah 
di tseh iahigi do bitis sic'ih' 
ni dinal dah, banhigi ahi'- 
dilnil biniyeh. 

53 E'braham bi God in'dah 
Ne'har bi God, dabize'e bi 
God ei nihita'gi yandot'inl. 
Ako Je'kab, bize'e Ai'zik 
yik'e-hol'in'go bi God binal 
hadzodzl. 

54 Ako Je'kab dzit bigahdi 
na'dzisnih'go haklso, Hak'go 
dabizdi'nid ado bil da'ji'yah: 
in'dah t'a dzit bigandi da- 
hwiskahh. 

64 



55 Ako abinigo Le'ban ast'- 
e-az'dilyago haye'keh in'dah 
hatsi'keh biza'-daznest'ah'- 
go, ado bik'i sozdolzin: ako 
Le'ban hagan'go a'ndzo- 
dzah. 

WOLTA'I 32. 

1 Ado Je'kab jogal'go dah- 
naz'didzago, God bi diyin- 
nidal'a'i hadah yi'kai. 

2 Ako Je'kab yiyiltsah'go 
adi'nid, Di God bi diyin-hi- 
dal'a'i a'dat'ihh lahh : ako 
akwe'e haz'an'igi Mehane'im 
yeh ho'zi'. 

3 1[ Ako ado Je'kab allanjih' 
hane'-nideahi a'dzis'a' I'saw 
ha'nai bic'ih', Si'er ke'yah- 
jin', ke'yah I'dam holye'di. 

4 Ako adabizdi'nidgo ha- 
dzodzl, Kot'ego bo'honisni'- 
hi I'saw bic'in' hadi'dzih ; 
Ni nal'a'i Je'kab ko'nih, Le'- 
ban bil nasne hit'eh, in'dah 
akwe'e sedago, k'adt in'dah: 

5 Ako begasi ado teli ado 
dibe, ado dineh na'nil in'dah 
asdza'ni na'nil dah se holoh: 
ako bo'honisni'hi bit hodo- 
nih'go i'il'a', ya'at'eh'go dah 
santsi'nikes do biniyeh. 

6 Ado hane'-nideahi na't'an 
Je'kab ba na'kaigo adanih, 
Ni'nai I'saw ba nikai', ako 
bih aldo' aden dineh din'di 
nezna'dingo yil nidah'jih' 
deskai. 

7 A'kohgo Je'kab ayoat'e'- 
go nidzisdzid ado ha'ni' lanh 



32: 8 



HODE'ZIZ 



32: 20 



silin': ako dineh bit joneF 
yeni' ado dibe ado begasi 
in'dah gan-daask'itigi, naki'- 
go attsV-dadziznil; 

8 Ako azdi'nid, Tsaw t'a'ta'- 
hago naneh nestsed'go ako 
la' naneh yidzih'igi ei yo'- 
adonel'. 

9 Ako Je'kab adi'nid, Sita 
E'braham bi God ni'li'ni, in- 
dah size'e Ai'zik bi God ni- 
li'ni, Jiho'vah, Ni ke'yahgo 
nididah, nik'ei bic'in', ako 
ya at'e'go nantsiskes do, si- 
di'nini'digi: 

10 Beh-ajobai t'aaltso in'- 
dah t'aani'ni t'aaltso ni na'- 
nil behoni'sin'igi, ko'nisai hi- 
dih do bic'in' a'dahosdli' dah. 
Halah, si gis t'eyah beh di 
Jor'dan tsena niniyah; ako 
k'adt yistln'igi naki'go dah- 
yinel sihh'. 

11 Na'noskanh yisdah'-siF- 
teh, si'nai bi'la' bits'ando, 
I'saw bi'la bits'ando: sado- 
gal'go dasidiyolher, in'dah 
daamah ado alci'ni aldo', ei'- 
banh binas'dzit. 

12 Ako adi'ninid ni', T'a- 
ani nik'ijisdli' do, in'dah na'- 
alcini nas dahilcih'igi to'-hi- 
tel bibahhgi sei'igi giat'e'go, 
do wol'ta ane'lah' dah dolel. 

13 T[ Ako t'a ei bitl'e akwe'e 
hwiskahh, ado t'a akon aha'- 
nigoigi bi'nai I'saw ya' ne'i- 
dinil. 

14 Tl'izi daba adigi naki'di 
nezna'dingo, ado tPizi-kah' 



nadin'go, ado dibe daba adi- 
gi naki'di nezna'dingo, in'- 
dah denasts'a nadin'go. 

15 Gah-daask'itigi tsa'i la'- 
din, ei dabiya'zi t'a bil, be- 
gasi dabaadigi diz'dingo, 
in'dah do'lah nezna, ado teli 
tsa'i nadin'go, in'dah dabi- 
ya'zi nezna'go. 

16 Ako bi nanil yi'lak'e 
yiznil', ako bi nanil t'a da'- 
nil'an dahnazjago ; , ako bi 
nanil ayidi'nid, Silanjih' 
tsenah nihohneh', nihita' 
nahaz ango danel'kad. 

17 Ako alahjih'igi abizdi'- 
nid, Sinai I'saw nidah niya- 
go ado nandidil'kidtgo, Hai'- 
sah' bi ni'linh? in'dah Hago- 
sah' diniyah? in'dah di ni'- 
gahigisah' hai' bih? nldah, 

18 A'kohgo adidi'nil, Ni na- 
I'a'i Je'kab bih ; Yiholni'hi 
I'saw yeidonil'go, ako jo'a- 
kon, bih aldo' nihikedeh yi- 
gal'. 

19 Akote'go naakedehigi 
aldo' ayidi'nid, in'dah nabi- 
kedenigi, ado t'aaltso ake 
danelkadigi adayidi'nid, I'- 
saw bik'i'-nohkai'go kot'ego 
bic'ih' hada'hidohdzih. 

20 Ado aldo' hanadadohd- 
zih, Jo'akon, ni nal'a'i Je'kab 
nihikedeh yigat', ako anih, 
Hanisleh'igi silahjih' yikahi- 
gi beh hoi ho'zoh jidolel, 
ako bikedeh in'dah hanih 
neidestset'; bit dats'i nislih' 
dolet. 

65 



32: 21 



HODE'ZIZ 



33: 4 



21 A'kohgo adonii'igi ha- 
lanjin' danerkad : ako hoh 
ei onerigi t'a akwe'e bii ji- 
nezje. 

22 H Ado t'a ei bitFe niz'df 
na go hwe asdzan t'a'ia das- 
diez, in'dah asdzan a'nal'a'i 
t'aa'la*, in'dah haye'keh lats'- 
adahigi atdo', ado Jekab ha - 
nan'detin go'na hana niji'- 
kai. 

23 Ako _ dahidiezgo bi'ni 
bik'ehgo toh tsena a'dahi- 
neskad, ado yit'in'igi t'aaltso 
tse na a'yilah. 

24 Ako Je'kab t'a adi t'a- 
sa'hadi yida ; ako akwe e 
hayilkanjm' dineh bil na- 
ahiz'neztah. 

25 Ako dineh yeni' do hak'- 
ehdo'dle at'e'go bil beho'- 
zingo hak'ai' holdzis'igi yi'- 
delcit: ako Je'kab hak'- 
ai hawodt, bil na'ahiz'nez- 
tango. 

26 Ado azdi'nid, Si'dicit, 
hayilkafi ei'banh. Ako aho- 
di'nid, Do hidoscit at'e' dah, 
sik'i sodi'nilzingo in'dah. 

27 Ako ei ahodi'nid, Hasan' 
yinilyeh? ako azdi'nid, Je'- 
kab lahh'. 

28 Ako ahainih, Je'kab ^do 
nanenilye dah do, hidih Iz'- 
rel yinilye' do: nat'ani t'a 
ake'egoigi nahalingo God 
bic'ih' nidzil, in'dah dineh 
do', ako bik'eh-didlifih. 

29 Ako Je'kab nahodel'- 
kidtgo adi'nid, Ni'zi' beh sil 

66 



hol'ne', nanoskahh. Ako 
adi'nid, Haat'i'sah' biniyeh 
si'zi' bi' naidil'kidt ? Ako 
akwe'e hak'i sodolzihd. 

30 Ako Je'kab akwe'e haz- 
a'nigi Penai'el hodi'nid, God 
t'a bih bininjih' yittsahh hi- 
dih se inah t'a yidzih, ei'- 
banh. 

31 Ako Penu'el bitis jiyago 
jo'honaai hayah', ako hak'ai 
beh adiz'neshodt. 

32 Di' binina Iz'rel ba'alci- 
ni di'jihgo ak'ai holdzis'igi 
ats'it ahan nildo' igi do dei- 
yah' dah : halah, Je'kab bi- 
k'ai holdzis'igi ats'it bizdel- 
cit'go ahan nildoh, ei'banh. 

WOLTA'I 33. 

1 Ado Je'kab dasdigal'go 
jideih', hit'eh jo'akon, I'saw 
adeh dineh din'di nezna'- 
dingo yil yinet'. Ako alcini 
yeni' alts'a-ji'nilgo Li'ah la' 
ye'ninil, in'dah Re'cel la' 
ye'ninil, in'dah asdza'ni na- 
ki' a'nal'a i yeni' aldo' la' ye'- 
ninil. 

2 Ako a'nal'a'i in'dah ba'- 
da'alcini alahjih' ni'ninil, in'- 
dah Li'ah ado ba'alcini na- 
bike go'ne', ado Re'cel in'dah 
Jo'zef ei ts'ide akedeh ni'ni- 
nil. 

3 Ado bi'gah c'izniyago 
ha'nai bazniyajih' tsosts'itdi 
ni'jih' bic'ih' ya a'dzidzah. 

4 Ako I'saw dahdilwodtgo 
hadah niyah ado bizejiz'cit, 



33: 5 



HODE'ZIZ 



33: 19 



ako bizaz-not'anh : ado t'a- 
ajilah ji'cah. 

5 Ado dasdigaFgo asdza'ni 
.in'dah alci'ni dziltsaii'go az- 
di'nid, Ei'san' Rai a'dat'inh 
bii yikahigi? Ako azdi'nid, 
Alcini ni nal'a'i God jobae 
be'ininirigi a'dat'inh. 

6 A'kohgo asdza'ni nidalVi 
baalcini yil alia'nijin' hac'in' 
nikai'go ya a'dadzah. 

7 Ado Li'ah aldo' baalcini 
yil alia'nijin' hac'in' nikai'go 
ya a'dadzah : ado bikljih' 
Jo'zef in'dah Re'cel aldo' 
aha'nijin' hac'in' nini'azgo 
ya a'dzah. 

8 Ako adi'nid, Ha'at'i'san' 
biniyeh ei t'oahayui sidah 
dahineskad? Ado azdi'nid, 
Di'di beh bo'hqnisni'hi ya'- 
at'eh'go santse'kes dolel bi- 
niyeh. 

9 Ako I'saw adi'nid, Se ho- 
lon'igi t'a ako'digo ni'sin si- 
tsili; ei di'igi bi'ni t'a ni' le'. 

10 Ako Je'kab azdi'nid, Do- 
dah, na'noskanh, k'adt ya'- 
at'eh santsi'nikesgo nik'i'ni- 
yah, si'lak'edo nanlahigi bi'- 
ni ni do: ninin yiltsan in'- 
dah God binih yiltsan sil 
nahalin biniyeh, in'dah si- 
c'ih' nil ho'zoh. 

11 Na'noskanh, si beh-ak'- 
ihojidli'go nadet'anh'igi; ha- 
lah, God sik'idzosdHd' ei' bi- 
nina, in'dah se holon'igo t'a 
ako'digoni'sin, ei'bahh. Ado 
behozniltego in'dah dzinizih. 



12 Ako adi'nid, Tin' hi'da- 
didi'nel ako sih nihilahjih' 
yi'sal' dolel. 

13 Ako ei abizdi'nid, Bo'ho- 
nisni'hi bil beho'zin di alcini 
dadit'o'di, in'dah alih dabi- 
ya'zi daholon'go bil yisnel: 
ako t'a'la' aji'nigo tsinlgo bil 
di'neskadgo t'aat'e danineh. 

14 Na'noskanh bo'honisni'- 
hi, bi'ni ni nal'a'i bilafijiiV 
ni'ninah : ako silin in'dah 
sa'alcini t'a bik'eh'igo hazo'- 
ogo yis'is do, bo'honisni'hi 
ba niyajih', Si'erdi. 

15 Ako I'saw adi'nid, Si'ni 
sil nakai'igi la' nil ninisnil'. 
Ako azdi'nid, Ha'at'i'san' bi- 
niyeh? t'ado biniye'hi dah, 
nih t'o ant'eh, bi'ni bo'honis- 
ni'hi ya'at'eh'go santse'kes. 

16 Ako in'dah I'saw t'a ei 
bijinh dahnadi'nah Si'ergo„ 

17 Ako Je'kab nana'nah 
Suk'kothjih', ako akwe'e bi 
kin a'yilah, in'dah bilih ba- 
gan ya' a'yilah : ei' binina 
akwe'e Suk'koth hosye'. 

18 TI Ado Je'kab dahnadi'- 
nago Se'kem kin-halahigi 
hozoh'go nininah, ke'yah 
Ke'nan biyi'gi Pe'dah-A'- 
ramdeh na'nel'go; ako kin- 
halahigi bi'gahgi bi nip'bal 
nininil. 

19 Ako ke'yah la' hidzisni 
ha nip'bal nizninil yehgi, 
He'mar ba'alcini, Se'kem bi- 
ze'e ba'ndzisnl, nezna'din 
beso bahh-azhn. 

67 



33: 20 



HODE'ZIZ 



34: 16 



20 Ako akwe'e bika-na*- 
inin'hi a'yilah, ako El-elo'hi- 
Iz'rel yidi'nid. 

WOLTAl 34. 

1 Ado Li'ah bic'e'e Dai'nah, 
Je'kab ba' jiscin neh ke'yah- 
go atsi'keh yitahgo iyah. 

2 Ako Hi'vah dine'e He'- 
mar, ke'yah bmant'a'i biye' 
Se' kem, t'a ake'ego nat'ani 
holtsanh ado nahodiltin'go 
hoi neztez, ako hol'con*. 

3 Ako hayfdi Je'kab bitsi' 
Dai'nah do bizdocit at'e' dah, 
ako c'ikenh ayoajo ni'go ha- 
zoo-go k'ezndzin'go bic'in' 
yajit'ti'. . 

4 Ako Se'kem bize'e He'- 
mar yic'in' hadzlgo adi'nid, 
Di c'ikenh sa na'dilteh se 
asdzan dolet. 

5 Ado Je'kab ei dineh ha- 
tsi' Da'inah yiyil'cofigo ji'- 
ni : ako biye'keh ei halgaidi 
halin nideinilkad : ako Je'- 
kab do yent'in' dah, ninahas- 
kaigo in'dah. 

6 Ado Se'kem bize'e He'- 
mar dahdiyago Je'kab yic'- 
in* iyah yididol'kilgo. 

7 Ado Je'kab biye'keh da- 
yi'nigo halgaiden ninahas- 
kai : ako dineh yanhdabi'ni 
ado t'ai'yisi do bil dahaldin' 
dah, Iz'rel dine'e bitahgi 
bahhigi a'dzidzah, Je'kab 
bitsi' bit jineztez lanh' : 
akot e do a'donit dah nit'eh. 

8 Ako He'mar idel'kidtgo 

68 



adi'nid, Siye' Se'kem biyi'di 
nitsi' t'ai'yisi yeh yi'dini- 
linh' : na'nihoskanh banoi- 
teh be asdzan dole!. 

9 Nihitahgi ho'ni' hi'daoh- 
heh', nihitsi' nihadahohnil', 
ako nihi aldo* nihitsi' hi'da- 
hidolah. 

10 Ako nihil ke'dahoht'ih' 
do, ado ke'yah bika t'a nihi 
dano'singo ke'dahoht'ih do, 
in'dah hi'daiyolnih' do, ado 
ke'yah la beh-nihi-daholnih' 
dole!. 

11 Ado Se'kem ei hazee 
in'dah halakei ayidi'nid, Ya*- 
at'ehgo santsi'dakesgo ado 
t'a a'dasidohnin'igi niha 
deslel 

12 ' T'a a'dasidohnid'go 
a zahh t'oahayuigo hidih t'a 
akoh'go niha desnit, ako di 
t'eyah c'ikenh sadadoltetgo 
se asdzan dolel. 

.13 Ako Je'kab dabiye' ei 
Se'kem in'dah bize e He'mar 
yidadileh'go adeyidi'nid, da- 
bidezi' Dai'nah jit'coh'go bi- 
nina. 

14 Ado adayidi'nid, Di do 
a'daolneh at e' dah, do-bahh- 
na'hinesgiz'igi nihidezi do 
badaoltel at'e' dah : ei beh 
do da'nidlih'go a'dadidilnil'. 

15 Nidih di t'eyah binina, 
nihi adanit'eh'igi adanoht'- 
e'go in'dah: dineh danolin'- 
igi t'aanol'tso nihahh hi'da- 
hinesgiz'go; 

16 A'kohgo in'dah danihi- 



34: 17 



HODE'ZIZ 



34: 30 



tsi'keh niHa dahidrnil, ado 
niRi aldo* daniRitsi'keh ni'- 
dahididlah', ako nihil ke'- 
dahwit'in'go t'ala'i dine e da- 
didleh 

17 Nidih ako anh-naliinit- 
gis danihi di nin'igi do da- 
nosingo, ako niRitsi' bil yo*- 
ahidinet. 

18 Tf Ako dabizadigi ei He'- 
mar bil ya'at'eh, in'dah He'- 
mar biye' Se'kem aldo'. 

19 Ako tsilkenh yeni' t'a 
a'ko bil ya'at'eh, Je'kab bitsi' 
t'ai'yisi bil ya'at'ehgo ei' bi- 
nina: ado haze'e ba'alcini bi- 
tahgi t'a hoh t'eyah dineh 
k'ehez'don nagai' ji'linh. 

20 Ako He'mar in'dah ha- 
ye' Se'kem bilgo dabi kin- 
hal'ahigi c'eatingi nizniaz, 
ako bi kin-halahigi dineh yil 
yandast'ihdgo azdi'nid, 

21 Di dineh ya'adat'eh; ei' 
binina bini ke'yah biyi' ke'- 
dahat'ihh, in'dah biyi gi hi'- 
dailnih ; jo'akon, ke'yah t'a 
bi'lah nerahh ; nihi'ni dabi- 
tsi'keh hi'dahididlahgo, nihe 
asdzah dadolel, in'dah nihi 
do' nihitsi'keh badahinil' 
dolel. 

22 Di t'eyah binina nihil 
ke'dahat'ih' do, ako t'ala'i di- 
ne'e dadidlelp dineh danidli'- 
ni t'aaniltso nihahh hi'dahi- 
nesgiz'go, bih adat'eh'igi at'- 
e'go. 

23 Da' bi begasi in'dah dei- 
t'in'igi, in'dah dabilin t'aalt- 



sp, da' dos danihi' dah do? 
Ha isan' ako'dadi nil ako ni- 
hil ke'dahat'ih' dolel. 
24. Ako He'mar in'dah bi- 
ye' Se'kem di kin-hal ahigi bi 
c'eatingi alnaadat'in'igi t'a- 
altso dabidits'a' ; in'dah di- 
neh t'aaltso bahh hi'dahi- 
nesgiz, di kin-hal ahigi bi c'e- 
atingi alna'adat'in'igi t'aal- 
tso. 

25 Ako'dzado ta yiskahgo 
t'ah ha da nezgai'go Si'mian 
in'dah Li'vai, Je'kab biye'- 
keh, Dai'nah bi'nai, t'a al'ah 
bi diltlis' dahiditahgo t'a 
na'nit'in neh' kin-halahidi 
ni azgo dineh yeni' t'aaltso 
nestsed. 

26 Ado He'mar in'dah biye' 
Se'kem diltlis beh dayi'gah, 
ako Se'kem bagan'do Dai'- 
nah yil c'inakai. 

27 Ako naztsed yeni' Je'- 
kab biye'keh yeikai'go, kin- 
halahigi bi nalye'i yeni' 
deisnah, dabidezi' dajil'coh'- 
go ei' binina. 

28 Ako dabi dibe yeni',_ado 
dabi begasi, ado dabi teli, 
in'dah kin-halahigi biyi' ho- 
loh yeni', ado halgaigi daho- 
loh yeni' hi'deyizla. 

29 In'dah bi beso yeni' 
t'aaltso, ado bada'alcini yeni' 
t'aaltso, ado bidaasdza'ni ye- 
ni', na'nil biniyeh dahdei- 
diez, in'dah kin biyi' holoh 
yeni' t'aaltso. 

30 Ako Je'kab adi'nid Si- 

69 



34: 31 



HODE'ZIZ 



35: 11 



mian in'dah Li'vai yic'in', 
Sik'ijin' holcin go binina ke'- 
yah bi ke'dahat'in'igi t'ai'yi- 
si dasidzozia, Ke'nan dine e 
in'dah Pi'rez dinee bitahgi: 
ako t'a doko'nilt'e'hi, ako bih 
t'eyah nihic'in' a'la aliido- 
dlirgo ni'daniliidottsil ; ako 
sih in'dah sa'alcini bil a'di- 
dinl 

31 Ako adadi'nid, Da' nihi- 
dezi kin-ya-sizi'ni nahaUngo 
a'jiiaigis ya'at'eh? 

WOLTAl 35. 

1 Ado God ei Je'kab ayidi'- 
nid, Ast'e-adilnehgo Be'thel- 
go dineh, ako adi kenahot'- 
ihh: ako akwe'e God bic'ih' 
bika-na'inih'hi adihl, ni'nai 
I'saw bits'ah yo'inilwodtgo 
naniyah hahdah. 

2 A'kohgo Je'kab, ba'alcini 
in'dah yil nakai'igi t'aaltso 
ayidi'nid, Dinescin dagod 
nihitahgi holon'igi yo'ada- 
holtl'id ado cin nihanh a'da- 
dingo a'dadolne', in'dah da- 
nihi e ta' bih hi'dakai. 

3 Ako tin* ast'e-adadidil- 
nit'go Be'thel go'deg di nel, 
ako adi God bic'ih' bika-na'- 
inih'hi adeslil, sahhdahoa'- 
dah sic'ih' hadzi yeni' in'dah 
t'a di'sahigo saahalyani. 

4 Ako dinescin dagod hi- 
dajijah^ yeni' t'aaltso Je'kab 
badadziznil, in'dah jagana- 
ahi haja bigadaz*ah yeni'; 
ako ei Je'kab ce'c'il biyagi 

70 



nohh yizcihh', ei Se'kem bi'- 
gahgi. 

5 Ado dahnadazdinah: ako 
ei dahanago kin-hadas ahigi 
(God) bildahoye'go a'yilah, 
ako Je'kab biye'keh t'ado yi- 
c'ih' dadezba dah. 

6 Ako Je'kab ei Luzdi jini- 
yah, ei Ke'nan ke'yah biyi* 
(t'a ei Be'thel holyeh) hoh 
in'dah dineh bil hijikai'igi 
t'aaltso. 

7 Ako akwe'e bika-na'inih'- 
hi a'jilah, ako ei haz'an'igi 
El-Bethel yeh ho'zi', halah, 
God akwe'e bik'i-ho*lihd'go 
ei'bahh, ha'nai bits'ah yo- 
ajolwodt yehdah. 

8 Ako De'borah, ei Rebe'- 
kah bine'sahh' yeni' daz- 
tsahh, ako Be'thel biya'igi 
ce'c'il biyagi leh bidoltihh: 
ako akwe'e Al'len-bakuth 
hosye'. 

9 If Ako Je'kab ei Pedan- 
a'ramdeh c'ina'nago God 
bik'i-na'ho'lihd ado bik'i so- 
dolzin. 

10 Ako God ahodi'nid, Je'- 
kab ei ni'zi': Je'kab do na- 
nenilye' dah do, hjdih Iz'rel 
yinilye' do, ado Iz'rel yeh 
ho'zi'. 

11 Ako God ahodi'nid, God- 
T'aaltso-Yinel'ani nislihh : 
nas dahinolcih in'dah k'eah- 
dolzis ; la' dine'e in'dah lah'i 
al'ah dadine'e nits'ahdo ho- 
dolel, in'dah nits'ahdo hida- 
t'ani c'ihidokah. 



35: 12 



HODE'ZIZ 



35: 29 



12 Ako ke'yah E'braham 
in'dah Ai'zik badinian yenf 
ei nadides'al, in'dah nikljin* 
na alcini nas da hilcih'igi al'- 
do' badides'al. 

13 Ako God hac'in' yalti' 
yendo de'go hats'an dahna- 
didzah. 

14 Ado Je'kab tseh ayi'tsih 
God bic'in' yalti* yefigi ako 
na'hani yidlan'ig-i bik'i ya- 
dzizid', in'dah tlah bik'i ya- 
dzizid. 

15 Ako haz'an'igi, God bi- 
c'in' yalti* yengi, Je'kab ei 
Be'thel yeh ho'zi'. 

16 y Ado Be'theldo dahna- 
dadi nah ako I'frath t'a ayi- 
di hadzih'go Re'cel awe bi'- 
dinago t'ai'yisi bic'in' na- 
hwisna. 

17 Ado ako'dzago t'ai'yisi 
bic'in' nahwi'nago asdza'ni 
acih'-yaahalyani ahodi'nid, 
T'ado nit hoye'e la' niyaz 
hazlin'. 

18 Tf Ado ako'dzago beh ji- 
nani yeni' hwi halyedgo yi'- 
zih Beno'nai beh hoji'zi' : 
ako bize'e ei Ben'jamin bi- 
di'nid. 

19 Ako Re'cel daztsanh T- 
frathgo atinigi bi'gahgi leh 
bidoltinh, t'a akwe'e Beth'- 
lihem holyeh. 

20 Ako Je'kab jisca bikagi 
tseh yeidini'sin: ei Re'cel bi 
jisca bi tseh-yadi'nilzin at'eh 
di'jingo. ^ 

21 Ado Iz'rel nana nah ako 



I'der, kin nine'zi bilahdi ho 
nip'bal nizninil. 

22 Ako ako'dza Iz'rel ei 
ke'yah biyi'gi ke'hat'in yeh- 
dah, Ru'ben dahdiyago Bil'- 
hah_ haze'e baake' la* bil ji- 
neztez, ako ei Iz'rel yiyl'ni. 
A'kohgo k'adt Je'kab biye'- 
keh nakits'adah. 

23 Li'ah biyazkeh, Je'kab 
atse' ba' yizci'ni ei Ru'ben 
ado Si'mian ado Li'vai ado 
Ju'dah ado Is'sakar in'dah 
Ze'bulan; 

24 Re'cel biyazkeh ei Jo'zef 
in'dah Ben'jamin; 

25 Ado Re'cel bi naVa'i 
Bil'hah biyazkeh ei Dan in'- 
dah Naf talai. 

26 Ado Li'ah bi nal'a'i Zil'- 
pah biyazkeh ei Ged in'dah 
A'ser: di'di Je'kab biye'keh 
a'dat'eh, Pedan-a'ramgi ba' 
nihezcinh. 

27 Ako Je'kab ei bize'e Ai'- 
zik yaniyah Mam'ridi, Ar'- 
bah kin-hal'ahidi, t'a akwe'e 
Hi'bran holyeh', E'braham 
in'dah Ai'zik t'o atsed ke'- 
hat'in nit'eh yen'gi. 

28 11 Ako Ai'zik bidiskan'- 
do nezna'din do'ba'an tse- 
bi'din bi na'hai. 

29 Ako Ai'zik ho nilc'ih 
hwi sizin yeni' hwi halwodt- 
go dadziztsanh', ako hak'ei 
yeni' ahikahgo ajiyah, lanh 
hwiskan'go hadzistih : ako 
haye' I'saw in'dah Je'kab 
leholtihh. 

71 



36: 1 



HODE'ZIZ 



36: 17 



WOLTAl 36. ^ 

1 Ako di'di I'saw ba alci'ni 
nas dahilcih'igi a'dat'eh (ta 
ei I'dam at'eh.) 

2 Tsaw ei Ke'nan dine'e 
bitsi'keh baakei' a'yilah : 
Heth dinee I'lan ei bitsi* 
E'dah, in'dah Oholibe'mah, 
E'nah bic'e'e, t'a ei Zi'bian 
bit§i' Hi'vt dine*e. 

3 In'dah Is'mel bitsi' Ba'si- 
math, ei. Nibe'ath bidezi'. 

4 Ako E'dah yisci'ni ei E'li- 
faz, Tsaw bah, in'dah Ba' si- 
math yisci'ni ei Ru'el; 

5 In'dah Ohohbe'mah ni- 
yisci'ni ei Ji'us ado Je'lam 
ado Ko'rah : di'di I'saw bi- 
ye'keh a'dat'eh, Ke'nan ke'- 
yah biyi' ba' nehezcihh. 

6 Ado I'saw baakei' in'dah 
biye'keh, in'dah bitsi'keh, 
in'dah bil nijikai'igi t'aattso 
Ke'nan ke'yah biyi'di hwe 
hazlinlgi ; . ako hatsi'li Je'- 
kab bits'ah nanala ke'yahgo 
dasdinah. 

7 Jit'inigi t'oahayuigo bini- 
na, t'a'ta' ke'hojit'in' dolel 
yeni' do bohonedzan'dah ; 
ado ke'yah bi de'eyo'ni da- 
jihn'igi ha'Hn do bi'gah dah 
ei binina. 

8 Ako I'saw dzit Si'erdi 
ke'hat'ihh ; I'saw t'a ei I'- 
dam at'eh. 

9 Tl Di'di I'saw ba'alcini nas 
dahilcih'igi, I'dam dine'e bi- 
zee, dzil Si'erdiigi: 

10 Ako I'saw biye'keh ko'- 

72 



daolyeh nifen, . E'lifaz, ei 
I'saw be asdzan E'dah biyaz, 
Ru'el ei I'saw be asdzan 
Ba'simath biyaz. 

11 Ado E'hfaz biye'keh ei 
Ti'man ado O'mer ado Zi'- 
foh ado Ge'tam ado Ki'naz. 

12 Ako Tim'nah ei I'saw 
biye* E'lifaz baakei' la' ji- 
lihh'; ako A'malek ei E'hfaz 
ba' yizcinh : di'di E'dah bi- 
yazkeh, I'saw be asdzan. 

13 Ako di'di Ru'el biye'- 
keh, Ne'hath ado Zi'rah ado 
Sam'mah in'dah Miz'zah : 
di'di Ba'simath biyazkeh, 
I'saw be asdzan. 

14 Ako di'di Oholibe'mah 
biyazkeh, E'nah bic'e e, Zi'- 
bian bitsi' I'saw be asdzan : 
Ji'us ado Je'lam ado Ko'rah, 
di'di I'saw ba'nijiscinh'. 

15 Tf Di'di I'saw biye'keh 
nidat'ani: I'saw atse ba' yiz- 
cin'igi ei E'hfaz biye'keh : 
nat'ani Ti'man ado Omer 
ado Zi'foh ado Ki'naz, 

16 Ado Ko'rah ado Ge'tam 
in'dah A'malek: di'di nidat'- 
ani E'lifaz bits'ahdo hazlin, 
ke'yah I'damdi, di'di E'dah 
biyazkeh a'dat'eh. 

17 In'dah di'di Ru'el biye'- 
keh, I'saw biye' : nat'ani 
Ne'hath ado Zi'rah ado 
Sam'mah ado Miz'zah: di'di 
nidat'ani Ru'el bits'ahdo 
hazlin', ke'yah I'damdi ; di'di 
Ba'simath biyazkeh I'saw 
be asdzan. 



36: 18 



flODE'ZIZ 



36: 36 



18 In'dah ei Oholibe'mah 
biyazkeh, Tsaw be asdzari : 
nat'ani Ji'us ado Je'lam in'- 
dah Ko'rah : di'di fiidat'ani 
OhoKbe'mah bits'ando haz- 
lin, E'nah bic'e e, Tsaw be 
asdzan. 

19 Tsaw t'a ei Tdam, di'di 
biye'keh a'dat'inh in'dah 
bindat'ani. 

20 H Di'di Si'er ei Hor dine'e 
biye'keh, ke'yah yiyi gi ke'- 
dahat'in'igi : Lo'tan ado So'- 
bal ado Zi'bian in'dah E'nah, 

21 Ado Di'son ado I'zer in'- 
dah Di'san : di'di hidat'ani 
Hor dine'e bits'ando hazHn', 
Si'er ba'alci'ni, ke'yah • I'- 
damdi. 

22 In'dah Lo'tan ba'alci'ni 
ei Ho'rai in'dah Hi'man ; 
ado Lo'tan bilah' ei Tim'nah. 

23. In'dah di'di ei So'bel 
baalci'ni: Al'ven ado Mane'- 
hath ado I'bel ado Si'fu in'- 
dah O'nam. 

24 In'dah Zi'bian ei di'di 
baalci'ni, Ai'ah in'dah E'- 
nah ; di E'nah halgai do- 
naadah'igo bize'e Zi'bian bi 
teh nenilkad'go to'-sedoh 
ha'Hh'go yik'iniyah yeni' at'- 
ihh. 

25 In'dah E'nah ei di'di 
ba'alci'ni, Di'son in'dah Oho- 
hbe'mah, E'nah bitsi'. 

26 In'dah Di'son ei di'di 
ba alci'ni, Hem'dan ado Es'- 
ban, ado Ith'ran in'dah Ci'- 
ran. 



27 In'dah I'zer ba'alci'ni ei 
di'di, Bil'han ado Ze'avan 
in'dah E'kan. 

28 In'dah Di'san ba'alci'ni 
ei di, Uz in'dah E'ran. 

29 Di'di hidat'ani Hor di- 
ne'e bits'ando hazlih': nat'- 
ani Lo'tan ado So'bal, ado 
Zi'bian, ado E'nah, 

30 Ado Di'son, ado I'zer, 
ado Di'san : di'di hidat'ani 
Hor dine e bits'ando hazlih', 
bindant'a'i dabitahgi, Si'er 
ke'yahgi. 

31 Tf Ako di'di nat'ani hi- 
dant'ah hit'eh, t'ahdo Iz'rel 
baalci'ni binant'a'i haleh 
yehdah. 

32 In'dah Bi'or biye' Bi'lah 
ei I'damgi nant'ah hit'eh ; 
in'dah bi kin-hala hit'ehigi 
ei Dinhe'bah holyeh'. 

33 Ako Bi'lah daztsah'go 
Zi'rah biye' Jo'bab, Boz'rah- 
deh dzizin negi ninant'ah 
hit'eh. 

34 Ako Jo'bab daztsah'go 
Hu'sam, Ti'man dine'e bi 
ke'yahdo dzizin negi ninant'- 
ah hit'eh. 

35 Ako Hu'sam daztsah'go 
Bi'dad biye' He'dad, Mo'ab 
halgai'gi Mi'dian dine'e nes- 
tsed yeni', dzizin negi ni- 
nant'ah hit'eh: ako bi kin- 
hala hit'ehigi ei E'vith hol- 
yeh'. 

36 Ako He'dad daztsah'go 
Mazri'kahdo Sam'lah dzizin 
negi ninant'ah hit'eh. 

73 



36: 37 



HODE'ZIZ 



37: 8 



37 Ako Sam'lah daztsan'go 
Riho'both, toh-nf li'ni bi'gah- 
do, Se'el, dzizin negi ninant'- 
ah nit'en. 

38 Ako Se'el daztsan'go 
Ak'bor biye' Belhe'nan dzi- 
zin negi ninant'ah nit'en. 

39 Ako Ak'bor biye' Bel- 
he'nan daztsan'go He'dar 
dzizin negi ninant'ah nit'en: 
ako bi kinhal a nit'enigi ei 
Pe'yu holyeh' ; in'dah be as- 
dzan Mehe'tabel yolye nit'- 
en, Me'tred bi c'e'e, Me'zi- 
hab bitsi'. 

40 Tf Ako nidat'ani I'saw 
bits'ando hazlin'l ei di'di da- 
bi'zi' nit'en, dabi' dine e bik'- 
ehgo, in'dah dabi ke'yah 
bik'ehgo, in'dah dabi'zi' bik'- 
ehgo: ei nat'ani Tim'nah, 
ado Al'vah, ado Ji'theth, 

41 Ado Ohohbe'mah, ado 
riah, ado Pi'non, 

42 Ado Ki'naz, ado Ti'man, 
ado Mib'sah, 

43 Ado Mag'dil, ado Ai'- 
ram : di'di nat'ani dani'Hn 
nit'en, I'damgi ke'dahat'ih'- 
go, in'dah ke'yah beh bida- 
holnih'go dabik'ehgo. Di 
I'saw at'inh, I'dam dine'e 
bize'e. 

WOLTAl 37. 

1 Ako Je'kab ke'yah biyi' 
ke'hojit'inigi ei Ke'nan, t'a 
ei biyi' haze e de'eyo'ni ni- 
Hh'go ke'hat'ih nit'en. 

2 Di'di Je'kab ba'alcini nas 

74 



dahilcih'igi ba hane'. Jo'zef 
tsosts'its'adah bi na'haigo 
bi'naikeh yit nidanitkad, 
ako haze'e baakei Bil'hah 
in'dah Zil'pah biyazkeh, aski 
ji*lih'go bil tazdikah : ako 
banhigi adajit'ih'go Jo'zef ei 
bize'e yeh yit halne'. 

3 Ako Iz'rel ta* ha atciniigi 
bilahgo Jo'zef t'eyah ayo'- 
ajonih, halah, hadzistihgo 
ha' yizcihh ei' binina: ako e 
al'an adat'el'go beh likiz'go 
ba' ajilah. 

4 Ako ha'naikeh haze'e 
ha'naikeh t'aaltso bilahgo 
ahoni'go bit be'dahozin'go, 
ako dahodzosta, ado do ya - 
at'ehgo hac'in' hadaodzih 
at'e' dah. 

5 If Ako Jo'zef nidzizyel'go 
ha'naikeh beh bit hojol'ne': 
ako t'a yo'wehigo nadahod- 
zosta. 

6 Ako abizdi'nid, Ni'dani- 
hoskan dai'sotts'an, beh ne- 
se'yeligi beh nihit hodes- 
nih:. 

7 Ei'di jo'akon, da'ak'ehden 
tl'oh-nadah bida'itl'ogo, jo'- 
akon, si besetl'oh yeni' nidi'- 
zago iah ; ako jo'akon, nihi 
bida'sotl'oh yeni' binago ni- 
heskai'go si besetl'on yeni' 
yic'in' ya a'dadza. 

8 Ako ha'naikeh adahodi'- 
nid, Da' t'asani nihi nant'a 
do ? Ado da' t'asani nihe 
a'dihwinilnih' do ? Ado ako 
nidzizyel'igi in'dah hazadigi 



37: 9 



HODE'ZIZ 



37: 25 



binina t'a yo'wehigo nada- 
hodzosla. 

9 Ako tahgo ninadzizyergo 
ha'naikeh beh bil nahojol- 
ne go hadzodzi, Jo'akon, la 
ninaneise'yel ; ado jo'akon, 
jo'honaai in'dah tl'ehonaai, 
in'dah son' lats'adahgo sic'in' 
ya a'dadza. 

10 Ako haze'e in'dah ha'- 
naikeh beh bit hojolne', ako 
haze e hodestehgo ahodi'nid, 
Haat'i'san' bit sin bena'ini- 
yel? Da' si'is ado nimah 
in'dah ni'naikeh, da' t'asani 
nic'ih' ni'jih' ya a'ndet'ifih' 
dolet? 

11 Ako di binina ha'naikeh 
dahodzosta ; hidih haze'e 
t'eyah t'o yantse'kes. 

12 If Ako ha'naikeh ha- 
ze'e bilin Se'kemgo a'denes- 
kad; 

13 Ako Iz'rel ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Da' dos ni'naikeh Se'- 
kemdi nida'nitkad dah ? 
Hak'go, ako bic'in' nides at. 
Ako adi'nid, Kwe'e se'zihh. 

14 Ako abizdi'nid, Akoh 
dinat ni'naikeh di'nil'iht, ya'- 
ate'go dats'i nakai, in'dah 
dibeh ; ado adeh hane' san- 
di'al. A'kohgo Hi'bran ho'- 
hiteldo dahozdit*a'go Se'- 
kemdi jiniyah. 

15 Ako dineh le'i hak'i- 
niyago jo'akon, halgaigi c'eh 
nazintah : ako ahodi'nidgo 
anih, Ha'at'i'sah' hantah? 

16 Ado azdi'nid, Si'naikeh 



hanistah, na'noskahh sit hol- 
ne' hadi nida'nitkad? 

17 Ako dineh yeni' adi'nid, 
Kodo lahh dahdadinani' ; 
ako Do'thango di'net danigo 
dise'ts'afi. Ado Jo'zef ha'- 
naikeh bike dahnaz'didzago 
Do'thandi bik'iz-niyah. 

18 Tf Ako t'ah ni'zadeh da- 
holtsah'go, in'dah t'ahdo ba- 
jigahgo, dahodiyilyet', dani- 
go ho dahodez ahh. 

19 Ako adahido'nid, Jo'- 
akon, adeh nayiye'ti yigat'. 

20 Ako hak'go, k'adt da- 
hodiyilyel'go aah go'ya a'da- 
hodiyilgahl', ako naldlosi 
bahhigi adat'eh'igi ta' holgal 
lahh', dadidi'nit: ado hidziz- 
yel yeni' nihil be'dahodoziht 
ha'at'i hidodlet. 

21 Ako Ru'ben yidizts'ahgo 
hac'ahh iyago adi'nid, Do 
dadiyilyel' dah. 

22 Ako Ru'ben adayidi'nid. 
Do bi dit dadoltrit dah; t'o 
aah go'ya a'dahothan, ke'- 
yah do-naadah'idi, ako do 
a'dadidolnii' dah: dabi'lak'- 
edo yisda'-destel in'dah bi- 
ze'e dah yanina'dodat dzini'- 
zingo. 

23 Ako ako'dzago Jo'zef 
ha'naikeh bazniyago, Jo'zef 
ha 6 al'ah adat'elgo beh tikiz 
yeni' hadeidittsoz. 

24 Ako hidahodittih'go aah 
go'ya a'dahwishan, aah go'- 
ya to at'dingo. 

25 T[ Ako di'nezbingo a'da'- 

75 



37: 26 



HODE'ZIZ 



38: 5 



niyan : ako hadadzizgargo 
dazdein', nit'en jo'akon, Is'- 
mel dine'e Gi'liadden yinel, 
bilin bigan-daask'itigi yeh 
likan-dahalci'ni, ado aze, in'- 
dah jeh (bic'in* do adildzit'- 
igi dah) dayi'ye Tjiptgo. 

26 Ako Judah ei bik'iso 
ayidi'nid, NiRitsi'li dasel- 
yin'go in'dah bi dit ni'da- 
del'in'gosan' ha'at'i nilie da- 
hodolel? 

27 Hak'go ye, lih' Is'mel 
dinee bic'in' ni'dahodiyil- 
nih', ako t'ado hadah dadil- 
nil' dah; niRitsi'li jilinh ei'- 
banh, in'dah nihitsin' at'eh. 
Ako bik'iso bit t'a a'dakoh. 

28 Ako Mi'dian dine e nal- 
ye'hi nayilni'hi hwi'gahgo 
deznago Jo'zef^ aahden ha- 
dadzizlo', ako Is'mel dine'e 
bic'in' Jo'zef nahodiznigo 
beso nadin hanh-azhh'. Ako 
Jo'zef rjiptdi bit na"i nah. 

29 If Ako Ru'ben aandi ni- 
dzidzah ako jo'akon, Jo'zef 
yeni' aan go'ne' at'din ; ako 
ha e ySni' akindzisdohz. 

30 Ado hak'iso ba nadzi- 
dzago ayidi'nid, Aski yeni, 
at'din, ako si'sah* haji de- 
sal? 

31 Ako tFizi-yazi dayishin'- 
go Jo'zef bi e yeni* tl'izi bi 
dil ye'deistsoz; 

32 Ako e afah adat'el'go 
beh likiz' yeni' bize e yades- 
tsoz'go adanih, Di'di hi'da- 
diltsoz : k'adt nil be'hozin' 

76 



niye* bi 6 yeni' dats'i at'eh, 
doda dats'i? 

33 Ako bil be'hozihgo adi'- 
nid, Joh, siye* bi e yeni' at'- 
eh; naldlosi banhigiat'eh'igi 
bol'gal sa'sin ; t'aani Jo'zef 
yeni' nibidisdonz lahh'. 

34 Ako Je'kab bi e yeni' 
ak'iniyisdonz'go tl'oh-yisbiz 
hatl'ajin' bik'idzizti', ako ha- 
ye' banho'nigo lan'i yiskahh. 

35 Ado haye'keh t'aaltso 
in'dah hatsi'keh t'aaltso ha- 
dahaskai hadahoilni' do bi- 
niyeh; ako hadabijolnih'igi 
doyini'zingo adi'nid, Siye' 
bahsi'ni ako bike le'yi' go'ya 
de'sal ; akot'e'go haze'e ha 
yi'cah. 

36 Ako Mi'dian dine'e I'ji- 
ptdi ni'dahwisni', Fero bi sa- 
lago bi nant'a'i Pa'tifar bic'- 



m 



WOLTA'I 38. 



1 Ado ako'dzago Tdah Ju- 
dah, bik'iso yits'ah dahdiya- 
go, Adul'lam dine'e la' yani- 
yah, Hai'rah yolye le'i. , 

2 Ako Judah akwe'e Su'ah, 
Ke'nan dineh le'i bitsi' yi- 
yiltsanh ; ako neidiltin'go 
yil yah' iyah. 

3 Ako i'niltsandgo aski yis- 
cihh; ako ei Er beh ji'zi'. 

4 Ado ana'niltsahdgo aski 
naneiscihh, ako ei O'nan beh 
ji'zi': 

5 Ado ana'niltsandgo aski 
naneiscinh, ako ei Si'lah beh 



38: 6 

ji'zf 
cinh. 



HODE'ZIZ 



38: 19 



ako Ce'zibgi ba' ajis- 



6 Ako Judah atse ba' yiz- 
cin'igi Te'mar yolye le'i be 
asdzan dolelgo ya ne'dittinh. 

7 Ako Judah atse ba' yiz- 
cin'igi ei Er yolyeh'igi Jiho'- 
vah yinal banhigiat'eh, ako 
Jiho'vah bisRin. 

8 Ako Judah ei O'nan ayi- 
di'nid, Nf nai be asdzan ye- 
ni' bit yah aninago ba'iyeh, 
ako ni'nai yeni* baatcini ho- 
dolel. 

9 Ako O'nan atcini do ho' 
dah doleligi hot beho'zingo, 
ako ako'dzago ha'nai yeni' 
be asdzan bit jiztezgo t'a 
a'hodzajih' silih t'a akoji- 
neh'go ajit'ihh, ha'nai yeni' 
atcini ba' azdoht'igi do dzi- 
ni'zin dahgo binina. 

10 Ako ajit'ihd'igi Jiho'vah 
do bit ya at'eh' dahgo binina 
atdo* nahwishih'. 

11 A'kohgo Judah bizaad 
Te'mar ayidi'nid, Bi'ni ni 
hastin at'dingo nize'e ba- 
gan'di sindah, siye' Si'lah 
dineh sihh'jih'; ei sin hoh' 
dats'i atdo' dazdotsal, ha'nai- 
keh giat'e'go dzini'zingo. 
Ako Te'mar haze'e bagan'di 
ke'hojit'inh. 

12 H Ako nas holzis'go Suah 
bitsi', Judah be asdzan daz- 
tsahh ; ako Judah haosni'go 
Tim'nahdi, bihh taidiges'go 
iyah, bih in'dah bik'is Hai'- 
rah, AduI'lam dineh. 



13 Ako Te'mar bit ho'ne go 
abi'donid, Jo'akon, bizaad 
nili'ni Tim'nahgo bilih tai- 
didogis' go deiyah. 

14 Ako a-hastin-datsahgo- 
e'igi yeni' hazdi nil'go anih- 
bik'inaltihigi hanih bik'i- 
dzisti*, in'dah e nana'la* bih 
jiyah, ako Tim'nahgo alin 
bahhgi tl'odi dzinesdah; Si'- 
lah neyah'go t'ahdo ha' yil- 
tehgo joih'go binina ajit'- 
ihh. 

15 Ako Judah hottsah'go 
atjit'ni at'ihhhonih ; halah, 
hanih bik'eesti go, ei'bahh. 

16 Ado atin bigahgi dziz- 
dago_ hazniyago ako azdi'- 
nid, Tin*, na'noskahh nit yah 
ade'sat : haza ad at'e'go do 
hot beho'zindahgo azdi'nid. 
Ako Te'mar adi'nid, Ha at'- 
i'sah' sa adilet'go bik'eh sit 
yah adinat. 

17 Ado azdi'nid, Nanil 
k'adt adeh tl'izi yazi nedot- 
tet. Ako Te'mar adi'nid, 
Ha at'i'hi-dah sanile ei sayil- 
tih'jih'? 

18 Ako azdi'nid, Ha'at'i'sah* 
nadestel? Ako adi'nid, Ni 
yostsah', ado ni latsi'ni in'- 
dah ni gis ei ni'lak'e sitan'- 
igi. Ako ei haininil, t'a ako 
hot yah iyah, ako ba' iz'nil- 
tsahd. 

19 Ado nizdi na'go dahniz'- 
didzah, ado hazdi j a, ado 
ahastin-datsahgo-elgi bih 
hi'dzodzah. 

77 



38: 20 



HODE'ZIZ 



39: 4 



20 Ako Judah tl'izi ya'zi 
ha'altinh, hac'oni Adul'lain 
dineh ha ayil'tinh, ha' hi'do'- 
nilgo : hit'en t'ado bik'iz-ni- 
ya dah. 

21 A'kohgo dineh akwe'e 
ke'dahat'in'igi naizdil'kidt, 
Hajih'sah* aljil'ni Ine'imdi, 
atin bahhgi sida yeni'? Ako 
adadi'nid, Kwe'e aljil'ni do 
naga dah. 

22 Ako Judah bandzidzago 
azdi'nid, C'eh hanelah, ado 
dineh akwe e ke'dahat'in'igi 
aldo', Kwe*e aljil'ni do naga 
dah, danih. 

23 Ado Judah adi'nid, Ho'- 
nj' t'a hoh bajigah ako do 
baya'danidzin dah do: jo'a- 
kon di tl'izi ya'zi c'eh nisi- 
niltihh, ako t'ado bik'i-niya 
dah. 

24 If Ako ako'dza do'bi- 
k'ijih* ta hi'dezitgo Judah 
beh bil ho'ne', Te'mar ni- 
zaad aljil'ni silin yeni' ; ado 
jo'akon, ajil beh iz'niltsand. 
Ako Judah adi'nid, Aden 
bil c'inohkah ako azdido- 
k'ahl. 

25 Ako bil c'ijikaigo biza'ad 
ji'li'ni bic'ih' ijil'ago ajinih, 
Dineh ba i'nistsahdigi di ei 
bih : ado azdi'nid, Na'nos- 
kahh, ni' nil'ihh di yostsah 
in'dah latsi'ni in'dah gis 
hai'san bih? 

26 Ako Judah ei ho'go hoi 
beho'zingo azdi'nid, Bih si- 
gahago ba'at'e' at'din; Siye* 

78 



Si'lah t'ado baniltih dah ei'- 
bahh. Ako t'ado hoi bena- 
hosdzin'dah. 

27 Ado ako'dzago awe ho- 
dolel ba'holzizgo, jo'akon, 
naki' hwisc'idt biyi'di lahh'. 

28 Ado ako'dzago awe 
hwenahgo la bi'la ye'ha- 
dolcit : ako asdzah acih-ya- 
ahalyani ha'latsin go'na tl'ol 
lici'igi yeh yeeztl'ohh, Di 
atse hatliz, ni'go. 

29 Ado ako'dzago fan an'- 
dolcitgo, jo'akon, bi'nai ha- 
tliz: ako azdi'nid, Haat'e'go- 
sah* haintliz? Di indzaigi 
nik'ijih' dolel: ei' binina Fe- 
rez dzosye'. 

30 Ado bik'ijih ei hatsi'li 
hatliz, ako tl'ol lici'igi bi'la- 
tsin nazt'i' yeni': ado ei Za'- 
ra yosye*. 

WOLTAl 39. 

1 Ako Jo'zef ei I'jiptdi bil 
il'de: ado Pa'tifar, Fero bi 
salago bi nant'a'i Is'mel di- 
nee bi'lak'edo nahwism, ei 
a'kwi hoi yi'kai. 

2 Ako Jiho'vah ei Jo'zef 
yaahalyahh, ado do hac'ih* 
nahwina dah; ado binant'a'i 
I'jipt dineh bagan go'ne' na- 
ga hit'en. 

3 Ako Jiho'vah hoi naasgo 
ha nant'ai yiyiltsahh, ado 
at'in'igi t'aaltso yaat'eh'go 
a'yolil. 

4 Ako Jo'zef bil ya'ajit'eh- 
go banjil'a' nit'en : ado ba- 



39: 5 



HODE'ZIZ 



39: 19 



gan baahojilyango a'holah, 
in'dah yit'in'igi t'aaltso ha'- 
lak'e yi'nil. 

5 Ado ako'dzago bagan in'- 
dah yit'in'igi t'aaltso baaho- 
jilyango, ado Jo'zef binilt'ah 
Jiho'vah ei I'jipt dineh ba- 
gan bik'ihojidlih; bagan go'- 
ne' holon'igi in'dah bi da ak'- 
ehgi holon'igi t'aaltso Jiho'- 
vah yeh ak'ijidli'hi bahh ho- 
loh. 

6 Ako yit'in'igi t'aaltso ha- 
lak'e yi'nil; ako _yit'inigi la'i 
nidih do yantse'kes dah, bah 
yiyan'igi t'eyah. Ado Jo'zef 
dineh bi'yisi jihhh in'dah 
ayo'aznolnin. 

7 Tl Ako di'di ako'dadza 
do'bik'ijih' Jo'zef, hanant'a'i 
be asdzah hada^nosne'; ado 
ahodi'nid, Sil hites. 

8 Ako do iz'nizin dah, ako 
ha nant'a'i be asdzah abiz- 
di'nid, Jo'akon, si nant'a'i 
yit'inigi kin go'ne'_baahas- 
yan'igi do yantse'kes dah, 
ado yit'inigi ts'ide t'aaltso 
si'lak'e yi'nil ; 

9 Di kin biyi' do la' si'laha- 
go at'e' dah, in'dah t'ado 
sahh i*i'ni dah, ako nih t'e- 
yah, halah, be asdzah ni'- 
lihh, ei'bahh : ha'at'e'gosafi' 
ako di ayoat'eh bahhigi ades- 
nil, ado God bic'ih' bahhigi 
adesnil'? 

10 Ado ako'dzago t'aakwi 
jihh Jo'zef bic'ih' hadzidzih, 
hidih do 'hwists'ah dah, hwi'- 

[Xavaho] G 



gahgo dinolelgo ado bil dziz- 
ke dqlelgo. 

11 rdah ako'dzago Jo'zef 
kin go'ne' yah ajiyah, ha na- 
nis banzdogal'go biniyeh, 
ako ei kindo dineh do la' 
ako'ne' naga dah. 

12 Ako sil hites halni'go, 
ako ha e yi'sil, ado ha e yeni' 
bi hajolwodt ado t'a adi dah- 
yoltsos'go tl'ogo c'ijilwodt. 

13 Ado ako'dzago bi e yeni' 
ha'lak'e siltsoz'go dziltsahh 
ado tl'ogo c'elwodtgo, 

14 T'a a'ko ha kindo dineh 
bic'ih' jidil'gazgo bic'ih' ha- 
dzodzi, ako ajinih, Jo'akon, 
danol'ihh' Hi'bru dineh yil 
nat'az, t'o adile' biniyeh, sil 
di'notis biniyeh sil yah iya- 
go; ako ye'go ha'desgaz: 

15 Ado ako'dzago hades- 
gazgo yidizts'ahgo bi e yeni' 
si'gahgi nayi'ahgo dahdil- 
wodt ado c'elwodt. 

16 Ako ha e yeni' bi'gahgo 
ni'niltsoz, ha nant'a'i na- 
dza'jih'. 

17 Ado kot'e'go yic'ih' ha- 
dzigo anih, Hi'bru dineh nal- 
tehigi kwe'e bil nent'azigi 
sil yah iyah na adileh' bini- 
yeh: 

18 Ado ako'dzago ye'go ha- 
desgazgo bi e yeni' si'gahgi 
nayi'ahgo c'elwodt. 

19 Tf Ado ako'dzago ha 
nant'a'i, be asdzah bic'ih' 
hadzlgo anin'igi, Ni nalteh 
ako'silah ; di yidizts'ahgo 

79 



39: 20 



HODE'ZIZ 



40: 11 



yik'e t'ai'yisi do bll hozon' 
dah. 

20 Ako Jo'zef bi nant'a'i 
dahbidiloz ado awal'ya go'- 
ne yah aholt'e*, akwee na- 
t'ani yah-ayinil'igi dahda- 
haztl'ofih: ako akwee awal'- 
ya dzizdah. 

21 Ako liidih Jiho'vah t'e- 
yah Jo'zef yaahalyanh, ado 
hacin' joba; ado awal'ya 
yaahalyan'igi bil ji'lin'go 
a'yilah. 

22 Ako awal'ya yaahalya- 
ni awal'ya nazje'igi t'aaltso 
Jo'zef yi'lak'e yi'nil ; ado 
akwe e adat'inigi t'aaltso ei 
bizad k'ehgo adanil. 

23 Awal'ya yaahalyani beh 
boholnih'igi lai nidih do 
yantse'kes dah ; Jiho'vah 
baahalyahh ei'banh, ado ei 
anil'igi Jiho'vah yaat'eh'go 
a'yolil 

WOLTAl 40. 

1 Ado ako'dza do'bik'ijih*, 
I'jipt bi nat'ani ban'jikahigi, 
in'dah bi bah ill'ni ha nant'- 
a'i bahojil'cihdgo, I'jipt bi 
nat'ani. 

2 Ako Fero do bil ho*zon' 
dah di naki'go bic'ih, nida- 
akahigi bi nanfa'i in'dah 
bah adelln'igi bi nant'a'i 
bic'ih'. 

3 Ado yah ayi'nil, salago bi 
nant'a'i bagangi, awal'ya 
go'ne/ a'kwi Jo'zef sidah. 

4 Ako salago bi nant'a'i, 

80 



Jo'zef, Hazo'ogo baaholyanh, 
bizdi'nid, ako yaahalyah hi- 
t'eh ; ado t'a hodi'na jih* 
awal'ya go'ne dzizke hit'eh. 

5 Ado t'aji'la hidzizyel, 
t'ala'i tl'e biyi/ t'a alah hi- 
dzizyel, t'a al'ah akot'e' do- 
leligi giat'e'go hidzizyel, 
I'jipt bi nat'ani bana'akahi- 
gi in'dah bi bah il'i'ni awal'- 
ya dzizkeigi. 

6 Ado Jo'zef abinigo hoi 
yah iyago honel'ih', hit'eh, 
joakon, yinil dzizkeh. 

7 Ako Fero bi nal'a'i ei ha 
nant'a'i bagan go'ne' bil 
awal'ya jizje'igi nabizdil'- 
kitgo abizdi'nid, Haat'i'sah' 
bahh-nihini di'jihh? 

8 Ado ahodi'nid, Neisigel' 
nidih t'ado nihil e'ho'sih'i 
dah. Ako Jo'zef ahodi'nid. 
Da' il-e'ho'sihh'igis do God 
beh-boholnih' dah? na'nihos- 
kahh, beh sil hol'ni'. 

9 TI Ako hidaakahigi bi 
nant'a'i hidzizyel'igi Jo'zef 
beh bil hojol'ne'go azdi'nid, 
Nesel'go jo'akon, c'il-naatl'oi 
sidahgo la' holoh; 

10 Ado sikadigi bits'ahdo 
tago bits'a'niah: ado bila'tah 
dahanezdego bila'ta yigai' 
nahalin silih' ; ado bahh haz- 
lih'go c'il-naatl'oi nest'ahgo 
hazlih. 

11 Ado Fero bi beh-adla'- 
ni dahyisal, ado c'il-naatl'oi 
bahh hi'dinilgo Fero beh-a- 
dla'ni biyi'jih' bito bahhse'- 



40: 12 fiODE'ZIZ 

ni, ado beh-adla'ni Fero bi'- 
lak'e kanh'. 

12 Ako Jo'zef ahodi'nid, 
Ko'donil lanh, Ta bits'ani- 
ahigi ei ta yidolkal lanh: 

13 Ta yiskafigo Fero c'eni- 
dolt'el lanh, ado ni tsask'eh 
yen j in* anadidal : ado Fero 
bi beh-adla'ni bi'lak'e naniah 
do, bana'ikahgo ant'ih yeh- 
gi at'e'go. 

14 Ako yaat'eh'go naas- 
dza'igi beh santsi'niRes do, 
ado sic'in' jiniba'do na'nos- 
kanh, ado Fero sa bil hodil'- 
nih, ako di kin biyi'do c'e'- 
desdal: 

15 Ako t'aani Hi'bru dine e 
bi ke'yahdeh si dinest'in': 
ado kwe e do bahhigi ast'in' 
dah hidih awalya go'ne' ada- 
sist'e*. 

16 T[ Ako bah adelini bi 
nant'a'i hane' tsi'k'e at'e'go 
dzidizts'ahgo Jo'zef abizdi'- 
nid, Sih aldo' naise'yelgojo'- 
akon, ts'izis lagai'igi tago 
sitsi-t'agi dasinil: 

17 Ado ts'izis akagi da- 
saan'igi biyi' c'iyah sit'eh'igi 
t'aaltso alan adat'e'go, ei Fe- 
ro bah : ako ts'izis sitsit'agi 
dasikah yeni' tsi'di dayi'yah. 

18 Ako Jo'zef hadzigo aho- 
di'nid, _Di akq'donit lanh': 
ts'izis taigi ei ta yidolkal: 

19 Ta yiskango Fero c'eni- 
dolt'el, ado tsin sikad yahh 
dah-ni'didoloh' ; ado tsi'di 
nitsin' deidolgal' lanh'. 



41: 4 



20 Ako ako'dzago ado ta 
yiskango ei Fero bidizcinh 
ygni' bijihh'igi nina'holziz'- 
go, ba'ndala'i t'aaltso ya 
a'dai'sihd : ako hidaakahigi 
bi nant'a'i in'dah bah adell'- 
ni bi nant'al awalyadeh c'i- 
ne' nil, ha'ndalVi bitahjin'. 

21 Ako hidaakahigi bi nan- 
t'a'i bi tsask'eh ha ne'idini- 
ahh': ado bi beh-adla'ni yi'- 
lak'e neiah: 

22 Ako bah adel'ini bi nan- 
t'a'i ei dahyidiyilo', Jo'zef 
hoi holne' yehgi at'e'go. 

23 Ako hidih hidaakahigi 
bi nant'a'i t'ado Jo'zef ye- 
nal'ni dah, ako hadziyoznah. 

WOLTAT 41. 

1 Ako'dzado ts'ide naki na'- 
haigo Fero hidzizyel, ako 
jo'akon, toh-ni'hn'igi bibahh- 
gi dzi'zihh. 

2 Ado jo'akon, toh-ni'lin'igi 
biyi'deh begasi tsosts'itgo 
haskai', danizon'igi in'dah 
danesk'ahigi ; ako dah-na'- 
haltso le'igi daalcoz. 

3 Ado jo'akon, na aldo' be- 
gasi tsosts'itgo toh-ni'lin'igi 
biyi'deh biksdeh hananas- 
kai, dancohgi in'dah dabits'- 
inigi ; ado toh-ni1in'igi bi- 
bahhgi la' begasi yeni' bi'- 
gahgo na'zihh'. 

4 Ako dancohgi in'dah da- 
bits'inigi, ei danizon'igi in'- 
dah danesk'ahigi yeni' dayol- 
del. T'a ako Fero ts'edzi'dzit. 

81 



41: 5 



HODE'ZIZ 



41: 19 



5 Ado najilhaz, ado akeden 
ninadzizyergo jo'akon, na- 
dan bikaz' t'alaigo tsosts'it 
bidiago, nitsago ado ya at'- 
eh'go hani'sanh'. 

6 Ado jo'akon, bikeden 
tsosts'it bidiago, adalts'oz'igi 
in'dah haaahden ni'yoligi 
beh nilna go hani'sanh'. 

7 Ako tsosts'itgo adalts'- 
ozi bidadiahigi ei tsosts'itgo 
dantsazigi in'dah ya at'eh'igi 
a'dayisna'. Ako Fero ts'e- 
nadzi'dzit, ado jo'akon, bil' 
at'e lanh'. 

8 Ako ako'dzago abi'nigo 
nilc'ih hwi sizi'ni bi'ni' yi- 
land; ako I'jiptgi danilts'- 
anden dest'in yanakai'igi 
t'aaltso, in'dah dineh alahgo 
dahwiyan'igi t'aaltso yika 
i'il'a* : ado Fero nidzizyel 
yeni* beh bit hojolne'; ako 
la'dah hidih do bil beho'zin- 
go binina Fero t'ado yil da- 
holne' dah. 

9 T[ Ako nidaakahigi bi 
nant'a'i Fero bic'ih' hadzo- 
dzigo abijinih, Banhigi as- 
dza yeni' di'jihh binas'nih: 

10 Fero bandal'a'i bic'ih' 
dobilho'zoh'-dahgo yah asil'- 
t'e', sa'lago bi nant'a'i bagan 
go'ne', sih in'dah bah adel'i- 
ni bi nant'al atdo': 

11 Ako t'a ta atl'e biyi' 
t'aani'dlah neisigel', sih in'- 
dah hoh aldo' ; t'aani'dlah 
akot'e' dolel'igi giat'e'go nei- 
sigel. 

82 



12 I'dan dineh le'i bil na- 
hatahh hit'eh, Hi'bru dineh 
jilin lanh', salago bi nant'a'i 
bi nalte'; ako beh bil hwil'- 
ni go neisigel'igi t'a behozi'- 
nigo yeh nihil holne*, t'aani'- 
dlah neisigel'igi bik'ehgo t'a 
behozi'nigo nihil holne'. 

13 Ado ako'dzago t'a nihil 
holne' yehgi a'hodzaj sih si 
tsask'eh sa hi'diniahh, ado 
hoh t'eyah dahodidlo'. 

14 Tf T'a ako Fero i'il'a' Jo'- 
zef bikah, ako t'ah-hago 
awal'yahdeh hoi c'idaskai : 
ako ha da'ga ji'se'go ado ha 
e la' beh hanazdidzah, ako 
Fero bil yah ajiyah. 

15 Ado Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Nese'yel hidih il-e'- 
hosih'hi la* hidih at'din: ako 
nih t'eyah bil nil beho'zingo 
dise'ts'ah. 

16 Ako ^ Jo'zef ei Fero ayi- 
di'nid, Sih do sits'ahdeh 
dah : God t'eyah Fero ho- 
zoh'go yeh yil hodolnih. 

17 Ado Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Nesel'go jo'akon, Ibh- 
ni'lin'igi bibahhgi se'zihh 
lanh': 

18 Ado jo'akon, toh-ni'lin'igi 
biyi'den begasi tsosts'itgo 
danesk'ahigi in'dah dani- 
zon'igi hahaskai ; ado haltso- 
gi daalcoz: 

19 Ado jo'akon, begasi 
tsosts'itgo bikeden hananas- 
kai, t'o badahojoba'igo in'- 
dah dabits'ini, I'jiptgi t'aat'- 



41: 20 



flODE'ZIZ 



41: 34 



e-nit'en t'ahdo akot'ego ni- 
congi yistseh'igi dah: 

20 Ako dabits'inigi in'dah 
nicongi tsostsltgo atseh da- 
nesk'ah yenf dayoldel: 

21 Ako altso dayoldel nidih 
do da dayoldel danolnin 
dah : t'a a'ko nidih c'osda'- 
dan a'dat'eh yehgi a'dat'eh. 
Ako ts'enisdzit. 

22 Ado nesel'go naneltsahh, 
ako jo'akon, nadah bikaz' 
t'ata'igo tsosts'it bidiago ha- 
nisahh, dantsaz in'dah ya'- 
adat'eh: 

23 Ado jo'akon, tsosts'it bi- 
diah danilnago in'dah adat- 
ts'ozigo in'dah haaahdeh 
ni'yoligi dabi'zezgo bikedeh 
hanani'sanh. 

24 Ado adalts'ozi bidadiahi- 
gi tsosts'itgo yaadat'eh ye- 
ni' a'desna : ako dest'ih ya- 
nakai'igi beh bii hwes'ne*; 
ako la' nidih do bil beho'- 
zingo t'ado yeh sil dahol'ne' 
dah. 

25 Tf Ako Jo'zef ei Fero 
ayidi'nid, Fero neyizyel'igi 
ei t'ala'i at'eh : ako ei God 
k'adeh ahodonil'igi Fero yi- 
c'ih' a'yilah. 

26 Begasi tsosts'it ya adat'- 
eh'igi ei tsosts'it hi'dohah 
lanh; in'dah tsosts'it ya 'at'- 
eh bidadiahigi ei tsosts'it 
ni'dohah lanh': nesiniyel'igi 
ei t'ata'i at'eh. 

27 Ado begasi tsosts'itgo 
dabits'inigi in'dah dancohgi 



bikeden hanahaskai'igi ei 
tsosts'it ni'dohah at'eh lanh' ; 
ado aldo' tsosts'itgo bahh at'- 
dingo bidadiahigi, in'dah ha'- 
a'ahdeh ni'yol dabi'zezigi ei 
hodicin'go tsosts'it ni'dohah 
lanh'. 

28 Di'di Fero beh bic'ih' 
hasdzi : God k'adeh ahodo- 
niligi Fero yic'in' a'yilah. 

29 Jo'akon, tsosts'it hi'dohah 
biyi' ayoat'eh hida'nt'ihh' do- 
lel, I'jiptgi ke'yah t'aat'e- 
hit'eh biyi'. 

30 Ado bik'ijih' in'dah ho- 
dicihgo tsosts'it hi'dohah ; hi- 
da'nest'ahh yeni' altso ba- 
dezdiyonah, I'jipt ke'yah bi- 
yi'; ako hodicin'igi ei ke'yah 
yik'eh-didodlet; 

31 Ako ke'yah biyi' hida'- 
nest'ahh yeni' do beho'zin 
dah do, bik'ijih' hodicin do- 
lel'igi binina ; t'ai'yisi hodi- 
cin hodolet ei'bahh. 

32 Ako di binina Fero na- 
ki'di hidzizyel'; ei God bi'ni 
bik'ehgo t'ai'yisi t'aani, ako 
t'a hah'hah idoht lanh'. 

33 Ako k'adt bi'ni'di Fero, 
dineh bidzilgo hitse'kesi in'- 
dah hwiyan'igi ha'idez'ih', 
ako rjipt ke'yahigi nat'ani 
idolil. 

34 Bi'ni Fero ko'donil, ado 
ke'yah bindant'a'i a'deidolil, 
ado tsosts'it ayoat'e'go hi- 
da'nt'ihh'go hi'dohah biyi, 
I'jipt ke'yah t'aat'e biyi 'den 
hel a'deidolil. 

83 



41: 35 



flODE'ZIZ 



41: 49 



35 Ako ya'afeh nidoliah'igi 
biyi* bi'nidi c'iyan t'aaltso 
na alia'ndeidiyoyet, ako Fero 
beh boholnih'go nadan ast'- 
e-ni'daliizdoyel', c'iyan bini- 
yeh, ado bfni yaadahalyan' 
dole}. 

36 Ako c'iyan'igi ke'yah 
bah ast'e-dolnil, Tjipt ke'yah 
biyi'gi hodicin'go tsosts'it 
ni'doHah'igi biniyeh ; ako 
ke'yah biyi' do dicin dabido- 
gah} dah. 

37 1[ Ako Fero in'dah bi 
dine'e t'aaltso bil ya' adat'eh. 

38 Ado Fero ha dine'e ada- 
bizdi'nid, Da dineh kot'eh'- 
igls t'a'ta* hi'dadidiltet, di- 
neh ei'di God bi Nilc'ih biyi' 
holo'ni at'eh? 

39 Ako Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Di'di God nic'ih' a'yi- 
lah, ei'banh t'ado }_a* nelt'e'- 
go bidzilgo hitse'kesi dah, 
in'dah honiyan'igi at'e dah. 

40 Sagan bi nant'a'i ni"Hh' 
do, in'dah nizad k'ehgo si 
dine'e t'aaltso yik'eh-dahol- 
ih' do: ako sih t'eyah nilah- 
go nat'ani nislih' dole!. 

41 Ako Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Jo'akon, nat'ani a'nis- 
lah, I'jiptgi ke'yah t'aat'e- 
hit'en. 

42 Ado Fero bi yostsah ye- 
ni' ha'la' bazdiahgo, Jo'zef 
bi'la banh nizniahh', in'dah 
e danizo'ni dalgai'igi yeh 
ha'idilah, in'dah o'lah dahol- 
za'go yoigi haze ne'st'i'; 

84 



43 Ado t'a ak6*e go'ne' nat'- 
ani bi tsinabahsigi hoi hi- 
dzit'igo a'holah, ado hatsi'- 
jih', Ya a'ndaht'ihh, dani'go 
dadiliv\^os : ako Ijiptgi ke'- 
yah t'aa^t'e-hit'eh bi nant'a'i 
a'hodilyah. 

44 Ako Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Sih Fero ast'ihh, ako 
dineh do la'dah ha'la' in'dah 
hake dah do ha'at'i'hi dah 
beh banizdogal' dah, I'jiptgi 
ke'yah t'aat'e-hit'eh, ni' ni- 
zad k'ehgo t'eyah. 

45 Ako Fero yi'zih .Jo'zef 
bih dole'li ei Nahasdzah-bi- 
ka-Yisda'ini'li yeh yi'zi'j ako 
Asinath,Patifi'rah,An'gi na'- 
ilnih'hi bitsi' hainiltihh hwe 
asdzah do biniyeh. Ako Jo'- 
zef dahdiyago I'jipt ke'yah 
t'aat'e-hit'eh ta'diyah. 

46 H Ako Jo'zef ta'din bi 
na'haigo I'dah Fero, I'jipt bi 
nat'ani yaniyah. Ako Jo'zef 
c'inadzago Fero bits'ahdo, 
ako I'jiptgi ke'yah t'aat'e- 
hit'eh ta'diyah. 

47 Ado tsosts'it na'haiigi 
biyi' ayoat'e hida'nest'an'igi 
nahasdzah bika t'oahayui 
hida'nest'ahh. 

48 Ado tsosts'it na'haiigi 
biyi' I'jipt ke'yahgi c'iyan 
t'aat'e aha'-hidzizyihh, ado 
kin-hadas a go'ne' c'iyan hi- 
dadzizyihh : kin-hadas ahigi 
binagi da'da'ak'ehdeh c'iyan 
yah a'deyizyihh. 

49 Ako Jo'zef sei'igi ane- 



41: 50 



HODE'ZIZ 



42: 7 



lango nadan aHa'-niyizyinh, 
t'oahayui, c'eh yolta'; do beh 
jolta ane'lafi dah, ei'banh. 

50 Ado t'ahdo hodicin'go 
bayihahgo Jo'zef asikeh na- 
ki ba' yizcifih, ei Asinath, 
Patifi'rah, Angi na'ilnifi'hi 
bitsi' ha' yizcifih. 

51 Ako Jo'zef atse yizcin'- 
igi Manas'seh beh ji'zi*: ako 
azdi'nid, Halah, sic'ih* nah- 
wina yeni' t'aaltso, in'dah 
size'e ba'alcini t'aaltso God 
yasiyosnah, ei'banh. 

52 Ako akedehigi ei I'frem 
beh ji'zi': keyah biyi' sic'in' 
nahwina hit'3nigi sik'ihoji- 
dlih, ei'di bahii. 

53 Ako rjipt ke'yah biyi' 
tsosts'it na'haigo lan'i nida'- 
nest'an'igi bi'gah azhn. 

54 Hodicingo tsosts'it nido- 
hahigi ba'holziz, Jo'zef t'a 
adi'nid yehgi at'e'go: ako ke'- 
dayah t'aaltsogo hodicin' da- 
hazlih'; ako hidih I'jipt ke'- 
yahgi t'eyah t'aat'e-nit'en 
c'iyah holoh. 

55 Ako I'jipt ke'yahgi t'aat'- 
e-nit'eh dicin bik'e tidahojo- 
nih'go dineh, Fero, bah bi'- 
dajo'ked : ako Fero ei I'jipt 
dine'e t'aaltso ayidi'nid, Jo'- 
zef bic'ih' dahidohkah ; t'a 
a'nihilnin'igo a'daht'inh. 

56 Ako nahasdzah t'a-nil- 
tel-hit'en bika dahodicin' 
hazhh': ako Jo'zef, kin, na- 
dan dabiyi'igi ast'e-dalyah 
yeni* t'aaitso an a'yilah, ado 



I'jipt dine'e ba ni'dayisni ; 
ako I'jipt ke'yahgi t'o-atse- 
at'din hodicin hazlin'. 
57 Ako t'aaitso ke'dayah- 
deh I'jiptjifi' Jo'zef bic'in' 
alnadakah nadan ni'dajilnih 
biniyeh; ke'dayah t'aaltsogo 
t'ai'yisi dahodi'cihd, ei'banh. 

WOLTAl 42. 

1 A'kohgo Je'kab ei I'jiptdi 
nadan holoh'go yiyi'mgo ha- 
ye'keh abizdi'nid, Haat'e'- 
gosah' t'o dahinollhh' ? 

2 Ado azdi'nid, Jo'akon, 
I'jiptdi nadan holoh'go di- 
se'ts'ah : akoh dohkah ako 
adeh nih'an'dadiyolnih' ako 
dahini nado, do di'ni nel dah. 

3 Ako Jo'zef bi'naikeh nez- 
nalt'e'go I'jiptgo nadan hi'- 
dahizdolnih biniyeh ji'kai. 

4 Ako Jo'zef bitsi'li Ben'ja- 
min ei Je'kab t'ado bi'nai- 
keh yitah yides*a dah; dada 
nadonil sasin jini'go, ei'- 
banh. 

5 Ako Iz'rel biye'keh alah 
nadan hi'dahizdolnih' bini- 
yeh ji'kai: Ke'nan ke'yahdi 
hodicin'go, ei'banh. 

6 Ako Jo'zef ke'yah bi nan- 
t'a'i ji'lihh', ako ke'yahdo di- 
ne'e t'aaitso handa'ilnih' : 
ako Jo'zef bi'naikeh yi'kai, 
ako ni'jih' dahanin'go bic'in' 
ya a'dadzidzah. 

7 Ako Jo'zef ha'naikeh 
dziltsahh ado t'aaitso be- 
hodzi'sin, hidih bic'in' do 

85 



42: 8 



fiODE'ZIZ 



42: 22 



c'iyan fii'dahidirni 



a'dehodzirzin dah, ado do 
hoi hozon'go bic'in* hadzodzi, 
Haden'san' nohkai' bizdi'nid. 
Ako adadi'nid, Ke'nan ke'- 
yahden 
biniyeh. 

8 Ako Jo'zef ha'naikeh be'- 
hodzi'sin, nidih bih' t'eyah 
do hwedaho'sin dah. 

9 Ado Jo'zef bandzizyel ye- 
nf bejolnigo abizdi'nid, Nal- 
ci'i danolihh' ; ke'yah do 
bahh holon'igo danol'inh' bi- 
niyeh nohkai. 

10 Ako a'dahodi'nid, Do- 
dah bidahonilni'hi, t'o c'iyan 
ni'dahidirm biniyeh ni na- 
nil yi'kai. 

11 Nihi dineh fala'i biye'- 
keh danidHhh' ; ado dineh 
ba'at'e' a'dadi'ni danidhnh', 
ni nanil do nalci'i dani'hn' 
dah. 

12 Ako anabizdo'nid, Do- 
dah, ke'yah do banh holon'- 
igo danoi'ihh biniyeh noh- 
kai. 

13 Ado anadado'nid, Ni na' 
nil nakits'adah alk'is dani- 
lihh', Ke'nandi dineh t'ata*- 
iigi biye'keh ; ado jo'akon, 
ts'ide nihikedehigi ei di'jihh 
nihizee yil sikeh', ado la' 
t'eyah at' din. 

14 Ako Jo'zef abizdi'nid, 
T'a a'nihidesnin'igi, ei t'aani, 
nalci'i dano'lihh: 

15 Di giat'e'go beh beho'- 
zin do: Fero hinan'igi at'e'- 
go, t'aani kodo do niki'doh- 

86 



kah dah, niHitsi'li kwe'e ni- 
yago in'dah. 

16 La' akon na'hidol ah, ni- 
hitsi'li bit ni'doht'as ako ni- 
hi awal'ya so'je' dole!, ako 
nihizad beh beho'zin do, 
t'aani'ni nihiyi' holoh beh 
be'hodoziht: doda'go ei Fero 
hinan'igi at'e'go t'aani nalci'i 
dano'lihh'. 

17 Ako t'aadzil'tso ta da- 
hwiskah'jih' yah aho'nil. 

18 H Ado ta yiskah'go Jo'- 
zef ahodi'nid, Ko'dadohnit 
ako dahinohna do ; God bi- 
k'eh honis'ihh', ei'bahh: 

19 Nihi dineh t'aani'igi da- 
no'iih'go, bi'ni nihik'iso la' 
awalya so'je hit'eh go'ne' 
dahastl'ohgo sitih' do : nihi 
t'e'yah nadah niki'dahidohet' 
niha'daalcini dicin dan*lin'- 
igi bah: 

20 Ado nihitsi'H akedehigi 
aden bil sadohkah; ako da- 
nihizadigi t'aani'go sit be'- 
hodoziht, ako in'dah do di'- 
nohnel dah, ako ako'dadzi- 
dzah. 

21 Ako a'dahizdo nid, T'aa- 
ni nihitsi'li bic'ih' bahhigi 
a'dedza, t'ai'yisi bilhoye'go 
tihonih'go deiltsahh, I'dah 
na'nihokahh nidih do dai- 
silts'ah dah hit'eh ; ei'di 
bahh di nihic'ih' nahwi'nah. 

22 Ado Ruben hananadzlgo 
ako adi'nid. Da' t'as do nihi- 
c'ih' hasdzigo a'nihidesnl 
dah, Aski t'ado bic'ih' bahhi- 



42: 23 



flODE'ZIZ 



42: 36 



gi a'daht'i'ni; ako nidih do 
dasidohts'a dah? ei'di banh 
jo'akon, bi dil'igi binina ban- 
higi a'nihidilyah. 

23 Ako Jo'zef hodits'a go do 
hot bedaho'zin dah; adits Vi 
la' hata yalli go ei'bahh. 

24 Ako bits'anjih* fiijiyago 
ji'cah ado banadzidzah, ako 
bic'ih' hanadzodzlgo Si'mian 
bitahden c'iznilozgo t'a da- 
binai bedziztFohh. 

25 A'kohgo Jo'zef adi'nid, 
Bidaazis nadan bl hadadol- 
bin, ado dineh t'a daal'an 
beh daazis bi beso bi ni'da- 
hidohnir ado bist'e yikin na'- 
kahdo'igi ba' adidolil: ako 
ako'daji'lah. 

26 Tf Ako bi leli nadan yil 
yik'i ni'daaztl'ongo dahn'di- 
kai. 

27 Ado nidakai'igi-ba'-kingi 
ia' hwe azis dazdiah, ha teli 
bajijahgo, nit'en ha beso 
dziltsanh, jo'akon, hwe azis 
biyi' sinil lanh'. 

28 Ako hak'iso abizdi'nid, 
Si beso sa nani'lanh, ado 
jo'akon, se azis biyi' sinil: 
ako bik'e bildahoye'go bitah 
dahoditlit'go a'dahidonid, 
Di'san' ha at'e'go God nihic'- 
in' a'dzah? 

29 Ako Ke'nan ke'yahgi 
dahaze e banjikai'go ahodol- 
ind'igi beh bil dahojol'ne go 
adajinih, 

30 Dineh ke'yah bi nant'a'i 
le'i do bil hozon'go nihic'in* 



hahasdzl ado nalci'i dano- 
hnh, nihidi'nid. 

31 Ako a'dabidi nid, Dineh 
yaat'e'hi danidlinh; do nal- 
ci'i danidlin' dah; 

32 Ak'iso nakits'adah nil- 
t'eh, t'ala i nihize e ; }a' ei 
at'din, ako ts'ide akedenigi 
ei dijifih Ke'nan ke'yahdi 
bize'e yil sikeh'. 

33 Ako ei dineh ke'yah bi 
nantVi anihidi'nid, Di beh 
dineh ya'at'e'hi danolin'go 
beh sil beho'zin do; bi'ni ni- 
hik'iso la sa'alk'eh sida do, 
ado nihada'alcini dicin dan- 
lin'igi bic'in' nadan niki'- 
dahidohel'go niki'dohkah: 

34 Ako nihitsi'li akedenigi 
aden bil sadohkah; ako do 
nalci'i dano'lin'go sil beho'- 
zin do, ako dineh yaat'e'hi 
dano'linh': ako'dzago nihik'- 
is niha ni'destel ado ke'yah 
biyi' ni'da'iyolnih' dolel. 

35 T[ Ado ako'dzago hwe 
daazis da'dzizgat'go jo'akon, 
dineh t'alaiz nitin'igo daha- 
beso bik'i'dadesdiz'go hwe 
daazis biyi' nastsoz lanh' : 
ado hoh dahaze'e bil beso 
nastsoz dadziltsango ni'da- 
dzisdzid. 

36 Ado dahaze'e Je'kab 
a'dahodi'nid, Sih sa'alcini si- 
ga'dahiso nil ; Jo'zef ei at'- 
din, in'dah Si'mian aldo' at'- 
din, ako k'adt Ben'jamin bil 
dahnadidohkah : di'di t'aal- 
tso sik'ijin' at'eh. 

87 



42: 37 HODE'ZIZ 

37 Ado Ru'ben ei bizee 
yic'in' hadzlgo azdi'nid, Do 
bil nanist'azgo siye* naki'igi 
di'ganh si'lak'e nillehgo ako 
bil nandest'as. 

38 Ako adi'nid, Siye' do 
ako'ya bil dohkah dah: bi'- 
nai daztsanh, ako t'asa'hi 
nagah ei'banh: akon bil di- 
sohkai'go dada yidzago a'- 
kohgo sitsi ligai'go ado yi- 
nih sisliin'go teh' dasidolteh 

WOLTA'I 43. 

1 Ako ke'yahgi t'ai'yisi ho- 
dicin'. 

2 Ado ako'dzago Fjiptden 
nadan nidadzizyinh yeni* 
t'aaltso dajiyan'go dahazee 
anahodonid, Nadohkahgo 
c'iyan ninadaholnih'. 

3 Ako Judah hac'in' hadzl- 
go anih, Dineh'igi t'ai'yisi 
bidzil'go niRic'in' hadzigo 
a'niliidi'nid, Sinin do nada- 
di'nol'inl dah, nihitsi'K bit 
nohkai'go t'eyah. 

4 Nihitsi'li nihitah dinilV- 
go t'eyah ako'ya dikah in'- 
dah c'iyan na'ndahidiFni: 

5 Ako ei do dinil'a'go do 
akoh dikah dah : dineh'igi 
anihidi'nid, Sinih do nada- 
di'noi'iht dah, nihitsi'h bil 
nohkai'go t'eyah. 

6 Ako Iz'rel adi'nid, Ha'- 
at'e'gosah' do sadajinoh- 
ba'go sa nisohkai'go dineh'- 
igi, nihitsi'li holoh dabido- 
nid? 



43: 12 



7 Ako adahodi'nid, Nihi 
in'dah nihik'ei yi' nanihi- 
del'kitgo anih, Da' nihize eis 
tah hinah? da nihitsi'liis 
holoh? ako t'a a'nihilnin'igo 
bik'ehgo bil dahwil'ne*. Ni- 
hitsi'li bil nanohkah nihidi- 
donil'go, Da' eis t'aani nihil 
be'dahozin hit'eh? 

8 Ako Judah ei bize e Iz'- 
rel ayidi'nid, Aski bil sidil'ah 
ako dahdidikah; ako dahi- 
ni na do, in'dah do di'ni nel 
dah, nihi in'dah nih, in'dah 
nihada'alcini adalts'isigi al- 
do'. . 

9 Sih nah' baahasyah do ; 
ako bi nasididil'kil : do bij 
na nanist'azgo, in'dah do ni- 
c'ih' bil niniazgo a'kohgo 
hoi ago sik'ihat'ah dole!. 

10 Do hi'daahodilzid'go 
t'aani k'adt naki'di na'nikai 
dolel hit'eh. 

11 Ako haze'e I'zrel a'da- 
hodi'nid, T'aani akot'e t'eya'- 
go ako'dahnih ; ke'yah biyi' 
ya'at'e hidant'ihh'igi binest'- 
ah' nihiyel bil da'doheh', ado 
ei dineh'igi t'ani'k'eh ba' da- 
dolel, e'oh-bi-jeh alc'ihdigo, 
in'dah tsesnah'-bi-tl'iz do* 
alc'ihdigo, in'dah jeh-likan- 
halcin'igi, in'dah jeh-do-bic'- 
in'-adildzit'igi, in'dah nesc'i 
al'ah adat'e'h: 

12 Ado beso naki'di akona'- 
nelt'ego dayi'nohjah ; in'dah 
beso nihi daazis biyi* sinil'go 
na'nohkai yeni' aldo' hida- 



43: 18 



HODE'ZIZ 



43: 26 



dohjah ; do t'a akoneh'go 
a'daht'in' dah sa'sin. 

13 Nitiitsi'li aldo' bit doh- 
kah, ast'e-a'dadolne'go di- 
neh'igi bic'in' nadohkah: 

14 Ako God-T'aaltso-Yinel- 
a'ni dineh'igi niliajobago 
idolil, ako niRik'iso la'igi in'- 
dah Ben'jamin nilia ne'do'- 
nih Ako sih saalcini yo*- 
ahisnil'go ei yo'ahisnil. 

15 Ako dineh ei yadeidi- 
yonirigi dahdeidljd, ado be- 
so naki'di akona'danelt'e'go 
dahdazdija. Ben'jamin at- 
do*: ako dasdikai'go Tjipt 
go'ya ji'kaigo Jo'zef bicin' 
nadadzidzin*. 

16 TI Ako Ben'jamin atah 
yiyiltsan'go Jo'zef bi kin ya- 
ahalyani ayidi'nid, Di dineh 
si kin go'ne' yah anies, ado 
ha'at'i'hi-dah silhe'go ast'e- 
ndieh, halah, di dineh ei ai- 
ni'ian'go sil da'doyihi, ei'- 
bahh. 

17 Ado dineh ei Jo'zef t'a 
ahalnin'igi a'dzidzah, ako di- 
neh ei Jo'zef bi kin go'ne' 
dineh yah ayi'ez. 

18 Ako dineh ei hi'dadzis- 
dzid, Jo'zef bi kin go'ne* yah 
ahodot'ezgo ei'bahh ; ako 
adadi'nid, Atse'dan beso nihe' 
azis dabiyi' naznil yeni' bini- 
na lanh' ko'ne' yah anihi'ez ; 
nihi k'ldidoalgo biniyeh, ako 
nihil hi'dadodil'go bi nanil 
a'nihidolilgo, in'dah nihi teh 
aldo'. 



19 Ako Jo'zef bi kin ya- 
aha^yan'igi yic'ih' nikai'go, 
c'eatingi yic'ih' ya'dalti' hi- 
t'eh. 

20 Ako adazdi'nid, Soh, ni- 
hi nant'a'i, nihi atse'dan c'i- 
yah fii'dahidil'm biniyeh ni- 
kai hit'eh. 

21 Ado ako'dzago hi'dakai'- 
igi-ba'-kingi nikai'go, I'dah 
nihe daazis ah a'delyago jo'- 
akoh, dineh t'aadziltso t'a 
alah dabibeso bi daazis bi 
naznil lanh', nihi beso t'aat'e, 
ako ei nandanija. 

22 Ado c'iyah hi'dahidil'ni 
biniyeh beso la' nadanija : 
ako hai' sin nihi beso nihe 
daazis yih dayiznil ei do ni- 
hil bedaho'zin dah. 

23 Ako adi'nid, Nihil daho- 
zohgo, t'ado hidaldzi'ti: nihi 
God in'dah nihize'e bi God 
ei beso nihits'ah nenil'in'go 
nihe daazis yih yiyi'nil : sih 
nihi beso nasjah hit'eh. Ako 
hac'in' Simian c'einiltV. 

24 Ako dineh'igi ei dineh 
Jo'zef bi kin go'ne' yah ayi'- 
ezgo toh yadezkah, ako hake 
tadadzizgiz ; ado dabi teli 
ya'nja. 

25 Ako alni'niahgo Jo'zef 
nadzago t'a ni'k'eh badahiz- 
donil'igi ast'e-dajilah: a'kwi 
dazdoyihl'go dazdizts'ahgo 
ei'bahh. 

26 If Ado Jo'zef nadzago 
t'a ni'k'eh badahizdonil'igi 
kin go'ne' bil yah adajizja, 

89 



43: 27 



HODE'ZIZ 



44: 6 



ado nf jin' bicin' ya a'dadzi- 
dzah. 

27 Ako, Hasan' danoht'eh 
jini'go nidaizdel'kit ado az- 
di'nid, Da' niliize'eis ya at'eh, 
hastin badahotne' yeni', da'- 
t'ahis tiinah? 

28 Ako anadabizdo nid, Ni- 
Rize'e ni nal'a'i t'a ya at'eh'- 
go hinah. Ako bic'in' ya 
anadadzidzah. 

29 Ado bitadzizgaFgo ha- 
tsi'li Ben'jamin dziltsanh', 
hama biyaz, ado azdi'nid, Da' 
di'is niliitsi'li akedenigi ei 
badaholne' yeni'? Ado azdi'- 
nid, God najoba' le' siye'. 

30 Ako Jo'zef tsinl dzizlin'; 
hatsi'li t'ai'yisi bi'dindzizlin'- 
go ei'banh : ha i dah descah 
dzini'zingo jinteh go'ne' yah 
ajiyah ako akwe'e ji'cah. ' 

31 Ako hanih tadzizgiz'go 
adeh c'edzidzah, ado a'di 
na'hodzisdo'go, C'iyan ni'da- 
hohkah, jidi'nid. 

32 Ako t'asah'di handaaz- 
kanh', hoh aldo' t'asah'di, 
rjipt dine'e bil dajiya'ni al- 
do' t'asah'di: I'jipt dine'e ei 
Hibru dine'e do yil daayah 
dah ei' binina ; halah, ei'di 
I'jipt dine'e do bit ya'adason 
dah. 

33 Ako hadahgi dahdi'nes- 
bingo atse yizcin'igi ho'diz- 
cin'igi bik'ehgo, ako ts'ide 
akedenigi aldo' ho'dizcin'igi 
bik'ehgo : ako dineh t'o al'- 
c'in' bit adahayu'i. 

90 



34 Ako c'iyan 



hats'anden 
bic'in' adahazkanh' : ako 
Ben'jamin ei asdla'di la'igi- 
igi ana'nelt'e'go c'iyan bail'- 
tsod. Ako daodlah, ado hoi 
bil daho'zon hit'eh. 

WOLTA'I 44. 

1 Ado bi kin yaahalyani 
yic'in' hadzlgo adi'nid, Di- 
neh'igi bi daazis c'iyan bi 
hadadolbin, hideiyeh'igi nel- 
t'e'go, in'dah t'aaltso dabi 
beso bi daazis bi na'hidi'- 
nil'. 

2 Ado se beh-adla'ni, bes- 
ligai beh-adlan'igi ei akeden 
ni'lin'igi beh azis bih dial, 
in'dah bi beso aldo'. Ako 
Jo'zef bizad k'ehgo hac'in' 
hadzi yengi at'e'go a'dzi- 
dzah. 

3 Ako hos'ind'go t'a a'ko 
dineh'igi niki'dahodel'a' in'- 
dah dabi teli bil. 

4 Ako kin-haladen c'iji- 
kai'go, t'a aha'nigo jokahgo 
Jo'zef ha kin yaahalyani 
abizdi'nid, Nilah dineh'igi 
bike dinah, ako bini'sago 
a'bididi'nil, Ha'at'e'gosan' 
ya'at'eh'gi a'nihislago bah- 
higi a'dasol'ihh'? 

5 Da' di'is do bohonisni'hi 
yeh-adlan'igi at'e dah, ado 
dest'ih yeh bil beho'zinigi? 
ako ko'dadzaigi beh bahhigi 
a'dahdzah. 

6 Ako bizni'sago di'di sad 
t'aaltso yeh yic'ih' hadzi. 



44: 7 



HODE'ZIZ 



44: 21 



7 Ako adahodi'nid, Haat'- 
e'gosan* bidahonilni'hi di sad 
yeh hadzi? Ni nanil t'ai'- 
yisi do ako'doneh at'e' dah: 

8 Jo'akon, beso nihe azis bi 
fiidadi nirigi Ke'nan ke'yah- 
den ni'danija nit'efi : a'ko- 
san' haat'e'go bohwinilni'hi 
bagan biyfden bes-ligai, 
o'lah dah dadfnit'inl? 

9 T'a-hai'-dah ni nal'a'i nei- 
ahigi bi'nidi bidiyolyel', ado 
nilii aMo' bidahonilni'hi bi 
nanil dadidlel. 

10 Ako adi'nid, K'adt nihi- 
zadigi t'a akot'e' do, ei nei- 
ahigi si nalte' do, ako nihi 
t'eyah do nihik'ihat'ah dah 
dolel. 

11 T'a ako tsinlgo t'aadzil- 
tso ho daazis ha'dadeiyiz- 
yihh' ni'jih' ado t'aadziltso 
ho daazis da'dazdez ah. 

12 Ako hazneztahgo atse 
nagahigi behodeziz in'dah 
akedehigi beniholziz : ako 
beh-adlani yeni' Ben'jamin 
beh azis bi saah lahh'. 

13 A'kohgo daha e hi'da- 
dzi'zonz, ado t'aadziltso daha 
teli biyel bahh a'ndajidlago, 
kin-halahago na't'ah hiji'- 
kai. 

14 TI Ado Judah hak'iso bil, 
Jo'zef bagan'di nijikai ; ako 
t'ah t'a akwe'e naga lanh' : 
ado bic'ih' ni'jih' ya a'dadzi- 

. dzah. 

15 Ako Jo'zef ei adahodi'- 
nid, Di'san' dadot'ihd'? Da'- 



dos nihil bedaho'zin dah di- 
neh sih giat'eh'igi dest'ih bil 

I beho'zingo? 

I 16 Ako Judah adi'nid, Ha*- 
at'i'sah* bohonisni'hi dabidi- 
di'nil'? Haat'i'san' beh ha- 
dadidzih? Haat'e'gosah' do 
nihik'ididoal dah ? God ni 
na nil bahhigi a'dadzaigi bil 
be'hozihd lahh'. Jo'akon, ni- 
hi bohonisni'hi bi na nil da- 
sidlih, nihi in'dah hoh aldo', 
ei beh-adla'ni bits'ah hana- 
t'an'igi. 

17 Ako adi'nid, T'ai'yisi do 
osne at'e' dah : ako dineh 
beh-adla'ni bits'ah hanat'- 
an'igi ei si nalte' ji'lih' do ; 
ako nihi t'eyah nihize'e bic'- 
ih' nihil dahozoh'go hi'doh- 
kah. 

18 Tf A'kohgo Judah hwi'- 
gahgi niniyS-go adi'nid, Bo- 
honisni'hi na'noskahh, bi'ni 
ni nalte* t'alah'ago nic'ih* 
hadzih, ado t'ado ni nalte', 
bic'ih' na'hacih'i : Fero t'a 
bil ahinilt'e ei'bahh. 

19 Bohonisni'hi bi nanil 
nabizdil'kitgo ajinih. Da' ni- 
hize'eis holoh, da' nihitsi'liis 
holoh ? 

20 Ako Bohonisni'hi ada- 
bidi'nid,_Nihize'e holoh, has- 
tin hastih, in'dah sah aski 
alts'isi ye; ado bi'nai ei daz- 
tsahh, ako ei bimah bits'ah- 
deh t'a ei t'eyah yidzih, ako 
bize'e ayoabo'hih. 

21 Ako ni na'nil, bil sanoh- 

91 



44: 22 



HODE'ZIZ 



45: 3 



kah ako di'nes'inl', bidi'ni- 
nid: 

22 Ako bohonisni'hi a'dabi- 
di nid, Aski ei bize e yits'an- 
do do hajin-dah naga dah : 
bize e yits'an dahdiya'go bi- 
ze'e dadotsal. 

23 Ako ni na'nil bic'in* 
hainidzigo adinih, Do nihi- 
tsi'li bit na'nohkaigo, do si- 
nin nadadi'nol*inl dah. 

24 Ako ako'dzago niliize e 
ni nal'a i ba nikai'go, boho- 
nisnihi bizad beh bit. da- 
hwirne'. 

25 Ado nihize'e ana'niliido'- 
nid, Niliilah nadohkah, c'i- 
yan alc'indigo niRa ni'dahot- 
nih. 

26 Ako a'dadimd,Doako'ya 
dokah at'e' dah : nihitsi'li 
akeden ni'lin'igi bil dekai'go 
t'eyah : ako ei dineh'igi bi- 
nin do 'nadadi'niriht dah, ni- 
hitsi'li akedehigi bit nikai'- 
go in'dah. 

27 Ako ni nal'a'i nihize'e 
a'nihidi'nid, Nihit bedaho'- 
zin, se asdzah asikeh naki' 
sa' yizcihh. 

28 Ako ta' sits'an yo'iyah, 
ako adi'nid, T'aani nibi'dis- 
dlad lahh', ado t'ado nettsah 
dah: 

29 Ado didi aldo' bit dahna- 
dadohkai'go, ado dada yi- 
dzago, sitsi tigai'go yinit teh 
dasidottet. 

30 Ako di'bahh ni nal'a'i si- 
ze'e ba na'nesdzago, aski do 

92 



bit na'nikai'go ; t'a bih hi- 
nan'igi at'e'go, ayoayo' ni'go 
binina; 

31 Ako'donitgo aski do bit 
na'nikaigo dzittsahgo dado- 
tsat ; ako ni na nil ni nal'a'i 
nihize'e bitsi tigai'go yinit 
teh deidottet. 

32 Ni nalte' ei aski bize e 
ba' baahasyahh, ado abidi'- 
nid, Do bit na na'nist'azgo 
hol'ago size'e bits'ahdeh sik'- 
ehat'ah dolet. 

33 Ei'bahh k'adt na'nos- 
kahh, bi'ni ni nalte' aski bi 
tsask'ehgi kwi sida do, bo- 
honisni'hi bi nalteh nistih'- 
go; ado bi'ni aski bi'naikeh 
yit na'kah. 

34 Ha'at'e'gosan' aski t'a- 
ged size'e bic'ih' hidesdat ? 
Akot'e'dah size'e bahhbi'ni- 
go yidestset sa sin. 

WOLTAl 45. 

1 A'kohgo Jo'zef nazin'igi 
binat hidih do a'di-na'hoji- 
yol'doh a'dzidzago ye'go ha- 
dzodzlgo azdi'nid, T'aanottso 
c'inohjeh ako bi'gahgi nazin 
hit'ehigi ta'i hidih at'dingo 
Jo'zef bik'iso yic'ih' ade'ho- 
sihd. 

2 Ako hodits'a'go ji'cah : 
ako I'jipt dine e in'dah Fero 
ba'atcini dadizts'ah. 

3 Ako Jo'zef bik'iso ayidi'- 
nid, Sih, Jo'zef ast'ifih ; da' 
size'eis t'ah hinah ? Ako 
hak'iso do hac'ih' ha'dodzi 



45: 4 



HODE'ZIZ 



45: 17 



a'dadza dah; hak'e bildaho- 
ye'go ei'banh. 

4 Ako Jo'zef bik'iso ayidi'- 
nid, Na'nihoskafih, si'gahgi 
ni'nohkah. Ako hac'in' fiiji'- 
kai. Ado adi'nid, Sih, Jo'zef 
ast'inh, niHik'is ei rjiptjin' 
nidahisolni nit'efiigi. 

5 Ako k'adt t'ado banhdani- 
hi'ni'i in'dah t'ado a'c'ifi' do 
nihil dahozo'ni kwe e ni'da- 
sisiyolni'igi banh : niliitse'- 
dan God sinii'a daliinah'igi 
yisda'hidesnil biniyeh. 

6 Di naki na'hai hodicingo 
ke'yah bikagi, ado asdla' ni- 
nadoliah yidzih, ei biyi' do 
ni'dahojitdlad' dah do, in'- 
dah do dajiyiz dah dolel 

7 Ako God nihitse'dah si- 
nil'a*, nahasdzah bikagi ni- 
ha'alcini la'dah naldeh' do- 
letgo, yisda'-hil'teh ayoat'e'- 
hi beh yisda'-nihidesnil bi- 
niyeh, ako dahinohna dolel 

8 Ako do nihi kwe'e dasi- 
nol'a* dah, God at'ihh : ako 
Fero bizee nahalin'go, in'- 
dah bi dine e bi nant'a i nis- 
lihh, in'dah I'jiDt ke'yah t'a- 
at'e-hit'eh nat'lni nislih'go 
a'silah. 

9 Tsihlgo size'e bic'ih' hi- 
dohkahgo a'dabididohnil, Ni- 
ye* Jo'zef kodi'nid, God, Tjipt 
t'aat'e-hit'eh boholni'hi a'si- 
lah, adeh sadinal, t'ado na- 
ahodilzi'di: 

10 Ado Go'sen ke'yahgi ke'- 
hot'ih do, ado aha'ni si'gah- 



gi ke'hot'ih do, nih in'dah 
naalcini, in'dah naalcini 
ba'daalcini, in'dah ni dibe, 
in'dah ni begasi, in'dah ne 
holon'igi t'aaltso: 

11 Ako niha na astso'do, t'a 
hodicingo asdla' fiinadohah 
ei'bahh; ako nih in'dah na- 
alcini in'dah ne holon'igi t'a- 
altso do nihadahojoba'i da- 
dolel dah. 

12 Ado jo'akon, nihina beh 
dadoh'ih', in'dah sisti'li Ben'- 
jamin bina beh yoihh', sih 
size beh nihic'ifi' hahasdzih. 

13 Ako sizee I'jiptgi ayo- 
anist'eh'igi in'dah daoltsan'- 
igi t'aaltso beh bil dahodol'- 
nih; ado tsihlgo kwee size'e 
bil hi'dohkah. 

14 A'kohgo hatsi'li Ben'ja- 
min bize jizcitgo ji'cah ; 
Ben'jamin atdo* t'a akot'ego 
ji'cah. 

15 Indi'dah ha'naikeh t'a- 
altso bizaz-not'ahh, ado bize 
dajiz'citgo daji'cah : ado bi- 
k'ijin' hak'iso hac'in' ya'dalti* 
hit'eh. 

16 H Ado Fero bi kin go'ne* 
ba hane'igi deidizts'ah, Jo'- 
zef bik'iso ba yi'kai ha'ni'- 
go : ako Fero in'dah bindal- 
a'i bah bil daho'zoh. 

17 Ako Fero ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Nik'iso abididi'nil, 
Ko'dadohnil ; nihihh biyel 
bil bik'i hi'daohtl'oh, ado 
dahdokahgo Ke'nan ke'yah- 
go hi'dohkah, 

93 



45: 18 



HODE'ZIZ 



46: 3 



18 Ako nihizee in'dah ni- 
Radaalcini aden bil sa doh- 
nel : ado Tjiptgi ke'yah ya'- 
ahot'eh'igi nihadides'al, ado 
ke'yah biyf dalkan'igi in'- 
dah danesk'ahigi dahsan' 
dolel. 

19 K'adt a'niHidesnm'igi 
a'dahneh ; Fjipt ke'yahdo 
tsinabans dadotbans, nilia- 
alcini in'dah nilii daasdza'ni 
biniyeh, ado nihize'e bil 
aden dohnel'. 

20 Ado aldo' daht'in'igi 
t'ado haat'i' lafih' danohsf- 
ni : rjipt ke'yahgi ya'adat'- 
eh'igi t'aaltso danilii, ei'- 
banh. 

21 II Ako Iz'rel biye'keh 
ako'dadzidzah : ako Fero 
adi'nidigi at'e'go Jo'zef tsi- 
nabans hayiznil, ado hast'e' 
bikin ni'jokah doleligi ha 
a'yilah. 

22 Ado t'aadziltso t'a al'an 
beh hadazdit'eh'igi hataiznl; 
nidih Ben'jamin el tadi nez- 
na'din bes-ligai in'dah e as- 
dla'di beh hadit'e'go ye'- 
ninil. 

23 Ado bize'e di yic'in' a'yi- 
lah; Teh nezna Tjiptdo ya'- 
adat'eh'igi bit_ bik'i-ndaastl'- 
ongo, in'dah teh daba'adigi 
neznago, nadan in'dah bah, 
in'dah bist'e' yil bik'i-naas- 
tl'ohh, bize e aden yikln do- 
gal biniyeh. 

24 Ako hak'iso nikiz'nil'a'- 
go nike'ikai : ako bic'ih* ha- 

94 



dzodzlgo abizdi'nid, Na'kah- 
go t'ado sad al'c'in' hi'da- 
hoahi. 

25 Ado rjipt keVahdo ni- 
keji'kaigo, Ke'nan ke'yahdi 
haze'e banji'kai. 

26 Ado bil dahojolne'go 
adajinih, Jo'zef t'ah hina 
lanh', ako Tjipt ke'yah t'a- 
at'e-hit'eh bi nant'a'i ni'lihh. 
Ako do jodlah'go bik'e hoi 
hoye. 

27 Ako Jo'zef bizadigi beh 
abizdi'nid yehgi at'e'go yeh 
yil daholne': ado tsinabans 
ei hoi hi'dobahs biniyeh, Jo'- 
zef hac'ih* a'yila yeni' dzil- 
tsah'go, dabize'e Je'kab biyi* 
sizi'ni bil na'hojohd: 

28 Ako Iz'rel adi'nid, T'a 
ako'di, siye' Jo'zef t'ah hina 
lanh', t'ahdo dastsahdah bi- 
c'in' de'sal'go na'idestsel. 

WOLTAl 46. 

1 Ado Iz'rel beh holon'igi 
t'aaltso yil dahdinah, ado 
Birsi'bahgi nininah, ado bi- 
ze*e Ai'zik bi God yic'ih* 
naisnih. 

2 Ako tl'ego God hadzl Je'- 
kab yic'ih', bil'-yeh yic'in' 
hadzigo adi'nid, Je'kab, Je'- 
kab, ako azdi'nid, Kwe'e 
lanh' sih. 

3 Ako adi'nid, Sih, God 
ast'ihh, nize'e bi God: I'jipt- 
jih' yinel'igi t'ado bik'e nil 
hoye'i, akwe'e la* ayoat'e 
al'an dine'e a'ndeslil. 



46: 4 



HODE'ZIZ 



46: 21 



4 Fjiptgo nil desnel': ado 
aden ha'niliides'is : ado Jo'- 
zef ni'nik'egi dahdidolnih. 

5 Ado Je'kab Birsi'bahdo 
dasdinago, Iz'rel biye'keh 
dabize'e Je'kab, in'dah ba- 
da'alcini in'dah bi daas- 
dzanh tsinabans yil denil- 
bans, ei Fero hoi ni'dobans 
biniyeh hac'in' a'yilah yenf. 

6 Ado dabilin in'dah deit'- 
inigi, Ke'nan ke'yahdi hwe 
dahazlin'igi yil dahdinah, 
ado rjiptgi jininah, Je'kab 
in'dah baalcini t'aaltso bil: 

7 Biye'keh in'dah bitsi'keh 
in'dah bina'likeh, in'dah ba'- 
alci'ni t'aaltso I'jiptdi yil ni- 
nah. 

8 H Ado di'di Iz'rel ba alci'ni 
dabi'zi*, ei I'jiptgi nininan'i- 
gi, Je'kab in'dah biye'keh : 
Ru'ben ei atseh' Je'kab ba' 
yizcin'igi. 

9 Ado Ru'ben biye'keh ei 
Ha'nok, ado Pal'lu, ado Hez'- 
ran, in'dah Kar'mai. 

10 Ado Si'mian biye'keh ei 
Je'muel, ado Je'min, ado 0'- 
had, ado Je'kin, ado Zo'har, 
in'dah Sal ei Ke'nan dine'e 
asdza'ni biyaz. 

11 Ado Li'vai biye'keh ei 
Ger'san, ado Ko'hath, in'dah 
Mere'rai. 

12 Ado Judah biye'keh ei 
Er, ado O'nan, ado Si'lah, 
ado Fe'rez, in'dah Za'ra: hi- 
dih Er in'dah O'nan Ke'- 
nandi neznah, Ado Fe'rez 

TNavaho] 7 



biye'keh, ei Hez'ran in'dah 
Ha'mil. 

13 Ado Is'seker biye'keh ei 
To'lah, ado Pu'vah, ado Job, 
in'dah Sim'ron. 

14 Ado Ze'bulan biye'keh ei 
Si'red, ado I'lan, in'dah Jah'- 
lil. 

15 Di'di Li'ah bij^azkeh Pe- 
dan-E'ramdi Je'kab ya' ni- 
yiscin'igi, bitsi' Dai'nah bil: 

j di t'aaltso biye^keh, in'dah 
I bitsi'keh ta*din-ta jilt'eh. 

16 Ado Ged biye'keh ei Zi'- 
Ifian, ado Heg'gi, ado Su'ni, 
[ado Ez'ban, ado E'ri, ado 
: Ero'di, in'dah Ere'li. 

^17 Ado E'ser biye'keh ei 
I Im'nah, ado Is'vah, ado Is'vi, 
J ado Beri'ah, in'dah dabilah 
I Si'rah : ado Biri'ah biye'keh 
ei Hi'ber, in'dah Mal'kil. 
18 Di'di Zil'pah biyazkeh ei 
Le'ban, bitsi' Li'ah yeniltin'- 
igi, ako di'di hastahadah Je'- 
kab ya' ni yizcihh. 
I 19 Je'kab be asdzah Re'cel 
biyazkeh ei Jo'zef in'dah 
Ben'jamin. 

20 Ado I'jipt ke'yahdi Jo'zef 
ba yizci'ni Manas'seh in'dah 
I'frem, ei Asenath', Patifi'- 
rah, An'gi na'ilnin'hi bitsi' 
ba' yizcihh'. 

21 Ado Ben'jamin biye'keh 
ei Bil'hah, ado Be'cer, ado 
As'bel, ado Ge'rah, ado Ne'- 
aman, ado E'hi, ado Ros ado 
Mup'pim, ado Hup'pim, in'- 
dah Ard. 

95 



46: 22 



HODE'ZIZ 



47: 4 



22 Di'di Re'cel biyazkeh 
Je'kab ya' niyizcin'igi : t'a- 
attsogo dints'adah jilt'eh. 

23 Ado Dan biye* ei Hu'sim. 

24 Ado Naf'telai biye'keh 
ei Jah'zil, ado Guni, ado Ji'- 
zer, in'dah Siriem. 

25 Di'di Bil'hah biyazkeh, 
ei Le'ban, bitsi' Re'cel yenil- 
tin'igi, di'di Je'kab ya' niyiz- 
cinh; t'aaltsogo tsosts'it jil- 
t'eh. 

26 T'aaltso Je'kab ei I'jiptgi 
yil ninan'igi bits'ando da- 
hazlifi'igi, Je'kab dabizaad 
t'a bilgo, hastan'din do'ba'an 
hastanh; 

27 Ado Jo'zef biye'keh I'- 
jiptgi ba' niliezcin'igi ei na- 
kih' : ako Je'kab ba'alci'ni 
t'aaltso I'jiptgi ninan'igi ei 
tsosts'itdin. 

28 Tf Ako alanjin' Judah 
ajil'a' Jo'zef bic'in*, Go'sengo 
hodois' biniyeh; ado Go' sen 
ke'yahdi jininah. 

29 Ako Jo'zef ha tsin'-na- 
bans ast'e-ji'lago Go'sendi 
hazee Iz'rel bidas-dogal'go 
dasdiyah', ako bazniyago 
bize dziz'nigo jicago t'a ni'- 
zago hodi'na'. 

30 Ako Iz'rel ei Jo'zef ayi- 
dinid, K'adt si'ni dastsah, ha- 
lah, ninih nettsanh t'ah hini- 
na lahh'. 

31 Ako Jo'zef hak'iso in'dah 
haze'e ba'alci'ni t'aaltso abiz- 
di'nid, Fero bic'in' de'sal, ado 
bil hodes'nigo a'bididesnil', 

96 



Sik'iso in'dah size'e ba'alcl'ni 
t'aaltso Ke'nan ke'yahdi ke'- 
dahat'in nit'enigi saninah; 

32 Ado nidanilkadi dani- 
linh, dabilin' yaa'dahalyah'go 
yi'danesdin ; ado dabi dibe 
in'dah dabi begasi, in'dah 
deit'in'igi t'aaltso yil ninah. 

33 Ako ako'donil, Fero, 
Hak'go, nihididonil, ado Ha - 
at'i'san' nihinidanis? nihidi- 
donil'. 

34 Alci'ni danidlin'do ni 
nidalVi dabilin' hideinilkad, 
k'adt hidih, nihize'e aldo' t'a 
akot'e hit'eh, da'bididohnil' : 
ako Go'sen ke'yahdi ke'da- 
hoht'ih' dogo biniyeh ; joh, 
nidanilkadi t'aaltso I'jipt 
dine'e bil danicoh'i ei'banh. 

WOLTAl 47. 

1 Ako Jo'zef djasdiyago Fe- 
ro abizdi'nid, Size'e in'dah 
sik'iso, in'dah dabilin', in'dah 
deit'in'igi t'aaltso Ke'nan 
ke'yahdeh nininah; ado jo'- 
akon, Go'sen ke'yahgi nini- 
nah. 

2 Ado hak'iso bitahdo as- 
dla'go bil dasdikai'go Fero 
bic'in' bil nijikai. 

3 Ako Fero ei hak'iso ade- 
yidi'nid, Haat'i'sah' nihi ni- 
danis? ako Fero a'dabizdi'- 
nid, ni hidara'i nidanilkadi 
dani'hnh', nihi in'dah dani- 
hize'e aldo'. 

4 Ado Fero adabizdi'nid, 
Ke'yah biyi' t'o-atsed ke'- 



47: 5 



HODE'ZIZ 



47: 18 



hwit'in' dogo biniyeh nini'- 
nah; Ke'nan keyahgi t'ai'- 
yisi hodicin'go c'il at'din ni- 
hilin' bah : ako di'banh ni'- 
danikanh, bi'ni ni nidalVi 
Go'sen ke'yah bi ke'dahat'in' 
dolel. 

5 Ako Fero hadzigo anih 
Jo'zef yic'in', Nizee in'dah 
nik'iso naninah: 

6 Job, rjipt ke'yahigi beh- 
niholnih', bi'nigi ke'yah aga- 
go biyis'igi biyf nize e in'dah 
nik'iso ke'dahat'in' do; bini- 
di Go'sen ke'yah biyi' ke'da- 
hat'ihh : ado bitahgi dineh 
la' dahwiyan'igi behoni'sin- 
dah, ei sihh' binant'a'i sa 
adidi'Hl 

7 Ako Jo'zef, ei bize e Je'- 
kab, Fero yic'in' yah iaz : 
ado Je'kab sodolzin Fero 
yik'ih. 

8 Ako Fero ei Je'kab ayidi- 
nid, Dokwi'sah' ni na'hai? 

9 Ako Je'kab hadzigo Fero I 
ayidinid, Sinilkahdeh t'a nas- 
ne'go nezna'din do'ba ah ta'- 
din si na'hai : sinilkan'igi 
t'adokwi in'dah sic'ih' na- 
hwi na hit'en, dasize e hida- 
ne'go denilkah hit'ehigi do 
ako'danelt'e' dah. 

10 Ado Je'kab sodolzin Fe- 
ro yik'ih, ado Fero yits'ah- 
deh c'inadzah'. 

11 Ako Jo'zef haze e in'dah 
hak'iso Tjipt ke'yahgi, ke'- 
yah badazdez'ahh', ke'yah 
aga'go biyis'igi, ke'yah Ra- 



mi'siz holyeh'idi, Fero adi'- 
nidigi at'e'go. 

12 Ako Jo'zef haze e in'dah 
hak'iso, in'dah haze e baal- 
ci'ni t'aaltso, baalci'ni a'da- 
nelt'e' igi bik'ehgo c'iyan beh 
baahojilyah hit'efi. 

13 Tf Ado ke'yah t'aat'e-hi- 
t'eh biyi' c'iyan a'dasdihd ; 
t'ai'yisi hodicin'go ei'bahh, 
ako I'jipt ke'yahgi, in'dah 
Ke'nan ke'yahgi bik'e t'ai'yi- 
si bildahoye. 

14 Ako Jo'zef ei I'jipt ke'- 
yahgi, in'dah Ke'nan ke'yah- 
gi beso t'aat'e a'la a'yilah, 
nadah beh hidadzisni' yeni*, 
ako Fero bi kin go'ne* Jo'zef 
beso yah' ajizja. 

15 Ako I'jipt ke'yahgi, in'- 
dah Ke'nan ke'yahgi beso 
a'dasdihdgo, I'jipt dine e Jo'- 
zef yahaskai'go a'dabizdi'- 
nid, C'iyan nihitaninih': ha'- 
at'i'sah' biniyeh t'a ninal di'- 
ni nel? Halah, nihi beso a'- 
dasdihd ei' beh at'eh. 

16 Ako Jo'zef adinid, Nihi 
beso a'dasdihdgo nihilih' sa- 
dahohnil', ado nihilih' bide- 
nah' niha' diyestsol'. 

17 Ako Jo'zef dahalih' ba- 
dadzizniF: ako Jo'zef lih in'- 
dah dibe, in'dah begasi, in'- 
dah teli bidenah' c'iyan ha - 
daistsod: ako ei bigai' daha- 
lih' yeni' al'tso bidenah' ha'- 
daistsod. 

18 Ako ei ninana'haigo, ba- 
nadziskai'go a'dabizdi'nid, 

97 



47: 19 



HODE'ZIZ 



47: 30 



Bi'dahonilni'hi do bits'an ni- 
danilm' dah do, nihi beso 
t'aaltso ni'dahalni'; bi'daho- 
nilni'hi nihihfi' t'aaltso bih 
si'Hn'; bidahonilni'hi yoih'go 
t'ado yidzi'hi dah, danihits'is 
in'dah nihi ke'yah t'eyah. 

19 Haat'i'sah* biniyeh t'a 
ninal nihi in'dah nihi keyah 
a'dadidihl : c'iyan bidenah 
nihi in'dah nihi ke'dayah 
Fero bi nanil dadidleh ado 
k'elyeh' nihitaninih, dahini'- 
na dolelgo, ako do dadi'ni'- 
nei dah, ako do ke'yah bika 
do-nagahi-dah dolel. 

20 H Ako Jo'zef ei I'jiptgi 
ke'yah t'aat'e Fero ya' na- 
yisnl; I'jipt dine'e bi da'da*- 
ak'eh bandahazni, hodicin'- 
igi bik'ehdesdlih ei'bahh : 
ako'dzago ke'yah Fero bih 
sihh'. 

21 Ako dineh I'jipt biyi' 
da nilts'andeh kin-hadas ahi- 
gi biyi' ke'dahat'ihgo a'jilah. 

22 Na'dailnih'hi bi ke'da- 
yah t'eyah t'ado hidzisni 
dah ; na'dailnih'hi ei Fero 
t'asah'di c'iyan ba' nini'nil- 
go ; ako Fero beninihgi ei 
deiyah' hit'eh ; ei'bahh ha 
ke'dayah t'ado handahaznl 
dah, 

23 A'kohgo Jo'zef ei dineh 
ayidi'nid, Jo'akon, di'jihh ni- 
hi ke'yah bil Fero bah na'- 
nihiyel'nl : ako kwe e k'el- 
yeh nihah, ako ke'yahgi k'i- 
dadidohlel. 

98 



24 Ako agiz ba'holzizgo 
ko'dadohnil, la' Fero ba'da- 
hidohjih, ako din'di akona- 
nelt'e'go ei danihi' do, nihi 
da'daak'ehgi k'idadidohlel 
biniyeh, ado nihi in'dah ni- 
hik'ei, in'dah nihada atcini bi 
c'iyan' dole!. 

25 Ako adadi'nid, Yisda'ni- 
hi'ninil: Bi'nidi Bohonisni'hi 
nihadajoba go, Fero bi na nil 
dadidlel 

26 Ako I'jipt ke'yahgi t'aa- 
t'e-hit'eh Jo'zef di behaz'ah'- 
go a'yilah, di'jihgo hidih, ei 
Fero la bi dogo; na'dailnih'- 
hi bi da'daak'ehgi t'eyah 
dodah, ei do Fero bih silih' 
dah. 

27 TI Ako Iz'rel ei Go'sen 
ke'yah biyi' ke'dahat'ih hit'- 
eh ; akwe e deiit'inigi da- 
hazlih, ado lah'i dzizlih, ado 
ayoat'ego k'eahzde'ziz. 

28 Ako Je'kab ei I'jipt ke'- 
yahgi kehat'ihgo tsosts'its'- 
adah na'hai: ado Je'kab bi- 
nilkahdeh nezna'din do'ba'- 
ah diz'din do'ba'ah tsosts'it 
bi na'hai. ^ 

29 Ako Iz'rel dadotsatjih* 
k'adeh ba'holzisgo, haye' Jo'- 
zef Hak'go, bizdi'nidgo abi- 
jinih, Nil nislih'go na'nos- 
kahh si tsosk'it biya adii- 
nih', ado joba'i in'dah ya'- 
at'e'go sandi'nal ; na'nos- 
kahh do I'jiptgi leh sidillel 
dah. 

30 Dasita yeni' bitahgi si- 



47: 31 



HODE'ZIZ 



48: IS 



tin' do ni'sin, ako Fjiptdo c'i- 
sidiltel, ado leyi-sije'igi leh 
sidil'tei. Ako azdi'nid, T'a 
adi'ninidigi a'desnil. 
31 Ako azdi'nid, God binal 
sic'in' handzih: ako GodjDi- 
nal bic'ifi' hadzodzl, ako Iz'- 
rel ha tsask'eh bikagi ya 
a'dzidzah. 

WOLTAl 48. 

1 Ako akodza do'bik'ijin' 
la Jo'zef yil holne', Jo'akon, 
nizee datsah: ako haye' Ma- 
nas'seh in'dah Tfrem das- 
diez. 

2 Ako la' Je'kab yil holne*- 
go adi'nid, Jo'akon, niye^* Jo'- 
zef nic'in' yigai': ako Iz'rel 
dzil'dzil izdilya'go tsask'eh 
bika dasnesdah. 

3 Ako Je'kab ei Jo'zef ayi- 
di'nid, God-T'aaltso-Yinera'- 
ni Luz'di, Ke'nan ke'yah bi- 
yi' sa niyago sik'i sodolzin, 

4 Ado asidi'nid, Jo'akon, 
k'eahyil'zisgo a'ndeslil, ado 
na*alcini nas dahilcih'igi 
t'oahayuigo adeslil, ado nits'- 
ando dineh t'oahayui k'ean- 
dayilzis'go adeslil ; ado di 
ke'yah naalcini nas dahil- 
cih'igi badides'al hoi ago da- 
bi dolelgo. 

5 Ako niye' t'aala', I'frem 
in'dah Manas'seh, ei I'jipt 
ke'yahgi na' yizcin'igi, t'ahdo 
I'jiptgi nani'sah dah yehdah, 
ei sih; Ru'ben in'dah Si'mian 
sih'igi giat'e'go sih dolel. 



6 Ado naalcini na nadocil'- 
igi ei t'a ni do, ado bik'iso 
bik'ehgo ke'dahat'ifi'gi dajo- 
zi' dolel. 

7 Ako t'a sih Pe'dandeh 
niya yehdah, Re'cel saalk'- 
eh daztsahh, Ke'nan ke'yah- 
gi yinel'go, I' f rath t'aayidi 
hadzih'go i'dah: ado I'frath 
t'ah bic'ih' yi nelgo leh hol- 
tihh', akwe e Beth'lihem hol- 
yeh. 

8 Tf Ako Iz'rel ei Jo'zef bi- 
ye'keh dziltsah'go azdi'nid, 
Di'sah* hai' at'ihh? 

9 Ado Jo'zef haze e abizdi'- 
nid, Siye'keh at'ihh, kwe'e 
God seninil'igi. Ako azdi'- 
nid, Na'noskahh, bil sanikah 

j ako bik'i spdideszihl. 
[ 10 Ako Iz'rel hastihgo bi- 
I nina bina do yeh oih' dah 
1 silih'. Ako bi'gahgi nizniez- 
Igo yi'za-not'ahh, ado a'di- 
holtsod. ^ 
11 Ado Iz'rel ei Jo'zef ayi- 
di'nid. Do ninih nedestsel' 
dah ni'sin hit'eh, ako hidih 
God na alcini aldo' seini'ez. 
I 12 Ako Jo'zef bigodt' yita'- 
Igi sizihgo nahjih' ko'jilah, 
! ado hanih beh ni'jih' ya 
i a'dzidzah. 

j 13 Ako Jo'zef t'aa'la' das- 
diez, I'frem nisnajih' beh 
! Je'kab nistFajih* bic'ih' niz- 
^niltih'go, ado Manas'seh nis- 
itFajih* beh Je'kab nisnajih' 
bic'ih' nizniltih'go, ako bic'- 
ih' nizniez. 

99 



48: 14 



HODE'ZIZ 



49: 4 



14 Ado Iz'rel nisnajin' beh 
k'izdesni'go Tfrem bitsi bi- 
ka dasdesni, ei akedefi yis- 
ci'ni jilinh, ado nistrajin* 
beh Manas' sell bitsi bika 
dasdesni, ako hoi beho'zingo 
dasdesni; Manas'seh ei atse 
yizcin'igi at'e ei'bafih. 

15 Ako Jo'zef bik'i sozdol- 
zingo azdi'nid, God, ei size'e 
E'braham, in'dah Ai'zik yi'- 
gahgi naas fiit'efiigi, ei God- 
igi sinilkafidefi di'jinjih' Sa- 
na' altso' fiit'en, 

16 Diyin-nal'a'i ei banhi- 
giat'eh'igi yits'andefi yisda'- 
siltin'igi, asikeh yik'i sodi- 
dolzifil'; si'zi' ado size'e 
£]'braham in'dah Ai'zik da- 
bi'zi' beh dajozi' do; ado na- 
hasdzan bikagi t'ai'yisi t'oa- 
hayuigo k'eandi'not'inl 

if Ako Jo'zef haze'e ei 
I'frem yitsi yika dahdesnl 
dziltsan'go, do hot ani' dah- 
go, hazee dah-bizdidilni'go, 
I'frem bitsi bits'ahdo, Ma- 
nas'seh bitsi bikagi dahbiz- 
didolnih biniyeh. 

18 Ako Jo'zef haze e abiz- 
di'nid. Do akot'e dah size'e: 
di atse yizcin'igi at'eh ei'- 
bahh ; ni'la* nisnajih' beh 
bitsi i3ika dahdilnih'. 

19 Ado haze e do ini'zingo 
adi'nid, Sih sil beho'zin siye',. 
sih sil beho'zin : ei atdo Ib^ 
dine'e doiel, ei atdo' ayoat'e 
dolel: ako hidih t'aani bitsi'- 
H bilahgo ayoat'e' dolel ado 

100 



ba'alcini nas dahilcih'igi 
t'oahayui al'an dadine^e da- 
dolel. 

20 Ado ei bijinh yik'i sodol- 
zingo adi'nid, Iz'rel, ni'zi* yil 
a'k'i soda'didolzihlgo adani' 
do, God, ei I'frem in'dah Ma- 
nas'seh giat'e'go a'nihidolil : 
ado I'frem ei Manas'seh yi- 
lahgo at'e' go a'yilah. 

21 Ako Iz'rel ei Jo'zef ayi- 
di'nid, Jo'akon, dadestsal : 
ako hidih God nil naas do, 
ado danize e bi ke'yah yen- 
go na'nihidois. 

22 Indidah ke'yah la nik*- 
iso bilahgo nadiniahh', ei'di 
A'mor dirie'e si diltlis in'dah 
se iltin' beh biga'dinest'ahh. 

WOLTAl 49. 
1 Ako Je'kab haye'keh, 
Hak'go, bizdi'nidgo abijinih, 
Ahah' ohneh, ako nas yol- 
kal'go nihic'ih' a'dahodonil'- 
igi beh nihil hodesnih. 

2 Ahah' ohneh'go, dai'sol- 

ts'an, Je'kab biye'keh ; 
dano'lin'jgi; 
Nihize'e Iz'rel dai'solts'- 
ah. 

3 Ru'ben, ni atseh' sa yiz- 

cin'igi ni'lihh, sidzi'li, 
in'dah sidzi'li beh ho- 
de'zizigi ni'lihh; 

Alahgo ayoat'eh'igi in'dah 

_ alahgo adzi'li. 

4 Toh yo anolgazi nahoni'lin 

binina do alahgo ant'e' 
dah dolel; 



49: 5 



HODE'ZIZ 



49: 15 



Nize'e bi tsask'ehjin* ini- 

yah', ei'banh; 
I'dan banhigi in'dza : si 

bika-dahantehi bikajin' 

iniyah'. 

5 Si'mian in'dah Li'vai' ei 

alk'is nidlinh; 
Bi diltlis ei bedadi'lah'igi 
bi deni' a'dat'eh. 

6 Si sizin ni'li'ni, bi nahat'- 

ah in'dah a'la-naadleh'- 

igi t'ado bitah ninahi, 
Se ayoat'ei' t'ado bil nili'- 

ni: 
Baho'cindgo dineh le'i yi- 

yisRin', ei'banh, 
Ado a'k'ehal'in'go begasi 

bi tsa'ts'it k'i'nigiz. 

7 Bahacifilgi ei banhigi a'- 

bididolnil, t'ai'yisi has- 

ke'go, ei'banh; 
Ado t'ai'yisi do joba'go 

baha'cih' hit'en: 
Je'kab dine'e bitahgi at- 

tsX-desnit, 
Ado Iz'rel bitahgi laido'- 
■ jah'. 

8 Judah, nih nik'iso na'da- 

hanih' do: 
Ne ena dabik'os yintah'- 

do; 
Nize'e biye'keh nic'ih* ya- 

a'ndat'ifih' dolel. 

9 Judah ei Nasdo'i-tso bi- 

ya'zi at'eh: ■ 
Nanittsed'igi bits'an dah- 

n'dindzah siye*: 
Dahjisjind'go, nasdo'i-tso 

nahalin'go dzizdah', 
Ado nasdo'i-tso baadigi 



giat'e'go; hai'sah* nabi- 
didolt'el? 

10 Nat'a'-gis Judah do bi- 

gadotifil' dah, 
Ado nat'ani-bi-gis bike 

bita'deh do hadotihl' 

dah, 
Sai'loh niyajih; 
Ado ei dineh .bik'eh daho- 

jil'in' dolel.5 

11 Bi teh-ya'zi c'il-naatroi- 

sikadgo yanh dahna'- 

yitl'oh, 
C'il-naatl'ol-sikad biyis'i- 

gi nidih; 
C'il-naatroi-bi-to biyi* bi 

6* tanez'giz, 
Ado yehadit'eh'igi c'il-na- 

atl'oi bi dil biyi': 

12 Bina c'il-naatl'oi-bi-to beh 

lici' do. 
Ado bi gwo apbe* beh li- 
gai' dolel. 

13 Ze'bulan ei to-nitel bi- 

bahh'gi, tsin-nael' ho- 

lonigi kehat'in' dolet; 
Ado tsin-nael' ba' nael' 

do; 
Ado bi ke'yah hodzo'igi ei 

Zai'dan bi'gah dolel. 

14 Is'seker ei teh bidzi'H at^- 

eh, 
Dibe dabagan' yila gi si- 
ti'ni: 

15 Ako ha'alyinh ya'ahot'- 

eh'igi hodziltsahh', 
Ado keyah'igi hozo'ni 

lanh'; 
Ado ha wos ya a'jilah da- 

hazdidoyel'go, - 
101 



49: 16 



HODE'ZIZ 



49: 27 



Ako a'nal'a'i silin'go na- 
nis t'eyah yanagah'. 

16 Dan ei bi dine'e yent'in' 
^ dolel, 

Iz'rel IsL dadine'e ni'lin'- 
go. 

17 Dan ei hont'i gi tl'is sitin'- 

igi ni'lin' do, 

Alingi trisbika-nidzis- 
kai'igi, 

Lin biketaligi aliil'has 
do, 

Ako bik'i sidah'igi t'an- 
jin'go a'dahinideh' do- 
lel. 

18 JihoVah nili'ni, ni beh- 

yisda-ilde'hi biba* ani- 
st'eh. 

19 Ged, ei nidabahigi bik'- 

ido'jah; 
Ako nidih dabike'tal yik'i' 
didoltal'. 

20 A'ser bits'anden c'iyan' 

nesk'ahigi holon' do. 
In'dah ado nidat'ani bi 
c'iyan' dalkan'igi naha- 
dleh' dole!. 

21 Naf telai ei binh ba ad 

bidocit'igi at'eh: 
Sad i'lin'igi yeh yatti'. 

22 Jo'zef ei tsin bigan t'o- 

ahayu'i banh naadleh'- 
_ igi at'eh, 
Toh-ha*lin'igi bi'gahgo 

tsin bigan t'oahayu'i 

banh naadleh'igi; 
Bigan tse nastl'inigi bi- 

lahgo adahezyinh'. 

23 Da'dilt'ohi ha'ni' ha a'da- 

yilah, 

102 



Ado daholt'oh nit'en, ado 
dahojo'ta' nit'eh. 

24 T'a a'ko' nidih beh eltin' 

t'ah bidzir, 

in'dah bi'la bigan bil 
bidzii'go al'yah, 

Je'kab bi God-Ayoat'e- 
bidzi'li bi'la' beh ; 

(I^o'den nanilkadigi ei 
Iz'rel ba tseh'igi at'- 
eh.) 

25 Nize e bi God nidih, ei 

nika anal'wo' dolei'igi. 

Ado T'aaltso-Yinel'a'ni 
beh, ei nik'ihojidli' do- 
le!, 

Ya'dilhil biyi'den ak'iho- 

^ jidlih'igi beh, 

In'dah wo'yahdeh ak'iho- 
jidlih'igi beh, 

In'dah daapbe'do ak'iho- 
jidlih'igi, in'dah dais- 
c'itdo ak'ihojidlih'igi 
beh nik'ijisdli' dolel. 

26 Nize'e nik'ihojidlih'igi 

Ei dasita' yeni* beh-ak'i- 

hojidlih'igi bilah at'e'- 

go 
Holago dadzil'igi nint'i'- 

3 in' nidih: 
Ei'di Jo'zef bitsi bikagi 

dolel, 
Ado bik'iso yits'an na- 

gah'igi bitsi-t'agi. 

27 Ben'jamin ei ma'in-tsoh 

nahahn'go al'gal do: 
Abin'igo yilhididel'igi yil- 

del' do, 
Ado e'eahgo niyisnan'- 

igi altai nih' dolel. 



49: 28 



HODE'ZIZ 



50 



28 Di'di t'aadzil'tso Iz'rel 
dadine'e nakits'adahgo daji- 
linh': ako di'di dabizee yeh 
bic'in* hadzi' ado hakldaho- 
dzisdli*; ado t'aadzil'tso t'a- 
laiz nitin'igo beh-ak'ihoji- 
dlih'igi bik'ehgo bik'i soz- 
dolzin. 

29 Ako hazo'ogo bic'in ha- 
dzodzi'go abizdi'nid, Si di- 
ne e yeni' bit alia' adesnil: 
dasizee yeni' bit yo'adasi- 
doiil, tse-bi-hodza'ni go'ne*, 
ei Heth dine e, I'fran bi da - 
ak'eh biyi gi. 

30 Makpi'lah da ak'ehgi tse- 
ya-go'ne'-ahodzan'igi, Mam'- 
re bic'in gi, Ke'nan ke'yahdi, 
ei da ak'eh teh dahodi nit bi- 
niyeli, E'braham ei Tfran, 
Hetli dine e ya nayisni'igi. 

31 Akwee E'braham teh 
destihh', in'dah be asdzah 
Sa'rah do'; akwee Ai'zik teh 
destihh', in'dah be asdzah 
Rebe'kah do*; ado akwe e sih 
Li'ah teh yittihh'. 

32 Ei daak'eh in'dah bi- 
yigi tse-ya-go'ne'-hodzan'- 
igi, ei Heth ba atci'ni ba ni- 
hazni'. 

33 Ako Je'kab biye'keh attso 
hazo'ogo yil daholnego, ha 
tsask'eh bikajih' a'nzdolez- 
go, ha nitc'ih hayi'deh hal- 
wodt, ako hak'ei yeni' ahi- 
kahgo ajiyah. 

WOLTAl 50. 

1 Ako Jo'zef hazee binih 



' bik'ijih' ya a'dzidza'go ji'- 

I cah, ado bizaz-not'ahh'. 

! 2 Ado Jo'zef bin'dalVi aze- 
adel'in'igi, haze e bik'idadi- 
dohdis', bizdi'nid : ako aze- 

i adet'in'igi Iz'rel yik'idadez- 

j diz'go desgan'. 

3 Ado diz'din jihh bi'gah 
ban'dajit'ihh ; akot'e'go det- 
gan'igi beh banjikai : ako 
I'jipt dine e ha daca'go tsos- 
ts'itdin yiskahh'. 

4 H Yotkati biyi' acah yeni* 
baga'hosziz'go, Jo'zef hadzl 
Fero bi kin go'ne' hidakai'- 
igi bic'in*, ako abizdi'nid, 
K'adt nihil nistih'dah, na'ni- 
hoskahh, Fero bic'in' hada- 
dohdzih'go a'dadidohnit', 

5 Size'e, God t'a binat di 
beh sanaho'niahh, jidi'nid, 
Jo'akon, dadestsat',_ Ke'nan 
ke'yahgi teh sididoltet bini- 
yeh haho'gedigi, akwe'e teh 
sidit'tei. Ako k'adt Na'nos- 
kahh, si'nidi akoh desat go 
ado size'e teh destel'go adeh' 
na'desdat'. 

6 Ako Fero adi'nid, Isfilah, 
akoh dinahgo nize'e leh dit'- 
tet, God t'a binat ba'nahwini- 
ah yeh'gi at'e'go. 

7 Ado Jo'zef, bize'e teh yil- 
tehgo dahadiez : ado Fero 
bindafai t'aattso, in'dah ha 
kin go'ne' alahjih' hidakai'- 
igi, in'dah I'jipt ke'yahgi 
alahjih' hidakai'igi t'aattso 
bit akoh ji'kai. 

8 Ado Jo'zef bi kin go'ne* 

103 



50: 9 



flODE'ZIZ 



50: 22 



nidakai'igi t'aaltso, in'dah 
bik'iso, in'dah bize e ba'alci'- 
ni: ako baalci'ni adalts'isigi 
t'eyah, in'dah dabi dibe, in'- 
dah dabi begasi ei t'a Go' sen 
ke'yahgi hi'deznil. 

9 Ado nat'ani dabi tsin- 
nabahs, in'dah lih hidabi- 
yeh'igi bil jininah: t'oahoji- 
yu'igo. 

10 Ado Jor'dan tsenah, 
E'tad bi ho-dilkohh'igi, tl'oh- 
nadan-hadajilk'ahijih* ji'kai- 
go: akwe'e daji'cah, t'aiyisi 
ye'go daji'cah : ako Jo'zef 
bizad k'ehgo tsosts'it jihh 
bi'gah haze'e ba daji'cah. 

11 Ako ei ke'yahgi ke'da- 
hat'in'igi, Ke'nan dinee 
E'tad bi ho-dilkohh'igi daji- 
ca'go dahwiltsahh, ako ada- 
di'nid, Di Ijipt dine'e t'ai'yisi 
yinil a'dat'eh lahh': Di'bahh 
E'bel Miz'rem hosye', Jor'- 
dan tse nadi. 

12 Ako haye'keh t'a a'da- 
bizdi'nid yeh'gi a'daho'lah: 

13 Halah haye'keh Ke'nan 
ke'yahgo dahoniltih'go, Mak- 
pi'lah, da'ak'ehgi, tse-yago'- 
ne' yo-a'daho'lah, ei E'bra- 
ham, I'fran, Heth dine'e ya 
nayisni', Mam're bic'ih'gi, 
hwi'go biyi' yo-a'dahodilne' 
biniyeh. 

14 Ado haze'e yo-a'daji'lah 
do'bik'ijih* Jo'zef in'dah 
hak'iso, in'dah t'aaltso haze'e 
yo-a'dajilehgo bil jikai'igi, 
I'jiptgo bil hiji'kai. 

104 



15 If Ado Jo'zef bik'iso dabi- 
ze'e daztsah'go dadziltsah'- 
go, adazdi'nid, Jo'zef bahhigi 
bic'ih' a'dedza yeni', t'aani 
bahh nihik'e'didoal sa'sin. 

16 Ako Jo'zef bic'ih' sad 
a'dajila, Nize e t'ahdo datsah 
yehdah hazo'o adi'nid, daji- 
ni'go. 

17 Kot'ego Jo'zef bic'ih* ha- 
dadodzih, Na'noskahh, nik'- 
iso t'aadzago yanaskai'igi 
in'dah bahhigi a'dadzaigi 
bandiniah : nic'ih' bahhigi 
a'dadza ei'bahh : ako k'adt 
nize'e bi God bindal'a'i bi 
t'aadzago yanaskai'igi ban- 
diniah. _ Ako Jo'zef bic'ih' 
ya'dajilti'go yi'cah. 

18 Ako hak'iso ha yikai'go 
hac'ih' danesjol'go adadi'nid, 
Jo'akon, ni na nil danidlihh. 

19 Ado Jo'zef ei ahodi'nid, 
T'ado bik'e nihil dahoye'e, 
da si'is God sezin'igi se'- 
zinh? 

20 Ako nihi t'eyah bahhigi 
a'daso'leh'go a'daht'ih hit'- 
eh, hidih God ei ya'at'eh' 
dolel'go yinahaa hit'en, di'- 
jihh at'eh'igi at'e'go idolil 
biniyeh, dineh lahl yisda'hi- 
dokahgo biniyeh. 

21 Ako k'adt t'ado bik'e ni- 
hil dahoye'e ; nihaahasyah' 
do in'dah nihadaalcini, ako 
bitah hoji'sohdgo ado baji- 
joba'go bic'ih* hadzisdzi. 

22 TI Ako Jo'zef ei I'jiptgi 
ke'hojit'ih hit'en, hoh, in'dah 



50: 23 



HODE'ZIZ 



50: 26 



haze'e ba'alcini do': ado Jo'- 
zef nibinitkan'igi nezna'din 
do'ba an nezna na'hai. 

23 Ako Jo'zef I'frem bina'li 
baalcini yiyiltsanh: Manas'- 
seh biye' Me'ker baalcini 
aMo* Jo'zef bitsi'k'egi yine- 
sanh'. 

24 Ako Jo'zef hak'iso abiz- 
di'nid, Dadestsal lanh', ako 
God t'aani niRa nadah do, 
ado di ke'yahdo c'lniRidois, 
ke'yah, El'braham in'dah Ai 



zik in'dah Je'kab yeh ya'ni- 
I honian'igi ei bic'ifi'^ 
25 Ako Jo'zef ei Iz'rel ba'- 

alcini^ God t'a binal ha'nda- 

haz ango abizdi'nidgo ajinih, 
i God t'aani nilia nadah do, 
I ado sits'in kodo dayinohjah 

dole}. 

; 26 Ako Jo'zef daztsanh, 
I nezna'din do'ba an neznah 
I bi na'Raigo: adobik'idazdez- 

dizgo desgan'go I'jiptgi tsi- 

ts'a bi hodoltinh'. 
105 



MO'ZES Bl NALTSOS NAKFIGI 

CInINAH YOLYEHIGI 

BIK'EH-AHONrLI NEZNAH 



WOLTA'I 20: 3-17. 

3 H T'akah na'nala dani 
god silanjin* holon'go ini'sin 
yi'la'. 

4 T[ Ha at'ih'igi-dah bik'eas- 
cin'go be'elya'i do ada adil- 
mV dah, do nidih ha'at'ih'igi- 
dah ya'diihit biyfdi daho- 
lon'igi bi'di'lir dah, do nidih 
nahasdzan bikagi daholon'- 
igi dah, ado do nidih toh bi- 
yi'di daholon'igi dah. 

5 Ako ei bic'in' do ya 
anant'inh dah dolel, do nidih 
bic'in' naho'la dah dole!, ha- 
lah, sih, ei Jiho'vah ni God 
nisiihh, ako God otc'indi nis- 
linh ei'bahh, daala bahhigi 
a'dadzaigi ei bada'alcini tadi 
ado din'di alk'i-n'da'ascinh' 
nidih sik'edadinih'igi ei 
ates'ih' dolel : 

6 Nidih mil'go dalt'e'go 
ayoadaso'nin'igi ado beho- 
sel'ani yaa'dahalyani ei t'e- 
yah se ajoba* beh bik'idajis- 
dli' dolel 

7 II JihoVah ni God bi'zi' ei 
do-i*lin'go do bahadi'dzih 
dah: halah, Jiho'vah bi'zi* t'a 
do-i'lih'go ba' hadzodzl sin, 

106 



ei ha'at'e* do hanh at'dingo 
aho'sin le* at'e' dah dolel. 

8 Tf Haayinh-jihh ei diyin- 
go baahayahh' beh benirnih, 

9 Hastan jinh ei' biyi' na- 
nilnis do, ado ni nanis altso 
a'lil dolel: 

10 Nidih tsosts'it jinh'igi 
ei Jiho'vah ni God bi haa- 
yinh-jinh at'eh : ako ei' biyi' 
do nanilnis dah dolel, ni' do- 
dah, niye* dodah, nitsi' do- 
dah, dineh na' nal'a'i dodah, 
asdza'ni na' nal'al dodah, ni 
b^gasi dodah, ni dineh-do- 
beho'zingo nagangi nida- 
kai'igi aldo' dodah : 

11 Halah, hastan jinh'igi 
biyi' Jiho'vah ei ya'dilhil in'- 
dah nahasdzan a'yilah, lo'- 
nilel in'dah ei biyi' daholo'ni 
t'aaltso, ado tsosts'it jinh az- 
lin' biyi' ei hanalyin ; ei'- 
banh Jiho'vah ei haayinh- 
jinh yik'i sodolzin ado di- 
yin'go a'yilah. 

12 TI Nize e in'dah nimah ei 
nil ni'lih'go Ini'sin: ako t'e- 
yah Jiho'vah ni God ni' bi- 
kago niyolkali nedinian'igi 
ei lan'i idolil. 



20: 13 C'ININAH 

13 Tf Do adzime' dah. 

14 Tf Do azdile' dah. 

15 if Do azniinh' dah. 

16 Tf Bil ke'hot'i'ni t'ado 
t'aadzago ba hol'ne e. 



YOLYEHIgI 20: 17 

hot'i'ni be asdzan t'ado bi- 
da'ninilni'hi, dineh ba' nalVi 
nidih dodah, asdza'ni ba' na- 
la'i nidih dodah, bi begasi 
nidih dodah, bi teli nidih do- 



17 Tf Bit ke'hot'i'ni bagan' i dah, ado bil ke'hot'i'ni bih'- 
t'ado bida'ninilni'hi, bil ke'- igi ei t'aaltso dodah. 

107 



SIN 



SIN 1. 

1 Dineh la* hoi hozo'ni ei 
do-God-k'ehgo a'ni'dahaai' 
bik'ehgo joga'll, do nidih 
banhigi adani'li bitah dzizi'- 
ni, do nidih a'ndahalt'i'i bi- 
tah . dzizdai'. 

2 Nidih bahh hoi hozo'ni ei 
Jiho'vah bizad-bik'eh-a'ho- 
ni'li ; in'dah t'a ei bizad-bi- 
k'eh-ahoni'li t'eyah bantsi'- 
dzikes t'aakwi jifih in'dah 
t'aa.kwi tl'e. 

3 Indah to-ni*li'ni bibanh'gi 
tsin-banh-anit'ani la' iah' 
nahoji'lin, ako bahwilzis'go 
ho nest'ah* hahh na'hodlel 
do ; hat'ah t'eyah do nilneh' 
dah do; in'dah haat'i-dah 
ajoli'li ei i'lih' dolel. 

4 Do-God-k'ehgo-adat'e' ei 
do akot'e' dah: nidih ei t'e- 
yah azol bil yo'adahayol'igi 
hidahoji'lin. 

5 Ei'bahh a'nahwit'ah-be- 
nilkahgo ei do-God-k'ehgo- 
adat'e' do atah dadzo'zihh 
at'e' dah, na aldo' banhigi 
adani'li ei banhigiat'e-bahh- 
a'dadini a'la-hi'dadlergi do 
atah dadolel dah. 

6 Halah, bahhigiat'e-bahh- 
a'dadini ba'dahont'i'i ei Ji- 
ho'vah bil beho'zin : nidih 

108 



do-God-k'ehgo-adat'e' ba'- 
hont'i'i ei adinl dolel. 

SIN 23. 

1 Jiho'vah ei saahalyani 
at'eh; do bi'dinisli'ni dah do. 

2 Nanise' altas ei' _ya'at'e'hi 
dayitso'gi na'hinostelgo ah- 
so'sin : Joh dasze'i bibahhgo 
sa' nagah. 

3 Si sizi'ni ya'at'eh'go sa 
anayodlil: bi'zi* bik'eh a'at'- 
e'-at'dini dabintingo sa' na- 
gah. 

4 Ado anonel' bi ca'ha'oh 
bil bikoh go'ya c'ehi'sah ni- 
dih bedahadzi'ti do bik'e sil 
hoye' dah dolel: nih sil yias' 
ei'bahh; ado ni tsihal' in'- 
dah ni gis ei'di beh haos- 
nih'. 

5 Bika-ada'ni t'a al'dihdgo 
sa* ini'sin si daana'i dabinal: 
ado sitsit'agi tlah bahh ini'- 
sin ; sih beh-adla'ni nidih 
wo'ahlihh'. 

6 T'aani ya'adat'e'hi in'dah 
ajoba'i ei ni* nildihd bijih'- 
jih* sikedeh holoh' do : ado 
in'dah hol'ago Jiho'vah bi 
kin biyi' ke'hast'ih' dolel. 

SIN 32. 
1 Hoi hozo'ni ei la* t'a ha- 



32: 2 



SIN 



51: 4 



za'kah a'dzidza yeni* t'aaltso 
ha na'hidest'anh, in'dah 
banhigi a'dzidza yenf t'aal- 
tso hak'eolcon*. 

2 Dineh la hoi hozo'ni ei 
JihoVah do bafihigiat'e ha- 
c'in* nayil'ta' dah, in'dah ho 
nilc'ih t'eyah biyi' anot'ah 
at'din. 

3 T'aakwi jinh t'o bil as- 
t'e'dinist'e'go sits'in siyi'di 
dadi'yah nahalin silin', di- 
nisnin'igi beh. 

4 T'aakwi jinh in'dah t'a- 
akwi tl'e ni'la' sik'ijih' da- 
hel'das: beh dinistle yeni' ei 
sin'go hazga'nl yic'ih' nas- 
dlih'. 

5 Banhigi as'dza yeni' t'a- 
anigo nic'in* as'la in'dah t'a 
si*za'kah as'dza yeni* do na- 
nis'in' dah. Ako adesnih, 
Behazani bilah hidinistal' 
yeni* Jiho'vah bil be'hode- 
sihl' in'dah nih bahhigiat'e! 
beh t'a si'za'kah as'dza yeni' 
sandi'niahh'. j 

6 T'a di' banh God-k'eh-go- 
adat'ei' t'aaltso niclh' yikah ' 
sodadilzin' dolel, t'a nik'i'- : 
dahidokahdah : ako t'aani j 
toh ayoat'eh dilkoh go nidih 
ei do aha'niden bic'in'^l ni- 
daogeh' a'dat'e' dah dolel. I 

7 Nih t'eyah bl na'hidis- ; 
t'in'hi ni"lihh; ac'ih'-nahwi*- ! 
nani do-sidelni'go asini'sin 
do; yisdah-ildeh'go beh sin'- 
igi sinadel'ago asini'sin do- 
le!, i 



8 Beh yinal' doleh ei beh 
nandi'nestinl in'dah bohwi- 
dil"al : t'a sih sina t'eyah 
beh ninestihl do. 

9 Lin in'dah dzanez do- 
ak'iditinh'igi at'e'go do aji- 
t'e' dah, halah, ei a'zafi'i t'e- 
yah beh wo'tahh, doda'go ei 
do nic'ih' do'iya' at'e' dah. 

10 Banhigi adat'ei' ei bahh- 
dabi'ni'i t'oahayui do ; ni- 
dih Jiho'vah ba'dajoll ei ajo- 
ba'i ha na'dades a dolel. 

11 Ei'bahh Jiho'vah bani- 
hil dahozoh' le*, in'dah t'ai'- 
yisi nihil dahozoh' le', bah- 
higiat'e-nihahh-a'dadini: in'- 
dah nihil dahozoh'go ye'go 
a'dadohnih, danihijeih k'e- 
hez'dongo beh hitsi'dahkesi 
t'aanoltso. 

SIN 51. 

1 God ni'li'ni, sajidi'bal, 
na'noskahh, ni ajoba* beh 
ayoii 'ini nin'igi bik'ehgo: in'- 
dah ni ajoba' beh olza'ni 
t'oahayu'iigi bik'ehgo, sih 
behaz ani - bilah - hidinis tal 
yeni* sah k'eil'cohh. 

2 T'a-siza'kah-as'dza yeni* 
yaat'eh'go sahh nanilel', 
in'dah banhigi asdza yeni* 
sahh at'dingo asileh'. 

3 T'aani behaz*ani-bilah-hi- 
dinistal'igi sil beho'zin : in'- 
dah bafihigi-as'dza yeni*t'a- 
a'la'jifi* bantsis'kes. 

4 Nih nic'ih*, ni t'eyah ni- 
c'ih* banhigi as'dza, in'dah 

109 



51: 5 



SlN 



51: 19 



ninal bafihigiat'e banise'- 
yah: akobeh haindzi'igi beh 
t'aani si'lin', in'dah beh ana- 
has't'in'di beh bik'eh-didi'- 
dlel 

5 In'dah simah ei t'a bah- 
higi ajit'e'go sizniltsahd, ado 
t'ado-ak'eh-hol'i'ni nislih'go 
sidizcihh'. 

6 Jo'akon, ayi'di t'aani'ni 
holon'go ni ni'zin, in'dah 
ayfdi do-hot'ih'gi ei beh ho- 
ni'sango asidilil. 

7 Nanise* la' beh-ak'eel'tahi 
beh cin sanh at'dingo asi- 
leh, ako in'dah cin sahh at'- 
din dolel : ado tasigis ako 
in'dah yas bilah at'e'go li- 
nisgai' dolel ; 

8 Bah-il-hozo'ni in'dah t'ai'- 
yisi ban-il-hozo'ni dist'ago 
asileh'; ako t'eyah ts'in da- 
di'yahgo i'nila yeni* bil hi'- 
dahodojohl. 

9 Bahhigi as'dzaigi ninin 
bits'ah nanil'in, in'dah t'a 
siza'kah as'dzaigi sah k'eil'- 
cohh. 

10 God ni'li'ni, sajidi'balgo, 
na'noskanh, ajeih bahhigi- 
at'e bi at'dini siyi* ana'n- 
dleh, in'dah isizi'ni-nitc'ih 
yaat'e'hi a'nidigo sah ana'- 
ndleh. 

11 Honilon bits'ahdo t'ado 
yo asidiahi ; in'dah nih nil- 
clh-diyi'ni do sits'a hididial' 
dah. 

12 Beh-yisdah-iyiltehi bah- 
hozon'igi sa'andidlil; in'dah 

110 



ni nilc'ih bandlee beh sika- 
ana'nilwo'. 

13 Ako in'dah behazani- 
yilah-hidahidiltali_ behosinil- 
ani beh hidanistin' dolel ; 
in'dah bahhigi adat'eh'igi ei 
na't'ah na na'hidokah. 

14 God ni'li'ni sajidi'bal- 
go, nih God yisdah-sinitti'- 
ni, dineh dabidil beh siho- 
dit'i doleli beh sic'ahh an- 
t'eh : in'dah nih ya at'eh'go 
in'dzaigi beh ye'go hastal 
dolel. 

15 Nih Jiho'vah sida ah 
anleh; ako size'deh ant'e'hi 
beh nahanih' dolel. 

16 Joh nahanih'hi do-bah- 
nil-hozoh'-dah ; doda'go ei 
nic'ih' adeshl: in'dah adi'lit- 
go nahanih'hi ei do nil ho- 
nel'ni dah. 

17 God biclh' nahanih'hi ei 
nllc'ih-isizi'ni bik'eh-hodes- 
dllh'i at'eh: ajeih bik'eh-ho- 
desdllh'i in'dah yinil at'e', 
nih, God ni'li'ni ei t'ado do- 
ni-ni'zini. 

18 Zai'an bic'ih* yaat'eh'- 
go ant'ihh t'a bah-nil-ho- 
zon'igi at'e'go: Jiru'salem bi 
na'astl'inigi ya at'eh'go nan- 
tl'in. 

19 Ako in'dah yaat'eh'go 
o'onili beh nainih'hi in'dah 
adi'litgo nainih'hi, in'dah 
t'aat'eh adi'litgo nainih'hi 
bah nil hozoh' dolel: in'dah 
bika-nainih'hi bikado begasi 
nadajilnih' dolel. 



139: 1 



StN 



139: 19 



StN 139. 

1 Jiho'vah ni'li'ni, nih ha- 
si'nisitgo, ado sehosi'ni'sind. 

2 Nahinosda'li in'dah nalii- 
disda'hi nil beho'zin, ado 
ni'zaden nidih beh-nitsis'- 
kesi nil beho'zin. 

3 Na'liinoste'li in'dah sa' 
nahazt'i'i ei hanisid, ado 
t'aaltso asni'li bi'liinildinl 

4 Sad t'ala'i fiidih t'ahdo 
beh hasdzi'hi nidih, nih Ji- 
ho'vah nili'ni t'aat'eh nil 
beho'zin. 

5 Nih sikeden in'dah silah- 
jih' naninah', in'dah ni'la* 
beh sika dahidilnlh. 

6 Akot'e'go beh-eho'zini ei 
ahl'go sic'in' at'eh; wo'dah- 
den'i at'eh, ako do bi'nes ah 
dah. 

7 Ni nilc'ih-diyi'ni-sah' ha- 
jih bits'ah de'sal? honiloh'- 
gisah' hajih bits'ah ades- 
wol? 

8 Ya'dilhil bih iya nidih 
akwe'e honilohh' : Si'ol hol- 
ye'gi ne'tih nidih jo'akon, 
akwe e honilohh'. 

, 9 Abin'igo at'ah bil nidi- 
di'dla'i nahalingo to'-hitel 
hidanesahdi beh ke'hast'ih 
nidih ; 

10 Akwe'e nidih ni'la' nasi- 
loz do, in'dah ni'la nisna- 
jih'igi so'tah' dolel. 

11 Ado adisni'go, T'aani ca- 
halhel sik'idoldoh; nidih si- 
nago tl'eigi ei hoUn' dolel. 

12 Aou, cahalhel fiidih do 

[Navaho] 8 



.ha'at'i'hi-dah nits'ah nenil- 
in' dah ; ado tl'e'igi t'eyah 
jihh nahalingo adindin' do- 
lel: halah, cahalhel in'dah 
hol'in'igi t'aa'lah hil ahel- 
t'eh; 

13 Ts'ide agago beh ast'e' 
hitse'hakesi si holo'ni ei 
t'aaltso beniholnih' : simah 
bisc'it biyi'di se'tih yehdan 
saaholyah hit'eh. 

14 Ei'bahh ant'e'i beh na- 
hasnih' do; bik'e aye'go in'- 
dah ah'lego a'sidilyah: ali'li 
ei ali'le lahh', in'dah si sizi'- 
ni t'aani ya'at'eh'go bil be- 
ho'zin. 

15 Do-yit'ih'go a'sidilyah 
yehdan, sits'is t'ado nits'ah 
na'dest'ihd dah, indah na- 
hasdzah ts'ide atl'ahdii biyi*- 
di ei altah-yi'c'ahgo a'sidil- 
yah. 

16 T'a ni nina sits'is t'ahdo 
altso alneh yehdan yiyil- 
tsahh; ako ei anil'go bil hol- 
zis in'dah ni naltsos biyi'di 
t'eyah ats'is behadit'e t'ahdo 
hale'hi t'aaltso bik'inihes'- 
dzoh. 

17 T'ai^yisi i'lih lahh' ni beh 
hitsi'nikesi aldo' sic'ih', God 
ni*li'ni ; t'ai'yisi t'oahayui 
lahh' t'aaltsogo. 

18 Bi' i'niltago ei t'aaltso 
sei'igi bi'lah ane Ian' do: ako 
ts'ehesdzid'go t'a nil honis- 
lohh. 

19 Nih, God ni'li'ni, t'aani 
bahhigi adat'e nadil'tsil: ei'- 

111 



139: 20 



StN 



139: 24 



banh dineh dil dano'si'nigi 
sit-s'ah-hohkah. 
20_Barihigi-adat'e'go na ya'- 
dalti', in'dah nih daana'i ni'- 
zi ba'ih'gb yeh ya'dalti'. 

21 Da dos dajosla dah t'a- 
altso, nih Jiho'vah danijo- 
la'i; in'dah da' dos banhsi'ni 
dah, t'aaltso nik'edadinih'igi 
banh? 

22 Danijo'la'i t'aaltso ya'a- 

112 



t'e'hi beh joslah: t'aaltso se 
ana'igo yinista'. 

23 Nih God nili'ni, siyi'di 
hani*sld, ako_ sijeih nil be- 
ho'zin : sinitahgo ako sin- 
tse'kes nil be'hodozihl: 

24 Ado in'dah siyi'di ban- 
higiat'e holo'ni beh anis- 
t'e' ha'diniin', ifi'dah ho- 
I'ago hont'i'i biyi'gi sa yi- 
nal. 



HODZANGO HAIDZrHI 



WOLTAl 2. 

1 Siye* sizad ni ni'zingo, 
ako bik'eh-ahoni'li-behosel- 
ani ast'eniliini}' dolel; 

2 Ako nija beh beh-hodza'- 
ni bikah inilts'an do, in'dah 
nijeih beh bik'idiyitinh'go 
inisin ; I 

3 Aou, f aani, beh-eho'zini | 
bika' nicah, in'dah beh-ak'i- 1 
ditin'hi bic'ih* nizih wo'dah- j 
go Ini'sin; ! 

4 Bes-hgai nahoji' lingo ha- i 
ka diniih'go, in'dah da'iU'ni 
noni nahahngo hakantah; 

5 Ako in'dah Jiho'vah beh- 
bits'a-honiye'i bikldidi'tihl:, 
in'dah God at'e'i nil be'ho- 
dozinl. 

6 Beh-hodzani ei Jiho'vah 
aidiah: biza-la'tahdo ei beh- 
eho'zini in'dah beh-ak'idi- 
tih'hi nihwileh. 

7 Beh-hodzani hadalt'e' 
ast'e'-niyinil' ei a'at'e'-bahh- 
at'dini bah: ya'at'eh'go k'e- 
hez'don nidakai ei bi nage' 
ji-lihh'. 

8 Ya'at'eh'go b8h-ahaz*ani 
ba'dahont'i'i ei baahojilyahh, 
in'dah dadiyi'ni hoh'igi ba*- 
dahont'i'i do bida'hodelni'go 
adzo'sin. 

9 Ako in'dah di bik'ididi'- 



tihl : t'a-a'ko-giat ehi, ado 
ya at'eh'go beh-a'haz'ani in'- 
dah ahelt'e'go adit'ahi ; aou, 
t'aani t'aaltso dahont'i'i ya'- 
at'e'hi. 

10 Beh-hodzani nijeih bi 
hazlin'go, in'dah beh-eho'zi- 
ni ni sizi'ni yil honel'nigo; 

11 Hodzah'go hitse'hakesi 
ei do nihodelni'go ano'sin 
dolel, ado ak'iditih'hi ei na- 
ahalyah' dolel: 

12 Dineh baat'e' bahhigi- 
at'e ba'honit'i'i, in'dah dineh 
ak'ehalln'go bizadi; 

13 K'ehezdon dahont'i'i yi- 
ts'a-hakahi, ado cahalhel'go 
dahont'i* yih hikahi; 

14 Bahhigi adanil'go bil 
daho*so'ni, in'dah baatV- 
bahhigi-adat'e ak'edahal'in'- 
go bil daho'so'ni; 

15 Nahonestl'izgo ba'da- 
hont'i'i, in'dah ak'eh-dahal- 
ih'go dayikahi bits'ahdo yis- 
da'-nilteh dolel: 

16 Asdza'ni do-beho'zini 
in'dah tsi'nagai', t'a ei ano- 
t'ahgo hazoogo yalti'i bi- 
ts'ahdo yisda'-nilleh dolel; 

17 T'a ei alcini jilihdan 
nahoneztan* yeni' yoazdi- 
anh, in'dah ha God ha'di ni'- 
anh yeni' bajiyoneh'. 

113 



2: 18 HODZAlsJGO 

18 Ha km t'eyah anineh 
yic'in go at'eh, in'dah danez- 
nam ei bic'in' haaho't'i*. 

19 In'dah ha na'ho'ja'hi do 
la na't'an nadah dah, do 
nidih inah ba'hont'i'i hi'da- 
dyiltsod dah. 

20 A at'e'-banh-at'dini ba'- 
dahont'i'i yintango t'eyah, 
dineh ya'at'e'hi ba'hont'igo 
yinal dolel. 

114 



HAIDzrHI 2: 22 

21 Ei'banh k'ehez'dongo 
adat'e ei ke'yah yika ke'da- 
hat'in' do, in'dah do bahh 
dahnahazani t'eyah t'aa'- 
lajin' yiyf ke'dahat'ih' do- 
lel. 

22 Nidih ba'da'at'e' bahhigi 
adat'e ei nahasdzan bikado 
az'dodihl, in'dah behazani- 
yilah-nidahidiltali ei biyi'do 
altso naho'dodihi. 



AIZE'AH 

AHODONFLI-YAHALNEl BI NALTSOS 



WOLTAl 52. 

13 TI Jo'akon, si nalte' ei 
hoyango hazoogo naga do, 
ayoat'e abididolnil, in'dah 
haha'nih' do, in'dah t'ai'yisi 
alahdi ni'lin' dolel. 

14 T'a a'ne langi nik'e t'o- 
bil-adahoyui yengi at'e'go ; 
hanin aheltliz lanh', ei dineh 
t'ahdo akoneh'dah nit'en, in'- 
dah hats'is'igi ei dineh dabi- 
ye'igi do ako'dat'e' dah hit'eh. 

15 T'a akot'e'go lah'i al'ah 
dadine e yik'i'dottah ; hida- 
t'ani ei hak'e da'da'do'sa' do- 
lel : halah, t'ahdo beh hoi 
dahane' yeni' ei dezdoltsel'; 
in'dah t'ahdo dazdits'ihh 
yeni' ei bantsi'dazdokos ei'- 
banh. 

WOLTAl 53. 

1 T[ Hai'sah' badahwilne'igi 
dayosdlahd ? in'dah hai'sah' 
bic'ih' Jiho'vah bigah be'ho- 
zihd? 

2 Ado bih ei nanise* dit'odi 
nahalingo hanal di'noyel, 
in'dah aketl'ol ni' hazganden 
hani'sanh nahalingo : bits'is 
at'e' ei do ayoianolnin dah; 
a'kohgo nihi dahwiltsango 



beh-aznolni'ni ei do dani'- 
dzin dah dolel. 

3 Dineh dahojo'la hit'eh 
in'dah do dahoni'zin dah 
hit'eh; dineh yinil at'e', in'- 
dah yini saahh yil ahi'nes- 
di'ni: in'dah nihi danihinih' 
hats'ah hi'danilln'; ado ho- 
dijodlago nihi aldo' do nihil 
ji'lih' dah hit'eh. 

4 TI T'aani yini saahh niha 
bil jogal', ado yinil ei niha 
joyel': hidih a'denidzingo ei 
atihodilya'igi in'dah hac'ih' 
nahwisnaigi ei God bits'ah- 
deh., 

5 Nidih behaz ani-bilah-hi- 
dahidiltaligi ei' bik'eh ha'- 
aolziz, ado a'dazdeznih'igi 
t'eyah t'a nihiza'kah-bahhi- 
gi-ade ni'li bik'eh : atihodil- 
ya'igi ei bik'eh nihilahgo 
dahozoh' dolelgo ; in'dah 
hak'inadzisk'ahh silih'igi ei 
bik'eh nahidi je. 

6 T'aaniltso dibe nahalingo 
yoahikah; ado t'alai nitin'- 
igo t'a nihi dani'dzingo ahi- 
kah; in'dah t'a nihiza'dakah- 
bahhigi-ade nil'igi ei t'aat'eh 
nihah Jiho'vah yik'idiahh. 

7 TI Ak'ihodit'ah beh hac'ih* 

115 



S3: 8 



AIZE'AH 



5S:3 



nahwi'nago a'dahojohsin ni- 
t'en, in'dah t'ai'yisi hac'in' 
nahwisnad, t'a a'ko nidih 
t'ado hadzodzi' dah : na a- 
tsedjin' ' dibe-ya'zi nike- 
dzins'igi a'hodilyah, ado ta- 
dige'si binal dibe nahalingo 
do ajini' dah, ako t'ado ni- 
dih bize an a'ho'la dah. 

8 Ak'ihodit'ah beh anaho- 
t'ah ya'at'e'hi bits'ando hoi 
c'idaskai : hai'sah* I'dan ho 
dine'e yeni' bilahgi yantsi'- 
dakes, dahanani bi ke'yah 
biyi'do hodisyin'igi si dine e 
behaz*ani - yilah - hidahaskai 
binina: ako t'a ei atidabidi- 
dolnil: nit'en. 

9 In'dah ado banhigi ada- 
nii'igi yil yo'adaho'lah, nidih 
dadziztsah'go ei la at'i'ni 
nahalingo hah hodilyah; ha- 
lah, do hwe'edi'lah' dah ni- 
t'en, do nidih na'adlo*-sad 
haze holoh' dah hit'en. 

10 TI Nidih adazdeznih'igi 
ei Jiho'vah bil ni'lin'go 
a'dzah ; ado yi'ni saa'ni yi- 
hot't'e*: ako hah'godah hwi 
sizi'ni bahhigiat'e binina na- 
hinilnih'go, t'a ei dahilci'hi 
yizdoltsel', ado hwiyotkali 
ninezgo idolil, in'dah Jiho'- 
vah bil hoso'ni ha'lak'edo 
k'eanna'dilzis dole!. 

11 Ado yizdoltse'li ei hwi 
sizi'ni tihonih'go bits'ando 
hazlin'i in'dah hwih'go hoi 
ya'at'eh' do : in'dah ajif e' 
hwe'dahosihgo sih nalte' 

116 



ba'af e'-at'dini lani ya'at'eh'- 
go-ast'e'-idolil; ado t'a biza'- 
dakah-banhigi-adani'li ba' 
dahodidolt'el ei'bahh. 

12 Di'banh ayoat'e'i bil bi 
dolel'igi badinis'ah, ado hoh 
in'dah dabidzil'igi bil das- 
nan'igi yil alts'a'didonil; ha- 
lah, hwi sizi'ni beh jina ye- 
ni* anine'jih' azdiahh ; ado 
behaz'ani- yilah - nidadesta'li 
bil hodella' ; in'dah lan'i 
banhigi adat'e bah bil daho- 
dilt'e', ado behaz'ani-yilah- 
nidadesta'li bah' sozdolzin. 

WOLTAl 55. 

1 U Soh, t'a diba daso'lin' 
sin hak'go, tojin* ni'hohkah, 
in'dah nihi beso a'dadinigi ; 
hak'go, hi'daiyolnih'go da'o- 
sahh' ; aou, t'aani, beso t'aged 
in'dah t'ado bahh-i1in'igo 
c'il-naatroi-bi-to in'dah ap- 
be' bilgo hi'daholnih. 

2 Ha at'e'gosan' do bah at'- 
e'i ei beso bik'e nidahoh- 
nil'? in'dah do beh hwih 
adle'hi bik'eh nidalnis? ha- 
zoogo dasinolts'ahgo ado 
ya'at'e'hi dahsahgo, in'dah 
ha'ni'di nihi* nazi'ni danil- 
k'ahgp a'dil daholzoh' dolel. 

3 Sic'in'go dai'solts'ahgo 
ado sahohkah : dahidohts'- 
inh'g5 ako nihi na'zi'ni da- 
hana dolel; ado hol'ago a'de- 
t'ah-do-nint'i'i nihil adeslil, 
De'vid t'aani beh-ajobalgi 
nidih. 



55:4 



AIZfi'AH 



55: 13 



4 Jo'akon, al'an dadine'e 
t'aahso yeh yil halne* do bi- 
niyeh baniltinh, ei di dineh 
yanagai', in'dah bizad-k'eh 
ahoni'li at'e' dolei. 

5 Jo'akon, al'an dadine'e la* 
do behoni'sinigi yidi'kil, ado 
al'an dadine e la do neda- 
ho'sinigi ei naliidokah, Ji- 
hoVah ni God binina, ado 
in'dah Iz'rel bi diyi'ni bini- 
na; halah, ei ayoat'e' a'nihi- 
lah, ei'banh. 

6 TI Jiho'vah be'dahono- 
sihh' bik'idadohkah t'a bi- 
honedza'dan, t'ah niHi'gah- 
gi holondan bic'in' a'dadoh- 
nih': 

7 Ako ha'ni'di banhigiat'e'i 
ba'at'e* ba' hont'i'i yo'idiah, 
ado_ ak'e-hal'i'ni dineh bin- 
tsi'kes yo'idiah : in'dah ha'- 
ni'di Jiho'vah bandzo'dza', 

^ako in'dah beh-ajobai hoh' 
dolel; in'dah nihi God bic'in', 
halah, ei t'oahayui yan'dido- 
al, ei'banh._ 

8 Sintse'kes ei do ni nin- 
tse'kes dah, do hidih na' da- 
hont'ilgi sih sa' dahont'i' 
dah,^ di Jiho'vah anih. 

9 In'dah t'a ya'dilhil na- 
hasdzah de'go bi'lah ani- 
zad'igi at'e'go, aldo' sa' da- 
hont'ilgi nih na' dahont'ilgi 
bi'lahgo at'eh, in'dah sintse'- 



Eesigi ei nih nintse'Ees bi- 
lahdi at'eh. 

10 Ado t'a, niltsanh' in'dah 
yas do' ya'dilHil biyi'den 
nahaltin'igi do na't'ah fiina'- 
hadlel' dah, fiidih nahasdzafi 
neltleh do, ado biyi'do nani- 
se bina an a'dane go ana'- 
yodlil do, ako k'edidle'hi na- 
nise' bina beh na'hodlel do, 
ado da'ahyani t'eyah c'iyan 
beh hi'dahodlel dolel: 

11 T'a akot'ego sizad size- 
do beh hahasdzih'go do na'- 
t'an la' ayila'i t'aged si ni'- 
dodlel dah, nidih t'a sih ni'- 
sinigi la yolil' do, in'dah t'a 
bic'in' il'a' sin k'eahna'dilzis 
dolel. 

12 Ako t'ai'yisi nihil daho- 
zon'go c'i'hidohkah, in'dah 
nasgo bik'eh hozo'ni beh ni- 
hidot'is do : dadzil in'dah 
dahdask'idti ei nihidahgi ah 
a'dane'go dahatal do, ado 
tsin bil ke'daya'hi ei t'aaltso 
ahi'dakat dolel. 

13 C'il dadeni'ni hadadi'no- 
sel yehgi ei joh, c'o' dah ha- 
dadi'no'sel, ado cohh hadi'- 
no'sel lehgi joh, Mir'tel dah 
hadi'no'sel : ado di a'dzai 
t'eyah Jiho'vah bic'in' yi'zi' 
dolel, in'dah t'ado k'ege'si 
hol'ago beh-eho'zini at'e' do- 
lel 

117 



JONAH 



WOLTAl 1. 

1 H Ado ako Amit'teai biye' 
Jo'nah ei Jiho'vah bizad 
yidizts'an ako abilnih, 

2 Ast'e'-adilnehgo Nfniveh 
ei ayoat'e kin-hal ahago di- 
nah, ako ei ye'go bic'in' 
yadil'tih; halah sinal t'ai'yisi 
banhigi adanil dazlin', ei'- 
banh. 

3 Nidih Jo'nah ei job, Tar'- 
sisgo dab yo'ajolwodt Jiho'- 
vah holoni bits'ahdo, ado 
Jappa holye go'yah jiniyah; 
akwe'e tsin-nael Tar'sisgo 
dez el le'i dziltsanh ako ei 
bik'e-nizni*lago bih jiyah, 
ado ei' bil Tar'sisgo Jiho'vah 
holo'ni bits'ando jidogat bi- 
niyeh. 

4 TI Nidih Jiho'vah ei to'- 
nitel bikago ayoat'e^go ni'- 
yolgo a'yilah, ako to'-nitel 
bikago t'o-baha'dzitgo de- 
yol ei'bahh tsin-nael yeni' 
t'onihidoltonl' nahalin si- 
lin'. 

5 Ako hidal'e'ti ei hi'das- 
dzid, ado t'ala i nitin'igo dabi 
god yic'in' hadadesgaz, ado 
tsin-nael aszo'U dolel bini- 
yeh nalye'hi ye'ni' tah da- 
dzistrid. Nidih Jo'nah ei 
tsin-nael wi'yahdi bih jiya- 

118 



go; adi dzineztihh, ado t'ai'- 
yisi ajilhaz. 

6 Ko'dzago bik'eh-na'ae'li 
haniyah ado hac'ih* hadzigo 
anih, Ha'at'e'gosah' nitsi'ni- 
kes alho'si ni'li'ni? hi'didah, 
ni God ne'nikafih, ako dats'i 
God, do-a'didinlgoh nihahh- 
tsi'dokos. 

7 Ado ei t'aaltso alc'in' 
hadasdzi'go a'danih, Hak'- 
go sin, binina banhigi a'ni- 
hidil'i'ni beh-be'hodozih'li 
a'dadilnii. Ako beh-e'hodo- 
zihli a'dayilah, ado nit'eh 
Jo'nah bik'idit'anh, 

8 Ado ei adahodi'nid, Nida- 
nikahh nihil hol'ne' hai'saiV 
binina di'di bahhigiat'e' ni- 
hik'ijih' siHh'; Haat'i'sah' ni 
nanis? hadehsah' naninah ? 
hadisah' ni ke'yah? ado ha'- 
at'isah' dineh sin ni'Hhh? 

9 Ado adabizdi'nid, Sih, 
Hi'brew dine'e nislihh' ; Bo'- 
honisni'hi ei Jiho'vah, ei 
God ya'dilhil biyi'diigi, ako 
t'a ei to'-nitel in'dah ni' a'yi- 
lah. 

10 A'kohgo ei dineh t'ai'yi- 
si hidasdzidgo adahodi'nid, 
Haat'i'sah' biniyeh in'dzah? 
Halah, dineh ei Jiho'vah ho- 
lo'ni bits'ahdo yo'ajolwodt- 



1: 11 



JO'NAH 



2: 6 



go bil be'dahozin, halah ei 
beh bil hojolne* ei'banh. 

11 U Ako adahodi'nid, Ha- 
san' dandilnil'go di lo'-nitel 
nihah ana'hodidolzih ? halah 
lo-nitel t'o-baha'dzitgo yil- 
k'ol silih^ ei'banh. 

12 Ado adabizdi'nid, Na'si- 
doltehgo to'-nitel biyj* go'ne* 
asiyolhan ; a'kohgo to'-fiitel 
nihah ana'hodidolzih: halah 
sih' sinina di ayoat'e'go ni- 
hic'ih* deyoligi ei sit beho'- 
zin, ei' beh at'eh. 

13 T'a a'ko hidih ei dineh 
c'eh tsits'a' hi'dadil'ol' daz- 
ni'zih; hidihc'eh adaji't'ihd: 
halah to'-hitel'igi ei ni'yol 
binina hadahjih' t'aiyisi yil- 
k'ol, ei'banh. 

14 Ei'banh ei Jiho'vah yi- 
cln' hadadesgazgo adanih, 
Ni'danikahh, nih Jiho'vah 
ni'H'ni, ni'danikahh, di dineh 
yeh-hinani binina dp nihi'- 
nigi a'didihl dah, ado dit 
do-bo'hodit'i*i beh do nihik'i- 
hodidi'at dah : halah nih, 
Jiho'vah nili'ni, t'a nil ya*- 
at'eh'igi in'dza, ei'banh. 

15 Ako'dzago ei_ Jo'nah hi'- 
dediltih'go to'-hitel biyi* go'- 
ne' adayishan : ado to'hitel 
baha'cih' ye'ni' a'hodilze. 

16 Ako dineh ei Jiho'vah 
bik'e t'ai'yisi hidadzisdzidgo 
badahojinlh, ado Jiho'vah 
bic'ih* nadadzisnih'go beh- 
adidot'ali beh hidahodziz- 
ahh. 



17 H Ako Jiho'vah ei 15 la' 
ayoat'e le'i, Jo'nah idolnah 
biniyeh, a'kwi yinil'a*. Ado 
Jo'nah ei lo ayoat'e ye'ni* 
bibidt biyi'di dziztih'go lagi 
jihh ado tagi tl'e azlih'. 

WOLTAl 2. 

1 Ado Jo'nah ei Jiho'vah 
ha God bic'ifi* lo bibidt biyi'- 
deh_sozdolzingo, ajinih, 

2 Tihosnih'igi binina ei Ji- 

ho'vah bic'ih' sodeszin, 
Ado ei sidizts'ah ; 
He'diz holye' bibidt biyi'- 

deh hadesgazgo 
Ako sizih' disints'an. 

3 Halah nih, di ayoani'zad 

go'yah asiyi'nilhan, to'- 
hitel aim go'ne'; 

Ado sinago t'aat'e-hit'eh 
to'-dilkoh: 

To dalk'oligi in'dah to 
bigan ei altso siki' hol- 
k'ol. 

4 Ado adisnih', T'a ninal 

c'isidiyelgan'; 
Nidih ni bi-sohodizin- 

kin bic'ih'go nadides- 
_ t'ihl. 

5 Toh ei sinal'k'ol, si^sizi'ni 
_ hidih aldo': 

Toh ei sik'idi ayoidetah, 
Tayi'di tFoh'igi ei si tsi- 
ts'in bik'idadesdiz. 

6 Yago dzil hidanes'ahjih* 

niniyah ; 
Nahasdzah ei bi dadil'- 
jah bilgo hoi ago sikl'- 
dasinil: 

119 



2: 7 



JO'NAH 



3: 8 



fJidih Jiho'vah ni'li'ni, si 
God aan bits'anden nil- 
c'ih-beh-Hinisnani hai- 
niltinh'. 
7 Halah si sizi'ni siyi'di do 
nildziV dah silin'go ei 
Jiho'vah binas'ni: 
Ado si sodizinigi ni bi- 
sohodizin-kin biyi'di di- 
sin'ts'ah. 
. 8 T'aadzil'tso ada'hononini 
anoahi hot danilin'igi 
ei t'a dahoh ajoba' ha- 
dahidit'ah ye'ni* bi- 
ts'ahjin* ajikah. 

9 Nidih sizad beh-aheh-ni- 

sin'igi ei nic'in* nahi- 

desnih; 
Adesnil'go beh nic'in* 

hasdzligi ei adesnil. 
Yisda'-ilde'hi ei Jiho'vah 

t'e'yah bits'ahdo. 

10 Ado Jiho'vah ei ]o yic'ih* 
hadzi, ado ei Jo'nah ta-banh- 
gi ni' yil'tsei bikajin* ho'des- 
kwih. 

WOLTAl 3. 

1 Adt) Jo'nah ei Jiho'vah 
bizad neidizts'ah ako ahat- 
nih, 

2 Ast'e-adilneh'go Ni'ni- 
veh ei ayoat'e kin-hal*ago 
dinah, ado beh bic'in' ya- 
dil'tih hidisnih ye'ni* beh 
yadil'tih. 

3 Ako Jo'nah ast'e-a'dilya- 
go, ado Ni'nivehgoh niyah, 
Jiho'vah bizad k'ehgo. Ako 
Ni'niveh ei tagi jinh biyi* 

120 



odal bi'gahgo t'ai'yisi ayo- 
at'e' kin-harah, 

4 Ado Jo'nah ei' kin-hal*ah- 
igi biyi* go'ne* la' ajihh odal 
bi'gahgo nizniyago hazdol- 
gaz, ado ajinih', Diz'din jinh 
t'ah hadzih', a'kohgo Ni'ni- 
veh kin-hal'ahigi a'dodinl. 

5 TI Ako dineh Ni'nivehgi 
ke'dahat'in'igi ei God dayos- 
dland, ado ei t'aat'e-hit'en 
t'ado daosa'ni, ado tFoh-yis- 
biz ak'idaltih, ei beh ha'ni- 
hot'ahh alahgo adajit'e'i in'- 
dah a'oh'go adajit'e'i ei alsto 
ahelt e'go a'hodo nid. 

6 Halah (Jo'nah) bizadigi 
ei Ni'nivehdo alahgo-nat'ani 
yidizts'an ei'banh, ado ei 
bik'idahasda'hi-bikado-naha- 
t'ai' bik'i hadaji'yah ado 
beldla'di-e hazdi'nil, ado 
troh-yisbiz ak'idzisti'go les- 
c'ih yahikahdi ei biyi' dzi- 
nezdah, 

7 Ado ei alahgo-nat'ani 
in'dah bikeden-dani'lih'go- 
yil-hidahaahigi ei beh-ni- 
hot'ani Ni'niveh biyigi 
t'aat'e-hit'eh badaha'nego 
a'dayilah, ako a'danih, Bi'ni- 
di dineh ado dabilin nidih, 
ado begasi nidih, ado dibe 
nidih t'ado ha at'i'hi-dah de- 
ido'lihh' dah : bi'nidi t'ado 
daalcozi, in'dah t'ado daa- 
dla'ni: 

8 Nidih bi'nidi dineh in'- 
dah a'lih' t'aaltso tl'oh-yisbiz 
ak'i'deltih, ado ye'go soda- 



3: 9 



JO'NAH 



4: 10 



dilzin'go God ni'dayokanh : 
aou, ado bi'nidi ei t'aallso 
bafihigi adajonil' ye'nf yo*- 
adazdiah, ado adilah bil ada- 
jit'eh ye'ni' yo adazdidoal. 

9 Hai'sah' bii beho'zin ei 
God fan an'donnil'go ado 
lah'go tsi'nidoRosigi, ado 
ayoat'e'go do-bit-ho'zond ye'- 
ni* yits'anjin' ko'ndo'ni'li, 
ako do a'didinl dah'igi ? 

10 Ako God ei a'dadzaigi 
in'dah banhigiat'e yits'anjin* 
a'dadzaigi yiyiltsanh ; ado 
God ei banhigiat'e'go a'niHi- 
deslil bidi'nid ye'ni* ei lahgo 
yanh-tsi'nideskez, ako t'ado 
a'dzadah. 

WOLTAl 4. 

1 l^idih ei a'hodzaigi Jo'- 
nah t'ai'yisi do bil ya'at'eh' 
dah, ako t'ai'yisi do bil ho'- 
zond dah. 

2 Ado Jiho'vah bic'in' soz- 
dolzin'go ajinih, Jiho'vah ni- 
li'ni na'noskanh, da* dos ko- 
t'e'go adi'nid dah, t'ah si 
ke^ahdi na'sadah? Ei'banh 
atseh Tar'sisgo yolswodt : 
halah nih ei God joba'i ado 
an'diahi, ado do-hanh ba'- 
hacin'hi ni'lihh, ado ni jo- 
ba' ayoat'e in'dah banhigi 
adihl ye'ni' banh-ni'ni, ei'- 
banh. 

3 Ako k'adt, Jiho'vah ni1i'- 
ni, na'noskanh, nilc'ih-beh- 
hinisnani sits'an na'dileh' ; 
halah dadestsaligi ei ya'a- 



t'eh, Rinlsna dolel'lgi ei do 
ya'at'eh' dah, ei'banh. 

4 Ado Jiho'vah adi'nid, Da 
naha'cih'igis ei ya'at'eh? 

5 A'kohgo Jo'nah ei kin- 
hal'ado c'izniyah, ado ha'a ah 
bic'ih go kin-halado, adi ca'- 
ha'oh a'ji'lago, biyagi dzi- 
nezdah, ado kin-hal'ahigi 
dats'i a'dodinlgo yidestsel' 
dzini'zingo. 

6 TI Ado Jiho'vah God ei 
ade la' haini'sanh, Jo'nah 
beh bik'i ca'ha'oh' dolelgo, 
ado ei beh hoi na'hodojohl 
biniyeh. Ako Jo'nah ei 
t'ai'yisi bil ho'zohd, adeigi 
bahh. 

7 Nidih God ei c'os a'kwi 
yinil'a*, ado ei biska'ni abin'- 
igo ade ye'ni* k'inilhaz, ako 
ei nilna*. 

8 Ado ei ako'dzago, jo'ho- 
naai dahdiyago, God ei ha*- 
aah biyaden t'ai'yisi ni'yol- 
go a'yilah ; ado jo'honaai 
bits'ahdo Jo'nah bitsi-ts'in 
bih yil'do'igo bik'e ha'ni*-as'- 
dihd, ado t'a hayildi dades- 
tsal dzini'zin', ako azdi'nid, 
Dadestsaligi ei ya'at'eh, hi- 
nisna dolel'igi ei' dodah. 

9 Ado God ei Jo'nah ayi- 
di'nid, Da' nahacih' gos ei 
ya'at'eh, di ade binina? ako 
azdi'nid, Ya'at'eh lahh' sa- 
hacinlgi, dadestsal'igi ni- 
dih. 

10 Ado Jiho'vah adi'nid, 
Ade t'e'yah bah ati ni ni'zin, 

121 



4j 11 



JO'NAH 



4: 11 



t'ado biniye nisl'nilnis dah 
nidih, do nidih nosel'go i'ni- 
la dah nidih ; ako ei t'a'la 
tVe biyi* hani'sanh, ado t'a'la' 
tl'e biyi' as'dind; 
11 Ado di Ni'niveh, ayoat'e 
kin-harahigi, biyi'gi nezna'- 
122 



din do'ba^an nadindi mil da- 
hanan'igi la* dabi'la' nisnajih 
in'dah dabi'la* nistlVjihigi 
nidih do bit bedaho'zin dah'- 
igi, ado a'lin aldo' t'oahayu'- 
iigi, da* eis do banh hanhdi'- 
ne*sinl dah. 



MATTHEW BIK'EHGO HANE^ 
YA'AT'E'HI 

BOHOLNrHI BI SODIZIN. 



WOLTAl 6: 9-13. 

9 Nihila ya'dilhil biyi'di 
honilo'ni, Ni'zi' diyin'go ol'- 
zini. 

10 Alahgo - beh -niholni'hi 
k'eanyilzis le'. Beh inini'zini 
ei nahasdzan bikagi adonil, 
t'a ya'dilliil biyi'di anil'igi 
at'e'go. 

11 C'iyah t'aakwi jinh ni- 
lia iyil'tsodigi ei di'jinh ni- 
ha nadiniah. 



12 Ado banhigi ade'nil'igi 
nilia-naliidiah, t'a nihic'in* 
banhigi adani'li ban'dahi- 
dit'ahigi at'e'go. 

13 Ado nihi hodi'notahjin* 
t'ado anihiesi, hidih bahhi- 
giat'e bits'ando yisdah'-nihi- 
yi'nil : halah, alahgo-beh- 
oholni'hi ei nih, ado beh-a- 
dzi'li, ado beh-ayoiat'e, ei 
hol'ago nih, ei'banh. Ei t'a 
akot'e' le'. 

123 



MARK BIK'EHGO HANE'-YA^ 
AT'E'HI 



WOLTA'I 1. 

1 Hane'-ya'at'e'hi bedezt'i'i 
Jesus Christ, God biye* bih'- 

igi; 

2 Tf Ahodonili-yadahalne i 
t'a yeh ak'edaascinh' yengi 
at'e'go: 

Jo'akon, si nal'a'i ni'lanjin' 

ades*at, 
Ako ei ni'lanjin* ast'e-ho- 

dolil' biniyeh. 
3 T'a ,la'dah ke'yah-bl-do- 

naadahigi hazih beh 

nazdilgazigi at'e'go, 
Boholni'hi biba' ast'e-da- 

ho*leh, 
Ado ba' hont'il k'ezdongo 

a'da-te'. 

4 Jan ei ke'yah-bi-do-na- 
adahigi nahadlago taagis 
nit'en, ado nahadlago taagis, 
banhigi ei at'e bahyi'nigo 
beh ana'hidit'ahi ei yaholne*. 

5 Ado Judi'ah ke'yahdo 
t'aat'e-nit'en hac'in' aheskai, 
ado ei Jiru'salemdo t'aaltso; 
in'dah ei t'aaltso hats'ando 
Ibh Jordan biyi* nahadlago 
ladabidisgiz, banhigi adanil 
yeni* yadaholne'go. 

6 Ado Jan ei gan-ask'iti 
biga ha e, ado akal ei ho 

124 



nazt'i'; ado wi'nesc'in'di in'- 
dah tsist-nah-nidaldzit'igi- 
bitllz yiyan nit'en. 

7 Ado God yahalnego 
anih, Ei la* sikeden yigal'igi 
ei si'lahgo at'eh ; ya a'des- 
nilgo bi ke-tl'ol k'edes'al ni- 
dih do bahh nislih' dah. 

8 Sih t'aani nahadlago loh 
biyi' lanihise'giz hidih ei 
t'eyah Nitc'ih-Diyi'ni biyi' 
lanihidogis. 

9 TI Ado rdan dayilkahi bi- 
yi' ei Galili'di kin-hal'ahigi 
Nazereth holye'do Jesus ni- 
yah ; ako Jan Ibh Jordan 
biyi' nahadlago tabizgiz. 

10 Ado t'ahhago Ibh biyi'- 
do hajidahgo, ya'dilhil an 
a'dzago dziltsanh, ado Nil- 
clh-Diyi'ni ei hasbi'di la* na- 
halingo hak'ijin* hadaho'le'. 

11 Ado a'kwi ya'dilhil bi- 
yi'deh azih dists'ahgo anih, 
Nih t'eyah siye* ayoioshi'ni 
ni"lihh, ado ya'at'eh'go na 
aheh-ni'sin. 

12 Tf Ado t'ahhago ei Nil- 
c'ih-Diyi'ni ke'yah-bi-do-na- 
adah'ago ahoyi'sah. 

13 Ado akwe'e nijigago 
diz'din jihh azlin; ako Ak'i- 



1: 14 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 1: 27 



hodiahi ei c'eh ha' nahaz- 
anh ; ado fiidaldlosi fiidal- 
dzid'igi bit nijildeh nit'en ; 
ado God bindal'ai ha has- 
kai'go ha'ndas'a'. 

14 TI Ado Jan yah-abidolt'e' 
do'bik'ijifi' Jesus ei Galilidi 
niyah, God alahgo-beh-bo- 
holni'hi ya at'eh'go-ba-hane*- 
igi yeh yahalne go. 

15 Ado ani'go, Holzis'igi ei 
boholyah ado God alahgo- 
beh-boholni'hi ei baho'ni- 
yah ; banhigi at'ei bits'ah- 
jin* a'ndahneh ado hane*- 
yaat'e'hi daohdlanh. 

16 TF^ Ako be'ek'idt Galili 
yolyeh'igi bibanhgi jogal'go, 
Saiman in'dah bitsi'H An- 
drew, to beh-hahaltso'si tah 
yiyi'ahgo dzittsanh ; halah, 
ei to yitnehede'ti ni'linh, ei'- 
banh. 

17 Ado Jesus ei ayidi'nid, 
Hak'go, sike wohas, ako 
dineh yisdayini'ti a'nihides- 
lit. 

18 Ado t'ahhago ha to beh- 
hahaltsos'i yeni' bits'an 
dasdiaz, ado bike jiniaz. 

19 Ado t'a ayi'dijin* nizni- 
yago ei Zebedi biye' Jems 
in'dah bitsi'li Jan na'dzit- 
tsanh, ako atdo' tsin-naet 
biyi* to beh-hahaltso'si ast'e- 
jidleh'go dzizkeh'. j 

20 Ado ei t'aa'ta t'ahhago' 
ji'zi' ; ado ei t'aa'ta' bize e 
Zebedi in'dah bandalnis'igi 
t'a akwe'ego t'a tsinnaet bi- 



yi'digo bits'an dasdiaz, ako 
ado bike jiniaz. 

21 Tf Ako t'aadziltso Kaper- 
neamgi ji'kai ; ado haa- 
yinh'-jinh azlih' bijinh a'la- 
na'adle-ba'-kin go'ne' t'ah- 
hago yah ajiyago ado ya- 
jit'li'. 

22 Ado ei t'aattso nazntin'- 
igi binina t'o-bit-adahayu'i ; 
halah, la' boholni'hi nahoji'- 
lingo bic'in' yajit'ti*, ado do 
ak'idaalci'i nahalingo dah, 
ei'banh. 

23 Ado akwe'e a'ta-na'a- 
dleh-ba'-kin go'ne' dineh la* 
nilc'ih-beh-ini'zini biyi' sizih 
le'i sida lah', ado ei hazdol- 
gazgo ajinih, 

24 T'ado niha nant'i'ni; ni- 
hi'san' hadandilnil', Nih, Je- 
sus ni'li'ni Na'zerethdoh'igi? 
Da' a'nihidit'dinlgos nihaini- 
yah? Sit beho'zin ant'i'ni ei 
God bits'ahdo t'ata'i diyin'- 

igi. 

25 Ado Jesus hodeslehgo 
anih, Nih t'ado adini'ni, ado 
hayi'den haninah. 

26 Ado ei nilc'ih-beh-ini'zi- 
ni yeni* hodisnago, ado ye'go 
hazdolgazgo hayi'den hal- 
wodt. 

27 Ado ei t'aattso t'o-hot- 
adahayu'i, ako nidahidilkidt- 
go a'danih. Haat'i'san* di 
at'eh ? beh-na nti'nisan' di 
ha at'i a'nidi sin at'eh ? ha- 
lah, beh-iholni'hi beh nitc'ih- 
beh-adeini'zini nidih yic'in* 

125 



1:28 MARK BfK^EHGO HANF.YA'AT'fi'HI 1:44 



hadzi, ado ei bik'eh-dahol- 
inh'. 

28 Ado t'ahhago beh baha*- 
ni'hi faat'e-fiit'en Galili bi- 
nago a'dadezdlad. 

29 Tf Ado t:a a'ko a'la-na'- 
adleh-ba'-kin biyfden c'e- 
jikai'go, t'aaltso Saiman in'- 
dah bitsi'li Andrew bi kin 
go'ne*, Jems in'dah bitsfli 
Jan ei bit yah' ajokai. 

30 Nidih Saiman be as- 
dzan bimah ei tah-honigah 
yik'e datsahgo sitin lanh'; 
ado ei t'a a'ko yeh hot da- 
hol'ne^ 

31 Ado akwe e niyago ha'- 
la' yiyittsod, ado deg a'holah, 
ado t'ahhago tah-honigah 
yeni' hats'al'dohgo t'a a'ko 
ei t'aattso ba'ndzis'a'. 

32 T[ Ado ei i'iahgo, jo'ho- 
naai iyago, bandahatnih'igi 
in'dah nitc'ih-beh-adeini'zini 
biyi' nazi'ni ei t'aattso hac'in* 
athan ni'dayizja. 

33 Ado t'a kin-hala nit'eh, 
dadilkatgi a'ta si'lin'. 

34 Ado ei t'oahayui natni 
afan adat'e'ti yik'e danine 
ne'idiyitje ; ado nitc'ih-beh- 
ini'zini yeni' t'oahayui daha- 
yi'den hainiskad; adonitc'ih- 
beh-ini'zini yeni' t'ado ha- 
dahdzi'hi, yidi'nid; halah, ei 
t'aattso hwe' dahosin, ei'- 
banh. 

35 Tf Ado t'a ei baa'bini 
t'ahdo hah-hos*ihd'go naz'- 
di'na* ado c'izniyah do-naa- 

126 



dah hazahgo jiniyah ako 
a'kwi sozdolzin. 

36 Ado Saiman in'dah na- 
nata* hot nakai'igi ei hake 
dahdikai, 

37 Ado ei hak'ekai'go ada- 
hodi'nid, Dineh t'aattso nika 
dadez'ih'. 

38 Ado abizdi'nid, Tin', kin 
ta' ninadasnil'igo dikah, ako 
a'kwi atdo' God ba' hodes- 
nih, halah, ei' biniyeh adeh 
niyah. 

39 Ado Galili t'aat'e-hit'en 
a'ta-nidaadlet-bada-kin da- 
bih'igi biyi' God ya' holne*, 
ado nitc'ih-beh-adeini'zini 
dahayi'deh hainiskad. 

40 H Ado a'kwi ta' tod-a- 
ts'is-yilgati bahh holon le'i 
ha niyah na'hokahhgo, ado 
hac'ih' nitsidinegogo ahal- 
nih. Nit t'a a'kodah nasidi- 
di'tatgo at'eh. 

41 Ado Jesus hahh-bi'nigo 
bi'la' yeh k'idescidt ado ho- 
delcidt'go ahodi'nid, A'des- 
nit lanh', tod nao'dinh. 

42 Ado t'a hadzodzi'go t'ah- 
hago lod-ats'is-yilgati hanh 
holon yeni' hats'al'doh ako 
naz'didzah; 

43 Ado t'a a'ko hazo'ogo 
nahozneztah, ado t'ahhago 
dahozdil'a'; 

44 Ado abizdi'nid, Joh, t'a- 
kah dineh ta'dah bit hol'ne*, 
nidih dahdinahgo nailnm'hi 
bic'in' a'dehonil'zihh, ado t'a 
Mozes yeh nihoniah yengi 



1: 45 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 2: 13 



at'ego naayii'nin, ei nant'il- 
zah'igi, ei'banh ; ako ei beh 
bic'in' beh-eho'zin dole!. 
45 Nidih ado c'izniyago ei 
baahoznilne', ado da nilts'an- 
go a'hodzalgi beh ahozdil'- 
dlad; ei binina Jesus do t'a 
yit'i'ni kin-halahigi jigah 
dah, nidih do-naada'go haz- 
an'igi ni jigah, ado ei t'aal- 
tso t'a da nilts'andeh hac'in* 
niheskai. 

WOLTAl 2. 

1 Ado t'a-dokwi-dah yis- 
kango Kaper'neamgi nadzi- 
dzah, ado kin go'ne' nadzis- 
dah hani'go t'aat'e-nit'en 
dahodidezdlad. 

2 Ado t'ahhago t'oahayui 
a'la-dzizlih', ako ei binina do 
ha hazan dah hazlih', t'a 
c'eatingi nidih dodah ; ado 
bic'in' God bizad ba' hojolne'. 

3 Ado la' hatah-do-nahwi' 
na-dah dzizHn'go dadzitsah 
le'i ei din-jilt'e'go dahojil'- 
tehgo ha yi'kai. 

4 Ako hac'ahh jilago do 
bic'ih' ajokah at'e'go, ei'bahh 
kin bikadeh ah-dazdezniVgo 
ako'ne'e Jesus bic'in' ei 
hatah - do - nahwi na - dah'igi 
tsask'eh bika dziztih'go ha*- 
da dahazlo'. 

5 Ako Jesus dabodlah'go 
yiyiltsah'go, ei hatah-do- 
nahwinadah'igi ahodi'nid, 
Siye', bahhigi anil yeni' 
nan'det'anh. 

[Navabo] 9 



6 Nidih ak'idaaki'i la' a'kwi 
hidahaztahh, ako dabijeih 
biyi'di nitsi'dakes : 

7 Di dinehsah' haat'e'go 
ba'ih'go God ya yalti'? Hai'- 
sah' bahhigiat'e ane'diah ? 
God lahh' t'e'yah ni. 

8 Ado t'ahhago Jesus ei 
nilc'ih-hwi-sizi'ni beh hoi 
be'hozin'go _ei'di dahayi'di 
bantsi'dadzikesgo ahodi'nid, 
Ha'at'e'gosah' danihijeih bi- 
yi'di ahodzaigi akot'e'go 
bantsi'dahRes? 

9 Hai di'igisan' do niidziF 
dah, bitah-do-nahwina-go 
datsahigi bic'ih'— Banhigi 
anil yeni' nan'det'ahh, beh 
haodzi'igi dats'i ? Ni'didah- 
go, ni tsas'k'eh hi'dinil'go bil 
dahdinah, ha ni'go haodzi'igi 
dats'i.? 

10 Nidih nihil be'dahodo- 
zihl, Dineh Bayizci'ni na- 
hasdzah bikagi beh-bohol- 
nih_^go banhigiat'e ane'diah 
(bitah-do-nahwina-dah si- 
hh'go datsah'igi. ahilnih:) 

11 A'ndisnih, Ni'didah ado 
ni tsask'eh nidinil', ado na- 
gan'go hididah. 

12 Ado t'ahhago naz'di- 
dzah, ado tsask'eh naz'dinil, 
ado ei t'aaltso dabinal dasdi- 
yah ; ei' binina t'aadziltso 
t'o-hol-adahayu'i, ado God 
bil sodazdolzin'go a'danih, 
T'ahdo akoneh'go deltseh'igi 
dah. 

13 If Ado be ek'idt bibanh'- 

127 



2: 14 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 2: 24 



go anadzodzah, ado dineh 
t'aat'e-nit'en ha a'la-silin', 
ado t'aaltso nazneztan. 

14 Ado akon jogal'go Al- 
fi'as biye', Li'vai yolyeh'igi, 
na ilyeh'igi dzisdago ho dzit- 
tsanh' ; ado, Sike yinat, hoz- 
di'nid, Ado nizdidzago hake 
dasdiyah. 

15 Tf Ado ako'dzago ei ba- 
gan' go'ne' Jesus ajiyango 
dzizdah, ado bic'ih'-nidail- 
yeh'igi ado bahhigi adani- 
ligi ei t'oahayuigo aldo' Je- 
sus ado ho'dahol ahigi t'a'la* 
yil nahaztanh'; halah, t'o- 
ahojiyu'i eibanh, ado ei hake 
deyi'kai. 

16 Ado ak'idaalci'i in'dah 
Ferisiz ei bic'in'-fiidailyeh'- 
igi ado banhigi adani'ligi bil: 
da'jiyahgo daholtsanh', ako 
ho'dahotahigi adeyidi'nid, 
Ha'at'e'gosan' bic'ih'-nidail- 
yeh'igi in'dah banhigi ada- 
ni'ligi bil da'jiyahh ado bil 
dajidlahh? 

17 Ako ei Jesus yidizts'ah- 
go ahodi'nid, Do-adat'eh'igi 
ei'di do aze-ill'ni deini'zin 
dah, hidih dadinih'igi t'e- 
yah ; bahhigiat'e-bahh-a'da- 
dini ei'di, bahhigiat'e bi- 
ts'ahjih' a'ndahheh, do bidi- 
desnil' biniyeh niya dah, hi- 
dih bahhigi adani'ti ei t'e- 
yah biniye niyah. 

18 H Ado Jan bidahol ahi 
in'dah Ferisiz bidahol ahi do 
da'jiyah dah ; ado hahas- 

128 



kai'go adahalnih, Ha at'e'go- 
sah' Jan bidahol'ahi in'dah 
Ferisiz bidahol'ahi do da'- 
ayah dah, hidih nih hidahol- 
ahi ei do ako'dat'ih dah? 

19 Ado Jesus ahodi'nid, 
Igeh'gi nehekahigi da* e'is 
do da'ayah dah ? Azye'hi 
fa bil hijikai'go, azye'hi t'a 
bil hijikai ni'holzizjih' t'a 
da'jiyah go bahaz'ahh'. 

20 Nidih bik'inilkahgo ei 
azye'hi bits'a' hidoltel, ado 
a'kohgo in'dah do da'jiyah 
dah dolel. 

21 Dineh aldo' do la'dah 
e-ai"i'ni a'nidigi nanala* e 
hastihi yidilkad dah, ako'- 
dzah ei e a'nidi i'dilkadt 
yeni' hastihigi haidozohs', 
ako atse'dah yeni* bilahgo 
adodlal. 

22 Dineh aldo' do la'dah 
to-abidt hastihi cIl-naatFoi- 
bi-to a'nidigi yih idokal' 
dah; ako'dzago ei c'il-naa- 
tl'oi-bi-to a'nidigi yeni' to- 
abidt hastihigi yidoldoh, ado 
e'ilnaatroi-bi-to in'dah to- 
abidt yeni' t'aadzai dolel ; 
hidih c1I-naatroi-bi-to a'ni- 
digi ei to-abidt a'nidigi bih 
yikah. 

23 H Ado ako'dzago ha- 
ayihh-jihh azlih'go tl'oh-na- 
dah bil da ak'eh biyi' go'ne' 
c'ijikai, ako hodaholaigi ei 
yikahgo tPoh-nadah bines- 
t'ah' dayizniz. 

24 Ado Ferisiz adahodi'nid, 



2: 25 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'ArE'HI 3: 10 



Jo'akon, ha'at'e'gosafi' ha- 
ayihh'-jinh biyi* do-behaz'a- 
ni banjikai. 

25 Ado abizdi'nid, Da* t'a- 
has do De'vid a'dza yenf 
nihil be'dahozifih dah ? san 
hoh in'dah hoi nakai'igi di- 
cin dazlih' yenf ? 

26 Ei at'e'go God bi kin 
go'ne* yah ajiyah yeni*, ako 
Abai'athar, ei ts'ide alahgo 
nailnih'hi ni'lih yendan, ado 
bah, God biclh* nahanin'hi 
ji'yah, do akot'ego behazan 
dah hidih, ako ei nailnih'hi 
feyah deiyah nit'en; ako ei 
ado hoi yi'kaiigi aldo* la' 
ba'il'tsod. 

27 Ado abizdi'nid, Haa- 
yihh'-jinh ei dineh ba al'- 
yah, ako dineh ei do haa- 
yihh^jinh ba' ahodilya dah. 

28 Ei' binina Dineh Bayiz- 
ci'ni ei aldo' haayihh'-jifih 
beh boholni'hi at'eh. 

WOLTAl 3. 

1 Ado a'la-naadleh-ba-kin 
go'ne' yah anadzodzah, ado 
dineh le'i bi'la* ^nilna' le'i 
akwe'e lahh'. 

2 Ado ei t'aaltso ha'daha- 
sld, haayihh'-jihh biyi* dats'i 
na'hozdido'tal dani'zingo ; 
ako ei beh hak'i'-dahozdido- 
al biniyeh. 

3 Ado azdi'nid, dineh bi'la' 
nilna'igi bic'in', Kwe'e yi- 
zinh. 

4 Ado ei t'aaltso abizdi'nid, 



Da' behazangos haayihh'- 
jihh aleh'go biyi'gi do ya'- 
at'eh'go ahodonil' dah? bah- 
higi dats'i ahodonil ? La 
hinani yisda'-doltel dats'i ? 
Doda'i, diyolyel' dats'i? hidih 
t'ado ha at'i'-dah dazdi'nid. 

5 Ado do-hol-hozoh'go bi- 
tah dzidezgal', dabijeih dan- 
tl'izgo ei bik'e do-hol-hozoh'- 
dah, ako dineh abizdi'nid, 
Ni'la' beh k'idilcid, ako k'iz- 
descidt, ado ha'la' ha'dalt'e' 
nasdlih', t'a laji'igi nahalin- 
go. 

6 Ado Ferisiz c'eikai, ado 
t'ahhago Herod dabic'oni bil 
hondahaz'ahh', ha at'e'go da- 
hodiyplhel'igi biniyeh. 

7 TI Nidih Jesus ei hodahol- 
ahigi bil dasdikai, be ek'idt- 
jih', ado t'oahojiyu'i Galili- 
deh in'dah Judi'ahdo bike 
dayi'kai. 

8 Ado Jeru'salemdeh, ado 
Aidumi'adeh, ado Jordan bi- 
lahdeh, ado Tair binaden, 
ado Saido'nadeh t'oahayui 
hahaskai, ayoadat'e' la jolil'- 
igi dayl'nigo. 

9 Ado hodahol'ahigi bic'ih' 
hadzodzi'go ajinih, Tsin-naei 
alts'isigi kwe e sa_ ninol el, 
halah t'oahaojiyu'i toh bikl- 
jih' ho dazniljizgo' ei'bahh. 

10 Ako lah'i nadabizdi'sah 
ei'bahh. Ako ei binina ha- 
c'ih' dahiljiz ho dadidilcil 
dani'zingo t'a nalni bahh 
daholon'igi. 

129 



3: 11 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 3: 28 



11 Ado nilc'ih-beh-adeinf- 
zini ei t'aattso daholtsan'go 
candahale'go hay a j in' nitsi- 
dahidez'go, Nih God biye' 
ni'linh lanh', dahatni'go. 

12 Ado, T'ai'yisi t'ado sa 
dahotne'e, bizdi'nid. 

13 11 Ado hoh dzil bagango 
hajiyah, ado t'a hoh dzini'- 
zinigi, Hak'go, bizdi'nid: ako 
ei ha haskai. 

14 Ado nakits'adah dineh 
atah dziz'la, ei bil hijikai' 
dole! biniyeh, ado God bizad 
yadahalnego ahizdolal' bini- 
yeh. 

15 Ado danineh'igi nadeyi- 
diljeh dolelgo in'dah nilc'ih- 
beh-adeini'zini bi nazi'ni bi- 
yi'deh ha'dahiznitceh dolel 
biniyeh beh-i'holni'hi hahi- 
dest'ahh. 

16 Saiman ei ha'zi' Pi'ter 
ha bik'i'-dahnast'anh' ; 

17 Ado Zebedi biye' Jems 
in'dah bitsi'li Jan, ado ei 
t'aji'lah ha'zi' Boaner'jiz ha 
bik'i'-dahnast'afih', ako ei'di 
Adinih' biye' olyeh; 

18 Ado Andrew, ado Fi'lip, 
ado Bartha'limew, ado Mat'- 
thew, ado Ta'mas, ado Alfi'- 
as biye' Jems, ado Tha'dias, 
ado §aiman, Ke'naden, 

19 In'dah Judas Iska'riat, 
ei nahwisni'igi, If ado kin 
go'ne' yah ajokai. 

20 U Ako t'oahojiyu'i ahi- 
nahizdikai, ako do ajuyah 
a'hodza dah. 

B 130 



21 Ado hak'iso deidizts'an- 
go hoi hi'dadoditgo dahdi- 
kai ; halah, adadi'nid, Bi'ni' 
bil c'a silin', ei'banh. 

22 Ado ak'idaalci'i ei Jeru'- 
salemdeh yikai'igi adadi'- 
nid, Biel'zibub hayi' sizifi 
lanh'; ado ini'zin-boholni'hi 
ei beh nilc'ih-beh-adeini'zini 
bl nazi'ni hahiznilceh. 

23 Ado a'e'ih', Hak'go, biz- 
di'nidgo abijinih, Hane*-beh- 
e'detih'hi beh : Ha at'e'go- 
sah' Akihodiahi ei Ak'ihodi- 
ahi haidi'nolcel? 

24 Ado t'ala'i dine e ei t'a 
bih alc'in' alts'ahinilgo, ei 
t'ala'i dine'e do ni'zago be- 
hodidonal' dah. 

25 Ado t'ala' haga'ni t'a 
dahoh alc'ih' alts'a'-hiji nil- 
go ei t'ala' haga'ni do hwe- 
hodidonal' dah. 

26 Ado Ak'ihodiahi t'a hoh 
a'c'ih' naz'dinago ado al- 
ts 'ah ji'lih'go do hwehodido- 
nal' dah, hidih ajih' ha' ni- 
hont'i*. 

27 Dineh aldo' do la' dineh 
bidzi'H bagan go'ne' yah 
adogal' dah, ako adeh bi 
nalye'i c'idiyojih dah; dineh 
bidzil'igi atseh bedziztl'origo 
in'dah bi nalye'i c'ihizdojih. 

28 T'aani a'nihidisnih, di- 
neh ba'alcini t'aaltso bahhi- 
giat'e ei banahidit'ah dolel, 
ado ei t'aaltso baih'go God 
ya yalti'i ei bana'hidit'ah 
dolel. 



3: 29 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 4: 11 



29 Nidih t'a-Rai'-dah Nil- 
c'ih-Diyi'ni ba ih'go ba yijilti* 
ei t'ai'yisi do han'didot'al 
dah, fiidih ei hoi ago banhi- 
giat'e biniyeh a'dzidzah. 

30 Halah, nilc'ih-beh-infzi- 
ni hwe holon lanh', dazdi'- 
nid, ei'banh. 

31 TI Ado hamah in'dah 
hatsflikeh akwe'e yi'kai, 
ado tFodi nazin'go hac'in' 
adaas'a', Hak'go, dahalni'go. 

32 Ado ei a'la-dzizlin'igi ho 
nas ago adahodi'nid, Jo'akon, 
nlmah in'dah nitsi'Hkeh tFo- 
di ni'kadantah. 

33 Ado anadabizdonidgo 
ajinih, Hai'sah' simah in'dah 
sitsi'hkeh? 

34 Ado ei'di hanago hida- 
haztan'igi bitah jideih' ado 
azdi'nid, Jo'akon, simah in'- 
dah sitsi'Hkeh danol'ihh'. 

35 Halah, t'a-hai'-dah God 
bi nahat'a yik'eh-hol'iiV sin 
t'a ei'di sitsi'li ado silah' in'- 
dah simah at'eh. 

WOLTAl 4. 

1 Ado beek'idt bibahhgi 
nantin ba ninaz'didzah; ado 
akwe'e t'oahayui hac'ih' ni- 
heskai, ako tsin-naei bih ji- 
yah, be ek'idt biyi'di hoi sa- 
afih' ; ako t'aat'eh a'kwi ta- 
bahhgo jilah, 

2 Ado hane'-beh-edetih'hi 
lah'i beh yajil'ti' ; ado ho 
nantin'igi beh hadzodzi'go 
ajinih, 



3 Da'i'solts'ah, jo'akon, k'e- 
didle'hi la' k'ididolel'go c'ini- 
yah. 

4 Ado ako'dzagq k'elyeih' 
niki'jilkadgo la' atinjifi' ahi- 
nezde, ako ei hidat'a'i nihes- 
tV go dayi'yah. 

5 Ado ei'di la tseh'-tahjiiV 
adahinezde, a'kwi lez do 
ho'zoh holon' dah ; ado ei 
t'ahhago hadane'sahh', ha- 
lah, ei lez do ba ditah' dah, 

i ei'banh. 

6 Nidih dozon'go dahidian- 
go ei yiyi'zez ; halah, ei'di 
bike'tl'ol at'din, ei'banh, ako 
altso nilna'. 

7 Ado la c'il-dadeni'ni bi- 
I tahgo ahinezde ; ado ei'di 

c'il-dadeni'ni dadi'ne'sahh, 
ako altso bi'gahh, ako t'ado 

I binest'ah' hazlih' dah. 

I 8 Ado la' lez ya'at'e'hi biyi' 
go'ne' ahinezde ; ado dadi'- 
ne°sahh, ado hitsa silih' ; ado 
binest'ah' hazlih', ako la' ta'- 
dingo, ado la hastah 'dingo, 
in'dah la' nezna'dingo bilah 
hi'dasdhh. 

9 Ado abizdi'nid, Dineh t'a- 
hai'-dah bija holoh'go beh 
azdits'a sin ha'ni'di azdi- 
ts'ihh. 

10 T Ado t'asa'ha dzizlih'- 
go, t'a akoh' hanago naki- 
ts'adah'igi yil hidahaztan'igi 
ei hane'-beh-edetih'hi olye'i 
yi'ndahodel'kidt. 

11 Ado abizdi'nid, Nihi t'e- 
yah God beh-boholni'hi na- 

131 



4: 12 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 4: 24 



niHn'go beh-nanti'ni ei'di 
nihil be'da hodozinlgo nilia- 
det'anh, nidih t'a bi'nidi ni- 
dakai'igi ei t'aaltso hane'- 
beh-e'detin'hi beh bic'in' 
ha'idzih. 

12 Ako dezdoltsel nidih 
lanh', t'a a'ko nidih do hot 
be'dahodozinl dah; ado daz- 
didots'inl nidih lanh', t'a 
a'ko nidih do be'dazdidotinl' 
dah J ako do na't'an andaz- 
do nil dah, ado bahhigi ada- 
joni'ti do han'dahididot'al: 
dah. 

13 Ako ei abizdi'nid, Da' di 
hane'-beh-e'detin'higis do 
nihil bedaho'zin dah? A'ko- 
sah' ha'at'e'go hane'-beh- 
e'detih'higi t'aaltso nihil be'- 
dahodozinl? 

14 K'edidle'hi ei God bizad 
k'idileh ; 

15 Ado di'di ei sad k'izdila 
yehdah atinjih* ahinezdeigi 
at'eh, nidih t'a dazdits'ihh'go 
t'ahhago Ak'ihodiahi dahdi- 
gahgo, ado ei sad dahajeih 
biyi'deh k'idolya yeni' yil 
dahdilwo*. 

16 Ado di'di ei t'a akot'e'go 
tseh-tahgo adahinezde yeni' 
at'eh ; ako ei'gi sad deidi- 
ts'ihh'go t'ahhago bahh bil 
daho'zoh neheleh'igi. 

17 Ado ei'di bi ke'-tl'ol 
a'dadingo, ako t'o konagan- 
jih* bedahodinah. Ado bik'i- 
jih' ei sadigi binina bahhigi 
a'hot'ihhgo, in'dah ak'edinih' 

132 



jileh'go t'a a'ko t'ahhago 
bik'e jidigoh. 

18 Ado di'di ei la' c'il-dade- 
ni'ni bitahgo k'idolyahigi 
at'eh; ei'di sad deidits'ih'hi, 

19 Ado nahasdzah bikagi 
beh-inani yantse'kesi in'dah 
binaadlogo daat'i'ni, ado 
nanala* bida'hononi'ni t'aal- 
tso, ei di di'igi dabijeih biyi* 
go'ne* nehele, ado ei sad ye- 
ni' hideltsed, ako dabines- 
t'ah' do dahaleh' dah. 

20 Ako di'di ei lez ya'at'eh'- 
igi k'idolyah'igi at'eh ; ei'di 
sad deidits'ihhgo dayodla'ni- 
gi, ado ei'di dabinest'ah' hi'- 
dahwileh, la' tadingo, ado la' 
hastah 'dingo, in'dah la' nez- 
na'dingo bilah hi'dadleh. 

21 TI Ado ei abizdi'nid. Da' 
a'k'a-koh' yah itihh'gos tsi- 
ts'a biya go'ne' adotihl bini- 
yeh, tsask'eh biya go'ne' 
dats'i adotihl' biniyeh? Ado 
a'k'a-koh' ana'tsigih dats'i 
do adotsih' dah ? 

22 Halah, akwe'e hidaznil- 
in'igi ei'di t'aaltso be'hodo- 
zihl, ei'bahh ; ako t'aaltso 
nanil'in hit'ehigi ei'di t'a- 
at'eh do'nih. 

23 Dineh t'a hai'-dah bija 
holon'igi beh azdits'a' sin 
ha'ni' azdits'ihh. 

24 Ado ei abizdi'nid, Da- 
dohts'a'i ei hazo'o dayi'sol- 
ts'ah. T'a dineh ba ina'nel- 
ahhigi ei t'a akohgo nic'ih' 
bina'nel'ahh' dolel ; ado nihi 



4: 25 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 4: 41 



dadohtsVigi.ei bi'lahgo niHa 
adolnil 

25 Halah, ei hwe holon'igi, 
ei hoh hadolyet ; ado ei do 
hwe holon'igi ei'di hoh'igi 
fiidih haga'dolyel 

26 H Ado azdi'nid, God 
alahgo-beh-boholni'hi ei di- 
neh la' alastsi leiyi' go'ne' 
k'idilah nahalin. 

27 Ado nijilwos ado naz'di'- 
nah, tl'ego in'dah jin'go ; 
ado alastsi yeni* diniseh ado 
haniseh, ako ei do hoi beho'- 
zin dah. 

28 Halah, nahasdzan ei t'a 
bih binest'ah* ha'iniseh, bi- 
t'an atseh, ado binest'afi' ado 
bik'ijin' bilastsi t'aat'eh bi- 
nest'an' biyi'digo haleh. 

29 Nidih anest'anlgi ni- 
t'ihh'go ei t'ahhago beh-ige'- 
si beh yiyiges' leh, halah, 
agiz ba'holziz, ei'banh. 

30 T Ako azdi'nid, Hasan' 
yit'e'go God alahgo-beh-bo- 
holni'hi? ado haat'i'san' bil 
ahi'nolnin sin bil ahelt'e'go 
adadilnil ? 

31 Ei c'il la' bina a'ohgo 
aniltso'i nahalin, ei anaigi 
kidolyago ei ts'ide ana t'aal- 
tso bo ohgo aniltso. 

32 I^Iidih k'idilyeh'go ado 
diniseh, ado c'il t'aaltso bi- 
lahgo at'eh yileh, ado bigan 
ayoadat'e yileh, ako bi ca- 
haohgo hidatVi ke'daha- 
t'ihh. 

33 T Ado lan'i hane'-beh- 



e'detinh ei beh bic'ifi* God 
bizad beh hadzisdzl, t'a ako- 
t'e'go ei t'a bidazneran'igo 
dazdizts'afi. 

34 Nidih hane'-beh-e'de- 
tihh t'agedgo t'eyah do bi- 
c'ih' yajil'ti'/dah; ako ei t'a- 
sa'ha dzizlih'go t'ai'yisi ha- 
zoogo hodaholahigi t'aaltso 
t'a beho'zingo beh bil hojol- 
ne'. 

35 Tf Ado t'a ei bijmh', i'i'- 
ahgo ei abizdi'nid. Tin' be'- 
ek'idt yonan'igo dikah. 

36 Ado t'oahojiyu'i yeni' 
altso hats'ahjin' dahdabiz- 
ditkai'go ado t'akojit'eh'igo 
dahdazdileFgo ji'kai. 

37 Ako ayoat'e'go de'yol, 
ako tsin-nael toh bih da- 
halk'olgo ako k'aden hade- 
bin. 

38 Ado hoh t'eyah tsin-nael 
bikedigo tsiat bik'ijin' ajil- 
hos, ado ts'edahodzisitgo 
adahodi'nid, Na'ntl'ni da' 
ha'ni'di a'didihlis ni ni'zin ? 

39 Ado nizdi'nago ni'yol 
yeni', Hazo'ogo, bizdi'nid ; 
ado loh t'eyah, Hozon'go 
ast'edi't'eh, bizdi'nid. Ako 
ni'yol yeni' ast'edi't'e' ado 
t'ai'yisi hodiyel. 

40 Ado ei abizdi'nid, Ha'a- 
t'i'san' biniyeh ayoat'ego hi'- 
daldzit, ado ha'at'e'gosah' do 
da'ohdlan' dah? 

41 Ako ei t'ai'yisi be'da- 
dzisdzid ado a'dahizdo'nid, 
Ha'at'i lahh dineh sin at'eh, 

133 



5: 1 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 5: 15 

ni'yol nidih ado toh nidih 
bik'eh dahol'inh' ? 



WOLTAl 5. 

1 Ado beekldt yona'nidi 
jf kai la' ke'yah Gadara hol- 
ye'di. 

2 Ado tsin-nael biyfden 
hajiyago t'ahhago jidasca 
bitahden dineh le'i la' nil- 
c'ih-beh-i-nfzini bi sizin le'i 
hadah niyah. 

3 Ako jidasca bitahgo ke'- 
hat'in lanh'; ado dineh do 
la* beh otl'ol at'e' dah, bes- 
dahol-za'igi nidih dodah. 

4 Halah, ala'tsin nina'ni'li 
ado bes-daholza'igi nidih 
t'ahahh beh beetl'oh, nidih 
bes-daholza'igi t'eyah yiyil- 
dlad, ado ala'tsin nina'ni'li 
t'eyah niyitih; ado dineh ni- 
dih do la' ast'e bo'le' at'e' 
dah. 

5 Ado t'aa'lajin' jin'go ado 
trego nidih dzil biyi'go na- 
gah, in'dah jidascago nagah, 
dilwosgo in'dah tseh yeh 
ni'idilges. 

6 Nidih ni'zajih' Jesus yi- 
yiltsah'go yic'ih' ni'dilwodt 
ado hayajih' hitsidine'go'go 
nahoskan. 

7 Ado ye'go hadolgazgo 
adi'nid, Hasan' nideslil, nih, 
Jesus agago ayoat'e God bi- 
ye' God binal a'ndesnih, do 
tihosnih'go asidi'lil dah. 

8 Halah, dineh biyi'den ha- 
ninah, nih nilc'ih-beh-ini'- 

134 



zini ni'li'ni, bizdi'nid, ei'- 
bahh. 

9 Ado, Hasan' yinilyeh, 
hozdi'nid. Ado anazdo'nidgo 
ajinih, Lah'i yinisyeh, halah, 
t'oahoni'yu'i ei'bahh. 

10 Ado t'ai'yisi Jesus na'- 
yoskan : ke'yah t'aka bi- 
ts'ahjih' anihinol'kad, yilni'- 
go. 

11 Ako a'kwi dzil bi'gahgi 
biso'di t'oahayui da'ayah'go 
nanilkad. 

12 Ado ei nilc'ih-beh-adei- 
ni'zini yeni' t'aaltso ni'daho- 
kahhgo adanih, Biso'di biyi' 
go'ne' adanihilah, ako ei'di 
bih hidikah. 

13 Ado t'a a'ko Jesus badi- 
niahh'. Ado nilcl'h-beh-adei- 
ni'zini hayi'deh hahazje, ado 
biso'di yih dahaswodt ; ado 
nanilkad yeni' t'a inidzi'li 
beh bidah go'yah na'dije 
ado be'ek'idt _ biyi' go'ne' 
aheswodt, ako toh abis'dihd. 

14 Ado ei'di t'aaltso biso'di 
nidaznilkad yeni' a'kohgo 
yo'adziswodt, ako kin-hal'agi 
badahojolne', ado binago 
ke'yah aldo'. Ado ei t'aaltso 
c'ehezje, hala-hodza lah da- 
ni'zingo. 

15 Ako Jesus yahaskai ; 
ado a'kwi nilc'ih-beh-ini'zini 
bi sizin yeni' do-at'eh'igo, 
ado bintse'kes k'ezdongo, 
ado hadit'e'go sidago dadzil- 
tsanh; ako t'aadziltso nida- 
dzisdzid. 



5: 16 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 5: 33 



16 Ako dineh dabinal'igi ei 
yeh hoi daholne' ei'di dineh 
nilc'ih-beh-ini'zini bi sizifi 
yeni' haidzaigi "ado biso'di 
a'dzaigi yadaholne'. 

17 Ado t'ai'yisi ni'daho- 
kanh, Nilii ke'yah bits'anjih* 
nandleh, dahalni'go. 

18 Ado ako tsin-nael bih 
iyago, ei'di nitc'ih-beh-ini'zi- 
ni hwi sizin nit'en yeni' na'- 
hokafih, Nil honislon' dolel, 
halni'go. 

19 Akot'e' nidih Jesus, Do- 
dah, hodi'nid, fiidih nagan'- 
go nididahgo ako Boholni'hi 
ayot'e sah a'yilah ado sa jo- 
ba* dini'go nik'Iso beh bii 
daholne*. 

20 Ado dasdiyah; ako Di- 
ka'polis kin-hadas*ahigi bi- 
tahdi t'aat'e-hit'en Jesus 
ayoat'e yeh ast'e-hodla'igi 
ei' ba hojilne'. Ako dineh 
t'aadziltso t'o-hol-adahayu'i. 

21 TI Ado Jesus tsin-nael 
beh tse na nadzidzago, ako 
dineh lah'i ha a'la nanas- 
dlih'; ado be'ek'idt bibahh'- 
gi nadzidzah. 

22 Ado nit'en jo'akon, a'la- 
naadleh-ba'-kin beh-bohol- 
ni'hi la' ha niyah, Jairus 
yolyeh'igi, ako ho dzil- 
tsah'go hake'tsinjih' hitsi- 
dine'go. 

23 Ado t'ai'yisi na'hodzos- 
kan, ako anih, Sitsi' alts'i'si- 
ye k'adeni' bi nitsahh' : ako 
na'hoskan, Hak'go, adi ni'la' 



beh bik'i didil'ni, nadidodal 
ado hina dolel biniyeh. 

24 Ako Jesus bil dasdiaz ; 
ado dineh lafi'i hake yikai'- 
go ho nas'ziz. 

25 If Ako asdza'ni le'i la' dil 
biga'dinestal lafih', ako ei t'a 
akojit'e'go nakits'adah na'- 
hai lahh'. 

26 Ako lah'j aze adel'i'ni 
bik'e lah'idi tihodzozni, ako 
ha nalye'i yeni' altso badziz 
nil, ado t'ado nazdidza dah 
nidih t'o yo'weh dah a'dzi- 
dzah. 

27 Ako nit'en Jesus baho- 
jl'ni, ako ahenalai' bine'deh- 
go jiniyah, ako bi e bizdel- 
cit. 

28 Haiah, bi e t'eyah t'o bi- 
diniscit nidih hadalt'eh ana- 
sidodlil, jini'go, ei'bahh. 

29 Ado t'ahhago ha dil ha- 
lih yeni' as'dihd; ako t'a dzi- 
zih nit'en nalni'hi bits'ahdo 
halah ya'hot'eh dzizlih'go 
hoi be'hozihd. 

30 Ako Jesus t'ahhago bi- 
yi'di bil behozin ei diyin bi- 
yi'deh hayago, honasahigi 
bic'ifi' hidzizyiz; ado adi'nid, 
Hai'sah' si e yidelcit? 

31 Ado ho'dahol ahigi ada- 
hodi'nid, Joh nindzisah,_ha'- 
at'e'gosah' ako adinih, Hai'- 
sah' sidelcit? 

32 Ado dineh bitah dzidez- 
gal, ado a'dzidzaigi hwizdol- 
tselgo. 

33 Nidih ei asdza'ni nas- 

135 



5: 34 MARK BIK'EHGO HANE'-YA^AT'fi'HI '6: 3 



dzid ado bilah hoditlit, a'ho- 
dilyaigi hot beho'zingo, ako 
biyajin' nitsizdinegogo do- 
woc'idgo altso beh bil hojol- 

34 Ado asdza'ni abizdi'nid, 
Sitsi' yinidla'ni ei'di hadat- 
t'e' ana'nidla, nil hozon'go 
naninah, ado nalni yenf 
bits'ando hadanilt'e'go. 

35 TI Ei t'a yajil'li'go dineh 
la' a'ia-naadleh-ba'-kin beh- 
boholni'hi ei baganden yi'- 
kaigo ei adadi'nid, Nitsi' ye- 
ni* daztsanh ; na'nilels Na*- 
nti'ni, banant'inh. 

36 Ei t'ahhago Jesus, ei sad 
beh haodzi'igi yidizts'an ni- 
dih a'la-naadleh-ba'-kin beh- 
bo holnih'igi ayidi'nid, T'ado 
nil hoye'i nidih t'o indlafih. 

37 Ako dineh hai'-dah 
akon doda'go yeh hol'a', Pi- 
ter, ado Jems, ado Jems bi- 
tsi'li Jan, ei t'eyah bil dasdi- 
kai. 

38 Ado a'la-naadleh-ba'-kin 
beh-boholni'hi bagan'di jini- 
yah, fiit'en ha'hoago dzidiz- 
ts'an, la' andacah, ado la' 
ayoits'a'go dacah. 

39 Ako yah ajiyago ei abiz- 
di'nid, Ha'at'i'san' biniyeh 
ha'hol ah ado dahcah ? Di 
at'ed ei do daztsah' dah, ni- 
dih t'o' alhos. 

40 Ado ei do il-ihhh yeh 
hadadloh. Nidih t'aadziltso 
c'ihozninilkadgo at'ed bize'e 
in'dah bimah ado bil niji- 

136 



kai'igi, e'idi t'eyah at'ed si- 
tin go'ne' bil yah ajokai. 

41 Ado at'ed bi'la' dziltsod- 
go abijinih, Talitha, kumi, 
ako ei, At'ed a'ndisnih nidi- 
dah, jini'go olyeh. 

42 Ado t'ahhago at'ed ni'- 
didzah ado deyah, halah, ei 
nakits'adah bi na'hai, ei'- 
banh. Ado t'aadziltso t'ai'- 
yisi ayoat'e'go t'o-hol-adaha- 
yu'i. 

43 Ado ei t'aadziltso t'ai'yi- 
si hazo'ogo abizdi'nid, T'a- 
kah dineh la'dah bil dahol- 
ne' yi'la', ado at'ed ha'at'i 
dah ba'noltsod, hozdi'nid. 

WOLTA'I 6. 

1 Ado ei bits'ando dahnz'- 
didzah; ado t'a hoh ha ke'- 
yahgo anadzodzah ; ado ho- 
dahol'ahigi ei t'a hake yi'kai. 

2 Ado haayinh-jinh azlih'- 
go, a'la-naadleh-ba'-kin biyi' 
go'ne' ninazdinitan, ado lan'i 
dahozdizts'ango ei t'o-bil- 
adahoyuigo adanih, Ha'at'i 
bits'afidosan' di dineh t'a- 
altso bil beho'zin? Ado ba- 
yilyah'igi lanh' ha'at'i beh- 
hodzani sin at'eh ? ado di 
ahoni'li ayoat'e'i nidih la' 
yolil'go yanagah ? 

3 Da' di'is do ni'izi'hi at'in' 
dah, Meri biyaz, Jems ado 
Joses ado Judah ado Simian 
bi'nai? ado dabideziis do bil 
nekai dah ? ado ei t'aaltso 
do bil ji'lind' dah. 



6: 4 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 17 



4 Nidih Jesus ei adahodi'- 
nid, Ahodoni'H-yahalne'i ei 
beh-il-ili'ni do beh at'din 
dah, nidih t'a ha ke'yahdi 
ado dahak'eigi ado bil haji- 
je'igi eidi t'eyah do bil jilih' 
dah. 

5 Ado a'kwi ahonili ayoida- 
t'e'i do banjiga dah, nidih 
t'adokwi danineh'igi ei t'e- 
yah bik'i dazdilnih'go na'- 
hizdilje. 

6 Ado t'o-hol-ahoyui, halah, 
do da'odlan' dah, ei'bahh. 

If Ado binagi kin-nazni'ligo 
naznitin'go tazdiyah. 

7 H Ado ei nakits'adah'igi, 
Hak'go, bizdi'nid ; ado naki 
ni'lago adzis'a', ado adzilgo 
beh-oholni'hi nilc'ih-beade- 
ini'zini inazi'ni beh ha'hi- 
nilce'hl ei t'aaltso bah hiz- 
dez'ahh. 

8 Ako a'dadoni'li beh bi- 
c'ih' hadzodzigo ajinih, Ha a- 
t'ih'igi dah t'ado dayinole'hi, 
nidih gis t'eyah, dahna ayizT 
ei dodah, bah nidih dodah, 
nihe azis biyi' go'ne' beso 
nidih dodah: 

9 Ako keh bike'giz-haaz- 
t'ilgi t'eyah bi hi'dasoezgo, 
ado e-tsoh naki'go aldo' do- 
dah. 

10 Ado adabizdi'nid, T'a 
kingi dahkahgi t'a a'kwi hi'- 
dasodah, hajin'dah nadadoh- 
kahgo in'dah dahdahidoh- 
kah dolel. 

11 Ado t'a-hai'-dah do da- 



nihi ni'zinigi ado do t'a'k'adt 
danihi dizts'afi'igi ei bits'afi 
jih' dahdadohkahgo, nihike 
biyi' iez ha'danoldeh dole!, 
ako ei beh-eho'zini biniyeh. 
T'aanigo a'nihidisnih, bana'- 
hat'ih bijih'go Sadam in'dah 
Gamarrah ei'gi bi'Mhgo ti- 
dahwizdonih. 

12 Ako c'idadziskai, ado 
God bizad yadaholne', ei di- 
neh banhigi adajoni'li banh- 
daho'nigo yoadahizdidoal 
biniyeh. 

13 Ako lan'i nilc'ih-beh- 
adeini'zini ha c'idahazje ; 
ado lan'i daninehigi tlah ho 
dadziztle'go na'dahozdilje. 

14 Tf Ado alahgo-nat'ani 
Herod ei haho'ni, halah, t'a- 
at'e-hit'eh ha'zi* ba hane'go 
ahidezdlad ei'bahh ; ado ei 
adi'nid, Jan nahadlago-ta- 
agisi yeni* ei'di daztsan'den 
nadi na' sa sin, ei' binina di 
ayoadat'e'i yanagah. 

15 Nanala' ei adanih, Elai'- 
jah at'ihh ; ado nanala ei 
adanih, ahodoni'ti-yahalne'i 
at'ihh, doda'i ei la' at'ihh. 

16 Nidih Herod ei yiyi'nigo 
adi'nid, Jan, bitsi-ts'in k'ini- 
giz yeni' at'ihh, ei daztsah'- 
deh nadi na* lahh'. 

17 Halah, Herod t'a hoh 
Jan bika ijilago ako yah 
ajil't'e', halah, Herodias yol- 
yeh'igi binina, ei Herod ha- 
tsi'li Fi'lip be asdzahgo; 
ado ei badziz'yeh ei'bahh. 

137 



6: 18 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 



18 Halah, Jan ei Herod ayi- 
di'nid, Bik'eh-ahoni'ti bik'eh- 
go nitsi'li be asdzan'igi ne 
asdzango do behaz'an dah; 

19 Ei'banh Hero'dias yol- 
yeh'igi hacin' do-bil-hozon'- 
dah, ako hodiyesliel ni'zin 
nit'en, nidih tV dodah. 

20 Halah, Herod ei Jan bil 
ni'linh, dineh banhigiat'e- 
banh-at'dini ado dineh diyi'- 
ni nihn'go hot beho'zin, ei'- 
banh yaahalyan nit'en; ado 
hozdizts'ango lan'igo a'dzah; 
ado bit hozon'go ho dizts'an. 

21 Ado bihonedzah'jin* 
ayit'kahgo Herod bidizcin- 
yeni'-bi-jinh banaholzizgo, 
t'a ake'ego nidant'ahigi ado 
alahgo- silago - bindant'ahigi, 
ado Galiligi dineh daat'i'ni, 
ei' bah lahl c'iyan a'yilago 
hats'ah dai'yan. 

22 Ado Hero'dias bic'e'e 
yah iyago dabinat olziz ; ako 
Herod in 'dah t'aaltso yit na- 
haztan'igi ei'di bit ya'ada- 
t'eh. Ado alahgo-nat'ani ei 
ayidi'nid, T'a ni ni'zinigi si 
niEedgo ei nadestet. 

23 Ado ei at'ed bicin* God 
binat a'de hadzodzl : T'a ni 
ni'zinigi si niRedgo ei na- 
destet, alahgo-beh-siholnih'- 
igi nidih atni'do. 

24 Ado at'ed c'inadzago bi- 
mah ayidi'nid, Haat'i'sah* 
yi'deskil? Ado bimah adi'nid, 
Jan nahadlago-taagi'si bi 
tsi-ts'in lahh'. 

G 138 



25 Ado at'ed t'ahago alah- 
go-nat'ani_yit yah anal'wodt, 
ako yiyikedgo ajinih, T'a 
k'adt tets'a biyi* Jan naha- 
dlago-laagisi bi tsi-ts'in ei 
sadiat. 

26 Ako alahgo-nat'ani t'ai'- 
yisi bahhbi'ni, nidih a'de ha- 
dzodzi'igi in'dah bit nidziz- 
tan'igi binina do tahgo an- 
jo'dle' a'dza dah. 

27 Ado t'ahago alahgo-na- 
t'ani salago ta' ayit'a', ado, 
Bi tsi-ts'in naniah, bizdi'nid ; 
ado akoh jiniyago yah-iTnil 
go'ne' ha tsi-ts'in k'iznigiz. 

28 Ado ha tsi-ts'in yeni' 
lets'a beh naznikahh, ako ei 
at'ed baznikahh, ado at'ed ei 
bimah yenikanh. 

29 Ado hodahotah yeni' 
dayl'nlgo hazi'i yeni* nidei- 
dittih'go ado yo adayilah. 

30 Tf Ado ei'di dal adi yeni* 
t'aadzittso Jesus baatk'eh 
ahan hinadziskai, ado ada- 
ji't'indi in'dah beh nidaz- 
neztah'i ei'di t'aaltso beh bil 
dahojolne'. 

31 Ako adabizdi'nid, Hak'- 
go, nihi t'eyah t'asa'ha ke'- 
yah-do-naadah'igo dikah, 
hani'zahjidah hadadilyihh 
biniyeh. 

32 Ado ei t'asa'ha do-naa- 
dah'igo tsin-naet beh ajokai. 

33 Ako dineh lah'i dasdi- 
kai'go dahottsahh, ado lan'i 
hwe daho*sihd, ako kin-adas- 
adeh la* t'a'ni' fata' daji'- 



6: 34 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 49 



jehgo t'a hoh atseh adi ni- 
jizje ado hac'in' niheskai. 

34 Ado Jesus a'kwi hajiya- 
go dineh t'oahayui yilago 
dziitsanh, ado t'o baaaha 
dzinizin; halah, dibe na'nil- 
kadi beh at'din nahalingo, 
ei'banh ] ako lan'i beh ni- 
naz'dinitaii. 

35 Ado dozongo yaadez an- 
go hodahol ahigi ha yi'kaigo 
ado adadi'nid, Di do-naa- 
dah'igi at'eh lahh', ako k'adt 
dozoh'go hil'c'ih': 

36 No'wehjih' ahohkah, bi- 
dinih, khi-da'lah'go ado bi- 
nago dahogan'go, ako'ni c'i- 
yan fii'deidiyotnih, halah, 
t'ado dayoiyah'i dah, ei'bahh. 

37 Ako hoh anabizdonid, 
Nihi ba'danoltsod. Ado 
adahodi'nid, Da naki'di nez- 
na'din yal bi'gahgos bah hi'- 
dahidirnih, ako ei nihits'ah 
deidoyiht ? 

38 Ado abijinih, Dokwi'sah' 
bah hfdahjah ? nihilah da- 
nol'ihh. Ado hoi bedaho- 
zind'go adazdi'nid, Bah as- 
dla' lahh', ado lo t'eyah naki'. 

39 Ado a'dadonili. beh bi- 
c'ih' hadzodzi : Ako al'ah 
no'jago tl'oh bika di'nohbihh 
dabizdi'nid. 

40 Ado ei t'aaltso nezna'din 
in'dah asdla'din danelt'ego 
al'ah nihezt'i go dadi'nezbm. 

41 Ako bah asdla* yenf in'- 
dah lo naki' yeni* dasdi'jago 
de'go ya'dilhil bic'ih go dzi- 



dezgal ado sozdolzin, ado 
bah hidzizti go hodahol ahigi 
badziznil ado ei yadayiznil, 
ado lo naki yeni' atts'a'dziz- 
nil'go atdo' altso bita-dzizni. 

42 Ado ei t'aadzil'tso da'ji- 
yahgo t'ai'yisi hwih dadziz- 
hh'. 

43 Ako ei hidahastilgi hi- 
dadzizlago ts'izis nakits'a- 
dah bi hade' bind, in'dah to 
aldo'. 

44 Ako bah dajiyah'igi 
t'aadzil'tso asdla'di mil di- 
neh jilt'e lahh'. 

45 Tf Ado t'ahago hodahol- 
ahigi bic'ih' hadzodzi: Tsin- 
nael bih hokahgo beek'idt 
yo'nanigo siba Bethse'dahgo 
wohkah, si t'eyah t'a di di- 
neh t'aaltso yo'wehjih* bidi- 
desnil. 

46 Ado ei t'aaltso yo'weh- 
jih' bizdi'nidgo dzil bih ji- 
yah, adi sozdidolzihl biniyeh. 

47 Ako i'iahgo tsin-nael 
ei be'ek'idt alni'di yiol, ado 
hoh t'eyah t'asa'ha ni'di hi- 
jigah. 

48 Ado hac'in' hidahwi na- 
go dajilelgo hodziltsahh, 
halah, hadahdeh ni'yolgo, 
ei'bahh, ado yikaih' t'ah'jih*- 
go bandzidzah toh bikadeh 
jogal'go ; ado t'o hwi'gah 
dasdigah hitmen. 

49 Islidih toh bikagi jo- 
gal'go dahodziltsahh nilc'ih 
at'ihh dazni'zingo bik'e ha- 
dazdesgaz. 

139 



6: 50 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 7: 8 



50 Halah, ei t'aaltso dahol- 
tsango hak'e bildahoye. 
Ako t'ahago bicin' yajilti'- 
go abizdi'nid, Nihil daho- 
zon'go, di'di sih ast'inh, t'ado 
nidaldzi'ti. 

51 Ado bicin' tsin-nael bih 
jiyah, ado ni'yol yeni' a'ho- 
dilze : ako t'aaltso t'ai'yisi 
t'o-hot-adaho'yui, ado do bo'- 
honeango bantsi'dadzizkez. 

52 Halah, bah bil nahayah' 
yeni' t'ado bantsi'dadzizEez 
dah, halah, dabijeih ei datl'is 
ei'bahh. 

53 H Ado t'aadziltso tse na 
hijikai'go ako ke'yah Gene'- 
seret holye'jih' ji'kai, ado 
tsin-nael dahdadziztrohh. 

54 Ado tsin-nael biyi'den 
hajokai'go t'a a'ko dineh 
hwe'daho'sind. 

55 Ako ei ke'yahigi t'aat'e- 
nit'eh tadazdijego danineh- 
igi tsask'eh bikagi naztih'- 
go niki'dazdija akwe'e t'a 
hoh hoho'ni go. 

56 Ado t'a hijigahigo kin- 
hadas'ago, ado kin t'a adal- 
c'indi dah, ado binagi dah 
kin'igi dah, ako ei kin-tah 
hidahazt'i go daninehigi hi- 
dajizja, ako hi'dahokahh, ha 
e t'eyah bibahh'gi hidih yi- 
dadidolcil dajini'go ; ado t'a 
azne'lango hodadescid'igi ei 
t'aaltso hadalt'e hidasdlih'. 

WOLTAl 7. 
1 Ado Ferisiz hac'ih* ne- 
140 



heskai ado ak'edaalci'i aldo' 
la' Jeru'salemdeh niheskai. 

2 Ado ei hodahol ahigi la* 
bi'la* t'a dacingo, ei do be- 
haz*ani k'ehgo taa'dadesgi'zi 
yil daayahgo dayiltsahh. 

3 Halah, ei Ferisiz in'dah 
Juz dine'e t'aaltso ha'la' do 
hazoo tadadzigisgo do da'ji- 
yah dah, alk'idah behaz'an 
yeni* t'ah nidih t'a ako'dajit- 
ihh. 

4 Ado na*inih bahaz'anden 
hidakahgo, do laa'dazdigisgo 
do da'jiyah' dah; ado Ian 'i go 
beh hidahodi'nestan, a'sa, 
ado lets'a, ado bes-asa-litso'- 
igi in'dah bika-ada'ni ei ta- 
dadzigis. 

5 Ado ei Ferisiz in'dah 
ak'edaalci'i hidahodil'kidt, 
Haat'e'gosah nidahol'ahigi 
alk'idah behaz'an'igi do bi- 
k'ehgo dajina dah, ado bi'la* 
do tadegisgo t'eyah daa- 
yahh? 

6 Ado anabizdo nidgo abi- 
jinih, T'aanigo Aize'ah niha 
halne*, Nihi i'dahol'in'igi, t'a 
be-ak'eascihh yehgi at'e'go, 
Di dineh t'a biza dabahh'do 
t'eyah beh bil danislihh, hi- 
dih dabijeih t'eyah do beh 
bit danistih' dah. 

7 T'a a'ko hidih na*nle*i si- 
c'ih* hidaha'la, dineh yehas- 
ani yeh hidanti'ni, ei'bahh. 

8 Halah, God yehas'an'igi 
ei yo'adahidohah, ei'bahh, 
ado dineh yeh niha hida- 



7: 9 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 7: 25 



has'an'igi ei dayinohlan*, 
ei'di lets'a in'dah beh-adla'- 
ni tanagisi : ado lah'i ako'- 
dat'eh'igi a'daht'ifih. 

9 Ado abizdi'nid, God 
yehas'an'igi yoadaholtl'id 
lanh', t'a nilii ben'dahosot- 
an'igi t'eyah dayi'nohlan'. 

10 Halah, Mozes adi'nid, 
Nize'e in'dah nimah nil ni- 
linh, ado t'a-hai'-dah la sad 
nicongo beh bize e in'dah bi- 
mah ya yal'ti* sin ei'di 
t'ai'yjsi dadotsal 

11 Nidih a'dadohnih, Dineh 
la'dah bizee in'dah bimah 
a'yididonil, T'a ha at'i'hi dah 
se holo'ni nihika-adolwol'igi 
ei Karban at'eh, (ako ei God 
badet'ahh, olyeh,) ei'di ako 
do hohodit'i' dah. 

12 Ado bize'e in'dah bimah 
dah yika-adolwol yeni* bic'ih* 
badanohcin*. 

13 Ako nihi ben'dahosol ani 
ei beh God bizad nidaltsed, 
ado ako'dat'eh lah'i banah- 
kai. 

14 Ado dineh t'oahojiyu'- 
iigi, Hak'go, bizdi'nidgo abi- 
jinih, T'aanoltso dasi'nol- 
ts'an ado nihil be'daho'zin le*. 

15 Ha'at'i-dah dineh bika- 
deh bih dogal'go cingo a'bi- 
doh'li ei at'din ; nidih dineh 
biyi'deh hadoga'h ei t'eyah 
cingo a'bidoHl. 

16 Dineh t'a-hai'-dah bija 
holon'go beh azditsV sin, 
ha'ni'di azdits'ihh. 



17 Ado dineh yilahigi bi- 
ts'ahjin* kin go'ne' yah aji- 
yago, hodahol'ahigi hane'- 
beh-e'detihh yi'ndahodel'- 
kidt. 

18 Ado abizdi'nid, Da' ni- 
hiis aldo' do nihil bedaho'zin 
dah? Da* dosdah'ih' dah, t'a 
ha'at'i'hi dah dineh bikadeh 
biyi* gone* ahwileh' ei do 
hahh cingo ahaleh' dah. 

19 Halah, ei hajeih do yih 
haleh' dah, nidih habidt t'e- 
yah yih haleh'go hagah ha'- 
leh, c'iyan ei t'aaltso do 
bahh cin dah a'dele*. 

20 Ado azdi'nid, Dineh bi- 
gahwile'hi ei hahh cingo 
ahol'ihh'. 

21 Halah, dineh biyi'deh 
ado bijeih biyi'deh hicoh'go 
hitsi'hakesi hahwileh, ei 
adilyeh, na'ageh', adiyolyel, 

22 Aniih', ada'hononi'ni, 
bahhigiat'e, na'adlo*, ba'da'i'- 
hi, ak'edinih, azaho'cih*, a'da- 
hani'hi, a'hodigis: 

23 Di'di bahhigi adat'e t'a- 
altso dineh biyi'deh hahwi- 
leh, ei'di dineh ba ihgo a'yil- 
ihh'. 

24 H Ako nizdidzago dasdi- 
yah Tair in'dah Saidan ke'- 
yah bibahhdi jiniyah. Ado 
adi kin go'ne* yah ajiyah, 
ado dineh, T'aka ia'dah yo- 
nih' yi'la* jini'go, nidih do 
nizdot'ihl at'e dah. 

25 Halah, asdza'ni le'i la* 
bic'e*e alts'isi-ye nilc'ih-beh- 

141 



7: 26 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 8: 4 



ini'zini bl sizin'go ha ho'nl 
lanh', ado ei niyago hayajin* 
nitsidinego'. 

26 Ako di asdza'ni ei Grik 
dine'e at'eh, Sairo-Fini'sa 
dinee ei bits'ando jilinh. 
Ako na'hokanhgo, nilc'ih- 
beh-ini'zini i'sizi'ni sic'ee 
biyi'den hanilceh, jidi'nid. 

27 Nidih Jesus ahodi'nid, 
Bi'ni' alcini atseh hwih da- 
leh; halah, alcini bi c'iyan 
lecan'i bic'in' ahiltl'id'go ei 
do ani' dah. 

28 Ako asdza'ni hanana- 
dzlgo ahodi'nid, Boholni'hi, 
lecan'i nidih bika-ada'ni bi- 
yago alcini bi'lak'e hadan- 
deh'igi ei deiyahh. 

29 Ado asdza'ni anabizdo*- 
nid, Kot'e'go haindzi'igi ei'- 
banh hididah, nilc'ih-beh- 
ini'zini ei nic'e'e k'adt yiyi'- 
deh hayah. 

30 Ado ha kingo nidzidza- 
go, hac'e'e tsask'eh bikago 
dasitin'go dziltsafih, nitc'ih- 
beh-ini'zini yeni' hayi'den 
haya lanh'. 

31 TI Ado bik'ijih' Tair in'- 
dah Saidan ke'yah bibahhdo 
dahnaz'didzah, ado Dika'po- 
lis ke'yah biyi* go'ne* c'izni- 
yago Galili beek'idigi jini- 
yah. 

32 Ado ei la' haje'kalgo in'- 
dah do hats'id yajilti'dahgo 
ei bil na'dadziskai, ako, Bi- 
k'i'dilnih', dahojini'go hi'da- 
hojokanh. 

142 



33 Ako jiladi bits'ahdo t'a- 
sa'ha hoi dasdiaz, ado adi 
hajeyi' go'ne* azdolni', ado 
hazdizego hatso bizdelcit. 

34 Ado ya'dilhil bic'in go 
dzidez'in'go a'dil hadzodzol' 
ako ahozdi'nid, Effa'tha, ei 
An ant'eh olyeh. 

35 Ado t'ahago haja an ai'e 
silin', in'dah hatso do at'e'hi 
dah anal' yah, ako t'a beho'- 
zinigo yajit'ti' dzizHn'. 

36 Ako t'ai'yisi, t'akah di- 
neh la'dah bil daholne', hoz- 
di'nid : nidih t'a yo'wehigo 
yadaholne'. 

37 H Ako t'ai'yisi t'oholada- 
ho'yuigo adajinih, T'aaltso 
yaat'eh'go yanayah; bije'- 
kaligi nidih adits'a'go a'yi- 
lah, ado do yaltil nidih yal'- 
ti go a'yilah. 

WOLTAl 8. 

1 T'a a'kwi nelka* yen- 
dan toahayui a'la-nadzis- 
dlingo ha'at'ih'igi-dah do- 
dajiyango, ako Jesus bida- 
hol'ahigi, Hak'go, yidi'nidgo 
adabizdi'nid, 

2 Di jirahigi hahhsi'ni, ha- 
lah, saalk'eh ta dabiskah 
ado ha'at'ih'igi-dah t'ahdo 
deiyan dah ; 

3 T'ado daaya'ni hi'dadoh- 
kah bidi'nidgo dabagan yanh 
nidadi'nolna sasin; ado la' 
ni'zadeh hidakai. 

4 Ako hodahol ahigi hac'ifi' 
hadasdzl: Di do-naadah'igi- 



8: 5 MARK bIK^EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 8: 21 



san' ha'at'e'den bah hodolel- 
go di dineh yeh hwih dado- 
lel? 

5 Ado nayizdel'kidt : Do- 
kwi'san'bahnidahjah? Ado 
adadi'nid, Tsosts'it lanh'. 

6 Ado jil ahigi, Ni'gi dfnoh- 
bin, bizdi'nid. Ado bah tsos- 
ts'it yeni' niz'dinilgo sozdol- 
zin, ado nidzizli go hodahol- 
ahigi badziznil, ado ei dineh 
yadayiznil. 

7 Ado lo aldo' t'adokwi hi- 
dajijah lahh'; ei'di aldo* bil 
sozdolzingo, Dineh bilahnih 
hozdi'nid. 

8 Akot'e'go da'jiyan ado 
hwih dadzizlih' : ako bah ni- 
hesti' yeni' nidadzizlago ts'i- 
zis tsosts'it bi hadade'bihd. 

9 Ado dajiyahlgi ei din- 
di mil jilt'e'go lahh', ako ei 
t'aaltso ana'dzis'a'. 

10 Ako t'ahago hodahot ah- 
igi bil tsin-nael bih hi'jokai; 
ado Dalmanu'tha ke'yah bi'- 
gahgi ji'kai. 

11 II Ako Ferisiz ei c'ehes- 
kai'go hidahodii'kidt, ako 
yeh hodantahgo, ya'dilhil 
biyi'deh beh-eho'zini dadi'- 
nilml dahodi'nid. 

12 Ado ye'go a'dil hadzo- 
dzol hwi sizi'ni beh ako aji- 
nih, Ha'at'i'sah' biniyeh di 
k'adt dineh'igi, beh-eho'zini 
nadanilmh' dasitnih? T'a- 
anigo a'nihidisnih, Di dineh'- 
igi bic'in' beh-eho'zini do ba' 
adolnil' dah, 

[Xavaho] 10 



13 Ado ako bits'ah dasdi- 
yago, tsin-nael bih nadzo- 
dzah ado yona'ni bic'ihgo 
anajokai. 

14 Tf Ako ei i'daholahigi 
bah yadayoznah lahh', bah 
t'ala'i ei t'eyah tsinnael biyi' 
go'ne' dajaah lahh'. 

15 Ako hazo ogo abizdi'nid, 
ako ajinih, Ferisiz bi beh- 
anilyo'li in'dah Herod bi 
beh-anilyo'li ei hazoogo t'a 
baa'daholyahh. 

16 Ado ei ba yadajilti* ako 
adajinih, Halah, nihi bah at'- 
din, ei'bahh. 

17 Ado ei Jesus bil beho'- 
zingo ahodi'nid, Haat'i'sah' 
biniyeh, Halah, nihi bah at'- 
din, ei'bahh, dahidohhih ? 
Da' t'a'hasin do nihil beda- 
ho'zin dah, ado dos dah*ih' 
dah? Da' nihijeihis da'tl'is? 

18 Nihina daholoh hidih eis 
do beh daoh'ih' dah? ado ni- 
hi j a daholoh hidih eis do 
beh dadohts'a' dah? ado da' 
dos e'dalni' dah? 

19 Bah asdla' nihe'ti go ei 
asdla'di mil dineh ba' nihe'- 
ti' ei'di nihesti'igi dokwi'sah' 
ts'izis hadezbingo hi'dahiso- 
la? Ako adahodi'nid, Na- 
kits'adah lahh'. 

20 Ado tsosts'it bah nihe'li' 
ei din'di mil dineh ba yeni' 
ei'sah' dokwi ts'izis hadez- 
bingo hi'dahiso'la? Ako ada- 
di'nid, Tsosts'it lahh'. 

21 Ado abizdi'nid, Ha'at'e'- 

143 



8: 22 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 8: 35 



gosan' do bik'i'dadohtinh' 
dah? 

22 If Ado Bethse'dah kin- 
halahigi ji'kai ; ako dineh 
bina at'din le'i bil ha da- 
dzizkai, ado, BididiFcit, da- 
hojini'go ni'dahojokanh. 

23 Ako ei dineh bina at'din 
yeni' ha'la' jo'tahgo kindo 
c'ihozniloz. Ado adi hani- 
k'ez dize'go hak'iz-dilni'go i 
nahozdel'kidt, Ha'at'ih'igi- 
das do yiniih' dah? 

24 Ako dasdigaFgo azdi'- 
nid, Dineh t'eyah, tsin hida- 
kai nahalingo yis'ihh'. 

25 Ado bik'ijih' hana ha 
bik'i naz'dilni, ado de'go dzi- 
dez'ih'go a'hojilah: ako k'e- 
hez'don ajoih'go anahoji- 
dlah, ako dineh t'aaltso t'a 
yit'in'igo dziltsahh. 

26 Ako t'a hoh hagan'go 
anahoji}'*a', ako a'hojinih, 
T'akah kin hal'ahigi wo'ya', 
ado t'a-hai'-dah akwe'e bil 
holne*. 

27 Tf Ado Jesus in'dah hoda- 
hol'ahigi aldo* Sezeri'ah Fili- 
pai binago kin-hadasahigo 
dasdikai. Akoh jokahgo ho- 
dahol ahigi nayizdel'kidt, Di- 
nehsah' hai at'ihh dasilnih? 

28 Ado adadi'nid, Jan na- 
hadlago-taagisi ; in'dah la 
ilai'jah danih; ado nanala' 
ei ahodoni'li-yahalne'i la' at'- 
ihh, danih. 

29 Ado anabizdo'nid, Nihi'- 
sah' ei hai' at'ihh daslnoh- 

144 



hih? Ado Pi'ter ahodi'nid, 
Christ ni'lihh. 

30 Ado t'ai'yisi hazo'ogo 
beh abizdi'nid, Ei t'aka di- 
neh la'dah, ei at'ihh, dasi- 
dohne' yi'la*. 

31 Tf Ako nazntin'igi in'dah 
beh bil ahoznilne' : Dineh 
Bayizci'ni ei lah'i yik'e ti- 
hwidonih, ako alahjih' nazi'- 
ni ado alahjih' nadailnihhi, 
ado ak'edaalci'i ei t'aaltso do 
dahodi'no'zihl dah, ado da- 
hodiyolhel, ado tagi jihh az- 
lih'go nazdidodal. 

32 Ado ei t'ado nanil'i'ni 
beh hadzisdzi : ado Pi'ter 
hac'ih' niniyago hoditehgo 
yan'didzah. 

33 Nidih hijiyago hodahol- 
ahigi bitah dzidezgal'go Pi- 
ter bizdesteh, ako ajinih, 
Ak'ihodiahi, sine'ji aninah, 
halah, God ini'zinigi ei do 
bantsi'nikes dah, nidih di- 
neh ade_nizinigi ei t'eyah 
bantsi'nikes. 

34 Ako jilahigi in'dah ho- 
dahol ahigi aldo', Hak'go, biz- 
di'nidgo abijinih, T'a-hai'- 
dah sikedeh yigal dole'li ei 
do a'dantse'kes dah dolel, 
ado tsin-alna'oszit nizdido- 
tihl'go sikedeh jogal dole!. 

35 Halah, t'a-hai'-dah yis- 
da'-adidestel dzini'zini ei'di 
dazdotsal; nidih t'a-hai'-dah 
sih sinina ado hane*-ya* 
at'e'hi binina daztsani ei 
yisdaa'didoltel 



8: 36 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 9: 12 



36 Akosan* dineh la' nahas- 
dzan t'aat'e-nit'en beh-bo- 
holnih silin'go ado daztsan'- 
go da san* ne Ian ha bine'do- 
dil? 

37 Ado haat'i'san' dineh 
yeh-hinani bik'eh hadolyel? 

38 T'a-hai'-dah ei' binina slh 
in'dah sizad yaya'nizini di 
dadile'i in'dah banhigi ada- 
ni'li dahilci'hi dabinal, Dineh 
Bayizci'ni aldo ha ya'dino- 
zinl, haze'e beh bits'a' dinli'- 
di-gi bezniyago, ado diyin 
nidal'a'i bil jokahgo. 

WOLTAl 9. 

1 Ako el abizdi'nid, T'aani- 
go nihic'in* hasdzih, La kon 
nida'zin'igi anineh nidih t'a- 
do bil be'dahodozifil dah, 
God alahgo - beh - boholni'hi 
ayoat'e'i yil niyago dadzil- 
tsah'go in'dah. 

2 Tf Ado hastah yiskahh do'- 
bik'ijih* Jesus ei Piter ado 
Jems in'dah Jan bil dasdikai, 
dzil bila'tahgo t'asa'ha ha- 
dziskai, ado t'a dabinal diyin 
beh lahgo az'nolningo a'ho- 
diiyah. 

3 Ado ha e t'eyah bits'a'- 
dinlid silih', t'ai'yisi yas bilah 
at'e'go ligai, t'ado akot'e'-go 
nahasdzan bikagi ligaigo 
ayole'i dah. 

4 Ado a'kwi Ilai'jah ado 
Mozes bil bic'ih' niniaz ; ado 
ei Jesus yil alc'ifi* ya'dalti'. 

5 Ado Piter ei hadzigo Je- 



1 sus ayidi'nid, Na nti'ni kwe e 
nikai'igi ei ya at'eh ; ado ni- 

\ hi'ni' di ca'ha oh tago a'da- 
dilnil, la* ni nah', ado Ja' Mo- 
zes bah, in'dah la* Ilai'jah 
bah dolel. 

6 Halah, haat'i-dah jidido- 
nil yeni* do hoi beho'zin dah, 
t'ai'yisi bik'e hoi dahoye ei'- 
bahh. 

7 Ado akwe e k'os hazlih'go 
dahak'i caho oh, ado k'os bi- 
yi'den sad dists'ah ako anih, 
Di'di siye* alahgo osni'ni 
at'eh, dayi'solts'ah. 

8 Ado t'ahago dahanago fii- 
dadzizgal, nit'en dineh ye- 
ni* do naga'hi dah, Jesus t'e- 
yah in'dah hoh do*. 

9 Tf Ako dzilden bidah hi- 
jokahgo hazoogo bic'ih* ya- 
jilti*: Daoltsan'igi t'aka di- 
neh la dah bil daholne* yi'- 
la*, Dineh Bayizci'ni daz- 
tsan'deh nadidzago in'dah. 

10 Ado di'di t'aaltso ha*- 
isdzi'igi t'a be'dajilnih ; ako 
fiidahizdil'kidt. Ha at'i la ah 

j yilnih, daztsah'den nadido- 
I dal, nih'igi ? 

I 11 Ako nidahodel'kidtgo 

I a'danih, Ha at'i'sah' biniyeh 

\ ak'edaalci*i, Ilai'jah atseh 

nadodal, danih? 

12 Ado bic'ih* hadzodzigo 

bil hojolne*, T'aani Ilai'jah 

atse dogal, ado t'aaltso t'a 

akoh hine'diyo nil ; ado t'a 

Dineh Bayizci'ni beh bik'e- 

asci'ni lah'i bik'e tihwizdo- 

145 



9: 13 MARK BIK'EHGO HANE^-YA'AT'fi'HI 9: 28 



nih, ado do bil dajilin' dah 
dolel, 

13 Nidih a'niliidisnih, Ilai'- 
jah ei t'aani niya lanh', ako 
t'a bih dani'zingo a'daho'lah, 
ts'ide t'a bik'eascinh yengi 
at'ego. 

14 Tf Ado hodahol'ahigi ban- 
dzidzago t'oahayui ho nas a- 
go dziltsanh, ado ak'edaalci'i 
nidahodil'kidt. 

15 Ado t'ahago ei dineh 
t'aaltso daholtsango t'o-bil- 
adaho'yui, ado k'e daho'ni'go 
hadah hezje. 

16 Ado ak'edaalci'i nayiz- 
del'kidt, Ha'at'i'san* bindahi- 
dol'kidt ? 

17 Ado ei jilahigi la' ha- 
dzodzigo ajinih, Na'ntini si- 
ye* bil naniaz^ ei nilc'ih-beh- 
ini'zini do yalti'i i-sizi'ni hwi 
holon. 

18 Ako t'a boholnih'go hwe 
nidzilhal, haze hagah, ado 
hawo ahizdilk'as le', ako t'ai'- 
yisi hots'ini : di nidahol ah- 
igi, Hanolceh, bidi'nid, nidih 
do adajo'le' at'e dah. 

19 Ado ei ahozdi'nid, Do- 
daohdlan'igi dahilci'hi dine e 
ha ni'zagosah' nihil naskai' 
dolel? hani'zagosah' ha'i'nis- 
ni'go a'dasinoh'sin dolel ? 
Nilahdeh hoi sanohkah. 

20 Adobilni'dadziskai; ado 
ho dziltsan'go t'ahago nil- 
c'ih-beh-ini'zini yeni' t'ai'yi- 
si digis yihoyil'han, ado ni- 
jiyolgalgo haze hayah. 

146 



21 Ado ei bizee nayizdel'- 
kidt, Hani'zagosah* ni'holziz 
a'dzidzado ? Ado ajinih, T'a 
alcini jilih'dah. 

22 Ado lah'idi kon' biyi' 
go'ne' ahol'go, ado toh biyi* 
go'ne' aldo*, t'a hodiyolhet'- 
go : nidih bininirafigo ado 
nihahhni'nigo ako nihika- 
anilyed. 

23 Ado Jesus ahodi'nid, T'a 
nih bininil*anh, t'a-hai'-dah 
odian sin ei t'aaltsoni t'a ba 
adolnil. 

24 Ado t'ahago aski bize'e 
hadolgaz ado t'a ca'yi', Boho- 
nisni'hi, sih osdlahh, jidi'- 
nid ; ado do-osdlan'igi beh 
sika-anilyed. 

25 Ado Jesus ei dineh aha'- 
ni hezjeigi yiyiltsaiVgo, nil- 
c'ih-beh-ini'zini yeni' yides- 
teh : Nih, nilc'ih-beh-ini'zi- 
ni do-yalti'i in'dah do-adi- 
ts'a i bih haninah, ni disnih, 
t'aka bih nano'dza* yi'la'. 

26 Ado nilc'ih-beh-iini'zini 
yeni' hazdolgazgo ado hodis- 
na, ako hayi'den hayah ; 
ado aski yeni' ei la' daztsan 
nahoji'lin dzizlih, ako ei'bahh 
ji'lah'i, Dadziztsanh, dadi'- 
nid. 

27 Nidih Jesus ha'la' yi- 
yiltsodgo na'hodidzihz, ado 
naz'didzah. 

28 Ako kin go'ne' yah aji- 
yago, hodaholahigi t'asa'ha 
nidahodil'kidt, Ha'at'e'gosah' 
nihi t'ado hadanilcah dah? 



9: 29 MARK BlK^EHGO HANF-YA'AT'fi'HI 9: 44 



29 Ado abizdi'nid, Kot'eh'i- 
gi t'ado at'eh'igo do hanil- 
ceh' dah, sodizin in'dah do- 
adanh' ei t'eyah beh. 

30 TI Ado dasdikaigo Galili 
ke'yah gone' c'ijikai ; ado 
t'ado dineh la'dah yidonih' 
dah dzini'zingo. 

31 Halah,hodaholahiginaz- 
ntin'go abijinih, Dineh Ba- 
yizci'ni dineh bahodeltihh', 
t'a bih dani'zinigo a'daho- 
doHl, ado dahodiyolhet' ;_da- 
hodzishih' do'bik'ijih' tagi 
jihh azHh'go nazdidodat. 

32 Nidih ei beh haisdzi'igi 
do hoi bedaho'zin dah ; hida- 
yizdidolkil'igi ei bik'e hoi 
dahoye. 

33 If Ado Kaperneamgi ji'- 
kai ; ako kin go'ne* nayizdet'- 
kidt, Wohkahdehsah' ha'at'i 
ban'daht'ihh ? 

34 Nidih t'ado hadadzisdzi' 
dah, halah, jokahdeh, hai'- 
sah' ayoat'eh dolel, dajini'go 
beh alga'dazdit'ah hit'eh, ei'- 
bahh. 

35 Ado dzinezdago naki- 
ts'adahigi, Hak'go, bizdi'nid- 
go abijinih, T'a-hai'-dah at- 
si'jih' nishh' dole! dzini'zini 
ei akedeh jilih' dolel, ado 
t'aaltso banjilVi jihh' dolet. 

36 Ako alcini alts'isi-ye la' 
nazdiltih'go ei hani'gi biznes- 
dah; ado nizdiltih'go ei t'a- 
altso abizdi'nid, 

37 T'a-hai'-dah alcini si'zi' 
beh nediltin'igi ei nasidil- 



tinh': ado nasidiltin'igi ei 
do sih t'eyah nasidiltih' dah, 
nidih sinila'i aldo' nediltihh. 

38 Ado Jan hadzi'go anih, 
Nantini dineh la' ni'zi' beh 
nilc'ih - beh - ini'zini I-sizi'ni 
hainilceh'go deiltsahh ; ako, 
Dodah, dabidi'nid, halah, do 
bil nekai' dah, ei'bahh. 

39 Ako Jesus adi'nid, T'ado, 
Dodah, dabidohni'ni, halah, 
do hai'-dah dineh la' ayo- 
at'ei si'zi' beh yandogal dah 
ado t'a hicoh'go sa ya'doltih, 
ei'bahh. 

40 Halah, do nihits'ahjih 
nilin'igi ei nihic'ijih ni'lihh. 

41 T'a-hai'-dah si'zi' beh 
toh dadohdhhl'go niha'ini- 
kani, ei halah Christ bi' da- 
no'lihh ei'bahh, t'aani a'ni- 
hidisnih, hayilya'i ei t'ai'yisi 
hadolyel. 

42 Ado t'a-hai'-dah bizad- 
k'ehgo di adalts'isi daso- 
dlan'igi la' bahhigi a'dzago, 
ei tseh-beh-ak'ahigi haze 
deahgo to-hitel biyi' go'ne' 
ahodiyolgan'go ei t'ai'yisi 
ya'at'e' dolel hit'eh. 

43 Ado hai'-dah ni'la' binina 
bahhigi in'dzago ei k'idi'gis ; 
halah, ni'la' agodt'go inah 
go'ne' iniyago ei ya'at'eh, 
dodago ei ni'la' t'a alc'iji' ho- 
loh' nidih ini'zih-boholni'- 
hi-bahaz*ah go'ne', ado koh' 
do-adih'hi biyi' go'ne' iniya- 
go ei do ya'at'eh dah. 

44 Adi dabi c'os do danine 

147 



9: 45 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'&HI 10: 11 



dah, ado kon' do o'dinh at'e' 
dah. 

45 Ado Rai'-dah nike binina 
banhigi in'dzago k'idi'gis ; 
halah, nanithodt'go inah go'- 
ne* iniyago ei ya'at'eh, doda- 
go ei nike t'a alc'iji holon 
nidih ini'zin-beh-boholni'hi 
bahaz'an go'ne', ado kon* do- 
a'dinhi biyi' go'ne* iniyago 
ei do ya'at'eh dah. 

46 Adi dabi c'os do danine 
dah, ado koh' do o'dinh at'e 
dah. 

47 Ado hai'-dah nina bi- 
nina banhigi indzago hahi- 
dirhanl ; halah, God alahgo- 
beh-boholni'hi biyi' go'ne* 
nina, fata igo iniyago ei ya - 
at'eh, dodago ei nina t'a 
alc'iji holon nidih ini'zin-bo- 
holni'hi bahaz'an biyi' go'ne*, 
ado koh' do-a'dihhi biyi' go'- 
ne' iniyago ei do yaat'eh 
dah. 

48 Adi dabi c'os do danine 
dah, ado koh' do o'dinh at'e 
dah. 

49 Halah, t'aaltso ei a'sihh 
ak'enil nahalingo koh* ha- 
k'i'-dadonit. 

50 A'sinh t'eyah ya'at'eh ; 
nidih a'sihh ei do halnih' dah 
silih'go, ha'at'i'sah' beh halni 
adi' HI ? A'sihh nihiyi' daho- 
loh'go ado alc'ih' nihil daho- 
zoh' le*. 

WOLTAl 10. 
1 Ado dasdiyago Judi'ah 

148 



ke'yah binit'ago jiniyah, ado 
Jordan loh-ni'lin'igi tsena 
nizniyah ; ado dineh t'oa- 
hayui ha a'la-silih'; ado t'a 
ajit'in'igi at'ego naznezlah. 

2 H Ado Ferisiz ha yi'kaigo 
hidahoderkidt : Da eis t'a 
a'ko dineh la* be asdzah yo'- 
idiahgo, t'o hodazntahgo a'da- 
hojinih. 

3 Ado bic'ih* hadzodzi'go 
a'bijinih, Mozessah' haat'i 
yeh na'nihinezlah ? 

4 Ado adadi'nid, Mozes 
lahh' ei ak'easci'ni bik'ehgo 
alts'a'-ilde'hi nihaidiniahgo 
a'yila ni, ako asdza'ni yo'- 
ahidit'ah. 

5 Jesus bic'ih* hananadzi'go 
anih, Danihijeih datl'is ei'- 
bahh di nahat'ah nihade- 
t'ahh. 

6 Nidih hodeyado God a'yi- 
lai ei bikah'in in'dah ba'adi 
a'yilah. 

7 Di' binina dineh, bize'e 
in 'dah bimah yits'ah hidi- 
gahgo be asdzah t'eyah yil 
hina dole!. 

8 Ado ei naki'igi t'alai 
yileh; ako ado do naki' jilih' 
dah, nidih t'ala'i jileh. 

9 Ei'bahh t'a-hai'-dah God 
ahi'yittsodi ei ha'ni'di dineh 
do alts'a'idonil dah. 

10 Ado kin biyi' go'ne' ho- 
dahot ahigi t'a ei yininada- 
hodet'kidt. 

11 Ado abizdi'nid, T'a-hai'- 
dah be asdzah yo'ayil'ago 



10: 12 MARK BIK'EHGO HANF-YA'Ar£]'HI 10: 26 



ado la* nine'diltifi'go ei azdi- 
dolel 

12 Ado asdza'ni la' ha has- 
tin yoajil'a'go aldo la' ba 
nadzidzago ei aldo' azdido- 
lel. 

13 T[ Ado alcini hac'in' rii- 
dajiz ez bidazdidolcilgo bini- 
yeh ; ako ei hodahol ahigi 
deidesteh. 

14 Nidih Jesus ei yiyiltsan- 
go do bit ya'at'eh dah, ado 
ahodi'nid, Bi'ni' alcini sa ha- 
kah ; t'ado, yo'wehdi, dabi- 
dohni'ni ; halah, akodat'eh'- 
igi ei God alahgobi-beh-ohol- 
ni'hi dabih, ei'banh. 

15 T'aanigo a'niliidisnih, 
T'a-hai'-dah God alahgo-beh- 
boholni'hi do di alcini naha- 
lingo nabidittin'igi ei t'ado bi 
jidolel dah. 

16 Ako alcini hagan beh 
jo'tan'go ado bik'i'-dazdil- 
nih'go bik'i sozdolzin. 

17 Tl Ado atingo jogal'go 
a'kwi ia' hajU'wodt, ado 
hacin' nitsizdine'go'go na- 
hozdel'kidt, Ya'at'eh na'nti'- 
ni ha'at'i'san' adeslil'go hol- 
ago inah bih de'sal? 

18 Ako Jesus ahodi'nid, 
Ha'at'i'san' biniyeh, ya'at'e'- 
hi, sidinih ? t'ala'i nidih do 
ya'at'eh' dah, nidih t'ala'i 
t'eyah ya'at'eh ei God. 

19 Bik'eh-ahoni'li ei nil be- 
ho'zin— Do adzilhe' dah, do 
azdile' dah, do azniinh' dah, 
do t'aadzagi a'dahojilne' dah, 



do hona adlo' dah, nize'e in'- 
dah nimah nil ni'linh. 

20 Ado hanadzodzlgoazdi'- 
nid, Na'nti'ni t'a aski nislin'- 
dan di t'aaltso hazo'ogo ba- 
ahasyanh. 

21 Ado Jesus honel'ih'go 
ayoaho'nih ; ako ahodi'nid, 
T'ala'hago t'ahdo bi'ileh' dah ; 
nididahgo t'ant'inigi altso 
nahil'ni ado ba'dahojoba'igi 
ei bitaninih', ako ya'dilhil 
biyi'di ast'e-nihini'li holoh' 
dolel, ado hak'go tsin-alna- 
oszit ni'ditihh ado sike yinal. 

22 Ado di beh haodzi'igi 
baho'ni'go dasdiyah ; halah, 
ayoat'e'go at'i'ni jilihh, ei'- 
banh. 

23 TI Ado Jesus hatazgal'go 
hodahol ahigi abizdi'nid, Da- 
jit'in'igi ei God alahgo-beh- 
boholni'hi biyi' go'ne' daji- 
kahgo ei ha' nildzil. 

24 Ako hodaholahigi t'o- 
bil-adahq'yui, hadzodzi'igi 
binina. Nidih Jesus hana- 
nadzi'go ahalnih, Alcini, 
daat'in'go yadaolih'igi ei 
God alahgo-beh-boholni'hi 
biyi' go'ne' dajikahgo ei ha' 
nildzil. 

25 Gan-ask'idi ei tsah biga- 
hodzah go'ne' c'idogal'go ei 
do ba' nantl'a dah, nidih di- 
neh ajit'i'ni ei God alahgo- 
beh-boholni'hi biyi' go'ne' 
azdogal'igi ei ha' nantl'ah. 

26 Ako t'ai'yisi t'o-hol-ada- 
ho'yui ako adahizdo'nid, 

149 



10: 27 MARK BlK^EHGO HANE'-YA'AT'^Hl 10: 40 



tlai'san' t'eyah a'ko yisda'- 
bididoltel? 

27 Ado Jesus honelm'go 
adi'nid, Dineh c'eh adel'inh'; 
nidih God ei do c'eh il'in' 
dah ; halah, God t'aaltso yi- 
lah neranh', ei'banh. 

28 Ado Piter hacin' aya'- 
nilti', Jo'akon, nidelyeh yeni' 
t'aaltso bits'an dahidikai'go 
nike nidekai. 

29 Ado Jesus hadzlgo anih, 
T'aanigo a'niliidisnih, Dineh 
do la* bi kin, ado bik'iso, ado 
bilahkeh', ado bimah, ado 
bize'e, ado be asdzan, ado 
ba'alcini in'dah bi da'ak'eh 
ei sih in'dah hane'-ya at'e'hi 
binina yo'ididoal dah, 

30 Nidih di k'adtigi daakin, 
ado ak'iso, ado alahkeh, ado 
daamah, ado alcinikeh in'dah 
ada'daak'eh ei nezna'dindi 
ha bi'lah hi'dodlel, ado ban- 
higi a'hodidolnil nidih aldo', 
ado ba'holzizgo holago jina 
dolel, 

31 Nidih t'oahayui daalan- 
jih'igi ei daakedeh dolel ; 
ado akedehigi ei alanjin do- 
lel. 

32 Tl Ado ei Jerusalem bi- 
c'in'go jokah ; ado Jesus ei 
ha'lanjih'yigal'; ako t'o-hol- 
adaho'yui ; ado ake jokahigi 
ei hol-dahoye. Ado nakits'a- 
dahigi, Hak'go, bizdi'nid; ako 
ahodidol-nil'igi beh bil ahoz- 
nilne'. 

33 Ako ajinih, Jo'akon, Je- 

150 



rusalemgo yikah ; ado Dineh 
Bayizci'ni ei alanjin' nadail- 
nin'hi ado ak'edaalci'i ei'di 
ba'hodidoltel ; ado hodiyol- 
yel'go hah' hadadodzih ; ado 
al'an dine e ba hodidoltel ; 

34 Ado ei hodal'in' dolel, 
ado ni'dahodi'noltsis, ado ha- 
k'i'-dahidizeh dolel, ado da- 
hodiyolhel;' ado tagi jihh 
azHn'go nadidodal. 

35 II Ado Jems in'dah Jan, 
ei Zebedi biye'keh, ei hac'in* 
niniazgo anih, Nanti'ni t'a 
ninikedigi nihah adilil' ni- 
dzin. 

36 Ako abizdi'nid, Ha'at'i'- 
sah' niha adeslil nohsin ? 

37 Ako ei ahodi'nid, Di ni- 
hadiniah, nits'a'dinlid'igi bi- 
yi gi bi'ni' la' ni nishaji dasi- 
da do, ado la' ni nistl'aji da- 
sida dolel. 

38 Nidih Jesus abidi'nid, 
Yi'nohkedigi do nihil beho'- 
zin dah : ado da' nihi'is des- 
dlihl'igi dohdlinl'go bi'nol- 
ahh? ado da' nihi'is naha- 
dlago-taagis beh asididol- 
nil'igi ei beh nahadlago-la- 
nas'giz a'nihididolnil bi'nol- 
ahh? 

39 Ado ei ahodi'nid, Bi'nil- 
an lanh'. Ako Jesus anaho- 
do'nid, Sih desdlihl'igi nihi 
aldo' t'aani dohdlinl; ado na- 
hadlago-taagis a'sididolnil'- 
igi nihi aldo' a'nihididolnil ; 

40 Sfidih si nisnaji ado sih 
nistl'aji dasoke dolel'igi ei 



10:41 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 11:8 



do sih adis'ah dah, nidih ei 
t'a al'dind bah ast'elyai' t^a 
ei baliididot'al 

41 Ado la' neznan'igi de- 
dizts'ango ei do bit ya'adat'- 
eh'go ya ya'dalli*, Jems in'- 
dah Jan bil 

42 Nidih Jesus, Hak'go, da- 
hodi'nidgo anih, Nihil beda- 
ho'zin al'an dine e binant'a'i 
ei'di hwe bi'daholnih, ado 
alanjin' nazi'ni beh bi'da- 
holnih. 

43 Nidih nihi t'eyah do 
akot'e' dah dolel ; t'a-hai'- 
dah ayoanist'eh dolel dzini'- 
zini ei nihi nal'a'i jilin' do- 
lel; 

44 Ado t'a-hai'-dah t'aanol- 
tso nihilanjih' nislih' dolel 
dzini'zini ei t'aanoltso nihi 
nal'a'i jilih' dolel. 

45 Halah, Dineh-Bayizci'ni 
nidih do ba' naalV dolel bi- 
niye dah, nidih nal'a* dolel 
ei yiniyeh niyah, ado lah'i yi- 
c'ahh dadotsal yiniye niyah. 

46 H Ado Jerikodi ji'kai ; 
ado Jerikodo clzniyago ho- 
dahol'ahigi bil, ado dineh t'o- 
ahayui ei bil jokahgo, Timi'- 
as biye' Bartimi'as yolyeh'- 
igi, na-at'dinijilin'go, ei atin 
banhgo azdo'kedgo dzizdah'. 

47 Ako dzidizts'ahgo ei 
Jesus Nazerethden ji'nigo, 
t'ai'yisi ye'go hazdolgaz, Je- 
sus, nih, Devid biye' ni'li'ni 
sa ji'nabah. 

48 Ado lafi'i, T'ado adini'ni, 



dahalni'go dahodesleh : ni- 
dih t'a yo'wehgo hanaz'dol- 
gaz : Nih, Devid biye' sa ji- 
nabah. 

49 Ado Jesus yizihgo, 
Hak'go, bidohnih, jidi'nid. 
Ado dineh bina at'dinigi, 
Hak'go, dayidi'nidgo ada- 
nih, Nil hozoh'go hididah, 
Hak'go, nilnih. 

50 Ado ha beldla'di no'- 
wehjih* ajiyil'hango nizdi'- 
na'go Jesus bazniyah. 

51 Ako Jesus hac'in* ha- 
nanadzi'go ahalnih, Hasan 
nisleh ni ni'zin ? Ado di- 
neh bina-at'dinigi adi'nid, 
Bohonisni'hi, es'ihh' hi'des 
dlel ni'sin. 

52 Ado Jesus ahodi'nid, 
Nilah, nididah, yindlani ei 
ast'e'-nidlah. Ado t'ahago 
ajoinh', ado atingo Jesus 
bike jiniyah. 

WOLTAl 11. 

1 Ado Jeru'salem ei t'a ayi- 
di hadzih'do, Bethfagi in'- 
dah Bethani kin-sinil'igi a'di 
najikaigo, ado Alivet dzildi, 
hodahol'ahigi naki'go das- 
dil'a*, 

2 Ado ei abizdi'nid, Nihi- 
lah kin-sinil'igi bic'in' doh- 
as; adoa'kwi noazgo teli-ya- 
zi dahastl'ohgo bik'i'-doh'as, 
ei dineh t'ahdo yika dah- 
ndah dah ; k'edoh'al'go de'- 
do'los. 

3 Ado dineh la'dah, Ha at'i'- 

151 



11: 4 MARK BIK'EHGO HANE^-YA'AT'fi'HI 11: 18 



san* biniyeh aht'inh, ni'go 
nihic'in' hadzldafi, Boholni'- 
hi co'idot'inl biniyeh, didoh- 
nil ; ako t'ahago aden sic'ih' 
yidol'al. 

4 Ado ei dasdiazgo atingi 
dadilkatgi teli-yazi dahas- 
tl'ongo dziltsanh, ako k'e- 
jiah. 

5 Ado akon' la* nida'zin'igi 
adahodi'nid, Ha'at'i'san' bi- 
niyeh teH-yazi k'eoh'adt? 

6 Ado adabizdi'nid, t'a Je- 
sus ahodi'nidigi at'ego ; ako 
t'a ha'nii'di dasdi'loz. 

7 Ado ei Jesus bazni'lozgo 
beldla'di bika dahdziznilgo 
yik'i'-dahnesdah. 

8 Ako t'oahayui daha bel- 
dla'di atingo fiidadziskad, 
nanata t'eyah at'an dajiz- 
giz'go atingo niki'dajilkad. 

9 Ado ei alanjin' dayikah- 
igi in'dah akeden dayikah- 
igi ei'di ha'dadesgaz, ako 
adanih, Hosan'nah, Boholni'- 
hi bezniyahigi ei ba'hodon'- 
nih. 

10 Beh-boholni'hi dolel'igi 
ba'hodon'nih, ei nihita Devid 
beh-boholnih'igi ; hosan'nah 
alahgo ayoat'e. 

11 TI Ado Jesus ei Jerusa- 
lem go'ne* ajiyah, ado bl-so- 
hodizin-kin go'ne'; ado t'aal- 
tsogo nidzizgal'go, ako k'adt 
i'iango, ako nakits'adahigi 
bit Bethani kin-sinil'igo ji'- 
kai. 

12 K Ado biska'ni Betha- 

152 



nido c'inajikai'go dicin dziz- 
lin'. 

13 Ado tsin-fig, bit'ah ho- 
loh'go sikad le'i ni'zajin* 
dziltsanh, ado bazniyah, ha*- 
at'ih'igi-dah bahh holon sa'- 
sin dzini'zingo. Ako bazni- 
yago bit'ah t'eyah, halah, 
t'ahdo a'kwi niholziz dah, 
ei'bahh. 

14 Ado Jesus ei yic'ih* ha- 
dzigo anih, Dineh do la'dah 
na adoyihl dah kodo hol'ago. 
Ako ei hodahol'ahigi deidiz- 
ts'ah. 

15 TI Ado Jerusalemgi ji'- 
kaigo, ado Jesus ei bi-soho- 
dizin-kin go'ne' yah ajiyah. 
Ado bi-sohodizin-kin go'ne' 
hidailni'hi in'dah bandaini'hi 
c'ininil'kad, ado beso bika- 
alna-da'ah ni'li aldo* yandzis- 
tl'id ; ado hasbi'di hidayil- 
ni'hi yika-dahndahaztah ye- 
ni' aldo'. 

16 Ado dineh do la'dah bi- 
sohodizin-kin binakah c'ida- 
jijah dah dolelgo, beh ho- 
jilV. 

17 Ado nazneztahgo abiji- 
nih. Da' dos bik'eascih' dah, 
Si kin bl -sohodizin-kin ei 
dineh t'aaltsoni bah yolye' 
dolel? hidih nihi lahh' da- 
niih'hi ba' kin a'dalah. 

18 Ado ak'edaalci'i in'dah 
alahjih* nadailnih'hi dediz- 
ts'ahgo, ha'at'ego dahodiyol- 
hel'igi ei yandast'ihd ; ha- 
lah, hwe'daldzit ei'bahh ; ha- 



11: 19 MARK BlK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 11: 83 



lah, dineh t'oahayu'iigi ei 
t'aaltso nazntin'igi bik'e t'o- 
bil-adaho'yui, ei'banh. 

19 TI Ado i'i ango kin-lando 
ts'edzidzah. 

20 TI Ako abin'igo najo- 
kahgo tsin-fig sikad yeni* 
dadziltsanh, ako ei bi-ke'- 
tl'oldo de'go t'aat'e-nit'en sa- 
gan' lanh'. 

21 Ado Piter ei yinarnigo 
alialnih, Na'nti'ni, jo'akon, 
tsin-fig sikadgo, Do anitt'ah 
dah dole!, bidi'ninid yeni' ai- 
tso sigan' lanh'. 

22 Ado Jesus anahodo'- 
nidgo anih, God ei daoh- 
dlanh'. 

23 Halah, t'aanigo a'niRi- 
disnih, t'a-hai'-dah di dzil 
hidit'ango, to-nitel biyi* go'- 
ne' aHidolganl, yidi'nidgo, 
bijeih biyi'di t'ai'yisi odlan- 
go, anin'igi ei t'aani ako'ho- 
donilgo, ado t'a hadzodzigo 
ha' adonil 

24 Ei' binina a'nihidisnih, 
T'aaltso bika sodadolzin'igi 
ado dayinohkedi niha dol- 
yel'igi dayinohdlah'go ako 
ei niha dolyel. 

25 Ado sodadolzingo beh 
bik'i'-da'hohahi ban'dahi- 
doh'ah, ako nihita ya'dilhii 
biyi'di holo'ni nihi aldo' nihi 
t'aadzago a'dahdzaigi ei niha 
ne'didoal. 

26 Nidih nihi do anda'di- 
yoahgo, ei nihita ya'dilhii 
biyi'di holo'ni aldo' do t'a- 



adzago a'dahdzaigi niha hi- 
dedidoal' dah. 

27 Ako Jerusalemgi naji'- 
kai; ado bl-sohodizin-kin bi- 
yi* go'ne* jogal'go alahjih' 
nadailnih'hi ado ak'edaalci'i, 
in'dah alahjih'-hidakai ei 
hac'ih' nikai. 

28 Ado adahatnih, Ha'at'i 
beh-oholni'hi bik'ehgosah' di 
di'igi bananinah ? Ado hai'- 
sah* di beh-oholni'hi nedi'ni- 
anh ako di di'igi bananinah? 

29 Ado Jesus, bic'ih' hana- 
nadzlgo anih, Sih aldo* lah- 
go nanihidides'kil, ako nihi 
aldo' sil dahodolnih, ako in'- 
dah sih aldo' beh nihil ho- 
desnih, ei beh-oholni'hi bi- 
k'ehgo di'di bana'sahigi. 

30 Jan nahadlago-taagis 
yeni*, da* eis ya'dilhii bi- 
ts'ahdeh, dineh dats'i bi- 
ts'ahdeh? k'adt sil daholne*. 

31 Ado ei ban'dadzist'ihd : 
Ya'dilhii bits'ahdeh dadi'- 
ni'go, t'a a'ko a'didonil, Ha'- 
at'e'gosah' do dadhdlah' 
dah? 

32 Ado, Dineh bits'ahdeh, 
dadi'ni'go, ei dineh be'da- 
dzildzit ; halah dineh t'a- 
altso, Jan ei t'aani ahodoni'- 
li-yahalne*i at'ihh dani'zin 
ei'banh. 

33 Ado ei Jesus yic'ih' ha- 
dasdzlgo adadinid. Do ba- 
daholne' at'e' dah. Ado Je- 
sus abidi'nid, Sih do* ei beh- 
oholni'hi di'di beh bana- 

153 



12: 1 MARK BiK^EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 12: 14 



sahigi do beh niHil hodesnih 
dah. 

WOLTAl la 

1 Ado hane'-beh-e'detinh 
beh bic'in' ayaz'nilti* : Dineh 
le'i la' c'il-naatroi k'idilah, 
ado c'il nanala binago bi- 
nazt'igo k'izdilah, ado tseh 
baiji'nil c'il-naatl'oi ako'ne' 
yiljiz' dolel biniyeh, ado kin 
de'go ninezgo a'jilah, in'dah 
da ak'eh yaa'dahalyani a'kwi 
nizni'nilgo, ado la* ke'yah 
ni'zago ajiyah 

2 Ado anit'anjin* a'holzizgo 
ha' nal'a i la' ei da'ak'eh yaa'- 
dahalyani bits'anden c'il-na- 
atl'oi banh hazlin'i la' naz'- 
dojih biniyeh ahojil'V. 

3 Ado ei dahodzi'sil'go ni'- 
dahozneshal, ako t'aged a'n- 
dahodzis'a'. 

4 Ado nanala' ha' nal'a'i 
anajil'*a' ; ado ei tseh yeh 
dahol'ne'go ha tsi-ts'in da- 
yi'tsed, ako t'o ha ya'ha- 
sin'gi a'dahoji'lago a'ndaho- 
dzis'a'. 

5 Ado nanala' anajil'a' ; ei 
t'eyah dahodzishinh' ; ado 
nana lan'i la' ; ako ei la' ni'- 
dazneshal'go a'ndahodzis'a', 
la' ni'dadzistsed. 

6 Ado t'ala'i yidzih, ei haye' 
ayoajo'ni'ni, ei'di ts'ide ake- 
dih jinira', ako ajinih, Si ye' 
ei hoi dani'lin' dolel, sa'sin. 

7 Nidih da'ak'eh yaa'dahal- 
yani ei a'dahido'nid, Di bi- 

154 



adolel'igi at'inh ; hak'go, ni- 
hi'ni'di dadiyilyel, ako bi-do- 
lel yeni' ei danihi' dolel. 

8 Ado ei dahodzi'sil'go da- 
hodzishinh', ado c'il-naatl'oi 
bitahdo c'idahodzishan. 

9 A'kosan' di' binina c'il-na- 
atl'oi beh-boholnih'igi hado- 
nil' ? Ako a'kwi dogalgo 
da'ak'eh yaa'dahalyani yeni 
altso ne'doltsilgo, ako c'il-na- 
atl'oi ei-nanala' ye'didoal. 

10 Ado da' di diyifi-beak'e- 
asci'nigis nidih do dayi'noi- 
ta' dah? 

Kin adell'ni tseh do de- 

ini'zingo yo' adayishan 
. yeni' 
Ei'di alahdi beh nana' 

astl'inigi si'lih' 
11 Di'di Boholnihi ani'li 

at'eh, 
Ado ei danil'ih'go t'o-ni- 

hil-adahayu'i. 

12 Ado hoi hi'dadidil dani- 
zih hit'en, nidih dineh be- 
dadzildzit; halah, hane'-beh- 
e'detihh-igi beh nihic'ih' ya- 
jil'ti' dani'zingo bil be'daho- 
zin ei'bahh ; ako hats'a'kai 
ado hats'ahjih' aheskai. 

13 Tf Ako Ferisiz la' in'dah 
Herod dabi c'oni ei hac'in' 
ades'a', ha'zadigi beh hanji- 
kai dolel biniyeh. 

14 Ado ei'di ha yi'kaigo 
adahodi'nid, Na'nti'ni nihil 
bedaho'zin ya'at'eh'go holne'- 
igi, ado dineh t'ado benildzi'- 
di dah, halah, ei nihil be'da- 



12: 15 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 12: 28 



hozin ; t'aanigo God Ini'zini- 
gi beh nantin. T'a dats'i 
akot'eh, ei Si'zar bic'in* fii- 
dolyel'igi, dodah dats'i ? 

15 Da' ni'dadilyel'is, do da- 
ts'i ni'dadilyet' dah ? Nidih 
ei bit beho'zin t'o a'dahozdil- 
in'go ako abizdi'nid, Ha'- 
at'i'san' biniyeh sika'daiyol- 
hir ? Yal la' sa noh'ah ako 
yidestsei. 

16 Ado ei hadadziz*anh'. 
Ado abizdi'nid, Hai'san' bi 
tsi-ts'in bik'i sianh', ado 
haat'i'san' beh bik'eas- 
cinh? Ako adahodi'nid, Si'- 
zar lanh'. 

17 Ado Jesus hananadzlj:o 
adahodi'nid, Si'zar bih'igi ei 
Si'zar ba ni'dahohnil, ado 
God bih'igi ei God ba hi'da- 
hohnil Ado hac'in' t 'o-bil- 
adaho'yui. 

18 TI Ako ado Sa'dusiz ha 
haskai, ei adani'go, Do hi'- 
dahwizdo'nih' dah ; ado fii- 
dahodil'kidtgo a'danih, 

19 Na ntini, Mozes niha yi- 
k'eascinh, Dineh la' bitsi'li 
holoh'go ei be asdzah yahh 
daztsah'go, ado ha'alcini t'a- 
la'i nidih at'dingo, ako ei 
bitsi'h hwe asdzah yeni' be 
asdzah silih'go, ei hak'is ye- 
ni' ba' adocil. 

20 Ako tsosts'it bil haji- 
je; ako atseh alahjih'igi ei 
be asdzah hazlih'go dadziz- 
tsah'go do ha azcih' dah. 

21 Ako naakedehigi be 



asdzah nadzisdlih, ei dana- 
dziztsahh, ei do ha azcih' 
dah ; ako naake'go ei aldo' 
t'a ako'dadzah; 

22 Ako tsosts'itigi bi dziz- 
Hh nidih do ba ajizcih' dah. 
Altso'go in'dah asdza'ni ye- 
ni' daztsahh. 

23 Ako nahizdijeh bijih'di 
hai'sah' be asdzah ji'lih' do ? 
tsosts'idigi ei be asdzah ji'lih' 
hit'eh. 

24 Ado Jesus bic'ih' hadzigo 
anih, Da dis binina do ako'- 
dahdza dah? Halah, diyin- 
beak'eascin'igi ado God beh- 
adzi'K ei do nihil bedaho'zin 
dahgo. 

25 Halah, dazneznahdeh 
na'hizdijego do dadoyeh' 
dah, do nidih ba'dadogeh' 
dah, ei' binina ; nidih ya'- 
dilhil biyi'di God bi nal'a'i 
hidaha'lin. 

26 Ado ei dazneznahigi na- 
dido'jahgo ei Mozes yeak'e- 
ascihh, Da' eis do dayinolta' 
dah? c'il dadeni'ni bitahdeh 
God hac'ih', hadzigo adi'nid, 
yeni', Sih E'braham bi God 
nislihh, ado Ai'zik bi God 
nislihh, ado Jekab bi God 
nislihh. 

27 Ako daneznani ei do bi 
God ji'lih' dah, nidih daha- 
nani ei bi God ji'lih lanh' : 
ako nihi t'eyah t'ai'yisi do 
akoh adahnil' dah. 

28 TI Ado ak'edaalci'i la' ni- 
yago, ahildahojilne'go yidiz- 

155 



12: 29 MARK BIK^EHGO HANE^-YA'AT'fi'HI 12: 40 



ts'an; ado nidahozderkidigi 
nizo'nigo beh bit dahojolne' 
ei bil behozingo, ako ei aldo' 
nahodel'kidt, Hai'san' atseh 
bik'eh-ahoni'li at'eh ? 

29 Ado Jesus ahodi'nid, Bi- 
k'eh-ahoni'li atseh'igi ei di, 
Izrel ni'li'ni dai'nolts'an ; Bo- 
holni'hi nihi God ei Bohol- 
ni'hi t'ala'i ni*hhh; 

30 Ado Boholni'hi ni God 
ei nijeih t'aat'e beh ayoiini'- 
nih, ado ni sizini t'aat'e beh 
ayoiini nih, ado ni'ni' t'aat'e 
beh ayoiini nih, ado beh-ni- 
dzi'li t'aat'e beh ayoiini nih : 
di'di atseh bik'eh-ahoni'li 
at'eh. 

31 Ado akedenigi ei kot'eh, 
Nil ke'hat'in'igi t'a nih naha- 
lingo ayoiininih. Di'di bi- 
k'eh-ahoni'li do la' bi'lahgo 
at'e dah. 

32 Ako ak'eitci'hi ahodi'nid, 
Ya at'eh na nti'ni, t'aani adi'- 
ninid, halah, t'ala'i God, ado 
nanala' ei at'din, hoh t'eyah : 

33 Ado hajeih t'aat'e beh 
ayoiaho ni'go, ado ak'iditih'hi 
t'aat'e beh ayoiaho ni'go, ado 
ayi'sizi'ni t'aat'e beh ayoi- 
aho ni'go, ado beh-adzi'li t'a- 
at'e beh ayoiahoni'go, ado 
bil ke'hat'i'ni t'a bih^ naha- 
lingo ayoiahoni'go ei t'aal- 
tso t'aat'e dilit'go nahanihh'i 
ado nahanihh'igi t'ai'yisi bi- 
lahgo ayoat'eh. 

34 Ado Jesus ei hwiyah'go 
ahodi'nidigi bil beho'zingo 

156 



ahodi'nid, God alahgo-beh- 
boholni'hi do bic'ih' ni'zad 
honiloh' dah. Ado bik'ijih' 
dineh do ta'dah ninabidil'- 
kidt dah. 

35 Tf Ako Jesus ei bi -soho- 
dizin-kin go'ne' nazntin'go 
azdi'nid. Ha at'e'gosah' ak'e- 
daalci'i a'danih, Christ ei 
Devid biye' ji'lihh ? 

36 Halah, Devid t'a bih 
adi'nid, Nilc'ih Diyi'ni beh : 

Jiho'vah ei Bohonisni'hi 
ayidi'nid, Sih nisnaji 
atseh sindah, 

Ne ena'i nike biya go'ne* 
na'i'nilgo in'dah. 

37 Devid ei' binina t'a bih 
aldo', Bohonisni'hi, ahalnih, 
a'kosah* haat'ego biye* ji- 
lihh ? Ado t'oahaojiyu'iigi 
bil dahozon'go dahodizts'ah. 

38 H Ado nazntingo bic'ih' 
hadzodzlgo ajinih, Ak'eda- 
alci'i baa'daholyahh, bi e 
daninez'go hidakai'igi ; di 
dineh lah'igo t'a k'adeh' bi- 
nal ayoat'e beh dabide'jiigi ; 

39 Ado a'la-naadleh-ba'-kin 
go'ne' bik'idahasda'hi alahgo 
adat'e'i ei t'eyah yika dahn'- 
dandahigi ; ado adaazihdgo 
t'a'k'at alahjiiV dahdanez- 
dahigi ; 

40 Asdza'ni ba hastin bahh 
daneznahigi dabagan yeni' 
ei yandahodikai', ado yik'e 
a'dahodilahgo ni'zago soda- 
dilzin, kodajit'in'igi ei alahgo 
tidahwizdonih. 



12: 41 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'£'HI 13: 9 



41 Tf Ado Jesus ei beso aha'- 
ni'li ahi nirigi bi'gahgi dziz- 
dah,ado t'oahojiyu'iigi ha be- 
so ei beso alii nit' go'ne* ada- 
jinil'go ei jinel'ih'; ado lan'i 
daat'in'igi ei t'oahayui ada- 
yiznil. 

42 Ako asdza'ni-ba-hastin- 
banh-daztsan'igi bahojoba' 
a le'i niyah, ado yal la' t'ai'- 
yisi a'oh'go ilin'igi ei naki'- 
go ako'ne* ayi'nil. 

43 Ako hodahol'ahigi, Hak'- 
go, bizdi'nidgo adabijinih, 
T'aanigo niliic'in' hasdzih, 
Ei asdza'ni bahojoba igi ei 
beso-ahinit' go'ne' alahgo 
ayi'nilgo at'eh. 

44 Halah, ei lalgi t'aadzit- 
tso ba'ah hidandeh'igi ei 
a'dadziznil ; di t'ai'yisi baho- 
joba'i t'a yit'inigi altso ako- 
ne* ayi'nil, t'a beh jinan'igi 
fiidih altso. 

WOLTAl 13. 

1 Ado bl-sohodizin-kin bi- 
yi'den c'izniyago hodahol- 
ahigi la ahodi'nid, Nanti'ni 
dola'do' tseh a'dat'e' dah, 
ado dola'do* kin dah, soh, ni' 
nil'inh'. 

2 Ado Jesus ahodi'nid, Da' 
di kin ayoadat'e'igis ni' nil- 
ihh ? Di'di tseh t'ala i nidih 
do alk'i'dasian dah dolel, ako 
ei altso na'hidoltl'il. 

3 Ako Alivet dzil'igi dziz- 
dago, ei bl-sohodizin-kin bi- 
k'anhgo, fdah Piter ado 



Jems ado Jan in'dah An- 
drew t'a adi'gahago nidaho- 
del'kidt : 

4 Nihil hoFne* hahgosah* di 
di'igi altso ako'donil? ado 
haat'i'sah* beh-eho'zin dolel 
di di'igi altso k'adt ako'do- 
nilgo? 

: 5 Ado Jesus hac'in' aya'- 
niltigo anih, Hazoogo a'da- 

i holyanh, dodago dineh la'- 

I dah t'aadzago nihi ni'do'loh. 

I 6 Halah, lah'i si'zi* Christ 

! yeh a'dadoji'go ahikah do- 
lel, ado ei Sih ast'ihh, dani'- 
go ; ado lan'i t'aadzago hi- 
da'do*loh. 

! 7 Ado ana' hazlih'go, ado 
ana' haleh ha'ni'go, badaha- 
nelgi t'ado bik'e nihil da- 
hoye'i ; di t'a ako'dat'eh do- 

; lei, nidih di do ni'holzis at'e 
dah dolel. 

8 Halah, la* al'ah dadine e ei 
alc'in* hi'dahidikah dolel ; 
lahgo nihoka beh-bidahol- 
ni'hi in'dah nanala* nihoka 
beh-bidaholni'hi alc'ih' hi'- 
dahidikah dolel; ado danil- 
ts'ahgo ni* hi'daha na do; ado 
dahodicin dolel. Di di'igi 
in'dah tiho nih bedezt'i'i at'e' 
dolel. 

9 Tf islidih t'a a'da a'dahot- 
yahh ; anahat'ih'jih* a'dani- 
hidiyois, ado a'la-naadleh- 
ba'-kin biyi go dabinal nini- 
hi'da'doltlis ; ado hidat'ani 
dabinal, ado alahgo hida- 
t'ani dani'lin'igi dabinal hi'- 

157 



13: 10 MARK bIk^EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 13: 26 



daso'zin' dolel sih' sinina, ei 
niHi sa ni'daholne* dole!. 

10 Ako hane'-yaat'e'hi ei 
atseh aran dadine'e beh bil 
ni'dahodonih. 

11 Nidih ni'danihiz'ezgo ado 
yadaniliiznilgo t'ado bik'e 
niHil dahoye'i, a'kohgo a'da- 
didohnil'igi nihadet'ani ei 
beh ha'dadohdzih, halah, 
Nitc'ih Diyi'ni ha'hidodzih, 
ei'banh. 

12 Il-haaz nidih hodiyol- 
yet'jin' ya'hodoltel ; aze'e 
nidih biya'zi aidoltel ; ado 
alcini nidih dabisci'ni yicin* 
na'hididokahgo ei' binina 
ni'dabididotsit. 

13 Ado sizilgi binina dineh 
t'aattso danihijola dole! ; 
nidih t'a yeh agayahigi ei 
yisdah'-hodidoltel. 

14 1[ Do yildin'go ni'ilcon'hi 
do sizin yengi sizingo yinit- 
tsan'go, ei Daniel, ahodoni'- 
li-yahalne'i yeh hadzi yeni', 
(yolta igi bi'ni' bil beho'zin,) 
in'dah Judi'ah ke'dahoji- 
t'in'igi bi'ni'di dzilgo yo'aji*- 
jeh. 

15 Ado ha'ni'di ei kin bi- 
gan dahnjigah sin ei t'ado 
ha'at'ih'igi dah bikah yah 
anaz'dodal dah. 

16 Ado ha'ni'di ei da'a- 
k'ehgo nijiga sin t'ado ha- 
gan'go ha e-tso bikah nizdo- 
dal dah. 

17 Nidih bik'inilkango ei 
daltsan'igi in'dah dabidil- 

158 



t'olgi ei t'ai'yisi tidahonih 
dolel. 

18 Ado hai'go dadohne'H, 
ei doda dadolelgo biniyeh 
sodadolzin. 

19 Halah, ei bijih'jih' ban- 
higi ahodonil, God t'aattsoni 
ayi'lado t'ahdo akoneh'igi 
dah, k'adt indi'dah ; ado 
t'ado akonadonil'igi dah. 

20 Ado adi jihh'igi ei Bo- 
holni'hi do alts'isigo a'yi- 
lago, ei do hina dah dolel 
nit'eh: ado nizdinian'igi bi- 
nina jihh alts'isigo a'jilah. 

21 Ado dineh la'dah nihi- 
c'in' hadzigo : Soh, kwe'e 
Christ ; doda'i, nilahdi hoh, 
dani'go t'ado daohdla'ni. 

22 Christ adadilln'igi ado 
ahodoni'li-yahalne'i adadil- 
in'igi nidakai dolel ei'banh; 
ado beh-eho'zini ado ayoia- 
dat'e ei adeidolil, ado bi'daz- 
nerahdah ei atah-hasdla'igi 
nidih, yo adahizdois. 

23 Nidih t'a a'daholyanh, 
ahodonil' igi t'aaltso t'a bi- 
tseh beh nihil hwesne*. 

24 TI Nidih ei bijih'jin, li- 
honih a'dza do'bik'ijih* jo'- 
honaai bil ca'hodolhil, ado 
olje ei do beh adindin' dah 
dolel. 

25 Ado soh* ya'dilhilden 
nandeh' dolel; ado ya'dilhil 
biyi'di beh-oholni'hi ei da- 
ditlit dolel. 

26 Ado a'kohgo in'dah Di- 
neh Bayizci'ni k'os bil yil- 



13: 27 MARK BIK'EHGO HANF-YA'AT'E'HI 14: 4 



doh'go, ado ayoat'ei beh, ado 
beh bits'a'dinlid'go yigal' 
dolel. 

27 Ado a'kohgo bi nal'a'i 
idiyol'algo atah-hasdla'igi ni* 
ni'dahonesanden, ado ya'- 
dilhil alahdi nelanden ei 
a'la-adeidolil. 

28 H Ako k'adt tsin-fig bi- 
ts'ando hane*-beh-e'detin'hi 
beh nihit bedahozin: dabi- 
ganigi t'ah dadit'o'di ado bi- 
t'an haleh'go, ei sinh t'aayf - 
di hadzih'go beh beho'zin. 

29 Ts'ide ako'danoht'eh, di 
t'aaltso ako'danil'go daot- 
tsan'go t'aayidigi holon, ado 
c'eatingi nidihgo nihil be'- 
dahodozihl. 

30 T'aanigo a'nihidisnih, Di 
k'adt dahilcih'igi ei do a'do- 
dihl dah, di di'igi t'aaltso 
adzago in'dah. 

31 Ya'dilhil in'dah nahas- 
dzah ei t'eyah a'dodihl, nidih 
sizad ei do a'dodihl dah. 

32 Nidih ts'ide a'kwi nidol- 
kaligi in'dah hidolkil'igi ei 
dineh do la' bil beho'zin dah, 
ya'dilhil biyi'di anal'a'i nidih 
dodah, ado Aye' nidih dodah, 
Ala ei t'eyah. 

33 T T'a a'daholyahh, t'a 
ha'daohsid, ado sodadolzin, 
halah, nihodolzisgi do nihil 
bedaho'zin dah ei'bahh. 

34 Halah, Dineh Bayizci'ni 
ei la* dineh, la' ke'yahgo 
iyago, ho nal'a'i hok'e nizni- 
nil'go ado kodajit'in' leh, 

[Navaho] 11 



bizdi'nid, ado haidil'ih'i ei, 
T'aaltso hanisid, bizdi'nid, ei' 
nahalin go. 

35 Ei'banh t'a ha'daohsid : 
halah, Boholni'hi ei nadodali 
do beho'zin dah, i'i ahgo da- 
ts'i, tl'e ilni'go dats'i, naaho'- 
hai adi'nidgo dats'i, abin'igo 
dats'i, ei do nihil bedaho'zin 
dah. 

36 Dodago ei t'ahago niya- 
go il'hosgo nidoltsel. 

37 Ako di beh a'nihidisnin'- 
igi ei t'aaltso abidisnih, Ha'- 
daohsid. 

WOLTA'I 14. 

1 Ado naki eskah do'bik'- 
ijih' hatis-adesdzaigi beh- 
beha'nihgo-adaazihd in'dah 
bah-do-nilyo'li beh-adaazihd. 
Ado alahjin' nadailnih'hi 
ado ak'edaalci'i ast'e' deleh 
na'adlo'go hoi hidodilgo ho- 
diyolyel biniyeh. . 

2 Nidih adadi'nid, Ada- 
azihdgo bijihh ei' dodah, 
akodedzago bik'e dineh ba'- 
dahodocihl. 

3 TI Ado Bethanidi kin-si- 
ni'hgi, ats'is-yilga'li Saiman 
ba-nalnih'igi bi kin go'ne' 
ajiyahgo, hit'eh asdzani le'i 
tse'-ts'a yah ayiahh', ako ei 
nard bik'ah bl hadezbin, 
ako ei t'oahayui bahh-ilihh. 
Ado tse'-ts'a yeni' dzists'ilgo 
hatsi bikajih' yajikahh. 

4 Ako la' bik'e do-bil-daho- 
zon'-dah, ado adahido'nid, 

159 



14: 5 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 14: 21 



Ha'at'i'san' biniyeh di'di tlah 
t'aadzai silin'? 

5 Halah, di ak'ah diz'din 
beso bi'gahgo nahidonih ni- 
t'en, ako ei'di besoigi bada- 
hojobalgi bahidonil yenf 
ei'banh. Ako ei beh han'- 
dajit'inh. 

6 Ado Jesus adi'nid, T'ado 
bandaht'i'ni. Ha'at'i'san' bi- 
niyeh ban'daht'inh? Ya'a- 
t'eh'.gi yeh a'silah. 

7 Halah, nihi t'aa'lajin' ba- 
dahojobalgi t'eyah bil ni- 
dahkai ; t'a holzis'gi ya*a- 
t'eh'gi a'dahlil, sih t'eyah do 
t'aa'lajin* nihil naskai dah. 

8 T'a biznel*an1gi a'dzi- 
dzah, sizi'i yistlah, yo'adol- 
nil'igi t'a bitseh. 

9 T'aanigo a'nihidisnih, Ha- 
ne'-ya'at'e'hi nahasdzan t'a- 
at'e-hit'eh bikago baha'ne' 
dole!, di asdza'ni a'dzaigi 
Lahane' dolel, ei beh baha'- 
nih dole! biniyeh 

10 Ado Judas Iskariat, ei 
nakits'adah'igi la', ei alahjin' 
nadailnih'hi yic'in' iyah, ba- 
hozdidoalgo biniyeh. 

11 Ado ei dayi'nigo bil da- 
ho'zohd ado beso hadedez- 
ahh. Ako t'a hoi bihone- 
dzah'gi dineh bahozdoltel 
bantsi'dzikes. 

12 If Ako bah-do-nilyo'li- 
beh-adaazihd laajihh azlin'- 
go, I'dah hatis-adesdzaigi ei' 
biniyeh nada'hazni, I'dah ho- 
dahol'ahigi adahodi'nid, Ha- 

160 



jisan' dikahgo niba' halis- 
adesdzaigi beh-beha'ni'hi di- 
be t'a al'dind adaazihdgo 
adadilnil ? 

13 Ako hodahol ahigi naki'- 
go abizdi'nidgo ajiF'a, Kin- 
lan'i-yil'ahi go'ne' ohasgo 
a'kwi dineh tozis toh yeh 
yoal'go nihidah' dogat: ei 
bike woh'as dolel 

14 Ado t'a-ha'i-dah yah 
iyago, ei dineh bi kin i'li'ni 
a'bididohnit, Na ntini ko'nih, 
Haisah' hidakai-ba'-kin a'k- 
we'e sidahol ahigi bil hatis- 
adesdzaigi dibe dade'siht? 

15 Ado t'a bih a'dagi kin 
go'ne' t'aaitsoni t'a al'dihdgo 
nihic'ih' idohl : ado adi t'aai- 
tsoni t'a at'dihdgo nihiba' 
ahleh, 

16 Ado ei hodahorahigi 
dahdiazgo kin-Ian Idi niaz- 
go t'a azdi'nid yehgi at'ego 
bik'izni az ; ado hatis-ades- 
dzaigi-dibe t'a al'dindgo a'ji- 
lah. 

17 T[ Ako i'i ango nakits'a- 
dahigi akwee bil ji'kai. 

18 Ado a'kwi dajiyahgo 
hidziztan'go Jesus adi'nid, 
T'aanigo a'nihidisnih, Nihil 
daasan'igi dineh basidottel. 

19 Ako ei bahh-daho'ni' 
dadzizlih', ado t'ala'i jinti'ni- 
go, Da* sih? dazdi'nid. 

20 Ako hanadzodzlgo aji- 
nih, Nakits'adahigi la' lets'a 
biyi' bil ih hi'desnih'igi. 

21 Ako t'a bek'eascihh yeh- 



14: 22 MARK BIK'EHGO HANE*-YA'AT'£'HI 14: 37 



gi at'ego, Dineh Bayizci'ni 
yo'adogal: ado li'hwizdoni'- 
hi ei dineh, Dineh Bayizci'ni 
bazdolleli. Yaat'eh dolel 
hit'eh ei dineh do hodizcih'- 
go. 

22 H Ado da'jiyahgo Jesus 
bah nedianh, ado yil sodol- 
zin'go niyizti* ado. bila-dziz- 
ahgo ayidi'nid, Ni'dadoh'a 
dahsanh', di'di sizil at'eh. 

23 Ado lets'a-ya'zi la nedi- 
ahgo, ado ei baaheh' dzini'- 
zingo sozdolzingo bita-dziz- 
kanh, ako t'aaltso dayodlah. 

24 Ado abizdi'nid, Di'di si 
dii at'eh, benihot'ani a'nidigi 
bik'ehgo, ei lan'i ba' yadzid. 

25 T'aanigo a'nihidisnih, 
c'il-naatroi bits'andenigi do 
IsL nadesdlinl' dah, God alah- 
go-beh-boholni'hidi in'dah 
a'nidigi la' desdhhl. 

26 TI Ado sin la' beh dahoji- 
tal'go A'livet dzilgo c'ijikai. 

27 TI Ado Jesus ahodi'nid, 
nihi di tl'e t^aanoltso sih' si- 
nina naadi'nohdah, t'a bek'e- 
ascihh yeni' bik'ehgo : Na'- 
nilkadi bil nizdeshal ako di- 
be yeni tayidokah. 

28 Nidih ako'dza do'bik'i- 
jin' nasidilzago, jGaliligo ni- 
hiba* yi'sal' dolel. 

29 Nidih Piter ahodi'nid, 
T'aadziltso naaznide nidih 
sih t'eyah dodah. 

30 Ado Jesus ahodi'nid, 
T'aanigo nic'in* hasdzih, Di' 
jinh ado di tl'e, naaho'hai 



t'ahdo naki'di anih'go, ladi, 
Do hwe hasin dah, si didi'- 
nil. 

31 Nidih t'ai'yisi ye'go ha- 
dzodzi. Nil sidogah nidih 
t'ai'yisi do nandi'nes'inl dah. 
Ado t'aaltso aldo* t'a akot'e- 
go adazdi'nid. 

32 Tf Ado da'ak'eh bina'- 
aztl'inigi ei Gethse'mini hol- 
yeh'igi ji'kai. Ako hodahol- 
ahigi abizdi'nid, Nihi t'a 
kwe'e nahisotanh', hilahdi ei 
sih sodideszinl. 

33 Ado Piter ado Jems in'- 
dah Jan ei bil akon' ji'- 
kai; ado na'hozdi'sago ha'ni' 
yi'land ado t'ai'yisi yinil' 
a'dzidzah. 

34 Ado ei abizdi'nid. Si si- 
zi'ni nidih t'ai'yisi bahh-bi'- 
ni'go t'o sidiyolhel' nahalin. 
T'a kwe'e nahisotan'go ha- 
da'ohsld. 

35 Ado t'a ahan'jin' dasdi- 
yago, a'kwi ni'jin' tsi'ya ji- 
nesjol'go sozdolzin, Di t'a- 
ani'dan k'adigi siyi' hadol- 
doh'go bi'nelanh. 

36 Ado adi'nid, Abba, Ata, 
t'aaltsoni bininiranh; di beh- 
adla'ni sits'ahjin' konileh'; 
do ako'dza dah nidih, ini'si- 
nigi ei dodah, nidih Inini'zi- 
nigi ei t'eyah dolel. 

37 Ado bandzidza nit'en 
da'alhos lanh ; ado Piter 
abizdi'nid, Saiman, da' il'- 
hosls? T'ala'hadi aheilkit- 
jin' nidihis do doin at'e dah? 

161 



14: 38 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 14: 55 



38 Da'disonin', ado sodadol- 
zin, ako niHi di'notah do bih 
dohkah dah. Fsizi'ni-nilc'ih 
ei lanh' ni'zin nidih ats'is ei 
do bitah hol'dzil dah. 

39 Ado anadzodzago t'a 
akot'ego sonaz'dolzin. 

40 Ado haninadzidza nit'en 
nadajilhos lanh'; t'ai'yisi bil 
dazni'zin ei'banh; t'ado beh 
hadadzodzi'hi dah a'ko. 

41 Ado haninadzidzago, ei' 
bit tadi aleh'go abizdi'nid, 
K'adt daolhos ado hadal- 
yinh; t'a ako'di baholziz. Jo- 
akon, Dineh Bayizci'ni ban- 
higi adani'h bi'lak'ejin' abi- 
doltinh. 

42 Ni'dohjeh, tin*, yikah ; 
jo'akon, dineh yasiniltin'igi 
ei k'adt t'a ayi'diden. 

43 TI Ako t'ahago t'ah yajil'- 
ti go Judas niyah, ei nakits'a- 
dahigi la', ado t'oahayui yil 
yikah, diltHs in'dah gis dayi- 
jahgo, alahjih'-nadailniih'hi 
ado ak'edaalci'i in'dah alan- 
jih'-nidakai ei dabits'andeh. 

44 Ako dineh yahoniltin'igi 
ei beh-eho'zin doleli yil ye'- 
ho'sind, ako anih, T'a biza- 
di'nest'at'igi ei at'in dolel, 
bil ni'danohdel'go hazoogo 
dayi'nohlos. 

45 Ado jiniyago t'ahago 
hac'in' nizniyago adi'nid, 
Na'nti'ni, nanti'ni, ado ha- 
za'-not'anh. 

46 Ado dahodziltsodgo dah- 
dahozdiloz. 

162 



47 Nidih bil nidzizin eni'la* 
bi diltlis hayidzihs'go, alah- 
go-nailniin'hi bi nal'a'i ei niz- 
dil'halgo bija k'iznilhal. 

48 Ado Jesus hadzigo aho- 
di'nid, Da* aga'ini'li naha- 
lingos sil ni'dadohdil'go sa 
nohkai, diltlis in'dah gis da- 
yi'nohjahgo? 

49 San t'aakwi jinh bi-so- 
hodizin-kin go'ne' na'nistin, 
I'dah do sil hi'dasodel' dah, 
ado di ko'dza, ako diyin- 
beak'eascin'igi ei bohodolnil 
biniyeh. 

50 Ado ei altso hats'an dah- 
dije ado yo aheswodt. 

51 TI Ado dineh le'i ake bil 
joas, naka'a'at'an'hi ligai t'e- 
yahbik'esti go, t'ajilci'igo ha- 
k'esti*; ado dahodzi'silgo, 

52 Nidih nak'a at'an'hi y6- 
ni* bih hajiyah ado t'a jilci'- 
igo a'jolwodt. 

53 TI Ado ei Jesus alahgo- 
nailnin'hi yic'in* a'dahazloz; 
ado adi alahjin'-nadailnih'hi 
ado alahjih'-hidakai, in'dah 
ak'edaalci'i t'aaltso ha a'la- 
silin'. 

54 Ado Piter ei ni'zaden 
hake niyah, t'a alahgo-nail- 
nih'hi bi kin go'ne' nidih j 
ado a'kwi haskeji-nidat'ani 
yil nahaztahgo na'idzit. 

55 Ado ei alanjih'-nadait- 
nih'hi in'dah lalgi t'aaltso 
binina Jesus deyidiyolheli 
yan'dast'ihd; nidih t'ado be'- 
hozin' dah. 



14: 56 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'^'HI 14: 72 



56 Halah, lah'i yoc'id beh 
ha daholne*, ako ha daholne'- 
igi ei do ahidalt'e dah. 

57 Ado dineh lai nizin'go 
yoc'id beh ha daholne' ada- 
ni'go, 

58 Nihi lanh' dahodisits'an, 
ei di bi-sohodizin-kin yi'lah 
beh alya'igi a'desdinl, ado 
tagi jinh azlin'go nanata' 
yi'lah t'aged adeslit, jidi'nid. 

59 Ado nidih ha dahane' do 
ahidalt'e dah. 

60 Ado ho nasago alahgo- 
nailnm'hi ni'didzago Jesus 
nayizdet'kidt ako ajinih, Da' 
dos hadi'dzih dah ? ha at'i'- 
san' yeh na dahalne*? 

61 Nidih t'ado hadzodzl 
dah, ado t'ado anahozdo ni'di 
dah. Ako alahgo-nailnin'- 
hi hinahoderkidt, Da' ni'is 
Christ ni'linh, Bit-sohodizini 
Biye'? 

62 Ado Jesus adi'nid, Sih ei 
ast'inh; ado Dineh Bayizci'- 
ni ei Adzi'li bi nisnaji dasi- 
dago in'dah ya'dilhil biyi'- 
den k'os bil yildoh'go deidol- 
tseh 

63 Ado alahgo-nailnin'hi bi 
e ayil'dlad ado adi'nid, Ha'- 
at'i'san' biniyeh ni'dahalne'i 
nanala dolel? 

64 T'a nihi, God baih'go ya' 
hadzlgo dasidots'an: haat'e'- 
go bantsi'dahkes? Ado ei 
t'aattso Hodiyolyel, dadi'nid. 

65 Ado la' hak'i'-dahidizeh'- 
go yan'dikai, ado hanih' 



yik'i'ndaaltih'go, ado rii'da- 
honilts'in, ado, Ahodoni'li ba 
hol'ne', dahalni'go hadasdzl: 
in'dah haske'ji-hidat'ani al- 
do' dahdahodilozgo dabi'la' 
yeh hi'dahonests'in. 

66 TI Ako Piter ei kin alni 
bi'gahdi dzizdago, alahgo- 
nailnih'hi asdza'ni-ba'-nal*a'- 
igi la' ha niyah. 

67 Ado Piter na'idzilgo hol- 
tsahh ado honel'ih'go adi'- 
nid, Nih aldo' Nazerethdo, 
Jesus bil nanaas hit'eh. 

68 Nidih, t'aadzagi, jidi'nid: 
Adinin'igi do sil beho'zin 
dah ado do dists'a' dah. Ako 
ado caha'ohgo c'izniyah ; 
nit'en naaho'hai adi'nid. 

69 Ado ei asdzan'igi na'hol- 
tsango akoh na'zi'nigi yeh 
yil holne', Di ei la' at'ihh; 

70 Ado, Dodah, nazdo'nid. 
Ado t'in'higo nahodo'na' do'- 
bik'ijih' akon na'zin'igi ei 
Piter anadeyido'nid, T'aani 
nih ei la' ant'ihh, Galili'ni 
ni'linh. Halah, yanilti'igi 
ei'di bil ahelt'eh. 

71 Nidih ahoznisked ado 
hazaho'cin' ako ajinih, Di- 
neh ban'daht'in'igi do sil 
beho'zin dah. 

72 Ado t'ahago naaho'hai 
anado'nid. Ako Piter ei Je- 
sus hac'ih' hadzl yeni' be'jol- 
ni, Naaho'hai t'ahdo naki'di 
anib'go t'a bitseh tadi, Do 
hwe'hasin dah^ si didi'nil, 
ado ei batsiz'nikezgo ji'cah. 

163 



15: 1 MARK BIK'EHGO HANF-YA'ATE'EI 15: 19 



WOLTAl 15. 

1 Ado abinigo t'ahago alan- 
jin'-nadailnin'hi ado alan- 
jin'-nidakai ado ak'edaalci'i, 
in'dah t'aaltso ei ban'da- 
dzist'indgo Jesus ei hwe da- 
dziztl'onh, ado a'dahodzizloz- 
go Pailat ba dahodzistinh. 

2 Ako Pailat nahodel'kidt, 
Da* ni'is Juz alahgo-bi-na- 
t'ani ni'linh? Ado ei bicin' 
hadzodzlgo ajinih, Joh, beh 
haindzl. 

3 Ado alanjin'-nadailnin'hi 
lan'i yeh hak'i'dahaz'ah: ni- 
dih t'ado hadzodzi dah. 

4 Pailat ninahoderkidt, Da* 
dos fan hadi'dzih dah? Jo'- 
akon, ni' nil'in'go lan'i yeh 
nik'jdaha'ah. 

5 Nidih Jesus ei t'ado ha'- 
at'i dah di'nid dah, ei'banh 
Pailat t'o-bit-ahayu'i. 

6 Ako adaazind'gi awal- 
yah nazje'igi t'ala'i yedicid' 
leh, t'a ei dolel dajinih'igi. 

7 Ado dineh la* Barrabas 
yolyeh, ei be^astFongo si- 
tinh', nat'ani yil dahigango 
binina, ado ei nat'ani yil da- 
higango la* dineh yiyishinh 
ei'banh. 

8 Ado a'la-jilin'igi ei ye'go 
hadadesgaz, T'a ant'in'igih 
adinit, dahodi'nid. 

9 Ado Pailat anado'nid- 
go hadzi yic'in*, Juz alahgo- 
bi-nat'aniis nihah be'dides- 
cil? 

10 Halah daolc'indgo bini- 

164 



na alanjin*-nadailnin'hi ha 
dahastinh ei hoi beho'zin 
ei'banh. 

11 Nidih alanjin*-nadail- 
nin'hi ei jilahigi, Barrabas- 
go danidzin, dabididohnil, 
dabidi'nid. 

12 Ado Pai'lat anabido*nid- 
go hadzi yic'in*, Juz alahgo- 
bi-nat'ani dabidohnin'igisan' 
ei dadeslil? 

13 Ado t'aaltso hanadades- 
gazgo adanih, Tsin-alna'os- 
zit bikajin* bil a'daolkal. 

14 Ado Pailat anahodo*nid, 
Ha*at'e'gosan* banhigiat'e 
banjiyah? Ado t'ai'yisi ye'- 
go hanadadesgaz, Tsin-al- 
na'oszit bikajin* bit a'daol- 
kal. 

15 Ado ei Pailat t'a k'aden' 
yil'ahigi bil hoji'sond bini- 
yeh, Barrabas ei bah bezdi'- 
cidt, ado Jesus ei ninaz'nes- 
tsas'go sa'lago bazniltinh, 
tsin-alna'oszit bikajin* hoi 
a'dazdolkal biniyeh. 

16 1 Ado salago ei ho'-ni- 
teljin*, Prito'riam holyeh'igi 
dahoni'lozgo, salago t'aat'e- 
nit'en, Hak'go, dayidi'nid. 

17 Ado ei e tsi'dideh naha- 
linigi beh ha dahozdi'la; ado 
c'il-deni'ni beh na*nit'ah-c'ah 
a'daji'lago ei hak'i'-dazdez- 
anh'. 

18 Ado a'dahalnih, Halah, 
Juz alahgo-bi-nat'ani. 

19 Ado lo'k'a-tsoh beh ha 
tsi-ts'in ni'daznilhal ; ado 



15: 20 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 15: 36 



hak'i'-dahidizeh ; ado haya- 
jin' nitsidahidez'go' bit ji- 
lihh' a'dadillfih. 

20 Ado ei hodajirin' fiit'en 
do'bik'ijin' e tsi'dideh naha- 
lin yenf ha dazdiltsoz, ado 
t'a hoh ha e yeni* bih nfda- 
hodzistinh. Ado in'dah tsin- 
alna'oszit bikajin* hoi a'da- 
dolkalgo dahdahodiloz. 

21 TI Ado ei dineh la Sai- 
man yolyeh'igi, Sairi'ni di- 
ne e da'da'ak'ehden jogal'go, 
ei Alexander ado Rufus_bi- 
ze'e, ei bidah ji'kaigo, Tin*, 
tsin-atna'oszit yi'tinl, dahoz- 
di'nid. 

22 TI Ado ei dahazloz, Gol- 
go'tha holyeh'igi, ei tsi-ts'in 
ba'haz'an holy eh. 

23 Ado c'il-naatl'oi-bi-lo, 
jeh bil altahgo ha dadziz- 
kahh, jidodlinl blniyeh, ni- 
dih do dzini'zin dah. 

24 Ado tsin-alna'oszit bika- 
jih* hoi a'dadziskal, in'dah 
ha e y^ni' altadzisni, dineh 
al'ah dabih dadolel'igi ei ba 
dazdi'kad. 

25 Ako dozoh'go dahadian- 
go tsin-alna'oszit bikajin' 
hoi a'dadzlskal. 

26 Ado, hak'igi di beak'eas- 
cinh, Juz Alahgo Bi Nat'a- 
Nl, beh-eho'zin biniyeh. 

27 Ado aga'i ni'li naki'go ei 
bil hot adaaskal, la' nishaji 
dahidi'tihh, ado la' nistraji 
dahidi'tihh. 

28 Ado diyin-beak'eascin'igi 



ei boholyah, T'a behaz'ani 
yilah hi'dahidesta'li bil ho- 
didol'tah, hodonid yengi 
at'ego. 

29 Ako hwi'gah dahdahidi- 
kahigi ho'dadilwos, ado bitsi 
deilmaz', ado adadi'nid, Soh, 
nih, bl-sohodizin-kin k'ei'nil- 
con'go ado tagi jinh aleh'go 
la* anadidlil yeni', 

30 Yisda -adirteh, ado tsin- 
alna'oszit bikaden hadani- 
nah. 

31 T'a akot'ego aldo' alan- 
jih'-nadailnih'hi in'dah ak'e- 
daalci'i bilgo hodal'in'go al- 
c'in' ya'dalti': la' t'eyah yis- 
da' -dziznil hidih t'a hoh t'e- 
yah do yisda'-azdilteh dah. 

32 Bi'nidi Christ ei Izrel 
bi alahgo-nat'ani ni'lin'igi 
k'adt tsin-alna'oszit bahh- 
den hadagah, ako dadidi'- 
t'ihlgo in'dah daididlahl. 
Ado ei'di bil hoi a'daaskal'- 
igi hwedzl. 

33 TI Ado alni'doal'jin' 
aholzizgo ke'yah t'aat'e-hi- 
t'eh bika caholhel hil'c'ih'- 
jih'. 

34 Ako hil'c'in'go ei Jesus 
ye'go hadolgazgo hadzl, Eloi, 
Eloi, lama .sabakthani? ei 
baho'nego, Si God, Si God, 
ha'at'i'sah' biniyeh sits'ah 
dahdiniyah? jini'go olyeh. 

35 Ado ei la' nazin'igi de- 
dizts'ango a'dahido'nid, Jo'- 
akon, ilai'jah hak'go, yilnih. 

36 Ado dineh la c'il-na- 

165 



15: 37 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 16: 4 



atroi-bi-to-dik'onzi banjil'- 
wodtgo,toh-nayits'6nsigi beh 
dzizango lo'k'a-tsoh bila'- 
tahgi dahdziz'afigo ha biz'- 
niltsih, jidodlinT biniyeh, 
ado ajmih,Bi'ni*di, t'ado ba- 
nahat'ini; Ilai'jah dats'i ha 
dogal'go na'hodoltel danihi 
donal. 

37 Ado ei Jesus ye'go haji'- 
zilgo hwi sizi'ni yeni' hayf- 
den halwodt. 

38 Ado bi-sohodizin-kin 
go'ne' na'nibal yeni* ei'di 
bikado yago alc'adlad. 

39 Ako salago binant'a'i 
hwi'gahgi sizi'ni, kof ego ha- 
yi'den halwodtgo yiyiltsanh, 
ado adi'nid, T'aani, di ei God 
biye' hit'en lanh'. 

40 A'kwi aldo* asdza'ni la' 
ni'zaden dadez'in'; ei di'igi 
bilahgi ei Meri Magdili'ni, 
ado Meri ei Jems akedenigi 
ado Joses bimah, in'dah Sa- 
lo'mi ei a'kwi; 

41 (Ako di di'igi Galilidi 
nijigadan hake nakaigo ha- 
da'init' nit'en;) ado lani la*- 
dah asdza'ni Jeru'salemgi 
yit yikai'igi aldo'. 

42 Ado bikalgi i'a'go ast'e- 
a'dazdilneh bijinh', halah, 
biska'ni ei haayinh-jinh aleh 
ei'banh. 

43 Tdan Jo'zef ei Arimithi'- 
aden la' alahjin'-nidant'ahi, 
ei aldo' God alahgo-beh-bo- 
holni'hi t^ai'yisi nayozli' ei 
t'ado yisti'i Pailat yil yah 

166 



iyah, ado Jesus bizi'i yiyi'- 
ked. 

44 T[ Ako Pailat t'o-bil-aho'- 
yui t'a I'dan dadziztsan'igi 
binina ; ako salago binan- 
tVi, Hak'go bizdi'nidgo ado 
nayizdel'kidt, Ha'dansan' 
dadziztsanh? 

45 Ako silago binant'a'i bi- 
ts'anden hoi be'hozin'go, azi'i 
yeni' Jo'zef banolteh, jidi'- 
nid. 

46 Ako nak'a'at'anhi ligai 
I la' nidzisni'go, ako tsin-al- 
jna'oszit banhden bidahojil- 
I tin'go ei nak'a'at'anhi haklz- 

dezdiz; ako tse'an a'holya 
Igo'ne' ahojil'tihh; ado tseh 
hadazdinilmaz. 

47 Ado Meri Magdili'ni in'- 
dah Meri ei Joses bimah, ei 
nihodeltin'igi daho'inh. 

WOLTA'I 16. 

1 Ado ei haayifih-jinh bi'- 
gah azlin'go, Meri Magda- 
li'ni ado Meri, Jems bi- 
mah, ado Salo'mi ei'di c'il- 
likan dahalcin igi nidadzis- 
ni ei beh dahozdoltlah bi- 
niyeh. 

2 Ado haayinh-jinh biska'- 
ni, t'ai'yisi abinigo, jo'honaai 
t'o haya'hago, tse'an ho'dol- 
tin'igi ji'kai. 

3 Ado adahizdo'nid, Hai'- 
san' tseh hadadinian'igi nah- 
jin' niha idolmas? 

4 Ado ha'dadzizgal'go ni- 
t'en tseh yeni' nahjin' el- 



16: 5 MARK BIK'EHGO HANE'-YA'AT'£'HI 16: 19 



mazgo dadziltsanh; halah, ei 
t'ai'yisi nitsah ei'bafih. 

5 Ado tse an ho'doltinh ye- 
ni' go'ne ajokai, nit'en nis- 
najin go dineh le'i bi e ligai- 
go dasidago dadziltsanh ; 
ako t'o hol-dahoye. 

6 Ako ei ahodi'nid, T'ado 
nihil-dahoye'i : Nazerethden 
Jesus ei tsin-alna'oszit bi- 
kajin' bit adaaskal yeni' ei 
hadanohtah ; ei nadidzah, | 
ako kwe e at'din ; jo'akon, ' 
sitin nengi dadoh*in' I 

7 Nidih niliilah, hodahol ah ! 
yenf in'dah Piter bil dahol- 1 
ne*, nihiba' Gahligo jogal do- ! 
lei, t'a anih engi at'ego, ako 
a'kwi dahwidoltsel. 

8 Ado ei t'ahago tse'an 
ho'doltinh yendo c'ijikaigo 
dasdije ; halah, bik'e hatah 
dahoditlitgo t'o-hol-adaho- 1 
yui ei'banh; ado la'dah ni- 
dih t'ado bil dahojolne' dah; \ 
hidadzilzitgo ei'banh. 

9 \ Ako haayifih-jihh bis- 
ka'ni, t'ai'yisi abinigo naz'- 
didzah, ado Meri MagdaH'ni 
atseh na'holtsahh, ei biyi*- 
deh nilc'ih-beh-ini'zini I'si- 
zi'ni tsosts'itgo bih haznil'- 
kad yeni/ 

10 Ado ei bil nijikai ye- 
ni' hahh-dabi'nigo dacah', 
ako ei bazniyago bil ho- 
jolne'. 

11 Ado ei jinago hwiltsanh 
jidi'nidgo do dahojodlan' 
dah. 



12 TI Ako'dza do'bikljih' 
lahgo izdilyago ei indilt'ego 
daak'ehgo atingo yiasgo ba 
na'dzidzah. 

13 Ado ei dasdiazgo ado 
la'igi altso bil dahojolne*; ei 
nidih ako do dahojodlan' 
dah. 

14 Tf Ako bik'ijih' lats'a- 
dah'igi daayahgo bazniyah 
ado daholtsahh; ako bizdes- 
teh do da'odlah'go ado daha- 
jeih datl'isgo ei'banh, halah, 
nazdidza do'bik'ijih* daho'in'- 
igi ei do day od Ian' dah, ei'- 
banh. 

15 Ado ei abizdi'nid, Nihi- 
lah' nahasdzan nidanes'ahji, 
dineh t'aat'e bic'in*, hani' 
ya'at'ehi badaholni*. 

16 T'a-hai>dah odlani, ado 
nahadlago-tanas'giz al'yai 
ei'di t'eyah yisda'-dolfel; ni- 
dih t'a-hai'-dah do-odlan'igi 
ei tihwidonihjin' ahidolganl. 

17 Ado di beh-edaho'zini ei 
daodlan'igi yil hidakai dolel: 
Si'zi' beh nilc'ih-beh-adeini'- 
zini hadeinilceh dolel in'dah 
sad lahgo-at'e'i lani beh 
ya'dajilti' dolel; 

18 Ado tris hi'dayi'la do- 
lel ; ado ha*at'ih'igi-dah aga- 
nl deidlah nidih do hada 
da'bidolil dah; ado danineh'- 
igi ei bik'i dahdahidilnih'go, 
ako do at'ehi dah nidadlel 
dolel. 

19 T[ Ako ado Boholni'hi 
hac'in' hadzl do'bik'ijin', ei 

167 



16: 20 MARK bIK'EHGO HANE^-YA'AT'fi'HI 16: 20 



ya'dilhil biyfgo abidoltinh, 
ako God bi nisnaji dasnez- 
dah. 

20 Ado dasdikai'go t'aat'e- 

nit'en adziskai' hane'-yaa- 

168 



t'e'hi beh God ba dahojol- 
ne', Boholni'hi hoi liidalnis- 
go, ado hazad beh beh-eda- 
ho'zini beh dabidziFgo a'ji- 
lah. Ei t'a akot'e' do. 



LUKE BIK^EHGO HANE^-YA' 
AT'E'HI 



WOLTA'I 1. 

1 £i t^aaltso t'aani nihitah- 
go bi'daholyaigi ei lan'i yeh 
ak'idaascinh, 

2 C'osdan'dan dabinai'igi 
in'dah God bizad yadahal- 
ne'i yeh nihil daholnelgi 
bik'ehgo; 

3 Ef binina nih, Thia'filas 
nahani'hi, t'a ei beh nic'ih* 
alk'iniahgo ak'edescil'igi ei 
sil ya'at'eh, halah, didi t'aat- 
tso t'a bedezt'i'do ya'at'ehgo 
sil beho'zin, ei'bahh. 

4 Ako ei beh nandines- 
tanlgi t'aanigo nil be'hodo- 
zinl biniyeh. 

5 If Ei Herad Judiah bi 
nantVi nilin'go yolkal yen- 
dan, nailnin'hi le'i la* Zeke- 
rai'as yolyeh, Abai'ah yil 
danilin'igi la : ado be as- 
dzah t'eyah E'ran bitsi'keh 
la' nilihh, ako Eli'zabeth 
ha'zi'. 

6 Ado ei t'aji'lah God binal 
bahhigiat'e-hanh-at'din, Bo- 
holni'hi yehas*an'igi in'dah 
bi nahat' ah t'aafe biyi' t'aal- 
tso do beh hak'e-hat'ahigo 
nijias. 

7 Ado ba'alcini at'din, -Eli- 



zabeth do-alcigo ei'banh, 
ako t'aji'lah t'a hazo'o ha- 
dzistih. 

8 T[ Ado ako'dzago bil daji- 
lin'igi bilahgi God bic'ih' na 
jilnihh'go, 

9 Nadailnin'hi ba'haz*an'igi 
bik'ehgo, c'il-likan-halcin'igi 
jidilit'go, Boholni'hi bi bi- 
sohodizin-kin biyi' go'ne* 
yah' anjidah'go, ei ha nanis. 

10 Ado ako c'il-likan-hal- 
cin'igi didolil ba'holzizgo 
tl'odi a'la-dzizlin'igi t'aat'e 
sodazdilzin. 

11 Ado Boholni'hi bi diyin- 
nidarai la' hac'in* niniyah, 
c'il-likan-halci'ni bika-naha- 
nihh'igi bi'gahgi bi nisna'ji- 
go sizihh'. 

12 Ako Zekeraias ei yiyil- 
tsan'go bitah hodisna, ado 
bik'e t'o-hol-ho'ye. 

13 Ako hidih diyin-nal'a'i 
ahodi'nid, T'ado nil hoye'i 
Zekerai'as, halah, ni sodizin 
yidizts'ah ei'banh, ako ne 
asdzah Elizabeth aski na' 
yidolcil, ako ei Jan beh yi- 
di'zil. 

14 Ado t'ai'yisi hozo'ni in'- 
dah il-hozo'ni ne holon' do; 

169 



1: 15 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 1: 29 



ado yizcin'go lan'i ban bil 
dahozon' doleh 

15 Halah, Boholni'hi bil 
ayoat'e' doei'banh, ako c'il- 
naatroi-bi-to in'dah lo-dilhil 
do yidlan' dah do; ako t'a 
bimah bisc'it biyi'den hatliz- 
do God bi Nilc'ih Diyi'ni bl 
hadezbin doleh 

16 Ado Izrel ba'alcini t'o- 
ahayuigo dabi God Boholni'- 
hi, bic'in' na't'an nina'hiz- 
dois. 

17 Ado Ilai'jah biyi' sizin 
en' indah beh bidzil en' ei 
beh Boholni'hi bitsi'ji jogal' 
do, aze'e dabijeih'igi alcini, 
yic'in' ane'idodlil, ako ak'e- 
dahal'in'igi, do banhigi-a'- 
dat'eh'igi dahwiyan'igi bi- 
k'ehgo nidakai'go idolil'; la* 
dine'e Boholni'hi biba' ast'e- 
t'ego idolil'. 

18 Ako Zekerai'as ei diyin- 
nal'a'i ayidi'nid, Ha'at'e'go- 
san* di sil be'hodozinl' ? Joh, 
sih t'ai'yisi hastin se'lin, ado 
se asdzan t'a hazo'o bi'nitih. 

19 Ako diyin-naiyi hana'- 
nadzi'go ahalnih, Sih Ge'- 
briel ast'inh, ei God bic'in' 
se'zinigi: ako nic'in* hades- 
dzih' biniyeh si'del'a', ado di 
ha'ne'-ya'at'e'hi nil be'hode- 
sinl' biniyeh'. 

20 Ado jo'akon t^ado its'a'i, 
in'dah do yanilli* dah do, di 
ako'dadza bijinh' in'dah, si- 
zad, ba'holzizgo ako'donil'igi 
do yindlah dah ei'banh. 

170 



21 Ako a'la-dzizlinlgi Ze- 
kerai'as biba' nidzizin'go t'a 
Bl-sohodizin-kin go'ne' ni- 
jiga'go hodi'nago bik'e t'o- 
bil-adahayu'i. 

22 Ado c'edzidza'go c'eh bi- 
cln' hadzidzih' : ako Bi-soho- 
dizin-kin go'ne* hoi a'ho- 
dza'go bil be'dahozind' : t'o 
nabi'jigiz, ako do hadzodzl 
at'e' dah. 

23 Ado ako'dzago akwe'e 
altso nidzis*a*go, t'a a'ko ha- 
gan'go dahniz'didzah. 

24 TI Ado di bik'ijin* hwe 
asdzan Eli'zebeth i'niltsand, 
ako asdla* nidezitjih na'az- 
des*in, 

25 Ko'dzago Boholni'hi 
a'si'lah, dineh bitahgi ba- 
ya'nisi'ni sits'aidiniah bini- 
yeh sinel'in' yendan, jidi'- 
nid. 

26 If Ado hastan nidezitgo 
diyin-nalVi Ge'briel ei Ga'- 
lili'gi, Na'zereth holye'jih*, 
God bits'anden bi'delV, 

27 Kan*-at'dini le'i bic'in*, 
ei dineh le'i De'vid ba'alci'- 
ni nas-aholcil'igi la', Jo'zef 
yolyeh'igi badet'anh ; ado 
kah'-at'dini ei Me'ri yolyeh'. 

28 Ako diyin-nal'a'i hoi yah 
iya'go ahodi'nid, Jo'akon, nih 
alahgo ilnilinh', Boholni'hi ei 
nil holoh': asdza'ni bitahgi 
alahgo nik'ihojidlih'. 

29 Ado hodziltsah'go adi'- 
nidigi bik'e holye' hazlin', 
ado- a'bijinin'igi hazo'ogo 



1: 30 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 1: 48 



yantse'kes, haat'i'lah silnih' 
dzini'zingo. 

30 Ako diyin-nara'i ahodi'- 
nid, T'ado bik'e nil hoye'i, 
Me'ri, God bil ni'linh' si'- 
ni'lin/ 

31 Ado jo'akon, nisc'it biyi* 
i'dinil'tsanl, ado aski dilcil, 
ako ei JESUS bi'zi' dolel. 

32 Ei ayoat'e' do, ado Alah- 
goigi-Biye* yolye' do: ado 
Boholni'hi God, haze'e De'- 
vid nat'ani nilin'dan beh bo- 
holnih yeni' ye'didoal 

33 Ako hoi ago Je'kab ba*- 
alci'ni bah alahgo-nat'ani ji- 
lin' do; ado beh boholnih'igi I 
do nint'i' dah dolel. j 

34 T'a a'ko Me'ri ei diyin- 1 
nal'a'i ayidi'nid, Ha'at'e'go- 1 
san' di a'hodonil', joh, sa has- ! 
tin' fah at'din? | 

35 Ako diyin-nal'a'i hana- ' 
nadzlgo ahodi'nid : God bi 
Nilc'ih Diyini in'dah Alahgo- 
at'e'i beh bidzi'li nik'i dol- 
doh' : ei'banh ado ei aldo' 
nits'ando diyin'go docil'igi j 
ei God Biye* beh wo'ji' do- 
lel. 

36 Ado jo'akon, nize'di Eli'- 
zebeth t'a bi'nitihgo aski 
yel'tsanh : ado ei. Do alci' 
dah, bidi ni yeni' k'adt yil- 
tsan'go hastan beh nidezit. 

37 Halah God do ha at'i'hi- 
dah bil biyah' hoye'i dah. 

38 Ako Me'ri adi'nid, Lan an 
Boholni'hi bi nal'a i asdza'ni 
ni' nil'inh; bi'nidi nizadigi bi- 



k'ehgo sic'ih* a'hodonil'. Ako 
diyin-nal'ai hats'an dahn'- 
didzah. 

39 TI Ado i'dan Me'ri dahdi- 
yago ke'yahgi dzil naznil'igo 
tsihl'go jiniyah', kin-hal'ah- 
igi ke'yah Ju'dah biyi*; 

40 Ado Ze'kerai'as bagan' 
go'ne* yah ajiyago Eli'ze- 
beth bic'in* hadzodzi'. 

41 Ako ako'dzago Me'ri 
hadzi'igi Eli'zebeth yidiz- 
ts'an'go, t'a a'ko hwesc'it bi- 
yi'di awe hidesha; ako Eli'- 
zebeth, God bi Nilc'ih Diyi'- 
ni hwi hade'bind: 

42 Ako yego hadzodzi'go 
azdi'nid: Asdza'ni ei bitahgi 
alahgo nik'ihojidlih', ado nis- 
c'it bits'ando yizcin'igi bik'i- 
hojidli' \e\ 

43 Ado ha'at'e'gosan' di si- 
c'ih* a'hodzago, Bohonisni'hi 
bimah sa niyah'igi? 

44 Joh, sic'ih* hainidzi'igi 
t'a disets'ango sisc'it biyi'di 
awe hidesna, ei'banh. 

45 Ako bil hozo'ni ei as- 
dza'ni yosdlandigi : Bohol- 
ni'hi bits'ando hoi hOnelgi 
ei ako'donil. 

46 TI Ado Me'ri adinid Siyi* 
sizi'ni ei Boholni'hi ayoat'e'- 
go ya'hanih, 

47 Ado nilc'ih si sizi'ni, God 
si Yisda'ini'li yeh t'ai'yisi bil 
ho'zon. 

48 Ako bi nal'a'i asdza'ni 
dohayu'igo yinel'in': ako jo'- 
akon, kodo' nas dahilcih'igi 

171 



1: 49 LUKE BIK'EHGO HANE^YA'Arfi'HI 1: 69 



faaJtso biklhojidli' lanh', 
dasilni' doleL 

49 Ei ayoat'ehi ayoat'e'go 
sic'in' a'yilah ei'banh; ado 
diyin ei bi'zi'. 

50 Ado nas da'icih'do nas 
da ici'hi bik'eh dahol'in'igi ei 
bijobai yic'in* idolih 

51 Bigan' beh bidzi'li beho'- 
zingo a'yilah;_ado t'a bijeih' 
yeh nitsi'dakesgo a'dada- 
dzo'dlih'igi tainoskad. 

52 Ayoadat'e'higi nidahaz- 
tan yendo ha'dayistl'id, ado 
do dahayu'iigi wo'dahgo 
a'yilah. 

53 Ado dicin' dani'lin'igi 
ya'adat'eh'igi yeh ni'deinil- 
cad ; ado daatln'igi t'ado 
beh daholo'nigo yo'ayis'a*. 

54 Beh-ajoba'^yenal'iii bini- 
na, bi nal'a i Iz'rel yikaal- 
wodt; 

55 Danihita yeni* yic'in* ha- 
hasdzi'igi at'e'go, E'braham 
yic'in' in'dah ha atci'ni hoi a- 
go nas dahilcih'igi atdo*. 

56 H Ako Me'ri t'a bii dziz- 
kego ta nidezit, ako bagan'- 
go dahna'didzah'. 

57 1[ Ako Eli'zebeth azdol- 
cil'jin* a'holziz'go aski jis- 
cinh'. 

58 Ako bil ke'dahojit'in'igi 
in'dah dahaze'di, Boholni'hi 
ayoat'e'go hac'ih* joba'go de- 
idizts'ango, ako ei t'aaltso 
hoi bil daho'zon. 

59 Ado ako'dzado tsebi' yis- 
kan'go awe banh-nidahizdi'- 

172 



nolgis biniyeh ji'kai ; ako 
Ze'kerai'as beh daji'zi', bi- 
ze'e bi'zilgi bik'ehgo. 

60 Ako bimah hadzi'go adi'- 
nid : Do akot'e' dah ; Jan 
yolye' do. 

61 Ako adahodi'nid, Nik'- 
eih do la' di yi'zih beh wo'ji' 
dah. 

62 Ako bize'e nibi'dajigiz 
ha'zi' dole! ni'zinigi binda- 
bizdil'kitgo. 

63Akobik1-ak'eilcih'igi ha- 
jitan'go ak'ejiscinh' ako aji- 
nih': Jan yolyeh'. Ako t'a- 
altso t'o-bil-adahayu'i. 

64 Ado t'a a'ko haze' an 
a'hodza, ado hatso do nildziF 
dah silih'go, God bahojinih'- 
go hadzodzi'. 

65 Ako hanago ke'daha-, 
t'in'igi faaltso bik'e bil da-' 
hoye : ado di a'daha nin'igi 
Judi'ah ke'yahgo dzil naz- 
nil'igi t'aat'e-nit'en ni'dadez- 
dlad. 

6Q Ako t'aadzil'tso dazdiz- 
ts'an'igi dahajeih biyi' ast'e'- 
nidadzizniFgo a'dajinih' : Di 
awSsan* ha'iit'e' do? ako Bo- 
holni'hi yeh at'e'i bil holon. 

67 If Ado haze'e Zekerai'as 
ei God bi Nilclh Diyi'ni bi 
hade'bindgo, a'dahoni'ti ya- 
holne'go anih': 

68 Boholni'hi, Iz'rel bi God 
ei bahanih' do; halah bi di- 
ne'e yaniyago yik'e' nina'- 
ni*lah, 

69 Ado beh yisda'ilde'hi 



1: 70 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 2: 7 



deh'igi niha ast'e-yilah, ha- 
nal'a'i De'vid ba alci'ni bitah- 

70 Nahasdzan aFyado diyin 
andant'ahi dabize' beh ha- 
hasdzi yen'gi at'e'go: 

71 Ei nihe daana'i bits'an- 
den yisdah'-idikah biniyeh, 
ado danihi jo'lai' t'aaltso bi- 
ts'anden; 

72 Ajoba'i daniliita yeni' 
badet'an'igi t'a ako'hodonitj 
ado diyin'go a'nihonian'igi 
yenarni dolel. 

73 T'a bih binal niliita E'- 
braham ya'nihonian'igi, ni- 
Raididoaligi, 

74 Ei nihe ana'i bi'lak'eden 
yisdah-niliidonit'go, t'ado ni- 
deldzi'ti bik'eh dahonirin'go 
ei niRaididoai. 

75 Diyin'go, in'dah banhigi- 
at'e-nilianh-at'dingo bik'eh- 
go binal nekai'go yoikal'go 
daHininajin. 

76 Ado nih, awe, Alahgo- 
Wodahdiigi ya halne'i yinil- 
ye' do: halah Boholni'hi bi- 
lanjin' ba hont'i go ast'e-ho- 
leh'go yinal' dolel; 

77 Bi dine e, yisdailde'hi bil 
bedaho'zin dolelgo biniyeh, 
banhigi-adanil'igi bana'hidi- 
dot'aligi beh, 

78 Nihi God beh ajoba'i yeh 
osan'igi beh ; ei' beh nile 
wo'dahdefi Ha a ahigi ni'lih'- 
go niha niyah', 

79 Cahalhel'gi in'dah ani- 
neh' bi caha'oh'gi nidahaz- 



' tan'igi ya' adinildin' do bini- 
yeh, ado hozon'go hont'i go 
nihois do biniyeh. 
80 Ako aski ei di'ne'sanh 
in'dah biyi' sizi'ni bidzil' si- 
lin', ado donaadah'igi ke'- 
hat'in hit'en, Iz'rel dine'e yi- 
nal' naga' dolel'igi ba'holziz- 
jin'. 

WOLTA'I 2. 

1 Ado ako'dzago rdan na- 
hasdzan yika ke'dahat'in'igi 
t'aaltso dabi'zi* naltsos bik'- 
idadodzoh'go, Si'zar Augus'- 
tus ye'nihonianh'. 

2 Ako Qui'rinas, Si'ria bi 
nant'a'i niHn'dan di atseh' 
dabi'zi' naltsos bik'idasdzoh. 

3 Ako t'aadzil'tso daha kin- 
dayirahigo a'dadziskai da- 
bi'zi' naltsos bik'idadodzoh- 
go biniyeh. 

4 Ado Jo'zef aldo' Ga'lili'- 
deh, Na'zereth kin-hal'ahi- 
den c'izniaz, Judi'ahgo, ei 
De'vid bi kinharahigi, Beth'- 
lihem holyeh; De'vid ba'at- 
ci'ni nas dahilcih'igi bitah- 
deh la', jilihh' ei'banh. 

5 Me'ri hwe asdzan dolel'- 
go hadet'an'igi bil, bi'zi' bik'i- 
dadodzoh'go biniyeh, a'koh- 
go Me'ri ei yiltsanh'. 

6 Ado ako'dzago t'a akwe e 
dzizkego, azdolcil'jin' bi'gah 
ninilkahh'. 

7 Ako aski atse' docil'igi 
jiscin'go nakVat'an'hi bi- 
klz'dezdiz'go sits'a begasi 

173 



2: 8 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'ArE'HI 2: 23 



yi daalcoz'igi bih jil'tinh; hd- 
lah nidakai'igi-ba'-kin go'ne 
do haz'an' dahgo, ei'banh. 

8 TI Ado t'a ei ke'yahigi ni- 
danilkadi tl'ego dibe ya- 
a'dahalyan nit'en. 

9 Ako jo'akon, Boholni'hi 
bi diyingo-nal'a i bik'ijin* ha - 
dayah', ado Boholni'hi bi- 
ts'a'-din'din'igi beh dabinago 
i'didlad: ako t'ai'yisi ni'da- 
dzisdzid. 

10 Ako diyin-nal'a'i ahodi- 
nid, T'ado nidaldzj'ti : jo'- 
akon, hane'-ya at'e'hi beh t'a- 
i'yisi il-hozo'ni beh nihil has- 
ne*, ako ei dineh t'aaltso 
bah. 

11 Joh, De'vid bi kin-hal- 
ahigi, di'jihh Yisda'ini'li ni- 
ha' yizcihh', ei Christ, Bohol- 
ni'hi at'eh. 

12 Ado beh-eho'zini ei ko- 
t'e'go nihic'in' at'e' do; awe 
nakVat'ah'hi bik'i'desdiz'go 
tsits'a begasi yi-da* alcoz'igi 
biyi* si'tin'go deidoltset'. 

13 Ado t'ahago diyin nal'a'i 
yen' binagi yah biyi'deh di- 
yin nidal'a'i t'oahayui a'ta 
silin', ako God yadahanih'go 
a'danih, 

14 God nile wo'dahdi sida'- 
hi bahanih, in'dah nahas- 
dzan bikagi dineh bil ya*- 
adat'eh'igi bitahgi bil daho- 
zon' dolel. 

15 Ako ako'dzago diyingo- 
nidal'a'i ya'dilhil biyi' go'ne* 
ana'kaigo, hida'nilkadi a'da- 

174 



hidonid: Soltin' Beth'lihem- 
jin' dikah, ako di'di a'dzaigi, 
Boholni'hi nihic'in* a'yila'igi 
deidiltsel'. 

16 Ako tsihl'go ji'kaigo, 
Me'ri in'dah Jo'zef, in'dah 
tsits'a begasi yi-da*alcoz'igi 
biyi' awe sitin'go bik'ijikai. 

17 Ako dadziltsah'go, di 
awe beh hot daho'ne* yeni* 
binago badahojolne'. 

18 Ako t'aaltso deidizts'- 
ahlgi bik'e t'o-bit-adahayu'i, 
ei hidanilkadi beh bil da- 
holnelgi ei'banh. 

19 Ako hidih Me'ri di t'aal- 
tso t'o hajeih biyi'di beh 
bantsi'dzikes. 

20 Ado hida'nilkadi fan* 
na'kaigo, God ayoat'ei lanh' 
dazni'zin, ado badahojinih', 
t'aaltso dazdizts'anlgi in'dah 
dadziltsahh'igi ei'banh, t'a 
hoi daho'ne' yengi at'e'go. 

21 Tf Ako tsebi' biskafi'go, 
banh - nahinilgiz'igi ba'hol- 
ziz'go, Jesus beh daji'zi*, t'ah- 
do isc'it biyi' hozniltsahh 
yendah, diyingo-nal'ai ye- 
ho'zi' yeni'. 

22 Ado Mo'zes yehas*an'igi 
bik'ehgo bi'gah ninilkan'go 
ji'diyin nidzisdhn'go, Jeru'- 
salemgo bil ji'kai, Boholni'hi 
ba'dazdoltel biniyeh. 

23 (Boholni'hi beh bik'eh- 
ahoni'li biyi* beh-ak'eascin'- 
igi giat'e'go, Atseh' dabikan'- 
in nidahacih'igi t'aaltso 
Boholni'hi ba' diyin' dolel.) 



2: 24 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 2: 39 



24 Ado Boholni'hi yehas- 
ani biyf beh-ak'eascin'igi gi- 
at'e'go, Hasbi'di naki'go; do- 
da'go ei hasbi'di-tgai' biya'zi 
naki'go nadahizdolnin' bini- 
yeh. 

25 Tf Ado nit'en jo'akon, Je- 
ru'salemgi dineh le'i la', Si'- 
mian yolyeh' ; t'a ei dineh 
banhigi-at'e-banh-at'din, in'- 
dah t'aalajin yaat'eh'go da- 
hodf'sini, ado Iz'rel bil na'- 
hodojonl'igi biba' jinah': ako 
God bi Nilc'ih Diyini hwe 
holon'. 

26 Ado t'ahdo dadzitsahgo, 
God bi Nilc'ih Diyini hac'in' 
be'hozin', Boholni'hi bi Christ 
yizdoltsel'go. 

27 Ado Nilc'ih Diyi'ni bi- 
k'ehgo bi-sohodizin-kin biyi' 
go'ne' yah ajiyah' : ako bi- 
mah in'dah bize'e bit awe 
Jesus yah ayil'tingo behaz- 
an'igi bik'ehgo a'dazdolil'go 
biniyeh. 

28 T'a a'ko hagan beh das- 
dittin'go God ba'hojinih', 
ako azdi'nid, 

29 Boholni'hi, k'adt bi'nidi 
ni nal'a'i bil hozoh'go dahdi- 
dogal', nizadigi bik'ehgo: 

30 Sina yisda'ini'li nih'igi 
yiyiltsahh', ei'bahh. 

31 Ei dineh t'aaltso binal 
ast'e nilah: 

32 Adindin'igi al'an dadi- 
ne'e beh ba' adindin' do bi- 
niyeh, ado ni dine'e Iz'rel ei 
beh ayoat'e'i. 

[Navaho] I'i 



33 Ako bize'e in'dah bimah 
bil, di'di ha' hadzodzi'igi bi- 
k'e t'o-hol-ahayu'i. 

34 Ako Si'mian hak'i sodol- 
zingo, ei hamah Me'ri ayidi'- 
nid, Jo'akon, di awe ba' ni- 
t'ahh' Iz'rel bitahgi laiVi 
naahidi'nodah, in'dah na'da- 
hididonah biniyeh; ado beh- 
eho'zinigi do ya'at'ehgo ba 
ya'dajiltigo: 

35 In'dah, aou', diltlis' niyi'- 
sizi'ni biga'do'jil, t'oahayu'i 
dahajeihbiyi' hitsi'dadziKes- 
igi beh beho'zin do biniyeh. 

36 Ado akwee ahodoni'li 
yahalne'i le'i, An'na yolyeh', 
Fa'nuel bitsi', ei E'ser dine e 
la'; ei t'oahayu'i bi na'hai, 
ado ha hastin' hazlih'do t'a 
bil jinago tsosts'it na'hai; 

37 Ado t'a c'enai jiHh'go 
tsebi'din do'ba ah din ho na'- 
hai, ado do bi-sohodizin-kin 
bits'ah dasdigah dah, ako 
tl'ego in'dah jingo hidih t'a- 
doajiya'ni in'dah sodizin t'e- 
yah beh God bik'ehgo hijiga 
nit'en. 

38 Ado t'a a'ko yah ajiya- 
go t'a akot'e'go God bic'ih' 
ahes-ni'zin, ado Jirusalemgi 
ke'dahat'inigi, ak'i-nina'ilye'- 
hi biba' dajinan'igi t'aaltso 
yeh yic'ih' hadzl. 

39 Ako Boholni'hi yehas'an'- 
igi altso bi'gah da'dzislih'- 
go, Galiligi, Nazereth, kin-hal- 
ahigi ke'dahojit'ihgo akoh 
hiji'kai. 

175 



2: 40 LUKE BIK'EHGO HANE^-YA'AT'E'HI 14: 31 



40 T[ Ado aski no'sel, ado 
hayi'-sizi'ni bidzil silin', in'- 
dah beh-hodzani hwi hade'- 
bindgo, in'dah t'a at'in'igo 
God bik'ijidlih. 

41 Ako t'ala'i nina'haliahgo 
hamah in'dah haze'e Jerusa- 
lem go'deg alnanat'as, a'da- 
azind ei hatis-adesdza'igi 
beh-beha'nihigi ba na'hwil- 
zisgo. 

42 Ako nakits'adah bi na'- 
tiaigo Jerusalemgo ji'kai 
a'dai'zind bahaz'an'igi bi- 
k'ehgo. 

43 Ado t'a akwe'e bi'gah 
dahwiskan do'bik'ijin' fiijo- 
kahgo, aski Jesus t'a Jerusa- 
lemdi naga nit'en; ako ha- 
ze'e in'dah hamah do' do bit 
beho'zin dah lahh'. 

44 Ako alah bit jokah dzi- 
ni'zingo t'atai jifih odat bi'- 
gahgo hiji'kai; ako dabik'ei 
in'dah bit ahedahodzilzin'- 
igi bitahgi hazneztah. 

45 Ako t'ado bik'izniazgo, 
ado Jerusalemgo fan hanaz- 
ninitan. 

46 Ako ako'dza do'bik'ijih' 
la yiskan'go, bi-sohodizin- 
kin biyi* go'ne' nidantin'igi 
alni'gi sida'go ei yiyists'ah- 
go in'dah nayidit'kidtgo bi- 
k'iz-niaz. 

47 Ako t'aattso dahodiz- 
ts'anlgi, hot eho'zinigi in'- 
dah bic'ih' hadzidzih'igi 
bik'e t'o-bit-adahayu'i. 

48 Ako hodziltsah'go t'o- 

176 



hot-ahayui : ado hamah aho- 
di'nid, Siyaz ha'at'e'gosah* 
ko'nihinilah ? Jo'akon, ni- 
ze'e in'dah sih banh-nihi'ni- 
go ni'kanita hit'en. 

49 Ako ahodi^id, Ha'af e'- 
gosah* sikanohta hit'eh? Da' 
size'eis bik'ehgo bi kin go'- 
ne' astln'igi do nihil beho'- 
zin dah? 

50 Ako ei yeh hac'in* hadzi'- 
igi t'ado hot be'hozind dah. 

51 Ako akwi'yah Nazareth- 
gi hot na'kaigo hak'e-hot- 
ih' nit'en : ako bimah di aha - 
nin'igi t'aattso bijeih biyi'di 
yantse'kes nit'en. 

52 Ako Jesus beh-hodzani 
yeh nas a'dzah, in'dah ne- 
yahh', ado God in'dah dineh 
bit ya'ajit'eh jolet. 

WOLTAl 14: 28-35. 

28 Ako hai'di nihitahgi la 
kin ayoat'ei adeslit' nizih'go, 
dos attse di'nohdat dah, in'- 
dah ado banh adole'ti dats'i 
t'a bi'nerah no'singo yi'dot- 
lah dah? 

29 Doda'go ei nanle'i a- 
tl'ah nastl'ini a'jilah do'bi- 
k'ijih* attso azdoli'ti do biz- 
nelan dahgo hanadeh ha 
a'dadi'nodloh. 

30 Ko'dani'go, Di dineh kin 
a'yi ni'la nit'en, attso i'doli'li 
do yi'nes ah dah. 

31 Ado hai nat'ani sin ta*- 
ninanat'ani bit ana'hoji'teh'- 
go, dos attse diz'nodat' dah, 



14: 32 LUKE BIK'EHGO HANE'-YA'Arfi'HI 15: 10 



in'dah ado ba fiitsiz'dokos 
dah, ei nadin'di mirgo sic'in' 
yinel'igi dats'i neznadi mir- 
go beh bik'eh-didesdlel dzi- 
ni'zingo? 

32 Doda'go ei la igi t'ah ni'- 
zaden yigal'go dziltsan'go, 
a'halne'e akon jidol'al', beh 
na'hodojon'li bantsi'dzikes- 
go? 

33 T'a akot'e'go nihitahgi 
hai'di-dah do t'a'k'adt aji- 
t'e'i t'aaltso beh (Jesus) ba- 
az'det'ah sin ei do tVk'adt 
si hol'a'hi dzizlin' dah. 

34 A'sihh ei ya'at'eh: nidih 
do halnih' dah silin'gosan', 
ha'at'i beh halnih' ni'dodlet? 

35 Ni' nidih ado lin' bi can 
yahikahdi nidih do bik'ijo'- 
nil at'e' dah ; ako dineh ei 
c'idayiltrid. Hai'dah haja 
beh azdits'a'i holon'igi ho'- 
nidi azdits'ihh'. 

WOLTAl 15. 

1 Ako bic'in'-nidailyeh'igi 
in'dah banhigi-adanit'igi ei 
t'aaltso dahodidots'inl' bini- 
yeh hac'in* niheskai. 

2 Ado Fe'risiz in'dah ak'e- 
daajci'i do bil adani'go ya'- 
daltigo hadasdzi': Di dineh 
banhigi-adat'ehigi bahakah 
ado yil da'ayanh'. 

3 T[ Ako di hane'-beh-e'- 
detinhi yeh yic'in' hadzi'go, 
anih': 

4 Hai'san' nihifahdo dineh 
sin nezna'din bi dibe'go, ado 



la' yo'ayil't'ego, da' nahas- 
t'ei'din do'baan nahast'ei'- 
igls do donaga'hijin' t'ado 
yidolnih'go, ado yoelwod'- 
igi (nine'idiltin'jin' haidi'no- 
tal dah) ? 

5 Ado ei nine'idiltin'go bil 
hozoh'go bi wos'gi dah-yi- 
doltel'. 

6 Ado bagan'di nadza'go 
dahak'is'igi in'dah bil ke'da- 
hojit'in'igi, Aha'ni hokah, biz- 
di'nidgo ado azdidonil' : sil 
nihil dahozoh' le', halah, si 
dibe yoelwodt yeni' nadil- 
tinh', ei'banh. 

7 Ako anihidisnih, T'a ako- 
t'e'go banhigi-at'eh'igi t'ala'- 
igo banhigi-anil'igi yo'idiah- 
go ya'dilhil biyi'di ei banh 
hozon' do, nahasfei'din do'- 
ba'an nahast'ei do-banhigi- 
adat'e'go, do banhigiat'e yo'- 
adeidiahigi bilah at'ego. 

8 TI Aldo' hai asdza'ni sin 
la', bes-ligai nezna ne'jahgo, 
la' yo'ayil'ne'go, da' t'as do 
a'k'a-kon' yididoltlil'go kin 
go'ne' t'aat'e hodo'soh' dah, 
ado neidianjin' hazo'ogo ha- 
idi'notal dah? 

9 Ako ei nineidiango, da- 
hak'isigi in'dah bil ke'daho- 
jit'in'igi, Hak'go, dabizdi' 
nidgo a'bizdidonil, Sil nihil 
dahozon' le', halah, yo'ilne' 
yeni' nina'dianh ei'banh. 

10 T'a akot'ego a'nihidis- 
nih, God bi diyin-nidal'a'i 
dabinal, banhigi at'eh'igi la', 

177 



15: 11 LUKE BtK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 15: 27 



banhigi ani'ligi yo'idiango ei 
t'ai'yisi ban bil: daho'zon. 

11 T[ Ado anadonid, Dineh 
le'i la' biye* naki' holon: 

12 Ako akedenigi haze'e 
abizdi'nid, Sizee, nalye'i si 
dolel'igi sadi'niah. Ako ji- 
t'i'ni beh-jinan'igi ba alts'a- 
ji'niL 

13 Ado ako'dza t'adokwi 
yiskan do'bikljin' akedenigi 
bi nalye'i t'aaltso a'la-a'yi- 
lah, ado ni'zadi ke'yah le'igo 
jiniyah, ako adi tsinjiga- 
go ha nalye'i yeni' yo'adziz- 
nil. 

14 Ado altso hats'a'izdel'go 
ei ke'yahdi t'ai'yisi hodicin 
hazlin', ako hahojoba'igo t'a- 
altsoni bi'dinjilinh dzizlin'. 

15 Ako ei ke'yahdi ke'da- 
hatln'igi la* bazniyago ba- 
alk'eh dzizda nit'en, ado in- 
daazt'i'go biso'di bandziltso'- 
go na'hal'a'. 

16 Ako alastsi bikai'gi, bi- 
so'di deiyan'igi c'eh beh 
hwih jileh: ado dineh t'ado 
la' ha niltsod dah. 

17 Ako ajit'e'i beh ade'jolni- 
go azdi'nid, Sizee bagan'di 
bandalnis'igi lan'i dabi c'i- 
yah* holon, ado t'a bilah nel- 
anh, ako sih t'eyah kwe'e 
dicin si nilhin'. 

18 Ast'e-a'didesnil'go size e 
bic'in' ni'desdal ado abidi- 
desnil, Size e ya'dilhil biclh' 
in'dah ni' nic'in' banhigi as'- 
dzah, 

178 



19 Ako niyego nasidoji- 
do'igi do banh nisiin' dah 
se'lin: na'ndalnis'igi la* asi- 
leh'. 

20 Ako ado dasdiyago ha- 
ze'e bic'in' dahniz'didzah, 
ako t'ah ni'zadeh jogal'go 
haze'e hwittsanh, ako ha 
aaha nizih', ado dahdilwo- 
dtgo, ako haze naz'cit, ado 
haza-not'anh. 

21 Ako haye* ahodi'nid, Si- 
ze'e ya'dilhil bic'in' in'dah 
ni' nic'in* banhigi as'dza, ako 
niye'go nasido'jido'igi do 
banh-nislin' dah se'lin. 

22 Ako hidih haze'e ei ba'- 
ndalnis'igi ayidi'nid, Tsihl'- 
go beldla'di-e' aga'go ya'- 
at'eh'igi hi'doltsos'go bik'el- 
tih ; in'dah yostsah' bi'la 
banh ninoh'ah, ado keh bih 
bidol;es: 

23 In'dah adeh begasi-yaz 
nesk'ahigi kwe e ni'no'los'go 
solhe', ako nihil dahozoh'go 
da'didinl'. 

24 Halah, di siye' daztsah' 
nit'en, na'ho ni' ; in'dah yo'- 
iya nit'en beh na'hosdzin. 
A'kohgo il-ho'zoh yandikai. 

25 Ako biye' alanjihigi ana'- 
azt'i'di naga' nit'engo, adeh 
kin j in' nadal'go, dilnih' in'- 
dah dajilzis'go yidizts'ah. 

26 Ako ado hidalnis'igi la', 
Hak'go, yidi'nidgo, ahat'in'- 
igi bi' nabizdel'kit. 

27 Ako ahodi'nid, Nitsi'li 
nadzah'; ako nize'e ei bega- 



15:28 LUKE BIK'EHGO HANE^=.YA^AT'fil'HI 10:26 



si-yaz nesk'ahi yiyishinh', 
halah, do dadah yidza'gohj 
in'dah do at'e'higoh ha na'- 
dzah, ei'banh. 

28 Ako bik'e do bil hozon' 
dahgo, do yah abi'ni dah : 
ei'banh haze e c'iniyago na'- 
hoskan. 

29 Ako hadzodzi'go haze'e 
abizdi'nid: Jo'akon, di t'a na' 
nas'a'go lah'i na'hai, ado be- 
hosiniran'igi t'ado do akOn 
asdzaigi dah: ako hidih t'ah- 
do tl'izi-ya'zi ta sanilteh' 
dah dasik'isigi bil sit daho- 
zoh' dolel' biniyeh: 

30 Ako hidih di niye' atjiF- 
nih yit nakai'go ni nalye'i 
beh hininah yeni' altso yi- 
k'oya'go nadzah, hidih t'a 
a'ko begasi-yaz nesk'ahigi 
ba sinilhihh'. 

31 Ako abizdinid, Siye', nih 
t'aa'lajih sit nanias, ado yis- 
tln'igi t'aattso nih. 

32 Ako ya'at'eh'go bahone'- 
ni in'dah nihit daho'zoh: ha- 
lah, di nitsi'li daztsah' hit'en 
na'ho ni' ; ado yo'iya hit'en 
bena'hosdzihd'. 

WOLTAl 16: 19-31. 

19 Dineh le'i ta' t'ai'yisi 
at'ihh', tsi'dedeh nahalin'igi 
in'dah nak'a at'ah'hi dalgai'- 
igi yeha'dit'eh, ado t'aakwi 
jihh c'iyan attaskahdi t'eyah 
yiyahh: 

20 Ado ado'kedi le'i La'ze- 
rus yolyeh', t'aat'e-hit'eh tod 



bahh holoh'go bi c'edah'gi 
nina'delleh'. 

21 Ado dineh at*in'igi bi 
bika-ada'ni bikadeh bah bi- 
ze ha'dahinezde'igi sa'dadol- 
tsol' dzini'zingo: indi'da le- 
cah'i ha na'kahgo ei ha lod 
delnad hit'en. 

22 Ado ako'dzago ado'kedi 
yeni' daztsahh', ako diyin- 
nidal'ai dahdahodiltih'go, 
E'braham biyidt'gi dahda- 
hastihh' : ado dineh at'ih ye- 
ni* aldo' daztsahh', ado yo* 
abidilyah'; 

23 Ado He'dizdi (ei hoye'go 
tihonih hazahdi a'holyeh) 
tihojonih'go dzidezgaV, ado 
aji'galgo dodegan'idi E'bra- 
ham dziltsahh, in'dah Laze- 
rus biyidtgi dasitih'go.. 

24 Ado jica'go ajinih, Size'e 
E'braham, t'asoh'di sajina- 
bah'go Lazerus sic'ih' dil- 
ah, ado bi'la' bi'la'tah'gi tah 
didolnih'go sitso na'idi'nol- 
k'as; di koh* biyi'gi tihosnih, 
ei'banh. 

25 fJidih E'braham adi'nid, 
Siye' benil'ni, hininadah ya'- 
adat'eh'igi t'aaltso ne holoh' 
hit'en, ako Lazerus ei ha- 
c'ih'-nahwi'na hit'en : ako 
k'adt ei bil na'hojohd, in'dah 
nih t'eyah ti'honih'. 

26 Indi^dah nihi in'dah nih 
do' nihitagi bikoh ayo'ani- 
zad'go ast'elyah: ako kodo 
nadodal'igi do biho'nedzah 
dah; ado aldo* adeh la' niha 

179 



101 27 LUKE bIk^EHGO 

dogal'igi do biho'nedzan 
dah. 

27 T'a a'ko azdi'nid, Di'- 
banh na'noskanh, size'e ba- 
gan'go hodiJ'ah: 

28 Bil haje asdla* se holon'- 
igi bil dahozdoFni biniyeh, 
ako di liho'nih'igi do nihf- 
dokah dah. 

29 Ako E'braham ahodi'nid, 
£i Mozes in'dah ahodoni'li- 

180 



HANE'«YA'AT'fi'HI 16: 81 

yadahalnel beh daholon; bf- 
ni'di ei dayis'ts'an. 

30 Ako azdi'nid, Doda sita 
E'braham, la' daztsan'den 
ba nadza'go, ako banhigi 
adani'ligi yoadeididoal. 

31 Ako anabizdo nid, Mozes 
in'dah ahodoni'ii-yadahalne'i 
do da • yists'ango, la* daz- 
tsah'den na'didza nidih c'eh 
ni'dahokanh dolel. 



JAN BIK'EHGO HANE^-YA^- 
AT'E'HI 



WOLTAl 1. 

1 Sad jili'ni ei hodeya'di 
hojilofi', ado Sad ei God 
yit holon, ako Sad ei God 
at'eh. 

2 Ako t'a ei hodeya'di God 
yil holon. 

3 Ado ei t'aaltsoni a'yilah: 
in'dah a'dalya'igi ei la'i ni- 
dih t'a hat'dingo t'ado al'yai 
dah. 

4 Beh-inani ei hwi holon 
lanh'; ako beh-inani ei dineh 
be*-adin'din. 

5 Ado adindin'igi ei cahalhei 
go'ne' adinildin, ado cahalhei 
ei do bil beho'zin dah. 

6 Dineh le'i God bits'ando 
yil'a', ako ei Jan yolyeh. 

7 Ako t'a hoh hwe eho'zin 
do biniyeh jiniyah, beh-adin- 
di'ni ba hozdolnih biniyeh, 
ado ei t'aaltso hak'ehgo de- 
idodlanl. 

8 (Jan) t'a hoh ei do adi- 
din'igi jilih' dah, hidih t'o 
adindin'igi ba hozdolnih bi- 
niyeh hodel'a'. 

9 Ako ei t'eyah t'aani adin- 
di'ni at'eh, t'a ei dineh t'aal- 
tso nahasdzah bika nehe- 
kahigi ya' adinildin. 



10 Nahasdzah bika hijiga 
hit'eh, ado t'aaltsoni a'yilah 
hidih do hwe daho'sin dah. 

11 T'a bih'igi yaniyah hi- 
dih t'a bih'igi do dabini'zin 
dah. . 

12 Nidih t'a ane'lahgo da- 
honizihlgi, daholtsodigi ei 
t'aaltso beh-oholni'hi bazdi- 
niahh ei God ba'alcini dado- 
lel biniyeh, t'a ei ha'zi* da- 
yodlan'igi. 

13 Do dil bits'ando hida- 
hazcin'igi dah, do ats'is ni'li'- 
ni bik'ehgo dah, ado dineh 
do bits'ando dah, hidih God 
t'eyah bits'ando. 

14 Ado Sadigi ei dineh dziz- 
lih', ado nihitahgi ke'hoji- 
t'ihh, ado beh-ayoiajit'e'i de- 
iltsahh. Ata t'ala'i ba yiz- 
cin'igi ayoat'e'i lahh', beh- 
ajoba'i ado t'aani'ni bi ha- 
dezbingo at'eh. 

15 Jan ha nahasne'go ye'go 
hadzlgo anih, Beh hasdzi 
yeni' ei di'di a'hodesnih, Si- 
kedeh yigal'igi ei t'a si'lah- 
go at'eh, halah, t'a hoh ei si- 
lahjih' ajit'eh, ei'bahh. 

16 Ado beh-ayoiajit'e'i hwi 
hadesbin'igi in'dah ajoba' 

181 



do 
as 



1: 17 JAN BIK^EHGO HANE^-'YA^AT'fi'HI 1; 82 

yeh jobalgi ei t'aaniltso ni- 
ha-dasyah'. 

17 Halah, Mozes ei bik'eh- 
ahoni'ti eidinianh, nidih ajo- 
ba in'dah t'aani'ni ei Jesus 
Christ bits'anden hazlin'. 

18 Dineh la'i nidih t'ahdo 
God yiyiltseh' dah : haye' 
t'ala'i hazlih'igi, ei Ata bijeih 
biyi'di hojilon'igi ei beh ha- 
honin. 

19 1 Ado kot'e'go Jan ba 
hane*, Juz nadailnm'hi in'- 
dah ei bl-sohodizin-kin ya- 
a'dahalyani, Jiru'selemdoigi 
nidahodel'kit yeni/ Hai'san' 
ant'inh dani'go. 

20 Ado t'ado nenilln'igo 
f aani a'daholne*. Do Christ 
ast'in dah. 

21 Ado ninadahodel'kit ha*- 
at'i'*san* ni'linh? Da' Ilai'as- 
is ant'inh? Ako azdi'nid, Do 
ei ast'in dah. Da* ei ahodo- 
nili-yahalne'i ant'eh? Ako, 
Dodah, nazdo nid. 

22 Ado adahodi'nid, Hai'- 
san' ant'inh, ako nidanihil'a*- 
igi bil ni'dahodilnih. Ako 
ha'at'e'go beh a'dahadi'dzih? 

23 Ako adi'nid, Nisii'ni ei 
la* bizih' donaadah'iden ye'- 
go ani'ni bizad, Ako ei Bo- 
holni'hi ba' hont'i^go k'ehez'- 
dongo a'dale', t'a Ize'as a'nih 
yen'gi at'e'go. 

24 Ako nidaal'algi ei Fe'ri- 
siz a'dat'in lanh'. 

25 Ako nidahodil'kitgo ada- 
hodi'nid : Ha*at'e'gosan' na- 

182 



hadlago loh beh tai'gis, < 
Christ ni'lin do', 3,do Ilai' 
do ni'lin do', ei ahodonili-ya- 
halne'i nidih do ni'lingo? 

26 Ako Jan yic'in' hanana- 
dzi'go adi'nid :_ Sih nahadla- 
go toh beh taasgis, nidih 
la' nihitah sizi'ni ei do be'- 
dahonohsin dah; 

27 Ako hoh ajit'ei silanjih' 
at'e'go ei si'lahgo ayoat'eh, 
bike'tl'ol k'edes'al nidih do 
banh nislin' dah. 

28 Di'di t'aaltso Betha'ba- 
ragi a[dadza, Jor'dan bilah- 
di, adi Jan nahadlago toh 
yeh laagis nit'en. 

29 If Na biska'ni Jan ji- 
deih', nit'en Jesus hac'in' yi- 
gal'go dziltsanh', ako azdi'- 
nid, Jo'akon, God bits'ando 
Dibe-Ya'zi danol'inh', ako ei 
nihoka dineh t'aat'e bitah- 
go banhigi-at'e yo'idiahi at'- 
eh. 

30 Di'di ei a'bidisnih, sike- 
den dineh la' t'a silahgo at'e'i 
yigat', disnih yeni', ako ei 
t'aani silanjin'. 

31 Ado do hwe'hasin dah 
nit'en: nidih Iz'rel dine'e bi- 
c'in' hwe'hodozinl ei t'a ako- 
t'edo biniyeh si niyah', ako 
nahadlago to beh taasgis. 

32 Ado Jan ha nahasne'go 
hadzi: Nilc'ih Diyi'ni ya'dil- 
hil biyi'den, hasbi'di naha- 
lin'go hak'ijih' bidaho'le'go 
ado bik'igi nesda'go yil- 
tsanh'. 



1; 33 JAN BiK'EHGO HANE^YA'AT'J&'HI 1: 49 



33 Ako do hwe'hasin dah 
nit'en: ako nahadlago lo beh 
taasgis sinil*a1gi t'a ei asi- 
di'nid, T'a bikajin' Nilclh 
Diyi'ni bidaho'le go yiniltsan 
sin, ado bik'i dasida'gohjgi 
t'a ei Nilc'ih Diyi'ni biyi' ta- 
hodesgi'zi ajit'in dolel 

34 Ako t'a sih yiltsanh', in'- 
dah beh ha nahosisne', Di 
God biye' at'e lahh. 

35 TI Ado na biska'ni Jan 
in'dah bo'hol'ahigi naki'go 
bil hidadzizihh; 

36 Ado Jesus yigal'go ji- 
nel'ih', ako azdi'nid: Jo'akon 
God bits'ahdo Dibe-Ya'zi 
nol'inh. 

37 Ado bo'hol'ahi naki'igi 
bi'dizts'ah, ado Jesus bike 
dasdiaz; 

38 Ako Jesus naz'yiz nit'en 
ado bike joas'go holtsahh, 
ado ahodi'nid, Ha'at'i'san' 
hanotah ? ado abizdi'nid : 
Rab'bi, (ei Boholni'hi jini'go 
olyeh'), Hadisan' ke'hot'inh? 

39 Ado ahodi'nid, Hak'go 
in'dah nol'inh, ako ke'hat'ih'- 
di jini'azgo hodziltsanh, ako 
t'a ei bijihh' t'a akwe'e bil 
hidziztafih : halah, t'a a'ko 
hil'c'ih', ei'banh. 

40_Nakizdilt'eh'igi la' ei Jan 
yalti go yidizts'ah yeni' hake 
dahdiyah, ei An'drew at'ihh, 
Sai'man Pi'ter yil haazigi. 

41 Ei altseh' yil haazigi 
Sai'man jolyeh'igi yik'i-ni- 
ya'go ayidi'nid: Mesi'ya blk 'i 



nit'ai:, (ei Christ jini'go ol- 
yeh'.) 

42 Ado Jesus bicin* hoi ni- 
az, ako Jesus honel'ih'go 
adi'nid, Nih, Sai'man ant'ihh, 
Jo'nah biye', ako Si'fas yinil- 
ye' dolel, (ei Tseh olyeh.) 

43 If Ado la* naneskan'go 
Jesus dasdiyah Ga'liligo, ako 
adi Fi'lip bik'iz-niyago abiz- 
di'nid, Sike yinal'. 

44 Fi'lip ei Bethse'dado na- 
gah', kin-harahigi, ako An'- 
drew in'dah Pi'ter aldo* t'a 
ado. 

45 Fi'lip ei Natha'niel bik'iz- 
niyago abizdi'nid, Bik'eh-a- 
honi'ti biyi* Mo'zes, in'dah 
a'hodoni'li-yadahalne'i hwe 
ak'edaascihh yeni' hak'i'-ni- 
kai, Jesus, Na'zerethdo, Jo'- 
zef biye'. 

46 Ado Natha'niel ahodi'- 
nid, Ha'at'isah* ya'at'e sin 
Na'zereth biyi* do hodolei? 
Ako Fi'lip ahodi'nid, Hak'go, 
ado yidiltsel'. 

47 Jesus dein'go Natha'ni- 
el, bic'in' yigal'go yiyil- 
tsahh', ako hwe hadzodzi'go 
ajinih,^ Jo'akon, danol'ihh, ei 
t'aani Iz'rel dineh lanh', ako 
ba'at'e' ei bahh at'din. 

48 Natha'niel ahodi'nid, 
Ha'dansan' sehoni'sin ? Je- 
sus hananadzi'go ahalnih : 
T'ahdo Fi'Hp, Hak'go, nilnih, 
yendah, tsin-fig biya'gi sin- 
dago niltsahh'. 

49 Natha'niel hananadzi'go 

183 



1: 50 jlN bIK'EHGO HANEVYA^AT'fi'HI g: 18 

ahodi'nid : Rab'bi, nih God 
biye' ni'lin lanh'^ in'dah nih 
Iz'rel dine'e binantVi alah- 
goigi ni'linh. 

50 Jesus hacin* hanana- 
dzi'go ahodi'nid: Tsin-fig bi- 
yagi sindago niltsan nidi'- 
nidigi da'eis bahh sindlanh? 
yidiltse'li ei di t'a bilahigo 
a'dat'eh. 

51 Ado anahodo'nid, T'aani, 
t'aani''go a'nihidisnih, kodo 
bik'ijin' ya'dilhil an at'e'go 
in'dah God bi diyin nidal'a'i 
de'go ado yago, Dineh Bayiz- 
ci'ni bikajin' alna'hakahgo 
yidiltsel'. 



WOLTAl 2. 

1 Ado tagi jin azlin'go lah- 
di igeh' lahh, Ke'nadi ei Ga'- 
liligi ; ako Jesus bimah ei 
a'kwi nijigah': 

2 Ado Jesus in'dah bida- 
hol'ahigi aldo' bilgo, Hak'go, 
bido'nid, igeh' jin*. 

3 Ado cIl-naatFoi-bi-to a'bi'- 
nidindgo, Jesus bimah abi- 
di'nid, Cll-naatl'oi-bi-lo beh 
a'dasdihd. 

4 Jesus bimah ayidi'nid, As- 
dza'ni hasah' nideshl'? Sih 
t'ahdo sa holzis' dah. 

5 Ado bimah ei nidal'algi 
ayidi'nid, T'a a'nihilni'nigo 
a'dahnil'. 

6 Ado a'kwi losjeh nitsaigi, 
tseh bits'ando alya'igi has- 
tan'go sinil', beh bahaz'anh 
bik'ehgo t'aaltsoni Juz lade- 

184 



gis, bes-asa hastan'di loh 
hadezbin dabigahgo, t'a 
ai'an. 

7 Jesus adahodi'nid, Tosjeh 
bi toh ha'dadolbin. Ako da- 
bidajih* ha'dazdel'bind. 

8 Ado anadabizdo nid, Ha'- 
dahohkah k'adt, in'dah bi- 
k'ehgo adaazin'di badahoh- 
kah, ako ba'dadzizkahh. 
_9 Ako bik'ehgo adaazin'di 
toh, c'il-naatl'oi-bi-to alya'- 
igi dzizlinh, a'dzaigi ei do 
hot beho'zin dah, fiidih hidal- 
a'i t'eyah bil bedahozin ; 
ado bik'ehgo adaazin'di ado- 
ye'hi, Hak'go, bizdi'nid. 

10 Ako abizdi'nid, Dineh 
c'il-naatl'oi-bi-to ya'at'eh'igi 
atsed adayikahgo bahaz'anh : 
ado dineh ni'dadinidlinh'- 
go ei c'il-naatl'oi-bi-to do 
ya'at'eh'igi badahakah, ni- 
dih nih t'eyah t'ado atsed' 
niha hinikan' dah, k'adt in'- 
dah. 

11 Di ts'ide atsed' ayoidat'e 
Jesus yanayah'igi, Ke'nadi, ei 
Ga'liligi, ado beh-ayoiajit'e'i 
beho'zingo a'jilah, ako bida- 
holahigi dabosdland. 

12 Tl Ado ei bik'ijin' Kaper'- 
neam go'ya jiniyah, Hoh in'- 
dah hamah do', ado hatsi'li- 
keh do', in'dah hodahol'ah- 
igi do': ako adi t'ado tanh 
dahwiskan' dah. 

13 H Ado ako Juz bih ha- 
tis - adesdza'igi - beh -beha'ni- 
hi k'aden ba'holzis, ako Je- 



2: 14 JAN bIK'EHGO HANF-YA'AT'fi'HI 3: 4 

nahojo'nigo ei hodahol'ahigi 
di beh bicin* hadzodzi ySni* 
ye'dasni, ako t'aaltso tah'go 
diyin beh-ak'eascin yeni* 
dayosdland, ado sad Jesus 
beh hadzodzi'igi aldo*. 

23 Tf Ado Jeru'selemgi niji- 
ga'go halis-adesdza'igi-beh- 
beha'nihgo adaazind'igih t'o- 
ahayu'i dabosdland, bi'zi* 
beh; ayoat'e la jolil'go dabi- 
nat, ei'banh. 

24 Nidih Jesus t'ado haa'- 
deltih' dah, halah dineh 
t'aaltso hoi beho'zin ei' bini- 



sus dasdiyah Jeru'selem go- 
deg. 

14 Ado bl-sohodizin-kin 
go'ne' begasi, ado dibe, ado 
hasbfdi dah hidayilnih'igi, 
in'dah beso alna'daanfli yil 
nahaztan'go biklz-niyah. 

15 Ako tl'ol adalts'ozigi be- 
atsis a'jilago, bl-sohodizin- 
kin biyi'deh t'aaltso c'izni- 
nilkad, ado dibe, in'dah be- 
gasi do', ado alnadaani'li bi 
beso yajiyikanh, ado tsin bi- 
ka alna'daa'nili naadzistl'id; 

16 Ado hasbi'di nidayilni'hi 
yeni' abizdi'nid, Di'di clda- 
hohjah. Sita bi kin t'ado 
biyi* na'ini' bahaz'anh ada- 
le'i. 

17 Ako hodahol'ahigi di beh- 
ak'eascin yeni' ye'dalni', Na- 
gan' t'ai'yisi bahanh' ni'sin- 
go asil'na*. 

18 Ako Juz hadasdzi'go ha- 
c'in' adadi'nid: Beh-eho'zini- 
san' ha'it'e sin nihinal adi- 
lil'go, didi'igi in'dzah? 

19 Jesus bic'in' hananadzi'- 
go anih' : Di bi-sohodizin-kin 
a'daldinh ado lagi jinh az- 
lin'go na'bidideslal, 

20 T'a a'ko Juz adadi'nid, 
Diz'din do'ba'an hastan' na'- 
hai di bl-sohodizin-kin t'a 
alnehgo, da* a'kos tagi jinh 
azlin'go nina'bididi'tat lanh? 

21 Nidih t'a hoh hats'is bl- 
sohodizin-kin at'e'go, ei a'bi- 
jinih.. 

22 Ei'banh dadziztsan'den 



na. 

25 Ado la'dah dineh yahal- 
ne'go dozni'zin dah, halah, 
dineh biyi'di holo'ni hot be- 
ho'zin ei'banh. 

WOLTAl 3. 

1 Ako akwe'e dineh la* Fe'- 
risiz bilahden, Ni'kodi'mas 
jolyeh, ado Juz bi nant'a'i la* 
jilinh': 

2 T'a ei tl'ego Jesus yani- 
yah, ako ayidi'nid, Na*ntini' 
nihi nihil bedaho'zingo God 
bits'anden na'nti'ni ni'linh: 
ako dineh do la* ali'lego ajo- 
le at'e dah, ni int'in'igi at'e'- 
go, God hoi holon'go t'eyah. 

3 Jesus hananadzi'go aho- 
di'nid : T'aani, t'aanigo an'- 
disnih, ei dineh do na'bidiz- 
cin'go ei God alahgo-beh-bo- 
holni'hi do dzoltsel at'e dah. 

4 Ako Ni'kodi'mas ahodi'- 
nid, Ha*at'e'gosan* dineh la* 

185 



3: 5 JAN BtK'EHGO HANE'^YA'AT'fi'HI 3j 19 



haslihgo nadoeil, da' hamah' 
biscltis bih niModal'go ado 
na'hodidocil'? 

5 Jesus anahodo'nid, T'aani, 
t'aani'go an'disnih, ei akon 
dineh la do toh in'dah Nil- 
clh Diyi'ni beh na'hodizcin'- 
go ei God alahgo-beh-bohol- 
ni'hi do bih jo'iya' at'e' dah. 

6 Ats'is bits'ando yizcin'igi 
ei t'a ats'is at'eh, ado Nitc'ih 
Diyi'ni bits'ando yizcin'igi ei 
t'a Nitc'ih Diyi'ni at'eh. 

7 Na'ndidocil ni desnin'igi 
ei ako bik'e t'ado t'o-nil- 
aha'yui. 

8 Ni'yol t'a bi ni'zingo ni'- 
yol, ado t'o dits'a'go ei din- 
ts'a*, nidih hazlin'den do nil 
beho'zin dah, in'dah deyago 
ei do nil beho'zin dah: ako 
Nilc'ih Diyi'ni bits'ando ni- 
hicih'igi aldo* t'a ako'dat'eh. 

9 Ni'kodi'mas hananadzi'go 
ahodi'nid: Haat'e'gosan* di'- 
di ako'dadonil? 

10 Jesus hac'ih' hadzi'go 
ahodi'nid: Da* ni'-is Iz'rel di- 
ne'e nidaholni'hi la' ni'linh, 
da* a'kos di do nil beho'zin 
dah? 

11 T'aani, t'aani'go, an'dis- 
nih, nihi nihil bedaho'zinigi 
beh hadahidzih', ado del- 
tsan'igi badahwilne*, ako ba- 
dahwilnelgi do daohdlah' 
dah. 

12 Nahasdzan bikagi aho- 
ni'ligi ei beh nil hwes'nigo 
ado do indlan dah, ako ya'- 

186 



dilhil biyl' di ahonHigi beh 
nil hwes'nigo, ha'at'e'gosan* 
al't'an ei' yidi'dlanl? 

13 Ya'dilhil biyi'go do la* 
naya'hi dah, nidih ya'dilhil 
biyi*deh ha'dayah'igi t'eyah, 
Dineh Bayizci'ni t'eyah, ya'- 
dilhil biyi'di sidah'igi. 

14 Ako t'a halgai'gi Mo'zes 
tl'is dahyidilt'e' yengi at'e'go 
Dineh Bayizci'ni dahbididol- 
t'el: 

15 Ako t'a-hai'-dah bodlan'- 
igi ei do a'dodinl dah, nidih 
holago inah hwe hodolel. 

16 If Halah, God ei nihoka 
dineh t'ai'yisi ayoayoni'go 
banh Biye* t'ala i bayizcin'igi 
yeniltihh, t'a-hai'-dah bo- 
dlan'igi ei do a'dodinl dah 
nidih hoi ago inah hwe ho- 
dolel. 

17 Halah, God, biye* ei ni- 
hoka dineh do yanahwiah 
biniyeh yinil*a* dah, nidih 
nihoka dineh yisde'yidonil'- 
go biniyeh yinil'a*. 

18 T'a-hai'-dah bodlan'igi 
ei do ba'nihot'ah dah; nidih 
do bodlan'igi ei t'a i*dah ba'- 
nihot' ango at'eh, halah God 
t'ala'i bayizcin'igi bi'zi* do 
yodlan dah ei binina. 

19 Ako di'di beh ba'niho- 
t'anh, adindin ei nahasdzan 
bika niniya lanh', nidih di- 
neh cahalhel t'ai'yisi bil ya*- 
adat'eh, adindi'ni do bil ya*- 
adat'eh dah, halah, adani'ligi 
banhigiat'e ei' binina : 



3: 20 JAN BIK'EHGO HANE*-YA'AT'£'HI 3: 36 



20 Halah, t'aadzil'tso bahhi- 
gi adajoni'ligi ei adindin'igi 
dajijolah', ako adindin'jin* 
do la nigah dah, ajoniligi 
binina hodidotehgo bedzil- 
dzit, ei'banh. 

21 Nidih t'aanigo ajoni'ligi 
ei'di t'eyah adindinjin* nehi- 
gah, ajoni'ligi ei God bik'eh- 
go at'ego hah be'hodozinl 
biniyeh. 

22 Tf Di'di a'dadza do'bik'i- 
jin' Jesus in'dah hodahol ah- 
igi ke'yah Judi'adi ji'kai 
ako t'a akwi bil nijikai ni- 
t'en ado nahadlago tada- 
dzizgiz. 

23 Ako Jan aldo Tnangi 
nahadlago taagis, Se'lem bl- 
gahgi, a'kwi to lan'i holon' 
ei'banh, ako aha'ni isdego 
nahadlago tadahodisgiz. 

24 Ako Jan t'ahdo yah abi- 
dilt'e' dah. 

25 Ado Jan bi'dahol ahigi 
la' in'dah Juz yil naahi'di- 
kidt yan'dikai hodil'zingo 
taa'dazdigis'igi binina. 

26 Ako Jan ha jikaigo ada- 
hozdi'nid, Nanti'ni, ei Jor- 
dan bilahdi bil naniasgo ba 
hwinilne' yeni', t'a ei, jo'- 
akon, nahadlago taagis, ado 
dineh t'aaltso ba hakah. 

27 Jan hadzi'go ahodi'nid: 
Dineh t'ado badodi'li dah, 
ya'dilhil biyi'den t'eyah ba- 
hadel'. 

28 T'a nihi sah nihil beda- 
hozin, Christ do nislin' dah, 



nidih t'o bitsi'jih* si'del'a' 
desni'go hasdzi yeni*. 

29 Ako ba'doge'hi hwe ho- 
lonigi ei adoye'hi jilihh', ako 
iye'hi bik'is, bi'gahgi sizin'- 
go bists'anlgi ei t'ai'yisi bil 
ho'zoh, bizad yidits'a' ei'- 
banh, di'bahh t'ai'yisi sil 
ho'zon. 

30 Ako hoh ei ayoat'eh ji- 
dolel, nidih sih t'eyah ei a oh 
nas'dlel. 

-31 T Ei hoh yo'dahden ha'- 
dajiyah'igi ei ts'ide t'aaltso- 
ni yi'lahgo at'eh ; ako ei la* 
nahasdzah bikadoigi ei t'a 
ni* bits'ando ajit'eh, in'dah 
t'a nahasdzan ba yajilti*, ado 
la* ya'dilhil biyi'den ha'daji- 
yah'igi ei ts'ide t'aaltsoni yi- 
lahgo at'eh. 

32 Ado t'a yiyiltsan'igi in'- 
dah yidizts'anlgi ei ya hal- 
ne*; ako dineh do la* ha ha- 
ne* yodlan dah. 

33 Ako hai'-dah hazad yos- 
dlandigi ei God t'aani'ni 
at'eh jini'gobeh-eho'zini beh 
azdozoh'. 

34 Halah hoh God yinil*a*- 
igi ei God bizad yeh ha- 
hadzih', ado God ei Nilc'ih 
Diyini t'ado bi'nel'anhi ha- 
idiah ei'banh. 

35 Ako Ata ei Aye* ayo- 
ayo*nih ako t'aaltsoni yi'la- 
k'ejih* Idianh. 

36 T'a la* Aye* yodlan'igi ei 
hol'ago inah beh holon', ado 
ei la* Aye' do jodlan'igi ei 

187 



4: 1 



JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'&HI 4: 17 



inah do yizdoltset' dah; ni- 
dih God yeh alial'i'ni hol'ago 
haklgi dolel. 

WOLTAl 4. 

1 Ako Fe'risiz ei Jesus bf- 
dahol'ahigi Jan bih'igi bi- 
lahgo lani a'yilago, in'dah 
lan'i nahadlago tanesgiz'igi, 
deidizts'ango ei Boholni'hi 
bil be'hozin', 

2 (Ako Jesus ei t'a bih do 
nahadlago taazgiz dah nt- 
dih^ bi'dahol'ahigi t'eyah,) 

3 I 'dan hoh Judi'ado dasdi- 
yah, Ga'lili bic'ih go. 

4 Ado Seme'ria biyi'go c'i- 
de'sal dzinizln. 

5 Ako Seme'riadi kin-hal- 
ah le'igi jiniyah', Sai'kar hol- 
ye lanh', ke'yah dahaz'an 
le'i ei Je'kab, biye' Jo'zef 
yeidiniah yeni' bi'gahgi. 

6 K'adt akwe'e Je'kab bi 
tohaha'dleh, ako Jesus jo- 
gal'igi bits'ahdo cesdeya'- 
go ei tohaha'dleh bikagi 
dzinesdah, ako k'aden ilne'- 
eahgo. 

7 Ako Seme'ria asdza^ni la' 
yigal', loh haidolqh biniyeh : 
Jesus ahodi'nid, Sanizid. 

8 (Hodahol'ahigi ei kin'go 
c'iyan nidahizdolnih biniyeh 
ajokai.) 

9 Ako Seme'riado asdza'ni 
ahodinid, Ha'ategosan* nih 
Ju la* nilin'go, Sa nizid, sidi- 
nih, ako Seme'riado asdza'ni 
nislin'go ? Juz ei Seme'ria 

188 



dine'e do yil allah naldeh' 
dah ei'bahh. 

10 Jesus hac'in* hanana- 
dzi'go ahodi'nid : God niha- 
inittin'igi nil beho'zingo, in'- 
dah hai af'inh, Sa nizld, nil- 
nin'igi behoni'singo, ako ne'- 
idikanl' hit'en, ako beh-inah- 
loh ne'dokal hit'en. 

11 Ako asdzani anahodo nid, 
Joh, lohaha'dleh go'ya ho'- 
zad ado nih toh t'ado beh 
haole'hi dah, ako hadeh'san' 
beh inah toh ne holoh'? 

12 Da' Je'kab nihila yeni'is 
bilahgo ant'eh, ei di toha- 
ha'dleh nihaidi'nian'igi, ado 
t'a bih, in'dah ba alci'ni, ado 
bilin' dayodlah? 

13 Jesus hac'ih' hananadzi'- 
go ahodi'nid: T'a-hai'-dah di 
toh jodlanlgi ei diba naz'- 
dodlel: 

14 Nidih t'a-hai'-dah toh 
banikan'go yodlah'igi ei do 
diba na'dodlel dah, ako toh 
banikan'igi ei hayi gi toha- 
ha'dleh dolel, ado ha'lih'go 
hol'ago inah bih yiHh' dolel. 

15 Asdza'ni ahodi'nid, Toh 
dinin'igi la' sanikah ako do 
diba nislih' dah dolel, do ni- 
dih a'kwi toh hanasdah' dah 
dolel. 

16 Ado Jesus ahodi'nid, Ni- 
lah ni hastin, hak'go, bidi- 
nih', ado kwe'e bil nant'as. 

17 Ado asdza'ni hanana- 
dzi'go ahodi'nid : Sa hastin 
at'din, Jesus anahodo'nid, Sa 



4: 18 JAN BtK^EHGO HANF-YA'AT'fi'HI 4: 35 



hastin at'din, dinin'igi, ya'- 
at'eh'go adi'ninid: 

18 Halah, asdla* ni hastin 
fiit'en; ado ei hoh k'adt bii 
naniasigi do ni hastin at'e' 
dah, ako t'aani'go haindzi. 

19 Asdza'ni anahodonid, 
K'adt sil be'hozin' ahodoni'- 
li-yahalne*e ni'lin lanh'. 

20 Nihita yeni* di dzil yika- 
gi nidaha'la nit'en, ako nihi 
a'dadohni'go, ei Jeru'selemgi 
t'eyah dineh nidaha'lago ba'- 
haz'anh. 

21 Jesus anahodo'nid, As- 
dza'ni sindlanh, bic'in* hol- 
zis, di dzil bikagi dodah, ado 
Jeru'selemgi aldo' do Ata 
bic'in' nidahola dah dolel. 

22 Nihi do nihil bedaho'- 
zinigi bic'ih' nidaho'lah', nihi 
nihil bedahozinigi bic'ih' hi- 
dahwidlah', halah, yisdail- 
de'hi ei Juz dine'e bits'ah- 
do. 

23 Ako bic'ih' holzis, ado 
k'adt hidih ba'holziz, a'koh- 
go t'aani'go naha'la'hi ei 
Nilc'ih Diyini beh Ata yi- 
c'ih' t'aani'go hidaha*la do- 
lel, halah Ata ako'dat'e'go 
bic'ih' nidahoji'lah'igi ha'in- 
tah. 

24 God ei Nilc'ih Diyin 
at'eh ako ei t'aaltso yic'ih' 
nidaha'la sin ei Nilc'ih Di- 
yini beh ado t'aani'ni beh 
bic'in' hidahoji'la dolel. 

.25 Asdza'ni anahodonid, 
Sil lah behozini ei Mesi'ya 



yigah'igi, Christ jolyeh'igi, 
ei jiniyago t'aaltsoni yeh ni- 
hil hodolnih. 

26 Jesus ahodi'nid, Sih ni- 
c'ih* yastilgi ei hoh ast'ihh. 

27 If Ako'dzago hodahol'ah- 
igi hana'kai, ado asdza'ni 
bic'ih' yajiltilgi bahh t'o-bil- 
adaho'yui; hidih ha'at'is bi' 
naidilkidt, ado haat'is bini- 
yeh bic'ih' yanilti' t'ado ho- 
dini'di dah. 

28 Ako asdza'ni ei ha tos- 
jeh t'a akwe'e nizniahgo 
kin-hal ago an'dzodzah, ako 
dineh t'aaltso abizdi'nid: 

29 Hak'go, dineh le'i la' de- 
idoltsel', ei t'aaltso sih at'ihd 
yeni' yeh sil na'holne', da' 
diis do Christ at'e' dah? 

30 Ako kin-hal'ado c'idzis- 
kai'go haji'kai. 

31 Ts'idah a'kohgo hoda- 
hol'ahigi hi'dahokahhgo, Bo'- 
hoahi iyahh dahodi'nid. 

32 Nidih abizdi'nid, Sih 
c'iyan yi'san'igi holoh, ei do 
nihil, bedahozin dah. 

33 Ei' binina hodahol'ah'igi 
alc'ih' hadasdzi-go adadi'nid, 
Da' la' das ha'niltsOd? 

34 Jesus ahodi'nid, Sinil'a'i 
ini'zinigi ei asneh ado bi na- 
nis altso asleh, ako ei si c'i- 
yan' at'eh. 

35 Din hi'dezit azlih'go in'- 
dah agiz'gi bahodolzis, da' 
dos dadohni' dah? Jo'akon, 
sih a'nihidisnih, dado'hal'go 
ado da'da'ak'ehgo dadoh*in', 

189 



4: 36 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 4: 51 



halah, dadigai, ako k'adt 
agizjin' a'holziz. 

36 Ado iges'igi ei bic'in* 
na'ilyeh ado anest'an' ala- 
illnh' horago inah bic'ih*, 
ako k'edi'dleh'igi in'dah 
iges'igi ei t'ala' banh bil ho- 
zon' dolei. 

37 Ado t'a di giat'e'go t'a- 
ani beh aha'nih, ei la' k'iz- 
dile'go in'dah nana'la' t'eyah 
ei ajiges'. 

38 T'ado akwe'e nidasol- 
nis dah nit'enigi, dadiyoh- 
gis biniyeh aniRiyel'a*, ako 
la' ei nidasnis yen'gi banah- 
kai. 

39 H Ako ei'di kin-haladi 
Seme'riado dine'e t'oahayu'i 
dahosdland, atMndigi t'aaltso 
yeh sil na'holne', nih, asdza'- 
ni, dani'go ei'banh. 

40 Ako Seme'ria dine'e 
hahaskai'go, T'a kwe'e nihi- 
tah naninah, dani'go ni'da- 
hoskan, ako t'a akwe'e naki' 
hwiskan'. 

41 Ado t'oahayui na'da- 
hosdland, halah, t'a hoh ha- 
zad, ei'banh. 

42 Ado asdza'ni adeyidi'- 
nid, K'adt daidlanh', do ni 
adini'nigi binina dah, t'a ni- 
hi dahodisits'an ei' binina, 
ado nihil be'dahozin, di t'a- 
ani Christ, nihoka dineh 
yisda'yini'li at'eh lanh'. 

43 T[ Ako naki' yiskan' 
do'bik'ijin' Ga'lili bic'in'go 
jiniyah'. 

190 



44 Halah, Jesus t'a bih 
adi'nid: Ahodoni'li-yahalne'i 
t'a bih bi ke'yahdi do hoi 
dani*lin' dah. 

45 Ado ako Ga'liligi jiniya- 
go, Ga'lilido dine'e bil daho'- 
zon, Jeru'selemgi adaazind- 
go t'^altso ajit'ihdigi dayil- 
tsanh ei'banh, halah, ei t'a- 
altso aldo' adaazindgi nidas- 
kai, ei'banh. 

46 T[ Ako'dzago Jesus na- 
nadzah Ke'nadi, ei Ga'liligi, 
ako a'kwi toh, c'il-naatl'oi- 
bi-to a'jila yen'gi. Ado a- 
kwe'e dineh atah-baha'ni'hi 
la' Kaper'neamgi biye' da- 
tsah lanh'. 

47 Ako hoh ei Jesus ni- 
yago jl'ni Judi'a ke'yahdo 
Galilijin', ako hazniyago na- 
hodzoskan. Akwi'yah di- 
nal'go siye' nabididi'lal, ha- 
lah, dadotsal bila'ta-dahasziz 
ni', ei'banh. 

48 Ako ado Jesus ahodi'- 
nid, Beh-eho'zini in'dah ali'- 
lego ahoni'li yiniltsan'go do 
inidlan dah dolel. 

49 Ako ado dineh la' atah 
baha'ni'hi yeni' anahodo'nid,. 
Joh, siye' t'ahdo datsah-dan 
akon dinal. 

50 Jesus anahodo'nid, Nilah 
nididah ; Niye' nadidzah. 
Ado dineh Jesus sad yeh 
hac'in' hadzi'igi dzosdland 
ako an'dzodzah. 

51 Ado akoi'ya nijodal'go 
handal'a' i hadah yi'kai ako 



4: 52 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'ATfi'MI 5: 14 



yeh hoi daholne': ako a'da- 
nih: Niye* nadidzah. 

52 A'kwi naizdil'kidtgo az- 
di'nid: Ha'dansan* t'ah nit'en 
ya'at'e nidzisdlin? Ako ada- 
hodi'nid, Ada'dan yaadez- 
ango hata-honezgai yeni' do 
at'e'hi dah nasdlin. 

53 Ako aze'e bil beho'zin, 
ts'ide az'ango Jesus, Niye' 
nadidzah, hodi'nid yengo, 
ado t'a hoh in'dah ha'alci'ni 
aldo' daosdland. 

54 Di'di bil naki'di Jesus 
ayoat'e yanayah', Judi'a bi- 
yi'do Galiligi jiniyago. 

WOLTAl 5. 

1 Ado di bik'ijih' Juz bah 
a'daazind, ako Jesus akon 
Jerusalemgo jiniyah. 

2 H Ado a'kwi Jerusalemgi, 
dibeh nidahanih'igi bigahgi 
toh sikanh', ei Hi'brew bizad 
bik'ehgo Bethez'da holyeh', 
ako ei binago asdla'go ca'- 
ha'oh. 

3 Ako akwi t'oahayui jizje, 
do-bitah-dahol'dziligi ado bi- 
na a'dadinigi, nida nilhod'igi 
dah^ bitah-dahazgan'igi dah, 
ei toh hido'nal' biba' hida- 
dziztanh. 

4 Bana'hwilzis'go diyin nal- 
a'i la' toh sikan'igi yih na 
dah ado toh ne'idilnah, ako 
t'a-hai'-dah atseh' toh hides- 
na do'bik'ijih' yih doltal'igi 
ei ha at'i-dah nalnifi'hi bahh 
holon'igi ya'at'e ni'dadlel. 

[Navaho] 13 



5 Ako dineh le'i la' akwee 
hatah-do-hol'd_zilgo ^atah, ako 
t'a akojit'ego ta'din do'ba'ah 
tsebi' na'hai; 

6 Ako dziztih'go Jesus hol- 
tsahh', ako Jesus, t'a alk'idah 
akojit'ego bil beho'zin, ako 
ahodi'nid,na'sididodlal'is nih 
ni'zin? 

7 Ako dineh bitah-do-hoi'- 
dzil-dah yeni' ahodi'nid, Joh, 
dineh at'din ei toh nahidi'- 
nahgo t'ado yi solteli dah, 
ako t'ah ajih' yisal'go nana- 
la' t'a sih atseh' yih ni'dadil- 
tal'. 

8 Jesus ahodi'nid, Ni'didah, 
nih tsask'eh nidinil'go dah- 
dinah. 

9 Ado t'ado hoya'ni dineh 
yeni' hadalt'eh ana'bidilyah 
ado bi tsask'eh ne'dinil, ado 
jideyah', ako t'a ei haayinh'- 
jihh aleh biyi', 

10 Tf Ei'bahh nahodilzah'igi 
Juzadahodi'nid,Di haayihh'- 
jinh at'eh, ako nih tsask'eh 
yi'jih'igi ei do behaz'ah dah. 

11 Ako hoh abizdi'nid, Na- 
sidisahigi t'a ei,Nih tsask'eh 
nidinil'go dahdinah, sidi'nid. 

12 Ado hidahodil'kit, Hai'- 
sah' dineh sin, nih tsask'eh 
nidinil'go dahdinah, nilnih'? 

13 Ako el nahodi'sahigi do 
hoi beho'zin dah: halah, Je- 
sus hats'a niyah, ado a'kwi 
t'oahayui jilah, ei'banh. 

14 Ado bik'ijin' Jesus bl-so- 
hodizin-kin biyi' go'ne' hak'i- 

191 



5: 15 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 5 : 29 



niyago ahodi'nid, Jo'akon, 
nandilzah, t'ado banhigi 
anant'ini, ako nant'in'go in- 
dah t'a yowehigo adinil'. 

15 Ado dineh yeni' dahdi- 
yah, ako, nasidi'sahigi ei Je- 
sus at'inh, jini'go Juz bil ho- 
jolne*. 

16 Ado ei binina Juz t'aani 
Jesus yik'e-dadeznih' ado da- 
hodiyilyel' danizin', halah, 
haayinh'-jinh biyf di banji- 
yah' ei'banh. 

17 Nidih Jesus abidi'nid, 
Sita t'aa'.tajin' di'jin'go yil- 
nis, ado Sih do' yisnis. 

18 Ei' binina Juz t'aiyisi 
Jesus dahodiyilyel' danizin', 
haayinh'-jifih behaz'an'igi 
do bik'ehgo banjiya dah; ni- 
dih do ei t'eyah binina dah, 
halah, aldo' God sita at'eh, 
jinih, ado God bil ahelt'ego 
izdilneh' ei'banh. 

19 If Ako Jesus anahodo'- 
nidgo hadzi hac'ih', T'aani, 
t'aanigo a'nihidisnih, Aye' 
ha'at'ihigi dah t'asah'igo do 
ajileh' dah, nidih hala hanat 
illn'igi t'eyah, haat'ihi-dah 
banjigahigi t'a ei Aye' aldo' 
yanagah. 

20 Halah, Ata ei Aye' ayo- 
ayo'hih ei'banh, ado t'aaltso 
t'a bih at'ihligi yeh yil hal'- 
ne' ado di'di bilahgo adat'ei 
hac'ih' idolil ako t'o nihil 
adahayui dole!. 

21 Ako Ata ei daneznahigi 
na'idiyiljeh' ado dahinago 

192 



an'dedle', ts'ide t'a akot'ego 
Aye' t'a hozni'zinigi dahina- 
go an'dajidle'. 

22 Ata ei dineh do la' yen- 
t'ih dah, nidih ei t'aaltso Aye' 
beh-boholnih' dolelgo yeidi- 
nianh'. 

23 Ako ei dineh t'aaltso 
Aye' bil dani*lih' dolel, t'a 
Ata hoi dani'lin'igi at'ego 
ei' biniyeh; indah Aye' do 
hoi ni'lin'igi ei Ala, anil'a'igi 
aldo' do hoi ni1in' dah. 

24 T'aani, t'aanigo a'nihidis- 
nih, T'a-hai'-dah sizad yidiz- 
ts'ah'igi ado sinil'a'igi yo- 
dlani ei holago inah' beh ho- 
loh, ado ei do bana'hodot'ihl 
dah, nidih anineh' bits'ahdo 
inajin' iyah'. 

25 T'aani, t'aanigo a'nihidis- 
nih, bic'ifi' holzis ado k'adt 
nidih ba'holziz, ako ei da- 
neznan'igi God Biye' bizih' 
deididots'inl ado t'aaltso daz- 
dizts'ah'igi ei dajina dolel. 

26 Halah, Ata inah' t'a bih 
biyi'di holoh ei'banh ; t'a 
akot'ego Aye' inah' biyi'di 
holoh'go yeidiniafih'. 

27 Ado beh-boholnih'go an'- 
dot'ihlgo aldo' yeidiniahh', 
halah, Dineh-Bayizci'ni ji- 
lihh ei'banh. 

28 Di'di t'ado bik'e t'o nihil 
adahayui, halah, jisca go'ne' 
nazje'igi t'aaltso hazih dedi- 
dots'ihl, ei bic'ih' holzis. 

29 Ado adeh hadahidokah, 
ei t'aaltso ya'at'ehgo ada- 



5: 30 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 1 



dzaigi ei hol'ago inah' biyi*- 
jin' nadahidido'jah, ado t'aal- 
tso banhigi adadzaigi ei ti*- 
honih biyfjin' na'daliidido' 
jahgo baniz'dot'inl. 

30 Tf Sih t'asa'hago c'eh 
as'inh; dists'algi ei bik'ehgo 
beinist'inh: ako sih ana'ha- 
t'inh ei k'ezdon, halah, do t'a 
sih Ini'sinigi bikasa' dah ei'- 
bahh, nidih Ata sinil'algi ei 
ini'zinigi t'eyah. 

31 T'a sih a'dahasni go ei 
sa hanelgi do t'aani dah. 

32 Ako nanala' ei sih sa 
halne* ado sit beho'zin ei yeh 
sa halne'igi t'aani. 

33 Nidih Jan bic'ih' ada- 
sol'a ako ei t'aani'ni ya hol- 
ne^ . 

34 Nidih dineh bits'ahdo sa 
hane'igi do ni'sin dah, ako di 
di'igi beh hasdzih nihic'ih' 
yisda'hidohkah biniyeh. 

35 Ako hoh ei diltli'i ado 
ididin'go bitsVdindin'igi ji- 
lih' nit'eh; ako hwe adinin'- 
igi konagan'ijih' nihil ya'- 
adat'ehgo nihil daho'zond. 

36 Nidih Jan sa halnelgi 
bilahgo ayoat'eh sa halne', 
nanis altso adeshl'go bini- 
yeh sita seidinian'igi t'a di 
nanis banasahigi ei sa hal- 
ne' Ata ei sinil'a'. 

37 Ado Ata sinira'igi t'a 
bih sa holne'; bizih nidih 
t'ahdo dadohts'ihh dah, in- 
dah aznolninigi nidih do da- 
oltseh' dah. 



38 Ado bizad ei do nihiyi'di 
daholofi' dah, ei'bafih yinil- 
a'igi do daohdlafi' dah. 

39 Diyin beh-ak'eascin'igi 
biyi* hazo ogo hadadoh'ih', ei 
beh hol'ago inah' nihe holoh 
danohsin, ako t'a ei t'aaltso 
sa halne'. 

40 Ako nihi do sadanohkah 
dah, inah' nihe dahodolel' ni- 
dih. 

41 Dineh bits'ahdeh do sa 
ha nih' dah. 

42 Nidih niheha'sin God 
yeh ayoiooni'ni do nihiyi' 
daholoh' dah. 

43 Sita bi'zi' beh niyah' ako 
do dasinoh'sin dah; la'dah 
t'a bih bi'zi* yeh niyago in- 
dah ei dadi'no'sihl. 

44 Ha'at'egosafi' deidoh- 
dlahl il-i'lih aha'denidzin'igi; 
ako il-i'lin'igi God t'eyah bi- 
ts'ahdeh eido danohsin dah. 

45 Ako Ata bic'ih' beh niha 
hozdolnih t'ado dasohhi'ni, 
t'ala'i ei niha halni', Mozes 
ba'daino'lih'igi nidih. 

46 Halah, Mozes deisoh- 
dlahdgo t'eyah, sih do' da- 
soh-dlahd dolel hit'en, ha- 
lah, ei se ak'eascihh ei' beh 
at'eh.. 

47 Nidih yeh ak'eascin'igi 
do daohdlahgo, a'kosah' ha'- 
at'ego sizad deidohdlahl? 

WOLTAl 6. 

1 Ado ei' bik'ijih' Jesus 

dahdiyah Gahli be'ek'idt tse'- 

193 



6: 2 



JAN BIK'EHGO HANE'-YA'ArE'HI 6: 19 



nago, ei Taibirias beek'idt 
at'eh. 

2 Ado t'aiyisi ayoi azne- 
lango hake dayikai, halah, 
nal'ni bandat'inigi ayoat'e 
ba a'jilago dayiltsanh' ei' bi- 
nina. 

3 Ado Jesus dzil bigango 
ajiyah ado a'kwi hodahol- 
ahigi bil fiidziztan nit'en. 

4 Ako hatis-a'desdza beh 
beha'ni'hi Juz ba' alk'eh ada- 
dozinl ei alia'ni hadzih. 

5 Ako Jesus jideifi'go t'o- 
ahoj iyu'i hac'in' j okahgo dzil- 
tsanh, ado Filip abizdi'nid, 
Hadensafi' bah hidahidil'- 
nigo ako di deidoyinl'? 

6 Ako di t'o hozntah bini- 
yeh ahojinih, halah, azdonil'- 
igi ei t'a hoh hoi beho'zin 
fiidih. 

7 Filip ahodi'nid, Bah ta'din 
do'ba'an naki beso bahh-i- 
hn'go hidih do bigah dah, 
t'alal hitin'igo alc'ihdigo ba'- 
istsodgo hidih. 

8 Hodahol'ahigi la' Andrew, 
Saiman Piter yil haazigi 
ahodi'nid: 

9 Kwi aski le'i tl'oh-nadah 
les'an asdla'go ne'jah, ado lo 
alts'isigi aldo' naki': hidih 
eis akoz'ne'lahgo honel'ah 
dolel? 

10 Ado Jesus adi'nid, Dineh 
t'aaltso dabidi'nolbin, ako ei 
haz'an'igi tl'oh t'oahayui yil- 
ah, ako dineh dinezbin'igi 
asdla'di milgo a'nelt'e'. 

194 



11 Ako Jesus les'an yeni' 
ne'dinilgo ako yik'i sodol- 
zihd, ado hodahol'ahigi ba- 
dziznil, ako ei hodaholahigi 
dadinezbin'igi yadayiznil, 
ado lo aldo' t'a yeh hwih da- 
dolelgo. 

12 Ado hidanicadgp hoda- 
hol'ahigi abizdi'nid, Nihesti'- 
igi hi'daho'lah, t'a bo'oh'igi 
do yoadolts'il dah. 

13 Ei' binina a'la-a'dayilah, 
troh-nadah les'an asdla hi- 
dahasti'go bo'oh dajiyah'igi, 
ako ts'izis nakits'adahgo bi 
ha'dade'bihd. 

14 Ado Jesus dineh t'aaltso 
binal ali'le yanayago adadi'- 
nid, Di t'aani ahodoni'li-ya- 
halne'i at'in lahh', nahasdzah 
bikagi dogal ha'nih yeni'. 

15 TI Ako t'a adzi^i beh 
a'lahgo-nat'ani adahozdolil'- 
go Jesus bil beho'zingo ei' 
binina t'asa'ha dzilgo ana- 

Tl fKi 7ph 

16 H Ako k'adt i'i'ahgo ho- 
dahol'ahigi be'ek'idtgo yi'kai. 

17 Ado tsin-nael bih jokai, a- 
do tse'na Kaperneam bic'ifi'- 
go ji'kai, ako caholhei'go ado 
Jesus t'ahdo ha yigah dah. 

18 Ako ayoat'ego deyolgo 
toh yilk'oj silih'. 

19 Ako ta dats'i, din dats'i 
tsiri-sitah bigahgo dajil'el'go 
Jesus toh yika yigal'go da- 
dziltsahh', ado tsin-nael yic'- 
ih' yigal'go, ado bik'e holye 
dahazlih'. 



6: 20 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 36 



20 Nidih ako ahodi'nid, Sih 
ast'inh, t'ado ni'daldzfdi. 

21 Ako ado bil ya'adat'eh'- 
go tsin-nael bih jiyah, ado 
f'ahago ke'yahjin' dzideskai'- 
igi ji'kai. 

22 H Ado biska'ni be ek'idt 
yo'nandi nazinh yeni* a'kwi 
tsin-nael a'dadihgo dadzit- 
tsanh', hodahol ahigi yih yi- 
kai nit'enigi t'eyah, ado Je- 
sus hodaholahigi tsin-nael 
do bil bih jokai dah, ako ho- 
dahol'ahigi t'eyah t'asa'ha 
dahdikai: 

23 Boholni'hi sodolzin do'- 
bik'ijin* bah dajiyan yengi, 
tsin-nael la' Taibiriasden ni- 
hez el nidih. 

24 Ako a'kwi jilahigi, Jesus 
ado hodahol ahigi aldo* do 
akwe'e nakai'go deylnlgo,bih 
aldo' t'aaltso bil dahdadiel, 
ado Kaperneamdi yi'kai Je- 
sus yi'kadantago 

25 Ado be'ek'idt yo'nandi 
hak'idaskaigo adahodi'nid, 
Na'ntini ha'dansan' kwe'e 
yiniyah? 

26 ^ Jesus anahodo nidgo 
anih', T'aani, t'aanigo a'nihi- 
disnih, Nihi ha'dasinotahigi 
ei nihinal ali'le baniseyah'- 
igi do biniye' dah, nidih, ha- 
lah, bah daoyahgo ado nida- 
nocadigi ei t'eyah biniyeh. 

27 C'iyah ana'dinhigi t'ado 
bik'e hidalnisi, ako c'iyah do- 
a'dodihligi, holago inah bih 
yi't'i% ei Dineh Bayizci'ni 



nihaididoal, ei'banh God Ata 
beh-eho'zini yeh hak'i-a'zoh. 

28 Ako adahodinid, Ha'a- 
t'isan* bandikah ako fiidadil- 
nis God bi nanis'igi? 

29 Jesus anahodonidgo 
hac'ih' hadzl, Ei hoh hodel- 
algi daohdlanh, ako ei God 
bih nanis at'eh. 

30 Ako ei'banh adahodi'nid, 
Haat'isah' beh-eho'zini sin 
beh, nihinal adihl'go danidi- 
dlahl; ado ha'at'isah bandi'- 
nal? 

31 Danihita yeni' halgaigi 
hidakai yehdan man'na da- 
yi'yan : t'a beh-ak'eascin 
negi at'ego, ei ya'dilhil biyi'- 
deh bah baznil'tsod deido- 
yihl'go biniyeh. 

32 Ako Jesus anahodo nid, 
T'aani, t'aanigo anihidisnih, 
Mozes ei do ya'dilhil biyi'- 
den bahigi niha niltsod dah, 
nidih sita ei t'aani bah ya'- 
dilhil biyi'den niha'niltsod. 

33 Halah di God bih bah 
at'eh, ei hoh ya'dilhil biyi'den 
bidayah'igi ado nihoka dineh 
inah yeidiahigi. 

34 Ado adahodi'nid, Bohol- 
ni'hi, hol'ago di bahigi niha 
iyiltsod. 

.35 Ado Jesus anahodo nid, 
Sih ei bah beh-inan'igi nis- 
lihh', t'a-hai'-dah sadogal'igi, 
ei do dicin nadodlel dah, ado 
t'a-hai'-dah sodlan'igi ei do 
diba nadodlel dah. 
36 Nidih a'nihidisnih, Nihi 
195 



6: 37 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'ArE'HI 6: 58 



aldo' dasoltsanh' nidih do 
da'ohdlan dah. 

37 T'aaltso Ata sayidiahigi 
ei sahakah, ado t'a-liai'-dah 
sazniyah sin ei t'aiyisi do 
No'wehjin', hodos'ne' at'e 
dah. 

38 Hdlah, ya'dimil biyi'den 
hadayah do t'a sih inisinigi 
adesnil biniye' dah, nidih si- 
ni}*a1gi ini'zinigi ei adesnit 
biniyeh. 

39 Ado di ei sinira'igi 
ini'zinigi at'eh, t'a Aye' dzit- 
tsan'igi ado jodlan'igi ei 
t'eyah hoi ago inah beh ho- 
loh, ado ninilkahdi nahodi- 
deslal. 

40 Ado di'di Ata sinil'algi 
ini'zinigi at'eh, ei t'aaltso 
sazniniTigi do la' yo'adest'el' 
dah, nidih ninilkahdi nabidi- 
deslal. 

41 H Ako Juz honina alc'ih' 
ya'dalti' t'a dabiyildi, halah, 
Ei bah ya'dilhit biyi'deh ni- 
yah'igi ast'ihh, jini'go ha- 
dzodzi ei'bahh. 

42 Ako adadi'nid, Da* di'is 
do Jesus at'ifi' dah? Jo'zef 
biye*, bize'e ado bimah be'- 
dahonilzin'igi ? Ha at'ego- 
sah' a'ko Ya'dilhil biyi'deh 
hadayah', jinih? 

43 Ako ei'binina Jesus ana- 
hodo nidgo hadzi hac'ih* : 
T'ado t'a nihiyildi sad nihi 
aga'ni. 

44 Dineh do la' sadogal' dah, 
Ata sinil'algi ei sic'ih' ko'ho- 

196 



lago t'eyah, ado ninilkahdi 
nahodideslal. 

45 Ahodonili - yadahalne'i 
yik'idezoh': Ado ei t'aadzil- 
tsoh God bits'ahdeh hi'da- 
hodi'notihl ako dineh t'aaltso 
Ata deyidizts'ahlgi ado i'da- 
hol'ahlgi ei sahakah. 

46 La'dah 'dineh do Ata yi- 
yiltsah' dah, God bits'ahdeh 
nagah'igi ei t'eyah Ata yiyil- 
tsahh'. 

47 T'aani, t'aanigo a'nihi- 
disnih, T'a-hai'-dah sodlan'- 
igi ei hoi ago inah beh ho- 
loh. . 

48 Sih ei bah beh inan'igi 
nislihh'. 

49 Nihita yeni' halgaigi 
man'na dayi'yah ako ei da- 
neznah'. 

50 Di'di ya'dilhil biyi'deh 
bah bidayah'igi at'eh, ako 
ei'di dineh yiyiyah'ih do da- 
dotsal' dah. 

51 Sih bah hinan'igi nis- 
lihh', ei ya'dilhil biyi'den bi- 
dayah'igi; ado dineh t'a-hai'- 
dah yiyiyah'go ei holago 
hina dolel, ako bah ades aligi 
ei sitsih' at'eh, ako t'a ei ni- 
hoka dineh beh dajina dolel 
biniyeh. 

52 H Ako Juz ei' binina do 
bil dahozoh'go al'c'in' ya'dal- 
ti'go adanih, Ha'at'egosah' di 
dineh t'a bih bitsih' nihadol- 
tsol'go dadidihl? 

53 Ako Jesus ahodi'nid, 
T'aani, t'aanigo a'nihidisnih, 



6: 54 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 6: 71 

62 Ako ha'at'egosan* dolel 
Dineh Bayizci'ni de'go yi- 
gat'go daoJtsan'go atse'dan 
sida fiit'en yen'go? 

63 Nilclh Diyini ei inah 
i}*inh', ats'is ei t'ado ifi'ni 
dah, sad beh niHic'in* yas- 
ti'igi ei Nilc'ih Diyini adat'eh 
ado inah adat'eh. 

64 Islidih nihi la' do daoh- 
dlan' dah, halah, Jesus ho- 
deyaden dodajodlan'igi bil 
beho'zin ei'bahh, in'dah la' 
dineh yahodolteligi aldo' hoi 
beho'zin. 

65 Ado azdi'nid, Di' binina 
anihidi'nid, dineh do la' sa 
doga'li dah, Sita bik'ehgo 
sazniyago t'eyah. 

66 Ado I'dah hodahol ahigi 
lah'i na't'an dahna'hidikai 
ado t'ado hoi nadeskai dah. 

67 Ako Jesus hadzigo anih', 
nakits'adahigi bic'ih': Da' ni- 
hi'is aldo' sits'a'-dohkah ? 

68 T'a a'ko Saiman Piter 
ahodi'nid, Boholni'hi, hai'san' 
bic'in' dikah, nih hol'ago inah 
sad ne holoh? 

69 Ado nihi da'idlahh ado 
t'aiyisi nihil bedaho'zin nih 
t'aani Christ ni'lihh, God hi- 
nan'igi biye'. 

70 Jesus anahodo'nid, Da' 
sih'is do na'nihidinil dah ei 
nakits'adah nolt'ego? ado ni- 
hi la' bl-ini'zini no'linh'? 

71 Ako ei Judas Iskariat, 
Saiman biye' a'bijinih,_halah, 
t'a ei dineh yahodoltel ei'- 

197 



Difieh Bayizci'ni bitsih' do 
daoyango ado bih dil do 
daohdlah'go ako inah nihi- 
yi'di at'din. 

54 T'a-hai'-dah sitsih' yiyi- 
yah sin, ado sih dil yodlah sin 
ei hol'ago inah beh holoh, 
ado ninilkahdi nahodideslal. 

55 Halah, sitsih' ei t'aani c'i- 
yan at'eh, ado sih dil ei t'aa- 
ni yidlan'igi at'eh, ei'bahh. 

56 T'a-hai'-dah sitsih' yiyi- 
yah sin ado sih dil yodlah sih 
t'a ei siyi'di hojiloh, ado sih 
hayi'di honisloh'. 

57 Ado t'a Ata hinan'igi 
sinil'a', ado Ata beh hinis- 
nah', t'a akot'ego t'a-hai'-dah 
siyah'igi t'a ei se hina dolel. 

58 Di'di ei ya'dilhil biyi'deh ! 
bah bidayah'igi at'eh: dani-j 
hila yeni' man'na dayi'yah j 
ako ei daneznah', di'di doj 
akot'e dah, t'a-hai'-dah di I 
bah yiyiyah'igi ei hol'ago 
hina dolel. 

59 Di beh naznitin'go Ka- 
perneamgi a'la-na'adleh-ba'- 
kin go'ne' hadzisdzl. 

60 Tf Di' binina hodahol'ah- 
igi lahh deidizts'ahgo ada- \ 
di'nid, Di aha'nin'igi t'aiyisi | 
nantl'ah, hai'sah' bil beho'zin 
dolel? 

61 Ado Jesus t'a hoh hayi'- 
di hoi beho'zingo, ei hoda- 1 
hol'ahigi do bil dahozoh'go 
al'c'ih' ya'dalti'go abizdi'nid, | 
Da' di'is bik'e do nihil daho- j 
zoh' dah? 1 



7: 1 JAN BIK'EHGO 

banh; ado ei nakits'adahigi 
la' at'inh. 

WOLTAl 7. 

1 Ako'dza do'bik'ijin' Jesus 
fiinajidah Galiligi, Judiagi 
ei do t'a'k'adt jideya dah, 
halah, Juz dahodiyilyet da- 
ho nih ei'banh. 

2 Akohgo Juz bih Ca'ha- 
ohgi a'dadozinl k'aden ba- 
holzis. 

3 Ei'banh bit hajije'igi ada- 
hodi'nid, Kodo Judiago dah- 
dinah ako nidahol ahigi aJdo' 
bananinahigi deidottsel bi- 
niyeh. 

4 Halah, dineh la'dah do 
nenil'in'go yanaga dah se- 
ho'zin dolel ni'zingo, ako 
di'di bananinago t'a yit'ini 
t'aadziltso dahanal banani- 
nah. 

5 Joh, bil hajije'igi nidih 
aldo* do dahodlah' dah, ei'- 
banh. 

6 Ado Jesus ahodi'nid, Sih 
t'ahdo sa holzis' dah, nidih 
nihi ei t'a holzisgi danihah'. 

7 Nihoka dineh ei do nihi 
jo'la dah, nidih sih t'eyah 
dasijo'lah' halah, adanil'igi 
bafihigi at'ego ei bahasne* 
ei'banh. 

8 Nihi adaazihdgo dahdoh- 
kah : sih t'eyah do k'adt adaa- 
zihdgo deya dah ; halah, 
sih t'ahdo ajih* sa'ahalzis' 
dah ei'banh. 

9 Ako di sadigi beh hac'ih' 

198 



HANE'-YA'AT'E'HI 7: 18 
hadzodzi'go t'a Galiligi ftiji- 
ga hit'eh. 
10 TI Nidih bil hajije ei adaa- 
zihdgo eikai, ado hoh atdo' 
t'a naznt'ingo akoh jiniyah. 

11 Ako adaazihdgi Juz ha*- 
dahodezlh'go a'danih, Hadi- 
sah* hijigah? 

12 Ako dineh bitahgi ha 
ya'ti': la' adanih, Dineh ya'- 
at'ehi jilihh, nidih nana'la* 
ei adanih, Dodah, dineh bin- 
jilo'. 

13 Ako nidih dineh la'dah 
do t'a yit'inigo ha hi'dat'ih 
dah, Juz bedadzil'dzitgo ei'- 
banh. 

14 TI Ako adaazihd alni'gi 
holzisgo Jesus bl-sohodizin- 
kin go'ne' yah ajiyah ado 
nazneztah. 

15 Ado Juz t'o-bil-adahayu'i 
ako adadi'nid, Haat'egosah' 
di dineh naltsos bil beho'- 
zin, sah t'ado yihol ah dah. 

16 Jesus hananadzi'go aho- 
di'nid, Sih nantin'igi do t'a 
sih dah, nidih sinil'a'igi ei 
bih. 

17 Ako dineh t'a-hai'-dah 
la' yik'ehgo nagago na'ntin'- 
igi bil beho'zin dolel, God 
dats'i bits'ahdeh, doda'i, t'a 
sinik'ehigi dats'i adisnih'. 

18 T'a-hai'-dah a'da yajtl'- 
ti'igi ei t'a hoh ayoat'e des- 
lel dzini'zin : nidih t'a-hai'- 
dah binil'a'igi baha'nih dolel 
ni'zinigi ei t'aani'go at'eh, 
ado bahhigiat'e biyi' at'din. 



7: 19 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 7: 35 



19 Da' Mozesis bik'eh-aho- 
ni'ti do nilia yidinian dah? 
nidih ei bik'eh-ahoni'li do 
bik'ehgo nahkai dah. Ha*- 
at'isan' biniyeh ako dasidi- 
yothel'go ban'daht'inh? 

20 Ako dineh'igi anadaho- 
donidgo haclfi' hadasdzi, 
Nilc'ih-bl-ini'zini niyi'di ho- 
lofi lanh', liai'san' ako ni nil- 
hin'go yan'datlnh? 

21 Jesus hananadzi'go aho- 
di'nid, T'ala'i baniseyah ado 
t'aanoltso t'o-niliil-adaha- 
yu'i. 

22 Di'banh Mozes anh-na'- 
Rinilgis nilia yidintafih, (ha- 
lah, do Mozes bits'anden dah, 
nidih da ata yeni* bits'anden 
ei'banh;) ako nihi haayinh'- 
jinh biyi' nidih dineh bahh 
nidahinoigis. 

23 Ako dineh haayihh-jihh 
biyi' hanh na'hinesgizgo Mo- 
zes bits'ahdo bik'eh-ahoni'li 
do bits'azdokah dah biniyeh, 
da' haayinh'-jihh biyf dineh 
hazo'o na'bidilzah'igis banh 
sic'in^do nihil dahozon' dah? 

24 I'nolnin'igi t'eyah bi- 
k'ehgo t'ado hitsi'dahkesi, le- 
dol't'e'go t'eyah bantsi'dah- 
kes. 

25 H Ako la' Jerusalemdoigi 
adadi'nid. Da' di'is do daz- 
diyolhel'go ban'dajit'inigi 
at'in' dah? 

26 Ako nidih do bilyego 
yal'ti', in'dah t'ado bic'ih' 
hadzi'i dah. Da' bi'daholnih'- 



igis di t'aani Christ at'ihgo 
bil bedaho'zin? 

27 Joh di dineh nagadefi 
nihil bedaho'zin ; nidih Christ 
niyago, niyadeh dineh la'i 
nidih do bil bedaho'zin dah 
dolel. 

28Adobi-sohodizin-kin go'- 
ne' Jesus nazntin'go ye'go 
hadzodzi'go ajinih, Se'daho- 
nohsin, ado nasadeh aldo' 
nihil be'daho'zin; do t'a si'ni- 
k'eh niya dah, nidih sinil'a'- 
igi ei t'aani'go at'eh, ako ei 
do be'dahonohsin dah. 

29 Nidih sih hwe'hasin : 
halah, sih bits'anden nasah' 
eibanh; ado ei sinila'. 

30 A'kohgo hoi ni'dadidil 
danizih', nidih dineh t'ado 
hwiltsodi dah, halah, t'ahdo 
ajih' ha ahalzis' dah ei'banh. 

31 Ado t'oahayui dahos- 
dlandgo ado adanih. Da' 
Christ niyagos di dineh bi- 
lahgo ali'le yandogal'? 

32 Ako dineh akot'ego ha 
ya'dalti'go Fe'risiz deyidiz- 
ts'ah, ado Fe'risiz in'dah 
alahjih' nadailnih'hi bil ei 
yah-ada'ini'li ades'a' hoi ni'- 
dadodilgo biniyeh. 

33 Ako Jesus ahodi'nid, T'a 
aha'nijih' nihil honisloh', ako 
in'dah sinil'a'igi bic'in' hi'- 
desdal. 

34 Ha'dasinohta dolel nidih 
dosik'idadohkah'dah, akona- 
sadi t'eyah do dadohkah' dah. 

35 Ako Juz t'a bih al'c'in' 

199 



7: 36 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 



8: 1 



ya'dalti go adadi'nid, Hago- 
san* dogai'go do bik'idadi- 
kah' dah, da* ta'daoskaiigis 
bitahgo jidogal', adi aran 
dadine e nazntin dolelgo? 

36 Ako alianin'igisan' 
ha'ati olyeh, Ha'dasinohta 
dolel nidih do sik'idadohkah' 
dah, ako nasadi ei akon do 
dadohkah' dah? 

37 T[ Ado adaazind bigah 
ninilkango, ei bijinh ayoat'e 
bana'asde, Jesus sizih'go ado 
ye'go hadzi'go anih Dineh 
t'a-hai'-dah la' diba nilin'go 
bi'nidi sadogal ado adodlinl. 

38 T'a-hai'-dah sodlan'igi 
diyin beh-ak'eascifi'go adi'- 
nidig[ giat'ego ei biyi'deh 
inah-toh ha'dazlih' dolel. 

39 (Ako di Nilc'ih Diyini 
ba hadzodzi', dahodlan'igi 
badidot'ali : halah, Nilc'ih 
Diyini t'ahdo adeh adet'ah 
dah, ado Jesus t'ahdo ayo- 
at'ei abidilneh' dah ei'bahh.) 

40 Ei' binina dineh t'oaha- 
yui di'di aha'nin'igi dazdiz- 
ts'ango adazdi'nid, T'aiyisi 
t'aani di Ahodoni'li-yahalnel 
at'eh lanh'. 

41 Nana'la' ei adanih, Di'di 
Christ at'eh, hidih la' ada- 
nih. Da Christis Galiliden 
dogal? 

42 Da' dos diyin beh-ak'eas- 
cin'igi ani' dah, Christ ei De- 
vid bits'ahdo oci'li jilinh ado 
Bethlihem kin-halado, t'a a'- 
kwi Devid ke'hat'ih nit'en? 

200 



43 Ako dineh'igi honinat'a 
al'ah hitsi'dakesgo ya'dalti'. 

44 Ako la'igi hoi hidadidil 
danizih hidih dineh t'ado 
hwiltsodi dah. 

45 Tf Ako yah-ada'ini'li ei 
alahjih' nadailnih'hi ado Fe'- 
risiz yana'kaigo adabizdi'- 
nid, Ha'at'egosah' t'ado bil 
na'nohkai dah? 

46 Yah-ada'ini'li anadado*- 
nid, Dineh t'ahdo kot'ego 
yalli'igi dah. 

47 Ako Fe'risiz anadahodo'- 
nid, Da' nihi'is aldo' nihi' di- 
not'a? 

48 Da' bidaholnih'igi ado 
Fe'risizis la' dabosdlahd? 

49 Nidih di dineh bik'eh- 
o'o'ni'li do bil bedaho'zinigi 
dabidedzl. 

50 Nikodi'mas, (ei tl'ego Je- 
sus yaniyah'igi,) la' atah ji- 
lih'go abizdi'nid, 

51 Da' nihi bik'eh-o'o'ni'liis 
dineh la'dah t'ahdo yidi- 
ts'ihhgo ado ani'ligi t'ahdo 
behozihh'go ya'nihwiah? 

52 Ei t'aaltso anadahodo'- 
nidgo hac'ih' hadasdzi, Da' 
nih'is aldo' Galiliden ni'lihh? 
haissid in'dah di'niih, halah, 
Galilido ahodoni'h-yahalne'i 
do haleh' dah. 

53 Ako dineh t'aadziltso da- 
hagan'go tadzoskai. 

WOLTA'I 8. 
1 Jesus dasdiyah dzil A'li- 
vet bic'in'go. 



8: 2 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 8: 19 



2 Ado t'aiyisi abi'nigo bi- 
sohodizin-kin biyi' go'ne' 
anadzodzah, ako dineh t'aal- 
tso hahaskai, ado dzinez- 
dago ado nazneztan. 

3 Ado ak'idaalci'i in'dah 
Fe'risiz ei asdzani la' adile'- 
g-o bik'idadziskai'igi yil ha 
ikai ado alni'gi dayinesdago, 

4 Adahodi'nid, Nantin'i di 
asdzani ts'ide adileh yanaga- 
go nfdadiltinh. 

5 Job, Mozes bits'ando bi- 
k'eh-oVni'li yeh nibil holne' 
akodat'inigi bil nizdolni}; ni- 
dih nih'san' ha'at'j dinih'? 

6 Di yeh hodantahgo ada- 
hodi'nid, beh hak'idahozdiah 
biniyeh. Isfidih Jesus ya 
a'dzidzago lez bikagi ha'la' 
beh adzizoh, t'ado dzidiz- 
ts'an dah nahalingo. 

7 Ako t'a hi'dahodil'kidtgo 
nizdinago abizdi'nid, T'a- 
hai'-dah ei nihitahgi banhi- 
giat'e biyi* at'dinigi ei ha'ni- 
di atseh di asdzani tseh yeh 
ne'didolnil'. 

8 Ado ya anadzidzago lez 
bik'i najiscihh. 

9 Ako deyidizts'ahlgi t'ala'i 
hitin'igo c'eheskai, (alanjih'- 
igi atseh' ado ts'ide akedefi- 
igi beh niholziz:) ako Jesus 
t'eyah akwe e, in'dah asdza- 
ni yo'ne' alni'gi sizih'go. 

10 Ado Jesus na'dinago 
t'ado yiyiltsa'ni dah, ei as- 
dzani t'eyah, ado ayidi'nid, 
Asdzani, hajisan' nik'idaha'- 



ahigi? Da' dineh'is do la'- 
dah ne'nist'ihd dah? 

11 Ako ajinih, At'din dineh, 
Boholni'hi. Ado Jesus ahodi'- 
nid, Sih aldo' do na hi'des- 
t'ihl dah : nilah dahn'didah, 
t'ado bahhigi anant'ini. 

12 Tf Ako Jesus hananadzi'- 
go ahodi'nid, Nahasdzan bi- 
kago dine'e ba' adindi'ni nis- 
lihh, t'a-hai'-dah sike nagah- 
igi ei do cahalhelgo naga 
dah dolel, hidih inah beh 
adindi'ni hwe holon' do. 

13 Ei'bahh Fe'risiz adaho- 
di'nid.Nih, t'a nih a'dahol'ne', 
ako holne'igi do t'aani dah. 

14 Jesus hadzlgo anahodo'- 
nid, T'a sih a'dahasne' hidih 
hasnelgi ei t'aani at'eh: ha- 
lah, niyadeh in'dah deyago 
aldo' sil beho'zin ei'bahh; 
hidih niyadeh ado deyago 
do nihil bedaho'zin dah. 

15 Nihi ats'is bik'ehgo t'e- 
yah ban'daht'ihh, ako sih do 
dineh benist'ih dah. 

16 Nidih benist'ihgo benis- 
t'i'ni ei t'a'ani; halah, sih do 
t'asa'ha dah, hidih sih in'- 
dah Ata sinil'a'igi sil holon. 

17 Ado nihi bik'eh-oo ni'li 
aldo' biyi' beh-ak'eascihh, ei 
dineh hidilt'ego halne'go ei 
t'a'ani. 

18 Sih ei t'a sih a'dahalne'i- 
gi ast'ihh, ado Ata sinil'a'igi 
ei aldo' sa halne'. 

19 Ako adahodi'nid, Hadi- 
sah' nita? Jesus anado'nid, 

201 



8: 20 JAN BIK'EHGO HANE^-YA'AT'E'HI 8: 35 



Sih' nidih do se'dahonohsin 
dah, ako sita aldo' do be'da- 
honohsin dah[ se'dahonoh- 
singo t'eyah sita aldo' be'da- 
honohsin do nit'en. 
20 Di sadigi beso-ba'-kin 
go'ne' Jesus yeh hadzi, bi- 
sohodizin-kin biyf go'ne* na'- 
ntin'go: ako nidih dineh do 
la'dah holtsodi dah, halah, 
t'ahdo ajin' ha ahalzis' dah 
ei'banh. 

.21 Ako Jesus anahodo'nid, 
Sih, sa' hont'i'go deya'go ado 
nihi hadasinohta dolet, ban- 
higi-at'e t'a danihiyi'go da- 
di'nonhnel: deyah'ago do 
akon dadohkah' dah. 

22 Ako Juz adadi'nid, Da' 
t'as hoh az'diyolyel? Halah 
deyah'ago do akon dadoh- 
kah' dah, jidi'nid ei'banh. 

23 Ako abizdi'nid, Nihi yo'- 
iyahdi dano'lihh; sih t'eyah 
yo'dahdeh : nihi nihokaden 
dano'tinh sih t'eyah do niho- 
kaden. dah. 

24 Ei'banh a'nihidisnih, 
bahhigiat'e t'a danihiyi'go 
dadi'nohhnel, halah, do daoh- 
dlafi dah sih ast'ingo, ako 
banhigiat'e t'a danihiyi'go 
dadi'nonhnel 

25 Ado ei adahodi'nid, Hai'- 
sah* ant'ihh? Ako Jesus 
ahodi'nid, Ts'ide atse'dah 
a'nihidisnih yeni' t'a ei. 

26 Lan'i beh nihic'ih* ha- 
desdzih ado beh niha ni'- 
dest'inli holoh: nidih sinil- 

202 



a'igi ei t'aani; ako ei bits'ah- 
do disets'ahlgi ei nihoka di- 
ne'e beh bic'ih' yasti'. 

27 Ako Ata ba yajil'ti'go 
ei t'ado yik'idaditah dah. 

28 Ako Jesus ahodi'nid, Di- 
neh Bayizci'ni dahdahidot- 
t'e*go ako in'dah sih t'a ei 
ast'ihgo nihil be'dahodozihl, 
nidih do t'a si'nik'eh bana'sa 
dah; sita yeh nasineztahlgi 
bik'ehgo di beh yasti*. 

29 Ado sinil'algi ei sil ho- 
loh: Ata ei do sits'andi naga 
dah, halah, t'aa'lajifi' bit ya'- 
at'ehigi t'eyah bana'sah ei'- 
banh. 

30 T'a di beh yajil'ti'go lan'i 
dahosdlahd. 

31 Tf Ako Jesus ei Juz da- 
hosdlahdigi abizdi'nid, Sizad 
t'eyah bik'ehgo wohkahgo 
ako in'dah t'aani sidahol'ahi 
dano'lihh. 

32 Ado t'aani'ni nihil be'- 
dahodozihl, ado ei t'aani'ni 
nihe' dedidocil'. 

.33 Ako anadahodo nid, Nihi 
Ebraham ba'alcini danidlihh, 
ado t'ado dineh bi nalte* da- 
nidlih hit'ehigi dah, a'kosah' 
ha'at'ego nihe' dadidocil' di- 
nih'? 

34 Jesus anahodo nid, T'aa- 
ni, t'aanigo a'nihidisnih, t'a- 
hai'-dah bahhigi ani'li t'a ei 
bahhigiat'e bi nalte' jilihh. 

35 Ako a'nal'a'i do hol'ago 
ha'alk'e sida' dah, nidih Aye* 
t'eyah holago sidah'. 



8: 36 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 8: 51 



36 Ei' binina Aye' nihe dei- 
dezcit'go ako t'aani nihe' 
dadidocit'. 

37 Sil beho'zin E'braham 
baaJcini danolin'igi nidih 
dasidiyoJhet'igi t'eyah da- 
nohsin; halah, sizad niHiyf- 
di do ba'nahazan dah ei'- 
banh. 

38 Sita bil yiltsan'igi t'a ei 
beh yasti' : ado nilii dani- 
liita bil daoltsan'igi ei ba- 
nahkai. 

39 Ako hanadasdzigo ada- 
hodi'nid, Ebraham ei dani- 
iiita at'eh. Jesus anahodo*- 
nid, Ebraham ba'alcini da- 
notin'go lanh' Ebraham ya- 
nayah'igi banahkai dole! ni- 
t'en. . 

40 Nidih k'adt dasidiyol- 
hei'igi t'eyah danohsin, t'aa- 
nigo beh nihilhwesnelgi ei 
God bits'ando disets'an: ha- 
lah, Ebraham ei do akot'ih 
dah nit'en. 

41 Nihi danihita yanagahi- 
gi bandahkai; ako adahodi'- 
nid, Nihi do adilyeh beh da- 
nihidizcih' dah, ako nihita 
ei t'ala'i, ei God. 

42 Jesus ahodi'nid, God ni- 
hitago lahh'ayoadasohni' do- 
lel hit'en nih ; halah, God 
bits'ahden kwe'e niyah ei'- 
banh, in'dah do t'a si'ni- 
k'eh niya dah, nidih ei si- 
nil'a'. 

43 Ha'at'egosan' yastilgi do 
bik'idadohtihh' dah? Halah, 



nihi sizad do dadohts'ihh 
dah eibahh. 

44 Nihi ini'zih-beh-bohol- 
ni'hi danihita, ei bits'ahdeh 
dahonolonh, ado t'a yida'hi- 
nolnih'igi ei a'daht'inh, in'- 
dah ei hodeyadeh dineh nel- 
tsedi nilihh, ako t'aani'ni do 
yik'ehgo naga dah, halah, 
biyi'di t'aani'ni at'din _ ei'- 
banh. Yoc'id yeh yattigo 
t'a bih'igi yeh yalti': halah, 
biyoc'idi nilinh in'dah yita 
nilin'igi at'eh ei'bahh. 

45 Ado t'aani'ni beh nihil 
hasne go ei' binina do dasoh- 
dlah dah. 

46 Hai'sah' bahhigiat'e beh 
sik'ihodoh'ah ? ado t'aani 
adisni'go ha'at'egosah' do da- 
sohdlah dah? 

47 T'a-hai'-dah God bits'an- 
doigi ei God bizad yidits'a*: 
ei'banh nihi do dadohts'a' 
dah, halah, do God bits'ah- 
deh dahonoloh' dah ei'banh. 

48 Ako Juz hanadasdzigo 
adadi'nid. Da' dos ya at'ehgo 
adadi ni' dah, ei nih Seme'- 
ria dine e la' ni'lihh, ako nit- 
c'ih-bi-ini'zini niyi'di hploh? 

49 Jesus anado'nid, Sih do 
nilc'ih-bi-inizini siyi'di holon' 
dah; nidih sih sita sil nilin'- 
go ini'sin, ako sih do nihil 
nislih' dah. 

50 Do t'a sih beh ayoanist'e 
doleli bikasa dah, ako t'ala'i 
ei yikagah ado yent'inh. 

51 T'aani, t'aani'go a'nihi- 

203 



8: 52 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 



9: 7 



disnih, t'a-liai'-dah la' dineh 
sad beh yastilgi yaahalyan- 
go ei do anineh yidoltsei' 
dah. 

52 Ako Juz anadahodo nid, 
K'adt nihil be'dahozin nil- 
c'ih-bl-:ini'zini niyi'di holon 
lanh', Ebraham indah ahodo- 
ni'li-yadahalne'i ei danez- 
nah', ako nih adinih, T'a- 
Rai'-dah sad beh yastilgi 
yaahalyahgo ei do anineh 
yido'lihh' dah. 

53 Da' ni'is nihita Ebraham 
yeni' ei daztsan'igi bilahgo 
ant'eh ? ahodoni'li-yadahal- 
ne'i aldo' daneznah': akosah' 
hai i'dilmh? 

54 Jesus anado'nid, T'a sih 
ayoanist'eh i'disyago ako 
ayoanist'ehigi do ilih' dah 
dolel; sita ei ayoat'e'i seidiah, 
nihi God at'eh dadohnin'igi : 

55 Ako do hwe' dahonohsin 
dah, hidih sih be'hasin, ako, 
do be'hasin dah,disni'go nihi 
nahonislin'go biyoc'idi nislih 
dolel hit'eh: hidih sih be'- 
hasin ado sad yeh yaltilgi 
baahasyahh. 

56 Nihita Ebraham sa hol- 
ziz'igi bijihh yiyittsahgo t'ai- 
yisi bil ho'zoh ado yinel'ih'- 
go bah bil ho'zohd. 

57 Ako Juz anadahodo'nid, 
Nih t'ahdo asdla'din ni na'- 
hah dah, da' a'kos Ebraham 
yiniltsahh? 

58 Jesus anahodo'nid, T'aa- 
ni, t'aanigo a'nihidisnih, 

204 



Ebraham t'a bitse'dah honis- 
lohh. 

59 A'kohgotseh hi'dadzizla 
beh dahwizdolnil' biniyeh, 
hidih Jesus hats'ah hi'des- 
t'ih, ado bi-sohodizin-kin bi- 
yi'do c'izniyah, ado bitahgo 
c'izniyah, ado yo'ajiyah. 

WOLTA'I 9. 

1 Ado Jesus t'a a'kwi jo- 
gal'go dineh la' t'a bidizcih- 
deh bina at'din le'i dzil- 
tsahh. 

2 Ako hodahol'ahigi hida- 
hodel'kit, Na'ntini, hai'sah' 
banhigi a'dzah, di dineh da- 
ts'i, hasci'ni dats'i ako t'a ha- 
na at'dingo hodizcihh? 

3 Jesus ahodi'nid, Di dineh 
do banhigi a'dza dah, ado 
biscin'igi aldo' dodah: hidih 
God yanagahigi beh be'ho- 
dozihl biniyeh. 

4 Sinil'a'igi bi nanis t'aiyisi 
bana'sah' t'ah hollndah: tl'e 
ei bic'ih' holzis, a'kohgo di- 
neh do la' nalnis dah. 

5 Nahasdzah t'a bika na- 
sah'ijih' sih nihoka dine'e 
ba adindin nislihh'. 

6 Ako akot'ego hadzi'go lez 
yik'ideze ado bize yeh has- 
tl'is a'yilago dineh bina at'- 
dinigi bina'k'e yiztle. 

7 Ado ayidi'nid, Nilah,. Si- 
loam toh sikan'igi, (ei El'a' 
yolyeh) biyi' taa'digis, ado 
akoh jiniyago ta'az'desgiz 
ako adeh ajoih'go hidzidzah. 



9: 8 



JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'Hl 9 : 22 



8 Ei' binina bil ke'dahoji- 
t'inigi ado hana at'dingo da- 
hoin yenf adadi'nid, Da* di'- 
js do sidago ado ado'ked ye- 
nf at'in dah? 

9 Ako la' a'danih, Di ei' 
at'inh: nanala' a'danih, Ts'i- 
de bi'nolnin le'i, nidih t'a 
hoh azdi'nid, Sih lanh' ei 
astlni. 

10 £i' binina adahodi'nid, 
Ha'at'egosan' nina an al'- 
yah? 

11 Anaz'donidgo hadzodzi, 
Dineh le'i Jesus yolyeh'igi 
ei hastris a'yilah, ado sina 
yiztle ado asidi'nid, Nilah 
Siloam, toh sikan'igo dinah, 
adi taa'digis; ako ado akon 
niseyah ado taadesgiz ako 
es'inh se'lin. 

12 Ado ei adahodi'nid, Ha- 
disan* nagah? Ako azdi'nid. 
Do sil beho'zin dah. 

13 Tf Ako ei bitsedan hana 
at'din yeni* Ferisiz bic'in' hoi 
daskai. 

14 Ako lanh' haayihh-jihh 
azhh'go Jesus hastl'is a'yi- 
lah ado hana ah a'yilah. 

15 Ako Ferisiz aldo' hinada- 
hodel'kidtgo, Haat'egosah' 
iniihh sini'lih? Ako abizdi'- 
nid, Hastl'is sina yiztle, ado 
taadesgiz ako es'ihh' se'lin. 

16 Di' binina Ferisiz la ada- 
di'nid, Di dineh do God bi- 
ts'ahdeh dah, halah, haa- 
yihh'jihh azhhgo do bil ni- 
lih dah, ei'bahh. Nanala' ei 



adadi'nid, Haat'egosah' di- 
neh bahhigi aniligi kot'ego 
ali'le yanaga _do? Ako t'a 
al'ah hantsi'dakesgo ya'dal- 
ti'. 

17 Dineh bina at'din hit'eh- 
igi anadeidonid, Nih'sah' 
ha'at'i bidinih', nina ah a'yi- 
laigi bahh? Ado azdi'nid, 
Ahodoni'li-yahalne'i ji'hhh'. 

18 Nidih Juz ei do dahodlah 
dah, t'aani hana at'din hi- 
t'ehigi, ado ajoih dzizlih'go, 
ado ei ajoih dzizlih'igi, haze'e 
indah hamah ei yika' hida- 
as'a go indah. 

19 Ado ei hidahodel'kidt, 
ako adanih, Da' di'is nihiyaz 
at'eh, t'a bina at'dingo yiz- 
cih' dohnin'igi, akosah' ha'- 
at'ego k'adt o'ihh' ? 

20 Ajiscin'igi t'aaji'lah ha- 
nadzodzi'go azdi'nid, Di ni- 
hiyaz at'eh ado bina at'din- 
go silcihh' ei nihil beho'- 
zin; 

21 Nidih ajo'ih dzizlih'igi 
ei ha'at'ego sin, ako do nihil 
beho'zin dah, ado hai sih 
hana ah a'yilah ei do nihil 
beho'zin dah, nizni'ni'sahh, 
t'a hoh hidahodol'kidt, ako 
t'a hoh a'dahazdodzih. 

22 Ajiscin'igi di sad beh 
hadzodzi, halah, Juz bedzil'- 
dzit ei'bahh : Juz t'a i'dah 
yeh hidahaz*ahh, t'a dineh 
la', di Christ at'eh, jidi'nidigi, 
ei a'la-na'adleh-ba'-kindo a- 
ts'a-hodidolt'el. 

205 



9: 23 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 9: 41 



23 Ei' binina ajiscin'igi az- 
di'nid, Nizni'ni'sahh t'a hoh 
nidahodol'kidt. 

24 Ako bina at'din nit'enigi, 
Hak'go, nadeidonidgo ada- 
jadi'nid, God bil sodirzin, ni- 
hil bedaho'zin di dineh ban- 
higi anili at'eh. 

25 Ako anado'nidgo hadzl, 
Hwilah, banhigi anili dats'i 
at'eh, dodah dats'i, hidih ei 
do sil beho'zin dah; t'ala'i 
t'eyah sil beho'zin,sina at'din 
hit'eh, k'adt es'ihh'. 

26 Ako anadahodo nid, Ha- 
san' ni'lah, ado ha'at'ego nina 
ah a'yilah? 

27 Anabizdo'nid, T'a i'dah 
beh nihil hwesne' hidih t'ado 
dasidots'ah dah: ha'at'isah' 
biniyeh nadadidohts'ihl, da* 
nihi'is aldo' bidahorah do- 
lel? 

28 Ako dahodzedzi ado ada- 
di'nid, Nih ei bohol'ahi ni'- 
lihh, hidih nihi ei Mozes bi- 
dahol ahigi danidlihh. 

29 Nihi nihil bedaho'zin 
God, Mozes yic'ih' hadzi'igi, 
ako di ei jiniyadeh do nihil 
bedaho'zin dah. 

30 Ado dineh hadzigo ana- 
hodo nid, Ya t'a dole'igi at'e 
lahh', niyadeh do nihil be- 
daho'zin dah hidih, ako ei 
sina ah a'yilah. 

31 Joh, nihil bedaho'zin, 
God banhigi adaniligi do yi- 
dits'a'dah: hidih dineh God 
yic'ih sodilzin'igi ado yik'eh- 

206 



go nagahigi ei t'eyah yi- 
dits'a^ 

32 Nahasdzah hazlih'deh 
dineh t'a bina at'dingo bi- 
dizcih'go t'ahdo bina ah al'- 
yah ha'nin'igi dah. 

33 Ako di dineh do God bi- 
ts'ahdeh naga dahgo, ha'- 
at'ihigi-dah do la' il'in' dah 
dolel hit'eh. 

34 Ado hanadasdzigo ada- 
hodi'nid, T'a banhigi ant'ego 
nidizcihh, da' akos nanihin'- 
tin? Ako c'idahwishan. 

35 Tf C'idahodzishan'igi ei 
Jesus yiyi'nl, ado hak'iniya- 
go ahodi'nid, Da God Biyels 
yindlahh? 

36 Hanadzodzigo azdi'nid, 
Bo'holni'hi, hai'sah' ei at'ihh, 
ako ei hosdlah' dolel? 

37 Ako Jesus ahodi'nid, Joh, 
ho ni'nil'ihh, ado ei at'ihh ni- 
c'ih' yaltilgi. 

38 Ako azdi'nid, Bo'holni'hi, 
osdlahh, ako bic'ih' nahodzi- 
sah'. 

39 Ako Jesus adi'nid, Ana- 
hat'ihh biniyeh di nahas- 
dzah bikagi niyah', ei t'aaltso 
do daoin'igi dao'ih' dolel bi- 
niyeh; ado daoin'igi ei bina 
a'dadodihl biniyeh. 

40 Ako Ferisiz la' akwi'igi 
di sad deyidizts'ahgo ada- 
hodi'nid. Da' nihi'is aldo' ni- 
hina a'dadin? 

41 Jesus ahodi'nid, Nihina 
a'dadingo lahh' t'eyah bah- 
higiat'ei nihe a'dadin dolel 



10: 1 JAN BiK^EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 10: 16 



nit'en nih, nidih k'adt nihi, 
Es'inh', dadohnih, ei'banh 
banhigiat'ei t'a nihe holon. 

WOLTAl 10. 

1 T'aani, t'aanigo a'niliidis- 
nih, t'a-hai'-dah ei do dibeh 
bagan c'eatin go'ne' yah 
ana'dah sin, nidih ei hadeh- 
dah yitis nanah'igi t'a ei 
aniin'hi ado aga i ni'li at'eh. 

2 fJidih t'a c'eatin go'ne' 
yah ana'dah'igi ei dibeh yaa- 
halyani at'eh. 

3 Ei dadiFkal yaahalyani 
hah ah ne'ditihh ado hazad 
ei dibeh deidits'a': ako t'a 
hoh ho dibeh dabi'zi' yeh 
yo'zih ado yah c'ehegah. 

4 Ado c'ine'nilgo yi'lahjih' 
nagah, ako dibeh hake na- 
kai, halah, hazad yi'danes- 
din ei'banh. 

5 Ako hai'-dah la* dobeho'- 
zini ei do yike nakai dah, ni- 
dih yits'ah dahdido'jah: ha- 
lah, la' dobeho'zini bizad do 
ye'dahosin dah ei'banh. 

6 Di hane'-beh-e'detih'hi 
Jesus yeh hadzi hac'ih': ni- 
dih ei beh bic'ih' hadzodzi'- 
igi t'ado yik'idaditah dah. 

7 If Ako Jesus anahodo'nid, 
T'aani, t'aanigo a'nihidisnih, 
Sih, dibeh bi c'eatin nisiihh. 

8 T'aaltso sitse'dah hida- 
haskai'igi ei dani'ih'hi in- 
dah agada'i ni'li a'dat'eh: 
ako nidih dibehdo dabidits'a' 
dah hit'eh. 

[Navaho] I4 



9 Sih c'eatin nisiihh: sih' se 
dineh t'a-hai'-dah la* yah 
iyah sin ei yisda'-dogal, ado 
yah anadah dolel, indah c'i- 
nadah dolel, ado hotsojih* 
anadah dolel. 

10 Aniin'hi t'eyah do nadah 
dah nidih aniihh'go t'eyah, 
ado neltsed, ado niyilcohh: 
sih niyah'igi ei inah beh 
daholoh' dolel biniyeh, ado 
lah'igo beh daholoh' dolel 
biniyeh. 

11 Sih ya'at'ehgo dibeh yaa- 
halyani nisiihh : ya'at'ehgo 
dibeh yaahalyani ei inah bl 
holoni dibeh yic'ahh nidiah. 

12 Nidih adenago nalnis'- 
igi, ei do dibeh yaahalyani 
at'e dah, dibeh do bih'igi, ei 
ma'ih-tsoh yiyiltsehgo dibeh 
yits'ah dahdilwo' ako ma'ih- 
tsoh dibeh yil hi'dahadel 
ado la ei tadao'jah. 

13 Adenago nalnis'igi ei yo'- 
ilwo', halah, adenago nalnis 
ei'banh, ado dibeh do yantse'- 
kes dah. 

14 Sih ya'at'ehgo dibeh yaa- 
halyani nisiihh, ado sih di- 
beh be'hasin, ado sih'igi se'- 
dahosin. 

15 Ata sehosinigi giat'ego 
Ata be'hasin, ado inah si ho- 
lon'igi ei dibeh bic'ahh ni'hi- 
dis'ah. 

16 Ado dibeh nanala' se 
holon, di sije'igi do bits'ahdo 
dah : ako ei aldo' hides'is, 
ado ei t'aaltso sizad deidi- 

207 



10: 17 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 10: 33 



tsVdolel; adot'alah'agosije' 
dole}, Indah dibeh yaahalya- 
ni t'ala i dolel 

17 Ei' binina sita ayoaso*- 
nih, halah, inah si holoni ni- 
na'dinianh, ako ado si ni'- 
dodlel ei'banh. 

18 Dineh do la* sigaididot'a- 
li dah, nidih t'a sih ninahidis- 
ah. Beh-adzi'li se holon'igi 
beh ninahidis ah, ado beh- 
adzi'li se holon'igi beh si 
ni'dodlelgo at'eh. Di sita 
adesnil'go yeh sa'nihoniani 
at'eh. 

19 Tf Ako di sad beh hadzo- 
dzi'igi binina Juz algana- 
dadit'ah. 

20 Ado ei lan'i yilt'ego ada- 
di'nid, nilc'ih-bl-ini'zini ha- 
yi'di holon ado digis jilin 
lanh', ha'at' isan' biniyeh da- 
hwisolts'an? 

21 Nanala* ei adanih, Di do 
nilc'ih-bl-ini'zini biyi'di ho- 
lon'igi at'e dah. Da nilc'ih- 
bl-ini'ziniis ana at'dingo ana 
an i'dolil? 

22 If Ado Jerusalemgi ei 
bi-sohodizin-kin ats'aVanh 
bik'ehgo beh a'daazind, ako 
i'dan hai'go. 

23 Ado Jesus bi-sohodizin- 
kin go'ne' nagago ado Sala- 
man bi ca'ha'oh go'ne* aldo'. 

24 Ako Juz hanaden nihes- 
kai'go adahodi'nid, Ha ni'- 
zahgosah* nas nihi niah' do- 
lel? Christ nilindan t'a be- 
ho'zinigoh beh nihil hdl'ne'. 

208 



25 Jesus anabido'nid, Nihil 
hwesne' nidih t'ado daisoh- 
dland dah: Sita bi'zi' beh 
nanis bana'sahigi ei t'aaltso 
sa dahalne'. 

26 Nidih do dasohdlah dah, 
halah, do sih sih dibeh bi- 
tahden dahonoloh' dah ei'- 
banh, t'a beh nihic'ih* hasdzl 
yehgi at'ego. 

27 Sih dibeh ei sizad dei- 
dits'a*, ako be'dahasin, ado 
ei sike hidakai. 

28 Ado ei sih, hol'ago inah 
bahidis ah, ado ts'ide do a'da- 
dodinl dah, do nidih dineh 
la' dah si'lak'edo hayidiyol- 
hahl dah. 

29 Sita ei seidinian'igi 
t'aaltso yi'lahgo at'eh, ado 
dineh do la' dah yi'nel'an' 
dah sita yi'lak'edo hayidiyol- 
hanligi. 

30 Sih indah sita ei t'alai 
nidlinh. 

31 A'kohgo Juz tseh nina- 
dayizla hoi ni'dazdolnilgo 
biniyeh. 

32 Jesus anabido'nid, T'o- 
ahayui danihinal ya'at'ehi 
baniseyah'igi, ei sita bits'an- 
den, ako di bana'sah'igi hai'- 
sah' binina sil hi'daznolne'? 

33 Juz anadahodonidgo 
adanih, Ya'at'ehgo bananah'- 
igi ei do binina nil hi'daz- 
nilne' dah, nidih diyini ba'ih'- 
go ba yanilli'igi ei' binina, 
ado nih t'a dineh ni'linh ni- 
dih God i'dil-inh'. 



10: 34 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 11:9 



34 Jesus anabidonid, Da* 
nihi bik'eh-oVni'His do biyi' 
beh-ak'eascin' dah,"San has- 
dzi, god dano'linh?" 

35 God bizad yeidinian'igi 
god yeh yozi'go, ado diyin 
beh-ak'eascin'igi do lahgo 
a'ndolnil'go, 

36 A'kosan' ei Ata ats'ei- 
nilt'eigi ado nahasdzan bi- 
kajin' yinil'aigi, da eis diyi- 
ni ba'ih'go ba ya'nilti' dabi- 
dohnih; God biye* nislinh, 
disnin'igi banh? 

37 Sita bi nanis do bana- 
sago ako t'ado dasohdla'ni. 

38 Ako ei bana'sago t'ado 
dasohdla'ni nidih bana'sah'- 
igi ei daohdlanh : ako Ata 
siyi'di holon'igi, ado sih do' 
biyi'di honision'igi ei nihil 
be'dahodozint ado deidoh- 
dlant. 

39 Di binina hoi hidadidil 
c'eh nadani'dzih: ako bi'la- 
k'edo hanajolwodt. 

40 T[ Ado Jordan bilahgo 
nadzidzah, Jan atsed naha- 
dlago taagis yeh'gi ; ado akwi 
nijaga hit'eh. 

41 Ado t'oahayui hahaskai- 
go adanih, Jan ali'le do ya- 
naya dah: hidih Jan di dineh 
yaholnelgi ei t'aat'e t'aani 
lahh'. 

42 Ado a'kwi t'oahayui da- 
hosdlahd. 

WOLTA'I 11. 
1 A'kohgo la' dineh le'i da- 



tsah La'zeras jolyeh', ako 
Meri indah ba'di Martha ei 
Beth'ani, kin-halahigi ke'- 
dahojit'ihh. 

2 (Ako di Me'riigi t'a ei 
tlah likani-halcin'igi Bohol- 
ni'hi yik'i yayizid, ado bike 
hatsi beh banadziltsei yefii', 
ei bilah Lazeras datsah.) 

3 Ei binina halakei ei yic'ih' 
i'il'a' ako anih, Boholni'hi, 
jo'akon, ayoiini'hih'igi da- 
tsah. 

4 Ako di Jesus yidizts'ahgo 
adi'nid, Di da'atsahigi do 
bik'e dadotsal' dah, hidih God 
ayoat'ei beh be'hodozihl bi- 
niyeh, ei God biye' aldo' ayo- 
at'ei beh beho'zin dole! ei'- 
bahh. 

5 Ako Martha indah bide'- 
zi ado Lazeras ei Jesus ayo- 
ayo'hih. 

6 Ako dadzitsahgo yiyi'nl 
hidih t'a a'kwi nagago naki 
naneskahh. 

7 Ado bik'ijih' indah hoda- 
hol'ahigi, Judi'ago nadikah, 
bijini'go bic'ih' hadzodzT. 

8 Ako hodahol ahigi adaho- 
di'nid, Na'nti'ni, Juz t'a a'ni- 
digo nil hi'dazdilnil danizih' 
hit'eh, da' a'kos akoh nadin- 
dzah? 

9 Jesus anado'nid, Da' dos 
nakits'adahdi aheilke' dah 
la' ajihh biyi'? Ako dineh la' 
jih'go nagago ei do digeh' 
dah, halah, di nahasdzan ba' 
holln'igi yoihh' ei'bahh. 

209 



11: 10 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 11: 30 



10 Nidih dineh la* tl'ego na- 
gago ei a'dogoh, halah, hol- 
in'igi hayf at'din ei'banh. 

11 Di beh hadzodzi do'bik'i- 
jin' abizdi'nid, NiHik'is La- 
zeras ei alhos; nidih ajilhos- 
den ts'ehode'sil ei biniyeh 
deyah. 

12 Ako hodaholahigi ada- 
nih, Boholni'hi, joh, na'ilgaz 
ako k'adt nadidodal. 

13 Ako Jesus dadziztsan'- 
igi ahyilnih : nidih hanal- 
yihh'go alhos'igi ahyilnih 
dazni'zin. 

14 Ako indah t'a beho'zini- 
go hoi holne*, Lazeras ei daz- 
tsanh, 

15 Ako nihinina do adi na- 
sago banh sil ho'zon, da'idoh- 
dlahl biniyeh; t'a a'ko nidih 
bic'ih' dikah. 

16 Ako Ta'mas, t'a ei Di'di- 
mas jolyeh'igi bil i'dahojil- 
ahigi ayidi'nid, Nihi aldo* 
dadikah ako hoi na'nihidi- 
dotsil. 

17 If Ako Jesus akwe'e ni- 
yago bil be'hozin' ei jisca 
go'ne* dziztih'go t'a i'dan din 
hwiskah lanh'. 

18 Ako Jerusalemdo ei Be- 
thanijih' t'aayi'di, naki'di 
dats'i tsin-sitahh t'ah bic'ih'- 
go. 

19 Ako Juz lan'i Martha in- 
dah Meri yahaskai, halah, 
daztsan'igi banh ha'dahojil- 
nih' biniyeh. 

20 Ako Martha, Jesus hac'ih' 

210 



yigal'igi t'a ji'nigoh dasdi- 
yago ado hadas niyah, ako 
Meri ei t'a yo'ne' sida nit'en. 

21 Ako Martha ei Jesus 
ayidi'nid, Bohonisni'hi kwe'e 
naninago sitsi'H do dadotsal' 
dah hit'eh. 

22 Nidih sil beho'zin t'a 
k'adt nidih ha'at'ihi-dah, God 
sa anile, bidi'ninidgo ei God 
ne'dolel. 

23 Jesus ahodi'nid, Nitsi'li 
yeni' ei nadidodal. 

24 Martha ahodi'nid, Nadi- 
jeh'di ninilkah'go lahh' atah 
nazdidonahgo sil beho'zin 
nih. 

25 Jesus ahodi'nid, Nadi- 
dah'igi indah inah ei sih nis- 
lihh: t'a-hai'-dah sodlan'igi 
ei daztsan nit'en nidih hina 
ni'dodlel. 

26 Ako t'a-hai'-dah hinago 
sodlan'igi ei ts'ide do dado- 
tsal' dah. Da' a'ko di yin- 
dlahh'? 

27Marthaanahodonid,Aou, ' 
Bohonisni'hi, osdlahh, Nih 
Christ ni'lihh, God biye', na- 
hasdzan bikajih' hadagah'i- 

gi. 

28 Ako kot'ego hadzodzi'go 
Martha anadzah, ado t'a nan- 
t'ine hade'zi Meri, Hak'go, 
bizdi'nidgo ajinih, Nanti'ni 
niyah'ado, Hak'go, nilnih'. 

29 Ako t'a dzidizts'ahgo x 
tsinlgo naz'di na ado bic'ihs 
niyah. 

30 Ako Jesus t'ahdo kin- 



11:31 JAN BtK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 11:47 



hal'ahigi jigah dah, nidih t'a ; 
Martha hadah niyah hangi ; 
nijagah. 

31 Ako Juz yo'ne* hoi na- 
haztan'igi hak'idahaita' ye- 1 
nf, Meri tsinlgo nidi na' do 
c'iniyago dadziltsanh, ako 
ado hake ji'kai, ako a'danih, | 
Jiscadi jidocahgo jideyah. 

32 Ako Meri jiniyah ado' 
Jesus dziltsango biyajin' ni- ' 
tsizdini go' ako ajinih, Boho- 
nisni'hi, kwe'e naninago si- 
tsi'li do daztsan' dah doletj 
nit'en. 

33 Ako Meri jica'go, ado 
Juz hoi yikai'igi aldo' daaca'- 
go Jesus holtsanh', ako bini- 
na nilc'ih-hwi-sizi'ni beh aa'- 
haz nizin' ado ha'ni' yi' land. ; 

34 Ado azdi'nid, Hadisan' 
nidahosoltinh? Ako adaho- 
di'nid, Boholni'hi, hak'go, ako 
di'nilinl. 

35 Jesus yi'cah. 

36 Ado Juz adadi'nid, Jo'- 
akon, t'aiyisi ayoahoni ni- 
t'en. 

37 Ado nanala' t'eyah ada- 
nih, Da' di dineh'is do dineh I 
bina at'dingo bina an a'yila 
dah, nidih di dineh hak'eh- ' 
go do dadotsat'gos do biznel- 
ah' dah? 

38 Ako ei' binina Jesus t'a 
hayildi aa'ha dzinizingo jis- 1 
cagi jiniyah, tseh-bi-hodzah ^ 
go'ne', ado tseh bida'diniahh. 

39 Jesus adi'nid, Tseh no'- , 
wehjin' oh'ah. Daztsan'igi 



bilah Martha ahodi'nid, Bo- 
honisni'hi din yiskan'dan da- 
dziztsanh ako k'adt jil'con 
dzizlih'. 

40 Jesus ahodi'nid, Da' dos 
an'disni' dah, Yinidlafi'go 
God yeh ayoat'e'i yidiltsel? 

41 Ado tseh nah'jih' ada- 
dziz'afih dadziztsan'igi dziz- 
tin bits'ando,ado_Jesus de'go 
dein'go hadzi, Sita sih disin- 
ts'ango ei'banh nic'in' aheh- 
ni'sin. 

42 T'aa'lajin' sih dints'a'igi 
sil beho'zin: nidih di dineh 
nazin'igi biniyeh adisnih, 
ako sinil'a'igi deidodlahl. 

43 Ako kot'ego hadzodzi'go, 
ye' go hazdolgaz, Lazeras, 
Hak'go, c'ininah. 

44 Ado ei dadziztsan yeni' 
hajiyah, ha'la' indah hake, 
ado t'aat'e bil yo'eel'inh-eigi 
hak'idesdiz'go: adohanihjin' 
beh-a'dit'odi bik'idesdiz. Je- 
sus adahodi'nid, Hak'in'daoh- 
adgo hodadohcld. 

45 TI Ako Juz lah'i Meri ya- 
haskai'igi ei Jesus yanayah'- 
igi dayiltsan'go dahosdland. 

46 Ako nanala' t'eyah Fe- 
risiz yic'ih' aheskai ado Je- 
sus yanayah'igi yeh yil da- 
holne'. 

47 TI Ako nadailnin'hi alan- 
jin'igi indah Ferisiz bil ahil 
dahojilne' biniyeh a'la-dziz- 
lih'; ako adadi'nid, Has da- 
di'nil, di dineh lan'i ali'le ya- 
nagah? 

211 



11: 48 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'ArE'HI 12: 5 



48 Ako do bandet'ingo di- 
neh t'aaitso dabodlan' do: 
ado Rome dine'e dadokahgo 
nihi ke'yah indah beh-niffi- 
daholnih'igi niliigadedido- 
t'al 

49 T'a ei la' Kai'af as yolyeh, 
t'a ei yihah'igi biyi' alafijin' 
nailnin'hi jilin'go ei yic'in' 
hadzl. T'ado niliil bedaho'- 
zi'ni dah. 

50 Ado do ya at'eh bantsi'- 
dakes dah; dineh t'ata'i t'aa- 
t'e yic'anh dadotsal'go ei ya'- 
at'eh, ako t'aat'e-nit'en di- 
ne'e do a'dodinl dah. 

51 Ako di do t'a ha'nfk'eh 
hadzodzl dah: ako t'a ei yi- 
hah'igi biyi' alahjih' naij- 
nin'hi jilin'go, ako ei dine'e 
Jesus ya dadotsal ni'go a'ho- 
doni'li-yaholne'. 

52 Ado do t'a ei dine'e t'eya' 
dah, nidih aldo' God ba'alcini 
t'aniltel tadaoskai'igi t'alah'- 
ijih* a'la-idolil 

53 Ako ei bijih'do dahodi- 
yoihel'go t'eyah yan'dat'ihh. 

54 Ei'banh Jesus do t'a yi- 
t'ini Juz bita najida dah; ni- 
dih ado ke'yah le'igi jiniyah, 
do-naadah'ijih*, ei t'aayi'di 
kin-hal ahigi I'frem holyeh, 
ako t'a akwe'e ho'dahol'ah- 
igi bit hiji'kai hit'eh^ 

55 Ado Juz ei hatis-ades- 
dzah'igi-beh-beha'nihi ei k'a- 
den ba'holzis : ado t'oahoji- 
yui ha ke'dayahdo Jerusa- 
lemgo adziskai, hatis-ades- 

m 



dzah'igi-beh-beha'nihi t'ah- 
do ba'holzisgo nahadlago 
ast'e-a'dazdilne* biniyeh. 

56 Ako Jesus ha'dazdez'in' 
ado bi-sohodizin-kin go'ne' 
nazih'go t'a bih a'dahidi'- 
nih: Ha'at'ego bantsi'dahkes 
adaazindjinis do dogal' dah? 

57 Ado alanjin* nadailnih'hi 
indah Ferisiz bit binahat'a' 
hatast'anh, dineh t'a-hai'- 
dah ta* (Jesus) nagahigi bit 
beho'zingo ei yahodolni, hot 
ni'dazdodit biniyeh. 

WOLTA'I 12. 

1 Ako hatis-adesdzah'igi- 
beh-beha'nihi hastah yis- 
kan'go adolelgo Jesus niyah, 
Bethanigi, ako a'kwi Lazeras 
ke'hojit'ihh, ei daztsah hi- 
t'enigi ado ei nabidilzah'igi. 

2 Ado akwe'e ei c'iyan ha 
a'dayilah: ako Martha ha- 
c'ih'ni'izkahh: nidih Lazeras 
ei ta' bika-ada'ni bic'in' hot 
dahdi'nezbinigi at'inh. 

3 Ako Meri tseh-ts'a nanise' 
ta* nard yolyei bik'ah yeh 
dahidiahh', ako ei t'aiyisi 
i'lihh', ado Jesus bike bika- 
jin' yadzizid, ado hatsi beh 
bike jit'od: ado kin go'ne' 
t'aat'e tlah likani halcin'go 
hade'bind. 

4 Ako hodahot'ahigi ta' ei 
Judas Iskariat, Saiman biye*- 
igi, ei na'hodiyolnih'igi adi'- 
nid, 

5 Di tlahsan' ha at'ego fade 



12: 6 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 12: 24 



asdla'din beso bigahgo na- 
hazni' dah, ado badahojoba'- 
igi t'ado badahasnir dah? 
6Di do badahojobalgi yan- 
tse'kesgo hadzi dah, nidih 
aniih'hi jilihh ado azis ni- 
dziltsos ei'banh, ado ei azis 
bih hesnirigi beh nidziltsos. 

7 Ako Jesus adi'nid, T'ado 
ha nant'ini, di yo'asidilneh 
bijinh biniyeh nijia nit'en. 

8 Badahojoba'igi ei t'aa'la- 
jin' nihitah fiidakai ei'banh; 
ako sih ei do t'aa'lajin' nihi- 
lahdah. 

9 TI Ako ei'banh Juz lan'i 
bil bedaho'zin a'kwi hijigah- 
igi, ado do Jesus t'eyah bini- 
yeh ji'kai dah, Lazeras aldo' 
dezdoltsel biniyeh, ei daz- 
tsahdeh ne'di'sahigi. 

10 Ako alafijin' nadailnih'hi 
Lazeras aldo' dahozdiyothel'- 
go ban'dadzist'ind: 

11 Halah, na'hodilzahigi bi- 
nina Juz lan'i bits'akaigo Je- 
sus dayosdland ei'banh. 

12 T[ Ado biskani dineh t'o- 
ahayui ei a'daazindgi nihes- 
kai'igi, ei Jesus Jerusalem- 
jin' yigati deyi'nigo, 

13 Pam bit'an dadzizti' ado 
hadasdokah biniyeh c'ijikai, 
ado ha'dadesgaz, Hosa'nah, 
Izrel dine'e Alahgo-bi-Nat'- 
ani bahodo nih, ei Boholni'hi 
bi'zi' bez-niyah'igi. 

14 Ado Jesus teli-ya'zi bi- 
k'izniyago bik'i dasnezdah, 
t'a beh-ak'eascin negi at'ego. 



15 T'ado nil ho'yel Zai'an 
bic'e'e niH'ni : Jo'akon, Nih 
Alahgo-ni-Nat'ani yigal', le- 
H-ya'zi yik'i dasidago. 

16 Di hodahol'ahigi atse'- 
dah do bil bedaho'zin dah, 
nidih Jesus ayoat'e'i abidil- 
yago indah di ha hanego 
beh-ak'eascih yeni', ado di ha 
adajila'i ye'dasni. 

17 Ako ei' binina Lazeras 
jisca biyi'den c'ininah bizdi'- 
nidgo, ado daztsah'den na- 
bizdi'sago dabinaligi yada- 
holne'. 

18 Di' binina aldo' dineh 
hadah heskai, halah, di ali'le 
banjiyago deidizts'an ei'- 
banh. 

19 Ako ei' binina Ferisiz t'a 
bih adahidonid,Da'dos dah- 
ih' dah do bi'danil'an' dah- 
go? Joh, t'aat'eh bike nida- 
kai silin'. 

20 T[ Ado a'kwi Griks la' 
atah a'daazindgi yi'kai soda- 
didolzihl biniyeh: 

21 Ado t'a ei Filip, Bethse'- 
dadoigi, Galihdo, ei ba ji'kai 
ado hidahozderkidtgo ada- 
di'nid, Soh, nihi Jesus deidil- 
tsel danidzin. 

22 Ado Filip niyago An- 
drew yeh yil holne' : ado 
Andrew indah Filip bil Je- 
sus yil holne'. 

23 Ado Jesus hadzlgo anih, 
K'adt ba'holziz Dineh Ba- 
yizci'ni ayoat'e adolnil. 

24 T'aani, t'aanigo a'nihi- 

213 



12: 25 JAN BtK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 12: 39 

diltin'go dineh t'aaltso acin* 
ko'desiil 

33 Di, kot'eg'o dazdotsallgi 
ei beh hadzodzi. 

34 Dineh hac'in* hadasdzi'- 
go adadi'nid, Bik'eh-ooniti 
bits'ando nilii} bedaho'zin, ei 
Christ hoi ago holoh' do, ako 
haat'egosan* Dineh Bayiz- 
ci'ni dahbididoltel dinih' ? 
Hai'san' di Dineh Bayizci'ni 
at'eh? 

35 Ako Jesus anahodo nid, 
T'aayi'dijih' adindin nihil 
holoh. Adindin t'ah nihe 
holohdah hidahkai, ako ca- 
halhet do nihik'idoldoh' dah: 
halah, la* cahalhel'go nagah- 
igi, yigal'go do bil beho'zin 
dah. 

36 Adindin' t'ah nihe holoh'- 
dah ei adindin'igi daohdlahh 
ako adindin baalcini dano- 
lih do. Di Jesus yeh hadzl 
ado dahdiyago hats'ah na'~ 
dest'ih. 

37 Ali'le beh t'oahayuidi 
dabinal banjiyah hidih t'ado 
daho^sdlahd dah: 

38 Ize'as, ahodoni'li-yahal- 
ne'i adi'nidigi t'a ako'hodo- 
nil, ei yeh hadzi'igi, Bohol- 
ni'hi hai'san' badahwilne'igi 
dayosdland? Ado hai'sah* 
Boholni'hi bigan bil beho'- 
zin? 

39 Ako ei' binina dezdo- 
dlanlgo do bi'daznel'ah dah, 
halah, Ize'as anadonid'igi 
at'ego, 



disnih, Troh-nad^n bina la' 
do le yilts'itgo ado daztsah- 
go ei t'asa'ha saah' do, nidih 
daztsan'go ei binest'an* t'o- 
ahayui bahh hodolel. 

25 T'a-hai'-dah yeh-hinan'- 
igi ayoayoni'go ei yeh-hi- 
nan'igi t'aadzai dolel: ado t'a- 
hai'-dah di nahasdzan bikagi 
beh-jinan'igi jijo'lago ei hol- 
ago inah hwe holoh dolel. 

26 Dineh t'a-hai'-dah la' sa 
nal'a'go ei ha'ni* sike yigal: 
ado na'sahigi ei si nal'a'i al- 
do' naga dolel : dineh t'a- 
hai'-dah la* sa nalVgo ei sita 
bil nilih' dolel. 

27 K'adt siyi' sizi'ni bi'ni' 
lanh ado haat'isah'didesnil? 
Sita, k'adt ba'holziz yisdah- 
sil'teh : hidih k'adt ba'hol- 
ziz'igj biniyeh niyah. 

28 Sita ni'zi' ayoat'e anleh. 
Ado ya'dilhil biyi'deh sad 
dists'ah ako anih: Ayoat'ego 
lanh' as'la ni, ado ayoat'ego 
anadesdlil. 

29 Ako ei' binina a'kwi hi- 
dzizin'igi dazdizts'ah ako, 
Adeshi', dazdi'nid ; nanala' 
adanih, God bi diyin nal'a'i 
hac'ih' hadzi. 

30 Jesus hananadzigo adi'- 
nid, Di ha'odzi'igi ei do sa' 
dah, hidih nihi t'eyah nihah'. 

31 Ako k'adt di nahasdzan 
bana'hat'ihh : ado k'adt na- 
hasdzan t'o-altseh-beh-bo- 
holni'higi c'ihidolgahl. 

32 Ado sih ni' bikado dasi- 

214 



12: 40 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 13: 6 



40 Hana a'desdind ado ha- 
jeih dayil'tris ako dahana 
do beh dajoin' dah dolel, 
ado dahajeih do beh ak'idaz- 
ditinh' dah dolel, ado do lah- 
go at'ego ana'hodidolnil dah, 
ado do nadabidideslal dah. 

41 Di'di Ize'as yeh hadzl, 
hats'a'dindin'igi yiyiltsah'go 
ado ei i'dan yeh ha holne'. 

42 T'a ako nidih alahjih' 
hidat'ani t'oahayui dahos- 
dland: hidih Ferisiz binina 
do t'a yitini ha dahojilne' 
dah, a'la-na'adleh-ba'kindo 
bits'a' nihi dido'nil dazni'zin- 
go ei'bahh. 

43 Halah, dineh beh bada- 
hanih'igi ayoadayonih God 
bahanih'igi bilahgo at'ego 
ei'bahh. 

44 1[ Jesus ye'go adi'nidgo 
hadzi : T'a-hai'-dah sodlan'- 
igi ei do sih sodlah' dah, hi- 
dih sinil'a igi ei yodlahh. 

45 Ako ei soin'igi ei sinil'a - 
igi yoihh'. 

46 Sih adindin nislih'go na- 
hasdzan bikajih' niyah, ado 
t'a sodlan'igi do cahalhel'go 
naga dah dolel. 

47 Ado dineh la'dah sizad 
yidits'a'go ado do yodlah'go, 
ei do ba'nihodes'al dah: ni- 
hoka dineh do ba'nihodes'al 
biniyeh niya dah, hidih yis- 
da'desnil'igi t'eyah biniyeh. 

48 Ei do si ni'zinigi indah 
sizad do yini'zinigi ei la' ha'- 
nihodoal; sad beh hasdzi'igi 



t'a ei ninilkahdi ha'nihodo- 
al 

49_ Halah, do t'a si'nik'eh 
yasti* dah ei'bahh; hidih Ala 
sinil'algi ei beh adidesnil'igi 
indah beh hahidesdzih'igi 
seidiniahh. 

50 Ado sil beho'zin yehas- 
an'igi ei hol'ago inah at'eh: 
ei'bahh t'a beh yaslilgi, sita 
t'a asidi'nidigi at'ego yasti'. 

WOLTAl 13. 

1 Ako hatis-adesdzah'igi 
bik'ehgo adaazihd t'ah bi- 
tse'dah, di nahasdzan bikado 
Ala yic'ih' dogaligi, ba'hol- 
zizgo Jesus bil beho'zin, t'a 
hoh'igi, nahasdzan bika hi- 
dakai'igi ayoajoni'go, t'a 
niznil'dihdjih* ayoajo'hih'. 

2 Ado altso da'jiyah'go, Sai'- 
man biye', Judas Iska'riat 
jolyeh'igi, ini'zih-beh-bohol- 
ni'hi hajeih yih hiyah',ei na- 
hodiyolnih biniyeh: 

3 Jesus bil beho'zin, Ala 
t'aaltso ha'lak'e yi'lago, ado 
God bits'ahdeh jiniyah ado 
God bic'ih' nizdodal; 

4 Ajiyahdo naz'didzah, ado 
ha e nahjih' nizninil ado beh- 
adit'odi dasdiltsoz'go andzis- 
t'i'. 

5 Ado bik'ijih* biyi'-laadi- 
gi'si biyi'jih' loh yajikango 
idahol*ahigi dabike labizni- 
giz ado beh-adit'odi honaz- 
t'ilgi beh bajit'od. 

6 Ako Sai'man Piter bazni- 

215 



13: 7 JAN BtK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 13: 24 



yah: ado Piter ahodi'nid, Bo- 
honisni'hi, da' ni'is sike ta- 
di'gis? ^ • 

7 Jesus hananadzi'go aho- 
di'nid, K'adt bana'sahigi do 
nil beho'zin dah; nidih a't'ah 
in'dah nil be'hodozinl. 

8 Piter ahodi'nid, Nih ts'ide 
do sike tadi'gis dah. Jesus 
anahodo nid, Do tanise'gizgo 
do si nihn' dah. 

9 Sai'man Piter ahodi'nid, 
Bohonisni'hi, do sike t'eyah 
dah, nidih si' la aldo', indah 
si tsi-ts'in do*. 

10 Jesus ahodi'nid, Ei taaz- 
desgiz'igi do t'aat'e taanaz'- 
didogis dah, hake t'eyah, 
t'aat'e-hit'eh do banh cin dah 
ei'bahh: ado nihi cin nihahh 
a'dadin, nidih do t'aanoltso 
dah. 

11 Halah, nahodiyolnih'igi 
ei hoi beho'zin ei'banh, ei' 
binina azdi'nid. Do t'aanoltso 
cin nihanh a'dadin dah. 

12 T[ Ako dabike tadzizgiz 
do'bik'ijin' ha e bih hidzo- 
dzago ado naznesdago abiz- 
di'nid. Da' niha asdzaigis 
nihil bedaho'zin? 

13Nihi,Na'nti'ni indah Bo- 
holni'hi dasidohnih, ako ya - 
at'ehgi a'dadohnih; halah, ei 
nislihh ei'bahh. 

14 Ako sih, nihi Boholni'hi 
ado nihi Na'nti'ni nislih'go, 
nihike tase'gizgo nihi aldo' 
ahah' nihike tadahgis dolel 
lehh'. 

216 



15 Halah, bik'ehgo doleligi 
nihinal as'lah, asdza'igi t'a 
bik'ehgo adaht'ih' dolel bini- 
yeh. 

16 T'aani, t'aanigo a'nihidis- 
nih, a'hal'a'i ei binant'a'i do 
yilahgo at'e dah: ado bi'del- 
algi do binil*a1gi yilahgo 
at'e dah. 

17 Di di'igi nihil bedaho'- 
zingo ako ei banahkai'go 
t'eyah nihil dahozoh' dolel. 

18 Do t'aanoltso a'nihidisni' 
dah: sih bitahalalgi ei sil 
beho'zin: nidih diyin beh-a- 
k'eascinigi ei t'a akot'ego 
adonil, ei bah bil yi'san'igi 
ei sic'ih' bike'tal yeh dahdi 
dilez. 

19 T'ahdo ahaneh'go nihil 
hasne', ako'dzago, sih, ei as- 
t'ihgo deidohdlahl. 

20 T'aani, t'aanigo a'nihi- 
disnih, ei t'a-hai'-dah anas- 
ahgo yini'zinigi ei sih ni'zin, 
ado sih nizinigi ei sinil'algi 
aldo' yini'zin. 

21 If Jesus kot'ego hadzo- 
dzi'go hayi' sizi'ni bi'ni' yi'- 
lahd, ado bidzilgo azdi'nid, 
T'aani, t'aanigo a'nihidisnih, 
nihi la* nasidiyolnih. 

22 Ako idahol ahigi hidahi- 
nerihh, hai lahh' ahyitni 
lahh' dazni'zingo. 

23 Ako hodaholahigi la' 
Jesus biyidt binahjin' kiz'- 
nitihh, ako ei Jesus ayoaho'- 
hih. 

24 Ako Saiman Piter na- 



13: 25 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 14: 3 



hwe'agizgo, hai'san' ahyil- 
nih, beh nihil hoFne' bizdi- 
donilgo. 

25 Ako ei Jesus biyidt bik'i- 
jin' dziztin'igi azdi'nid, Bo- 
honisni'hi, hai'san'_? 

28 Jesus anih, E' siango 
bades'aligi ei hoh. Ako yi- 
nezango Judas Iska'riat baz- 
na anh, Sai'man biye'. 

27 Ado e'ezan do'bik'ijin' 
Ak'ihodiahi Judas yih hiyah. 
Ado Jesus ahodi'nid, Ban- 
dindzah'igi tsinlgo banani- 
nah. 

28 Ako bikaada'ni bicin' 
nidziztan'igi di aljinin'igi do 
bil bedaho'zin dah. 

29 Ako la' adezni'zin, halah, 
Judas beso bizis nidziltsos- 
go ei'banh Jesus alialnih, 
A'dadozinl biniyeh'igi nayil- 
nih dats'i : badahojobalgi 
haat'ihi-dah bahizdonil da- 
ts'i, dazni'zin. 

30 Ado e'est'anigi hayit'an- 
go tsinlgo c'izniyah, ako ca- 
hol'hel, 

31 TI Ei' binina ako c'izni- 
yago Jesus adi'nid, K^adt 
Dineh Bayizci'ni ayoajit'e'i 
Ha'donih, ado t'a hoh hwe 
God ayoat'e'i ha'do nih. 

32 Ako ei' beh God ayo- 
at'e'i ha'do'nihgo, God aldo' 
t'a bih beh ayoat'e'i yi nih'- 
go, ado tsinlgo ayoat'e'i yi'- 
nih'go ha i'dolil. 

33 Alci'ni ya'zi t'o kona- 
gau'ijin' nihitah na'sah, Si- 



kadanohta dolel: Juz bic'in' 
hasdzl yeh'gi at'ego k'adt 
a'nihidisnih : De'yah'ago do 
dadohkah at'e dah. 

34 Bik'eh-o o nili a'nidi niha 
dinis ah, ayoadahohnih, ayo- 
anihoshi nit'ehigi at'ego nihi 
aldo' ayoadahohnih. 

35 Di' beh dineh t'aaltso, 
nihi sidahol'ahi dano'lih'go 
beh bil bedaho'zin dolel, ayo- 
adahohni'go ei'banh. 

36 H Sai'man Piter ahodi'- 
nid, Bohonisni'hi, hagosan' 
diniyah? Jesus anahodonid: 
Deyago do k'adt sike dinal' 
dah; nidih a't'ah in'dah sike 
yinal dolel. 

37 Piter anado nid, Bohonis- 
ni'hi, haat'egosan' do k'adt 
nike yisal' dah dolel? Nini- 
na dasetsan' nidih t'a a'ko 
dolel. 

38 Jesus anahodo nid, Da' 
sininais dadi'tsal ? T'aani, 
t'aanigo a'ndisnih, naaho'- 
hai t'ahdo anih'goh tadi. Do 
hwe'hasin dah, sididi'nil. 

WOLTA'I 14. 

1 T'ado danihijeih biyi'di 
nihi'ni' da'la'ni : God daoh- 
dlanh, ado sih aldo' dasoh- 
dlanh. 

2 Sita bi kin go'ne' kin da- 
nizo'nigi t'oahayui: do ako- 
t'ego t'eyah nihil hwesne* do 
nit'eh. Sih dahdi'sah nihiba' 
ast'e-hodeslil biniyeh. 

3 Ako akon- deyago, ado ni- 

217 



14: 4 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 14: 20 



lia ast'e-hoslago, sih aden 
nadesdal, ako na'niliidesis: 
ako na'sah'idi nilii aldo' Mi 
dolel 

4 Ado deyah'ago nihil be- 
daho'zin, ado hontM'go niliil 
bedaho'zin. 

5 Tamas ahodi'nid, Boho- 
nisni'hi, diniyago do niliil 
bedaho'zin dah, akosah' ha'a- 
t'ego hont'il nihil bedaho'- 
zin dolel? 

6 Jesus ahodi'nid, Sih ho- 
nt'i'i, adot'aani'ni,in'dah inah 
hislihh: dineh do la' Ata ya- 
doga'li dah, sih se'go t'e- 
yah 

7 Sedahososihdgo ei sita 
aldo' be'dahososihd do hi- 
t'eh: ado k'adt kodo hwe'- 
dahonohsin ado daholtsahh. 

8 Filip_ ahodi'nid, Bohonis- 
ni'hi, Ata nihil behoni'sinh 
ako at'e dadi'nidzihl. 

9 Jesus ahodi'nid. Da alk'i- 
dan nihil honislohh hidih'is 
do sehoni'sin dah Filip? T'a- 
hai-dah siltsan'igi ei Ata yi- 
yiltsahh ; ha'at'egosan' ako 
Ata nihil behoni'sinh, di- 
nih'? 

10 Ala biyi'di honislohh, 
ado Ata ei siyi'di holoh, da' 
eis do yindlah' dah? Sad beh 
nihic'ih' yastilgi do t'a si'- 
nik'eh yasti' dah: hidih Ata 
siyi'di hinan'igi ei nanisigi 
yanagah. 

11 Sih sindlahh, Ata biyi'di 
honislohh ado Ata siyi'di ho- 

218 



Ion, ei doda nidih, nanis as- 
lirigi beh sindlahh. 

12 T'aani, t'aanigo a'nihi- 
disnih, T'a-hai'-dah sodlan'- 
igi ei di nanis aslil'igi hoh 
aldo' ajohl dolel; ado nanis 

I aslil'igi ;bilah go ajolil dolel; 
halah, Sita bic'ih' deyah ei'- 
bahh. 

13 Ado t'a ha'at'ihigi-dah 
si'zi' beh dayi'nohEedgo ei 
adesnil, ako Ata yeh ayo- 
at'e'i beh ba' yi nih dolel. 

14 Ado ha at'ihigi-dah si'zi' 
beh dayi'nohkedgo ei ades- 
nil. 

15 Ayoadasohhi'dan sih bi- 
k'eh-o o nili baa'daholyah do- 
lel. 

16 Ado Ata bic'ih' sodides- 
zihl, ako akaanal'wo'i la' ni- 
ha nane'didoal, ako ei hol- 
ago nihil holoh doleK 

17 Nilc'ih Diyini t'aani'ni 
hidih, ei nihoka dineh do 
beh daho'le' at'e dah; halah, 
do daholh' dah, ado do hwe'- 
dahosin dah ei'bahh : ako 

I nihi hwe'dahonohsin : nihil 
Ike'hat'ihh, ado nihiyi'di ho- 
! Ion dolel ei'bahh. 

18 Do t'asa'ha nahkai' dah 
dolel: niha nasdah dolel. 

19 Konagan'ijih' hadzih, ni- 
hoka dineh do nadasidoltsel' 
dah, hidih nihi dasoh'ihh': 
halah, sih hinisnah, ei'bahh 
nihi aldo' dahinohna dolel. 

20 Ako t'a ei bijihh nihil 
bedahodoziht, sih sita biyi'di 



14: 21 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'fi'HI 15: 4 



honislon'igi, ado nihi siyi'di 
dahonolon'igi, ado sih nihi- 
yfdi honislon'igi. 

21 T'a ei sih bik'eh-o o nili 
bit beho'zingo ado yik'eh 
nagago t'^ ei ayoaso nin'igi 
at'eh: ado ei ayoaso nin'igi 
sita bits'ando ayoabidoni' 
dolel, ado sih ayooshi' dolet, 
ado hac'in' ade'hodezinl. 

22 Judas ahodi'nid (Iskariat 
ei dodah) Bohonisni'hi ha'a- 
t'egosan' nihi t'eyah nihi- 
c'in' ade'hodirzinl hidih ni- 
hoka dineh ei dodah? 

23 Jesus hananadzigo aho- 
di'nid, Dineh la' ayoaso'ni'- 
go, ei sizadigi yaahalyah do- 
let, ado sita ayoaho ni' dolet, 
ado nihi ha ne't'as do, ado hot 
kehwit'ih dolet. 

24 T'a-hai'-dah do ayoaso'- 
nin'igi ei do sizadigi yaahal- 
yan dah: ado sad dadohts'a'- 
igi ei do sih dah, hidih sita, 
sinit'algi ei bih. 

25 T[ Di t'aaltso f ah nihil 
naskai'go beh nihil hwesne'. 

26 Nidih akaanaVwo'i ei 
Nitclh Diyini at'eh, ei Ata 
si'zi* yeh yidol'al'igi, ei t'aat- 
tsoni yeh na'nihintin dolet, 
ado t'aattsoni beh nihic'ih' 
hahasdzi'igi be'dalnihgo ani- 
ho'sin dolet. 

27 Beh-it-hozo'ni niha as'- 
lah, ado sit hozo'nigi nihadi- 
nis'ah, do nihoka dineh adei- 
diahigi at'ego nihadinisah 
dah. T'ado danihijeih biyi'- 



di nihi'ni' da'ta'ni, ado t'ado 
hidaldzi'di. 

28 Nikiniyah ado niha na'- 
desdat, nihidi'nidigi ei dasi- 
dots'ah. Ayoadasohhi'go t'ai- 
yisi nihil daho'zoh, halah, 
sita bic'ih* deyah,_nihi dis- 
nin'igi ei'bahh: sita silahgo 
at'eh ei'bahh. 

29 Ado k'adt t'ahdo aha- 
neh'go nihil hwesne', ako 
ako'dzago deidohdlaht. 

30 Kodo di' bik'ijih' do lah'- 
igo nihic'ih' yananas'ti' dah 
dolet: nahasdzan t'o-altseh'- 
yeh-adiholni'hi dogal ei'- 
bahh^ ako ei do sidet'i' dak 

31 Nidih nihoka dineh, Ata 
ayooshi'go bit bedahozin 
dolet, ado sita bik'eh-o o'nit'i 
seidinian'igi ts'ide akot'ego 
asnit. Sottih', dahdidikah. 

WOLTAl 15. 

IT'a sih t'eyah c'il-na'atlVi 

t'ata'i ya'at'ehgo sikadigi nis- 

tihh, ado sita t'eyah yaahal- 

yani ni'lihh. 

2 Sits'a dane'san'igi t'aaltso 
do binest'ah' haleh'igi ei yi- 
ts'a' yijah: ado t'aaltso bi- 
nest'ah^ bahh nahadleh'igi 
ei bila'ta hijigis, t'a bilahgo 
bahh na'hododlet biniyeh. 

3 Ako k'adt sad beh nihi- 
c'ih' yattilgi beh niha'at'e' 
a'dadin. 

4 Siyi'di dahonoton' do, ado 
sih atdo' nihiyi'di honislohh. 
Ats'a ne'san'igi t'a biza'nigo 

219 



15: 5 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 15: 18 



do banh, nahadleh dah, ba' 
sikadi bits'andogo t'eyah : 
ako nihi ts'ide ako'danoh- 
t'eh, siyfdi da honolon'go 
t'eyah. 

5 Sih c11-na'atro*i sikadigi 
nistinh, ado nilii t'eyah bigan 
danolinh, ei t'aa'lajin' siyi'di 
hojilon sin, ado sih hayi'di 
honislon'igi ei lan'i anest'an' 
hahh na'hadleh : halah, t'a 
si'dingo ha'at'i-dah do bi'da- 
nol'an' dah. 

6 Ako dineh t'a-hai'-dah do 
siyi'di hinago ei ats'a ne- 
san'igi yo'aholgan'go ado sa- 
gan nahoji'lin; ako ei dineh 
a'la-a'dayil*ih'go dzi'dza da- 
yilkad ako dadiht. 

7 Ako nihi siyi'di dahinoh- 
nago, ado sizad nihiyi'di ho- 
loh'go t'a nihi danohsin'igi 
dayi'dohkil ako nihah ako'- 
dolnit. 

8 Di beh sita ayoat'ei ha'- 
do'nih,anest'an' t'oahayui ni- 
hahh nahadlehgo ei' beh; 
akot'ego sidaholahigi dano- 
lih dolel 

9 T'a sita ayoaso'nin'igi at'e- 
go, sih aldo' ayoanihosnih 
ayoo'oshin'igi t'a ei bik'eh- 
go nahkai. 

10 Behosel'anigi bik'ehgo 
nahkai'go ako in'dah ayoo' 
oshin'igi bik'eh nahkai dolel: 
t'a sita yehasani bik'ehgo 
na*sah, ado yeh ayoo'onin'- 
igi bik'ehgo na'sah'igi giat'e- 
go. 

220 



11 Di'di t'aaltso beh nihi- 
c'in' hahasdzl sil hozon'igi 
t'a nihiyi'di dolet, ado nihil 
dahozon'igi beh hi'da doldihl 
ei' biniyeh. 

12 Di behosefan'igi at'eh, 
ahidelnago ayoadahohhih, 
t'a ayoanihoshin'igi giat'e- 
go. 

13 Di bilahgo dineh do la' 
ayoo'o'hi' dah, ei dineh la*- 
dah bik'iso yic'anh daztsan'- 

igi. 

14 T'a ha at'i'hi-dah beh ni- 
hanihwis ahigi ei a'daht'in'- 
go ako nihi sik'iso dano'lihh. 

15 Kodo nas, holzisgo, do 
nal'a'i nihi disni' dah dolel; 
halah, a'nal'al ei hanant'a'i 
yanagahigi do bil beho'zin 
dah, ei'bahh: hidih sih sik'iso, 
nihi di'nid: halah, t'aaltso 
sita bits'ando disets'an'igi ei 
nihil bedaho'zingo as'iah ei'- 
bahh. 

16 Nihi do hi'dasidoltih' 
dah, hidih sih t'eyah na'ni- 
hiye'lago ninihini'nil,ado da- 
sidohkai'goh anest'ah' ni- 
hahh hi'dahodlel dolel, ado 
nihi nest'ah' do a'dodihl dah; 
ado t'a ha*at'i'hi-dah si'zi' 
beh Ata bi'dayi'nohked ei 
t'a bih nihaididoal. 

17 Di t'aaltso beh niha ho- 
sel ahh, ayoadahohni' dolel. 

18 Is j ahh nihoka dineh da- 
nihijo'lago, ei nihil bedaho'- 
zin, t'a nihitse'dah sih dasi- 
dzosla. 



15: 19 JAN BIK^EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 16: 7 



19 Nihi nihoka dineh bl da- 
no'lin'go ei nihoka dineh t'a 
bih'igi ayoadayo ni' dolel, ni- 
dih halah, nihoka dineh do 
bl dano'lih' dah, ako hidih 
nihoka dineh bits'ahdeh na'- 
nihiye'la, di'bahh nihoka di- 
neh danihijo'lah. 

20 Sad beh nihic'in' hasdzi'- 
igi ei be'dalnih, a'nal'a i do 
binantVi yi'lah at'e dah. Si- 
k'e-dadinihigi a'dasi'lago, ni- 
hi aldo' nihik'e-dadinihigi 
a'danihi doht; adisnin'igi bi- 
k'ehgo nidakai'go t'eyah ni- 
hi aldo' nihik'ehgo nidakai' 
dolet. 

21 Di t'aaltso a'danihidolil, 
si'zi' binina, halah, sinil'algi 
do yedaho'sin dah ei'bahh. 

22 Do niyago ado t'ado bi- 
c'ih* hahasdzi'go ako do 
bahhigi a'dadza dah dolel 
nit'en: nidih k'adt banhigi- 
at'e fado beh hidazdollh'ti 
dah. 

23 T'a-hai'-dah si jolah'igi 
t'a ei aldo* sita yijolah'. 

24 T'a ei hatahgi banise- 
yah'igi dineh la'dah t'ahdo 
akoneh' dahigi do baniseya- 
go, ako do bahhigi a'dadza 
dah dole! hit'eh: hidih k'adt 
t'aanidlah, sih in'dah sita do' 
danihittsahh ado danihidzos- 
?a. 

25 fJidih di ako'dza ei bi- 
k'eh-ooni'li beh-ak'eascin' 
negi at'ego adonil'go, T'ado 
banigo dasidzosla. 



26 Nidih Akaanalwo'i niya- 
go, sita bits'ahdeh nihic'in 
des'aligi, Nilc'ih Diyini t'aa- 
nin'igi, ei Ata bits'ahdehigi 
ako t'a ei sa' hodolnih: 

27 Nihi aldo' sandahodoi- 
nih, halah, t'a hode'sadeh sil 
nahkai ei'bahh. 

WOLTAl 16. 

1 Di diigi t'aaltso beh nihil 
hwesne', ako do dadidohgoh 
dah. 

2 A'la-naadleh-ba'-kindo 
ats'a danihidonil; ado bic'ih' 
holzis t'a-hai'-dah nihishih' 
hidih ei God bi nanis bana- 
sah ni'zin dolel. 

3 Ako t'aaltso di di'igi at'e- 
go a'danihidolil, halah, Ata 
in'dah sih do' do nihe daho'- 
sin dah, ei'bahh. 

4 ISFidih di di'igi t'aaltso 
beh nihil hwesne', ako ba'- 
holzizgo di di'igi beh nihil 
hwesne' 'yeni' be'dadolnih. 
Ado di di'igi hode'sadeh t'a- 
do anihidi'nid dah, halah, ni- 
hil honisloh ei'bahh. 

5 Nidih ako k'adt sinil'algi 
bic'ih* hidesdzah ; ako hidih 
la'dah t'ahdo, Hajihsah' dini- 
yah? sidohni' dah. 

6 S'idih halah, di di'igi beh 
nihic'in' hahasdzl ei'bahh 
danihi jeih biyi'di t'aiyisi 
badanihi'ni'. 

7 T'a ako hidih t'aanigo ni- 
hil hasne', hidesdzah'igi ei 
ya'at'ehgi niha'asneh; halah, 

221 



16: 8 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT^E'HI 16: 23 



do nidesdzago ako Akaanal- 
wo'i do nilia dogal' dah, ei'- 
banh ; nidesdzago ei nihi- 
c'in' des'at. 

8 Ako ei niyago, nihoka 
dine'e banhigiat'ei, ado t'a- 
ako-giat'e'i, ado anahat'inh 
ei t'aani yeh yil hodolnih. 

9 Banhigiat'ei, halah, do 
dasodlan' dah. 

10 T'a-ako-giat'e'i, halah, sih 
sita bic'in' deyah ado do da- 
soh'in' dah do. 

11 Anahat'inh, halah, na- 
hasdzan t'oraltseh-yeh-a'di- 
holni'hi bana'hast'ind ei'- 
banh. 

12 Beh nihic'in' hahides- 
dzih'igi t'ah lan'i nidih,k'adt 
ei do bi'danoldzir dah. 

13 T'a ako hidih Nilc'ih Di- 
yini t'aani'igi niyago, ei t'aal- 
tso t'aani'go nihois dole!; 
halah, do t'a bih a'dahalne* 
dah dole!, ei'bahh; nidih t'a 
ha'at'i'hi-dah yidits'a'igi ei 
yahalne' dole! ; ado a'hodo- 
nil'igi yeh nihil halne' dolel. 

14 Ako ei ayoanist'eh a'si- 
dolil; halah, sih'igi ei bih' do- 
lel adonihic'ih' yit'ihgo idolil. 

15 Sita bih'igi t'aaltso sih; 
ei'bahh adisnih, sih'igi bih' 
dolel ado nihic'in' yit'ingo 
idolil. 

16 Konagan'ijin* do dasoh- 
ih'dah dolel ; ado nana ko- 
nagan'ijin' dasohin' dolel, 
halah, Ala bic'ih' deyah ei'- 
bahh. 

222 



17 Ako hodaholahigi la* 
adahido nid, Ha'at'isah* didi 
yeh nihil halne', Konagan'- 
ijih* do dasoh'ih' dah dolel, 
ado nana konagan'ijih' da- 
soh'ih' dolel; halah, Ata bi- 
c'ih' deyah ei'bahh. 

18 Ei'bahh adadi'nid, Di ko- 
nagan'ijih' jinih'igisah' ha'- 
at'i al jinih'? Al jinin'igi 
do nihil bedaho'zin dah. 

19 Ako Jesus bil behozin hi- 
dahodidilkil dani'zinigi ako 
ahodi'nid, Da beh hasdziigis 
bindahidol'kidt, Konagan'i- 
jih' do dasoh'ih' dah dolel, 
ado nana konagan'ijih' da- 
soh'ih' dolel, di'nidigi? 

20 T'aani, t'aanigo a'nihi- 
disnih, Nihi ei dahca' dolel, 
ado ye'go dahca' dolel hidih 
nihoka dine'e bil dahozoh' 
dolel; ado yinil nahkai dolel; 
hidih yinil'igi ilho'zoh hi'- 
dodlel. 

21 Asdzani k'adeh i'nilcih'- 
go bahhbi'ni leh, halah, ba'- 
holziz ei'bahh; hidih t'a ajil- 
cih'go ti'hodzozni'igi do be- 
jil'nih dah, halah, dineh na- 
hasdzan bika yizcihh, ei'- 
bahh t'aiyisi bil ho'zoh. 

22 Ako ei' binina k'adt nihi 
bahhdanihi'ni'; hidih nada- 
nihldestsel, ako danihi jeih 
bil hi'dahodojohl ; ado nihil 
dahozon'igi ei hai'-dah dineh 
do nihi aga'ididot'al dah. 

23 Ado ei bijihh nihi do 
hi'dasididolkil dah. T'aani, 



16: 24 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 17: 6 



t'aanigo a'niliidisnih, t'a ha'- 
at'i'hi-dah Ata si'zi' beh bf- 
dainoh'kedgo ei niliaididoal:. 

24 Holzisden kq'jin' t'ahdo 
si'zi' beh dalnph'ked dah ni- 
t'en ; dainoh'ked ako niHa- 
dolyet, ado t'aiyisi niliit da- 
hozon' dolel. 

25 If Di t'aaltso hane* nan- 
tlVi beh nihic'ih' hasdzT; ni- 
dih bic'in' holzis ado hane' 
nantlVi do beh nihic'in' ha- 
nadesdzih' dah, nidih t'a be- 
ho'zinigo Ala beh nihil ho- 
desnih. 

26 Ako ei bijinh si'zi* beh 
dalnoh'ked dolel ; ako Ata 
niha ne'deskant do disni' dah. 

27 Ata t'a bih ayoaniho nih 
ei'bahh; halah, nihi ayoada- 
sohhi hit'eh, ei'bahh ; ado 
God bits'ahdeh niyah'igi al- 
do' daohdlahh ei'bahh. 

28 Ata bits'ahdeh niyah, 
ako nahasdzan bikagi niyah; 
ado nana nahasdzan bits'ah- 
jih' dahnadidesdal'go, Ata 
bic'ih* hi'desdal. 

29 Hodaholahigi adahbdi'- 
nid, K'adt t'a beho'zinigo ya- 
nitti', do hane' nantlVi beh 
yanilti' dah. 

30 K'adt nihi nihil bedaho'- 
zin, t'aaltsoni nil beho'zin 
lahh', ado do nidih dineh ta*- 
dah nan'didot'kil dah. Di 
beh dainidlahh, ei God bi- 
ts'ahdeh yiniyah'igi. 

31 Jesus anabidonid, Da* 
k'adtis nihi da'ohdlahh? 

[NavahoJ 15 



32 Jo'akon bic'ih* holzis, 
t'aani k'adt ba'holziz, t'a nihi 
danohsingo taidolwol, ei di- 
neh t'ala'i hitin'igo, ako sih 
t'eyah t'asa'ha dolel; ako ni- 
dih dot'asa'ha nasa dah, ha- 
lah, Ata sil holoh ei'bahh? 

33 Di t'aaltso beh anihidi'- 
nid, sih' se nihil dahozoh' 
dolel. Nahasdzan bikago 
t'eyah nihic'ih' hidahwina 
do; nidih nihil daho'zoh; sih 
nahasdzan bik'ehdesdlih. 

WOLTAl 17. 

1 Di sadigi Jesus yeh hadzT, 
ado de'go ya'dilhil _ biyi go 
jideih,ado azdi'nid,Ata, k'adt 
sahaz ani ba'holziz ; niye' 
ayoat'e anleh, ako niye* aldo* 
ayoat'e an'dolil; 

2 Beh-adzi'li t'aaltso badi- 
nian'igi at'ego, ako t'aaltso 
bahidinian'igi holago inah 
yedidoal. 

3 Ako di'di hol'ago inah 
at'eh ne'dahosihdgo, nih t'e- 
yah God t'aani'ni ni'lihh, ado 
Jesus Christ yinil'algi aldo'. 

4 Ako sih ni' bika ayoat'e 
a'nislah ; nanis sadinian'igi 
altso banise'yah. 

5 Ako k'adt Ata ni'li'ni ayo- 
at'e asileh, nahasdzan t'ahdo 
alnehdah nil honisloh hit'eh- 
igi at'ego. 

6Nihoka dine'e bitahdeh di- 
neh sadinian'igi bic'ih' ni'zi* 
beho'zingo as'lah; ei t'aaltso 
nih, ako nih t'aaltso sadini- 
223 



17: 7 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 17: 23 



anh; ako nizad yik'eh-dahol- 
inh. 

7 Ako sadinian'igi t'aaltso 
nits'andengo bil bedaho'zin. 

8 Halah, sad sadinian'igi 
badinianh ei'banh; ado ei'di 
dayosdland, ako t'aani sih 
nits'anden niyago bil beda- 
ho'zin, ado nih sinil'algi da- 
yosdland. 

9 Ako sih ba' sodiszin; ni- 
hoka dine e ei do ba' sodis- 
zin dah, nidih sadinian'igi 
t'eyah, halah, ei nih ei'banh. 

10 Ado t'aaltso sih'igi ei 
nih, ado t'aaltso nih'igi ei 
sih; ado ei beh ayoat'e a'si- 
dilyah. 

11 Ado k'adt nahasdzan bi- 
kagi do nasa dah dolel; ni- 
dih di nahasdzan yika hida- 
kai dolel, ako sih k'adt nic'ih' 
deyah. Ata diyi'ni, t'a nih 
ni'zi' beh sadinian'igi baa- 
holyahh, ako t'ala'i dani'lih' 
do, nihi anit'ehigi at'ego. 

12 Nahasdzan bika t'ah bit 
naskai yendah ni'zi' beh 
baahasyah hit'en, sadinian'- 
igi ei baahasyah hit'en, ado 
t'ado la'dah yoilt'e* dah, ni- 
dih ini'zih biye' t'eyah; ako 
ei diyin beh-ak'eascin'igi bi- 
k'ehgo ahodonit biniyeh. 

13 Ado k'adt nic'ih' deyah; 
ado di t'aaltso nahasdzan 
bika beh yasti', ako ei, t'a 
beh sil hozon'igi ei beh da- 
holoh dolel ei'banh. 

14 Nizad ei badinianh; ado 

224 



nihoka dine e dabidzosla, ha- 
lah, nihoka dine'e do bi daji- 
lih' dah ei'banh; t'a sih ni- 
hoka dine'e do bl nislin'igi 
at'ego. 

15 Do nahasdzan bits'a'di'is 
biniyeh na'noskahh dah, ni- 
dih bahhigiat'e bits'ahjih' 
nabill'nihh dolel. 

16 Ei t'aaltso do nihoka di- 
ne e bl daji'lih' dah, t'a sih 
do nihoka dine'e bi nislin'igi 
at'ego. 

17 Nih t'aani'ni beh diyin- 
go a'danile*: nizad ei t'aani'- 
ni at'eh. 

18 T'a nahasdzan bikajih' 
asinil'a hit'ehigi at'ego, sih 
aldo' nahasdzan bikago a- 
hel'a'. 

19 Ado eidi dabah' diyingo 
i'disyah, ako bih aldo* t'aani'- 
ni beh diyingo a'dabididol- 
nil. 

20 Ado do t'a di t'eyah bah' 
sodiszin dah, nidih dabizad 
yeh dasidodlahligi aldo'. 

21 Ako t'aadziltso t'ala'i da- 
ji1ih' do; t'a nih, Ata siyi'di 
honilon'igi at'ego, ado sih 
niyi'di honislon'igi at'ego, 
ts'ide akot'ego ei'di aldo* t'a- 
la'i nihiyi'di daholoh' dolel; 
ako nihoka dine'e ei sinit'a'- 
igi deidodlahl. 

22 Ado ayoat'ei sadinian'igi 
ei badinianh; ako t'ala'i da- 
ji'Hh' do,t'alai nidlin'igi at'e- 

23 Sih ei dabiyi'di, ado nih 



17: 24 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'e'HI 18: 13 



siyi'di, ado le'dadol't'e go t'a- 
iai daji'lin' dole!; ako niho- 
ka dinee nih sinil'algi bil 
bedaho'zin dolel, ado ayoa- 
deni' nih t'a ayoasini' nin'igi 
at'ego. 

24 Ata ei sadinian'igi ho- 
nislohdi bit dahonislon' dolel 
nisin; ako ayoat'ei sadinian'- 
igi deidoltsel; halah, nahas- 
dzan t'ahdo alnehdan ayo- 
asininih. 

25 Ata ni'li'ni, a'at'e'-niyi'- 
at'dini, nihoka dine e do ne- 
daho'sin dah; nidih sih ne'- 
hasin, ado di'di bit be'daho- 
zind niti sinit'a'igi. 

26 Ado ni'zi' beh bit hwes- 
ne*, ado beti bit nahodesnih; 
ado ei beh ayoooni'ni beh 
ayoasinini'ni biyi'di daho- 
loh' dolet, ado sih dabiyi'di 
honistoh' dolet. 

WOLTAl 18. 

1 Ako Jesus di sadigi yeh 
hahasdzi'go hodahol ahigi bit 
c'ijikai, a'kwi toh-ni1i'ni, Ki- 1 
dran yolyehigi tsena, ado! 
a'kwi daak'eh, ei hodahot- 
ahigi bit bih jokai. 

2 Ado Judas, ei nahwisni'- 
igi ei aldo' a'kwi ho'inh' ; ha- 
lah, Jesus t'a ahanh hoda- 
hot ahigi bit a'kwi nijikah 
ei'banh. 

3 Ako Judas alahjih' na- 
dailnin'hi in'dah Ferisiz bi- 
ts'anden si'lago, ado binan- 
t'a'i hal nilgo bit ji'kai, a'k'a- 



|kon* nadlo'igi ado honoyet', 
j tn'dah denih dajijahgo. 
I 4 Jesus a'ho'didolnitigi 
[ t'aaltso hot beho'zin ako ei 
I binina bidasniyago abizdi'- 
Inid, Hai'san* hadadohlh'? 
I 5 Ako ei anadahodo nid, Je- 
sus Nazarethdenigi lahh'. 
i Jesus ahodi'nid, Sih, ei as- 
:t'ihh. Ako Judas atdo', ei 
I nahwisni'igi, yit na'zihh. 
I 6 Ako, T'a sih ei ast'inh, 
jini'go bic'ih' hadzodzi'go ei 
t'aaltso fan j in' ni'jih' ani'de. 

7 Ado ninayizdet'kidtgo az- 
di'nid, Hai'sah' hadanohtah? 
Ako adadi'nid, Jesus Naza- 
rethdenigi lahh'. 

8 Jesus anado nid, San, sih 
ei ast'inh disni'go nihil hwes- 
ne'. Joh, sih sikadanohta- 
dah didi bini'di dahdikah. 

9 Ako azdi'nidigi t'a ako'- 
hodonil, Ei sadinian'igi do 
la'dah yo'ilt'e' dah jidi'nid 
yen'. 

10 Ako Saiman Piter bi dil- 
tlis hayidzihs'go alahgo nait- 
nifi'hi bi nal'a'i bija nisha- 
jihlgi k'iznil'hal. Ako ei 
anal'a'iigi Mal'kas jolyeh. 

11 Ako Jesus ei Piter ayi- 
di'nid, Ni dilths Ih nantihh; 
da' beh-adla'ni sita senikan'- 
igis do adesdhht' dah. 

12 Tf Ako jil'ahigi ado ha- 
nant'a'i do', ado Juz bi si'lago 
Jesus dayiltsod ado hwe da' 
aztl'ohh. 

13 Ado dahdahodiloz An'- 

225 



18: 14 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 18: 28 



nas altseh bic'in', halah,Kai'- 
af as ei badani ni'lifih, ako t'a 
ei naliah'igi biyf alahgo nait- 
nin'hi nilinh. 

14 Ado Kai'afas t'a hoh ei 
Juz ba'hozdez'anh, Dineh 
t'ala i, dineh t'aat'e-fiit'en ya' 
dadotsalgo ei yaat'eh, jini'- 
go. 

15 Ako Saiman Piter ei Je- 
sus yike niyah, nanala' ohol- 
ahigi aldo', ako ohol ahigi ei 
alahgo nailnifi'hi hwe ho'- 
singo, alahgo nailnih'hi bi 
kin go'ne' Jesus bil yah aji- 
az 

1*6 Nidih Piter c'eatindi tl'o- 
di dzizihh. Ako ohol'ahigi 
alahgo nailnih'hi hwe ho'si- 
nigi c'izniyago asdzani c'ea- 
tin yaahalyani yic'ih' hadzl: 
ako Piter bil yah ajiaz. 

17 Ako asdzani c'eatin yaa- 
halyani Piter ayidi'nid, Da' 
ni'is do di dineh bidahol ah- 
igi la* ni'lih dah? Ako ayi- 
di'nid, Sih ei' dodah. 

18 Ado andal'a'i in'dah si- 
lago akwe'e yil na'zihh, tsid 
dabi koh' adayi'lago ei yeh 
hi'da'idzit, halah, ako desk'az, 
ei'bahh; ado Piter atah si- 
zih'go na'idzil. 

19 U Ako alahgo nailnih'hi 
Jesus, bidahol ahigi ado ho 
nantin bi'nahozdel'kidt. 

20 Ako Jesus hadzlgo adi'- 
nid, T'a yit'ini dineh t'aat'eh 
bic'ih' yasti' hit'eh : t'aa'la- 
3 in' a'la-na'adleh-ba'-kin go'- 

226 



ne' in'dah bi-sohodizin-kin 
go'ne' aldo*, ado Juz a'la-hi'- 
daadleh go'ne' nanistin; na- 
nil'in'go do ha'at'i'hi-dah ba 
hasne' dah. 

21 Ha at'egosah' bi'nasidil'- 
kidt? Dasidizts'ahlgi ei beh 
bic'in' hasdzi'igi bi'ndabidol'- 
kidt: joh, ei beh hahasdzi'igi 
bil bedaho'zin. 

22 Ako kot'ego hadzodzi'go 
haskeji-nat'ah la' hwi'gahgi 
sizin'igi ei Jesus yildzidez- 
kad, ado hadzi'go adi'nid, Da 
akot'egos alahgo nailnih'hi 
bic'ih' hahi'dzih? 

23 Jesus ahodi'nid, Bahhi- 
giat'ego hasdzi'go, ei bahhi- 
giat'e ba hol'ne', nidih ya at'- 
ehgogo ha'at'isah' biniyeh 
nasidi'nikad? 

24 Ako Annas hwe aztl'oh- 
go Kai'afas alahgo nailnih'- 
hi yic'ih' ahol'a'. 

25 T[ Ako Saiman Piter a'- 
kwi na'idzilgo sizihh. Ado ei 
binina adahodi'nid, Da' ni'is 
aldo' bidahol ahigi do la' ni- 
lih' dah? Ako azdi'nid, Sih 
ei dodah. 

26 Ako alahgo nailnih'hi bi 
nal'a'i la', ei Piter yija k'inil- 
hal'igi bik'ei, ei adi'nid, Da' 
dos da'ak'eh go'ne' bil nil- 
tsah' dah? 

27 Ako Piter, Dodah, nado'- 
nid. Ado t'a a'ko t'ahago 
naaho'hai adi'nid. 

28 H Ako Jesus c'inadezloz 
Kai'afas bits'ahdo ana'ha- 



18: 29 JAN BIK'EHGO HANFAYA'AT'E'HI 19: 2 



t'inh-ba'-kin go'ne*; t'aiyisi 
abin'igo; ako ei t'aaltso do 
ana'hat'inh - ba'- kin go'ne' 
yah akai' dah. Nihanh da- 
cin dadidlel dani'zingo, ado 
hatis-adesdzah do dadidinl 
dah sa sin dani'zingo, ei'banh. 

29 Ako Pallet bic'ih' c'ini- 
yah ado adi'nid, Di dineh- 
sah' ha'at'i beh bik'idahodo- 
anh? 

30 Ako hanadasdzigo ada- 
hodi'nid, Do dineh bahhi- 
giat'e jiHn'go do nic'in' nida- 
hosidloz dah do hit'eh. 

31 Ako Pallet anahodonld 
T'a nihi dahdahodolos, ado 
t'a nihi bik'eh-o o ni'li bik'eh- 
go han'daht'ihh. Ako ei' bi- 
nlna Juz anadahodo nid, Di- 
neh dadlyllyel'go ei do beh- 
niha-haz'ah' dah; 

32 Ei Jesus t'a yeh hadzl 
yehgi at'ego ahodonil, ts'ide 
dazdotsal'igi at'ego beho'zin- 
go hadzodzl. 

33 Ako Pallet ana'hat'inh- 
ba'-kin go'ne' yah anadzo- 
dzah, ako Jesus, Hakgo, biz- 
di'nld ; ado abizdi'nld, Da' 
ni'is Juz alahgo-bi-nat'ani 
ni'lihh? 

34 Jesus hananadzigo anih, 
Da' t'as nih di beh adinih? 
La'dah dats'l se nil holne'? 

35 Pallet anahodo nid. Da' 
si'is Ju nishhh? T'a nih ni 
dine'e ado alahjih' nadall- 
nin'hi sadanizloz. Ha'at'i- 
san' banisiniyah? 



36 Jesus anado'nld, Beh-si- 
holnlh'i ei do dl ni' bikagiigl 
at'e dah; beh-siholnih'igi ni' 
bikagiigl at'ego, el sandal'a'i 
bit alk'oje dolel hit'eh; Juz 
bitahjih' do asididodlosgo ; 
hidlh beh-siholnlh'i el do 
kodo' dah. 

37 Ako ei' binlna Pallet ana- 
hodo'nld. Da' a'kos alahgo- 
nat'anl ni'lihh? Jesus ana- 
do'nld, Nih halndzligl at'ego, 
alahgo-nat'anl nistihh. Dl'- 
bahh sidizcihh, ado di'bahh 
nahasdzan bikagl niyah ; 
t'aanrnl ba hasne' binlyeh. 
T'aadziltso t'aanl'nl dazni'- 
zinigl ei dasizdlts'a'. 

38 Pallet ahodl'nid, T'aanl'- 
nlsah' el ha'at'l at'eh? Ado 
dl yeh hadzl'go Juz yic'ih' 
c'inanadzago ayidl'nld, Bah- 
higlat'e blyi'di at'din sil be'- 
hozin. 

39 Nidih beh-hidahosol'an'- 
igl at'ego hatis-adesdzah'igi 
dineh la' niha behidiscid. 
Ako dats'l Juz alahgo-bi- 
nat'anl niha be'didescil? 

40 A'kohgo t'aat'eh hana- 
dadesgaz, Di dineh dodah, 
Barab'basgo dadi'nld. Ako 
Barab'bas el aga'l'nill at'eh. 

WOLTA'I 19. 

1 Ako Pallet ei Jesus dah- 
yidllozgo nalnestsas. 

2 Ado si'lago c'il dadeni'nl 
deylzbizgo beh-na'nit'a-c'ah 
a'dayllah, ado hak'ideldez- 

227 



19: 3 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 19: 15 



anh, ado beldla'di-e tsi'dideh 
nahalin'igi yih dahastinh. 

3 Ado adadi'nid, Halah, Juz 
Alahgo-Bi-Nat'ani ; ado ni'- 
dahonests'in. 

4 Ako Pallet ei' binina c'ina- 
nadzago anayidonid, Jo'- 
akon, dahonofinh, Riliic'in' 
c'ihonislos, banhigiat'e bi- 
yfdi at'dingo sil be'hozingo 
niliil be'dahodozinL 

5 Ako Jesus c'izniyah, c'il- 
deni'ni beh-nanit'a-c'ah ha- 
k'idiango, e tsidedeh naha 
lin'igi atdo* beh jogalgo. Ado 
Pallet adahodi'nid,Dmeh da- 
nollhh. 

6 Ado ei binina alanjin' na- 
daitnin'hi ado haske'ji-nida- 
t'ani daholtsango hadades- 
gaz ado adanih, Tsin-alnaos- 
zit bikajin* bil a'daolkal, tsin- 
alna'oszit bikajin* bit a'da- 
olkal. Pallet abidi'nid, T'a 
nilii dahdahodolosgo tsin-al- 
na'oszit bikajin' hot a'daol- 
kal. Halah, sih, banhigiat'e 
biyi'di at'dingo sil beho'zin 
ei'banh. 

7 Juz anadahodo'nid, Nilii 
bik'eh-ooni'li holon, ako ei 
bik'eh-oo'ni'li bik'ehgo daz- 
dotsal, halah, God biye' iz'dil- 
yah ei'banh. 

8 Ako ei' binina Pallet ei 
ha'isdzi'igi yidizts'ahgo t'ah 
bilahigo hidzisdzid. 

9 Ako ana'hat'ihh-ba'-kin 
go'ne' yah ananadza' go Jesus 
ayidi'nid, Hadensan' nani- 

228 



nah? Nidih Jesus t'ado ha- 
c'in' hadzi' dah. 

10 Ako Pallet ahodi'nid. Da* 
dos sic'in' hadi'dzih dah ? 
Tsin-alna'oszit bikajih' nil 
adadolkalgo beh siholnih, 
ado ne'didescilgo beh sihol- 
nih'igi aldo', da' eis do nil be- 
ho'zin dah? 

11 Jesus anado nid, Beh si- 
k'eh-didi'dleli ne at'din, yo'- 
dahden nadet'ango t'eyah; 
ei' binina nasiniltin'igi alah- 
go banhigi a'dzah. 

12 Ado bik'ijin' ei Pallet 
hwe' didescil c'eh dzinizin; 
nidih Juz hadadesgazgo ada- 
nih, Di dineh bidincit'go do 
Sizar bik'is nilih dah. T'a- 
hai'-dah la alahgo-nat'ani 
adil'in'go ei Sizar yent'inh. 

13 Ako Pallet ei ha'isdzi'igi 
yidizts'ango Jesus yil^ c'iniaz 
ado bikado anahat'ini yik'i'- 
dahnezdah, kin-nahalgai'gi, 
ei Tseh'-sikad holyeh, nidih 
Hibru bizad k'ehgo ei Gaba'- 
tha holyeh. _ 

14 Ako hatis-adesdza'i bi- 
niyeh ast'e adadilne'go ba'- 
holziz, ako k'adt ts'ide alni'- 
niahh, ako Juz abizdi'nid, 
Jo'akon, Alahgo nihi Nat'ani 
danol'ihh. 

15 Nidih hadadesgazgo ada- 
di'nid, No'wehjin' ohlos, no'- 
wehjih' ohlos, tsin-alna'oszit 
bikajih' bil adaolkal. Pallet 
ahodi'nid. Da' Alahgo nihi 
Nat'aniis tsin-alna'oszit bi- 



19: 16 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 19: 29 



kajin' bit ideskal? Nadail- 
nin'hi alahgoigi anadahodo*- 
nid, NiHi Alahgo-Nat'ani 
at'din, Sizar t'eyah. 

16 Ako yahoniltinh tsin-al- 
na'oszit bikajin' hoi adadol- 
kal biniyeh ; ado ei Jesus 
dahdahodiloz. 

17 Tf Ado tsin-alna'oszit t'a 
hoh jotinl'go, Tsi-ts'in ba'- 
haz'anh holye le'igo jiniyah. 
£i Hibru bizad bik'ehgo Gol- 
gotha holyeh. 

18 A'kwi tsin-alna'oszit bi- 
kajin' hoi adaaskal, ado na- 
kizdilt'ego aldo' hoi adaaskal, 
t'aalc'iji, ako Jesus ei alni'gi. 

19 Ado Pallet beh-eho'zini 
yeh-ak'eascinh ado tsin- 
alna'oszit bila'tahdi dahyis- 
tsoz, ado beh-ak'eascin'igi 
ei JESUS NAZARETHDO, 
JUZ ALAHGO-BI-NAT'A- 
NI. 

20 Ako di beh-eho'zini Juz 
lan'i dayil'ta'; halah, Jesus 
tsin-alna'oszit bikajin* hoi 
o'olkalido ei kinjin' t'aayi'di; 
ado Hibru, ado Grik in'dah 
Latin bizad bik'ehgo beh 
bik'idaascinh. 

21 Ado Juz nadailnin'hi 
alahgoigi Pallet adeyidi'nid, 
Juz Alahgo-bi-Nat'ani ei t'a- 
do beh-ak'eilci'hi, nidih Juz 
Alahgo-bi-Nat*ani nislinh, ji- 
nin'igi ei t'eyah. 

22 Pallet anado'nid, T'a bi- 
k'eselcin'igi ei t'a bik'esel- 
cinh. 



23 TI Ado silago dani'lin'igi 
Jesus tsin-alna'oszit yika yil 
adaaskalgo behazdit'eh yeni' 
din'go altayisfil, ha e aldo'; 
ako ha e do naskadt dah, bi- 
k'osdo yago t'aat'eh t'o yis- 
tl'ofih. 

24 Ado ei binina adadi'nid, 
Do ni'dahididohs dah, t'o ba 
da'didikal, hai sin bi dolel. 
Ako beh-ak'eascin'igi bo'ho- 
dolnil biniyeh, Behadinis- 
t'ehigi altayisni, ado si e ya 
dadi'kad ha'nin'igi, di t'aal- 
tso binina silago ako'da- 
dzah. 

25 Ako a'kwi Jesus bimah 
tsin-alna'oszit bi'gahgi si- 
zinh, ado bimah bidezi' Meri, 
ei Klopas be asdzahh, ado 
Meri Magdelin aldo*. 

26 Ako ei' binina Jesus ha- 
mah dziltsan'go, ado oholah- 
igi la ayoajonin'igi bigah 
sizin'go hamah abizdi'nid, 
Asdzani, niyaz ninil'inh. 

27 Ado ei ohol ahigi abizdi'- 
nid, Nimah ninilinh. T'a ako 
ei ohol'ahigi t'a bih bagan'- 
go hoi anat'az. 

28 H Ado di bik'ijin t'aaltso 
a'dadzago Jesus bil beho'zin, 
ako ei diyin beh-ak'eascin'- 
igi bi'gah adolelgo azdi'nid, 
Diba se'lin. 

29 Ako a'kwi c'il-naatl'o'i- 
bi-to dik'onzigi la' sikahh; 
ako to-nayits'onsigi c'il-na 
atl'o'i-bi-lo dik'onzigi yi ha- 
dedesbin, ako c'il hi'sop yol- 

229 



19: 30 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 20: 1 



yeh'igi, bitsin, yanh dahdez- 
anh, ako haze' j in' dahdei- 
dianh. 

30 Ako ei' binina Jesus c'il- 
na atro'i-bi-to dik'onzigi dzi- 
ts'onzgo azdi'nid, K'adt bi'- 
gah azlin'. Ado ha tsi ya 
a'jilago ado hwi sizi'ni hi- 
naz'dinianh. 

31 Tf Ado ei' binina, halah, 
Juz ast'e adadilneh'go ei'- 
banh, haayinh-jinh do t'a 
tsin-alnaoszit bika dahdahiz- 
deltin dah dolelgo, (halah, ei 
haayinh-jinh ayoat'e azlin 
ei'banh,) bijadt dahizdotih'- 
go ado yo'adazdolilgo bini- 
yeh Pailet ban'dadzoskan. 

32 Ako silago yikaigo, a- 
tseh'igi hajadtdzizti', ado ta'- 
igi bil hoi adaaskaligi atdo'. 

33 Nidih Jesus ba jikai'go 
daznel'in hitmen t'a i'dan daz- 
tsan lanh', ako t'ado bijadt 
dadzizti' dah. 

34 Nidih silago la' tsiditan 
beh hak'iz go'ne' yaayil'ged. 
Ado t'a ako adeh dil in'dah 
toh ha'na' 

35 Ado ei yiyiltsan'igi ya- 
holne', ako ei yahalne'igi 
t'aani; ado bil beho'zingo ei 
t'aani yahalne', ako nihi dei- 
dohdlaht. 

36 Ako di t'aattso ako'dzah, 
ei diyin beh-ak'eascin'igi bo- 
hodolnit biniyeh, Bih ts'in t'a- 
do la' k'idoltonl dah, hodo'nid 
yeni'. 

37 Ado nanalahgi diyin beh- 

230 ' 



ak'eascin'igi anih, Ei t'aaltso 
baada'dzisged'igi daznitin' 
dolel. 

38 T\ Ado di bik'ijih' Josef, 
Arimithi'aden, ako ei Jesus 
bidahol ahigi la' naznt'ingo, 
halah, Juz bedzildzit ei'- 
banh ; ei Pailet bazniyago 
Jesus bizi'i biji'ked, Nidides- 
tet, jini'go ; ako Pailet ha'- 
dina'anh; ei'banh akonz ni- 
yago Jesus bizi'i yeni' das- 
diltihh. 

39 Ado Nikodimas aide' 
a'kwi niyah, ei atse'dan tl'e- 
go Jesus yaniyah'igi, ako jeh 
tikani dahalcin'igi altanas'- 
dzidgo jiniyinh, nezna'dindi 
dahide'dlo' bi'gahgo. 

40 Ado Jesus bizi'i nidaz- 
diltin'go, nak'a'at'ahhi tigai'- 
igi in'dah jeh likan-halcin- 
igi bit hak'idazdezdiz, Juz 
yo'adal'ih'go behaz'an'igi bi- 
k'ehgo. 

41 Ako a'kwi tsin-atna'os- 
zit bikajin' hoi aolkal'igi ei 
la' da'ak'eh; ado ei da'ak'eh- 
igi a'kwi a'nid tseh bio'nil, 
ako'ne'e dineh t'ahdo la' nil- 
teh dah. 

42 Ako a'kwi ei Jesus ni- 
dadzistinh, halah, Juz ast'e- 
adadilneh'igi bijihh ei'banh; 
ado tseh-an hodi'nil'igi t'aa- 
yi'di ei'banh. 

WOLTA'I 20. 

1 Ado haayinh-jinh biska'- 

ni, abinigo, t'ah cahalhel'go 



20: 2 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 20: 17 



Meri Magdilin jiscagi niyah, 
ako jiscado tseh nahjin* ei- 
t'afig-o yiyiltsanh. 

2 Ako dasdilwodt, ado Sai- 
man Piter ba jilwodt ado la' 
idahol ahigi, ei Jesus ayoa- 
yo nin'igi bazniyago abizdi'- 
nid, Boholni'hi yo'adestin 
lanh', ado nidestin'gi do ni- 
Yiil bedaho'zin dah. 

3 Ako ei binina Piter das- 
diyah, ado nanala' idahol ah- 
igi atdo' jiscago jiniaz. 

4 Ako akon t'aji'lah ahiz- 
nelcahgo ei oholahigi la' Pi- 
ter yadilwodt, ado jiscagi 
altseh jilwodt. 

5 Ado ya a'dzidzago, ako- 
ne'e jideih'go nak'ah'at'ahhi 
dalgai'igi t'eyah akone'e si- 
niFgo yiyiltsanh; hidih t'ado 
yah iya dah. 

6 Ado Saiman Piter bike- 
defi yiFwodtgo ado jisca go'- 
ne' yah iyah, ado a'kwi na- 
k'ahat'ahhi dalgai'igi sinil'- 
go yiyiltsanh. 

7 Ado azedeltsoz'igi, ei ha 
tsits'in bik'idesdiz hit'ehigij 
do nak'ah^t'afihi dalgai'igi 
bil sinil' dah, hidih t'a'la' bi- 
k'idesdizgo t'asah'di siltsoz. 

8 Ako la* o'hol'ahigi aldo' 
akone'e yah iyah, atseh jis- 
cagi yilv/odt yeni', ado ei yi- 
yiltsah'go osdlahd. 

9 Halah, daztsahdeh nadi- 
donahgo diyin beh-ak'eas- 
cin'igi ei t'ahdo bil bedaho'- 
zin dah. 



10 Ado idahol ahigi daba- 
gan'go, anat'az. 

11 f Nidih Meri ei jisca bi- 
c'eedahgo jica'go dzizihh,ado 
t'a jica'go ya a'dzidzago jis- 
ca go'ne' jideih'. 

12 Ako God binal'a'i naki, 
algai'go hadit'e le'i sike'go 
dziltsahh, la' dzines'an hi- 
t'ehgi sidah, la' ei dzidesez 
hit'ehgi, Jesus bizi'i sitih hi- 
t'ehigi. 

13 Ako ei ahodi'nid, Asdza- 
ni,ha'at'isah' ba nicah? Ado 
abizdi'nid, Halah, sih Boho- 
nisni'hi sits'ah yo'adestin 

I lahh' ei'bahh, ado hidestih'gi 
do sil beho'zin dah. 

14 Ado kot'ego hadzodzi'go 
fan j in' najiyah, ado Jesus 
sizih'go dziltsahh, hidih do 
Jesus at'ihh dzini'zin dah. 

15 Jesus ahodi'nid, Asdzani, 
ha'at'isan' ba nicah? Hai'- 
sah'hantah? Ako hoh (Meri) 
da'ak'eh yaahalyani at'ihh 
dzini'zingo azdi'nid, Joh, nih 
yo'ahwiniltih'go, nihwinil- 
tih'gi beh sil hol'ne', ako yo'- 
ahodestel. 

16 Jesus ahodi'nid, Meri. 
Ako hijiyago abizdi'nid, Rab- 
bo'nai, ako ei Na'nti'ni jini'- 
go olyeh'. 

17 Jesus ahodi'nid, T'ado 
sih dinilci'di ; halah, t'ahdo 
sita bic'ih' di'sah dah ei'- 
bahh; hidih nilah sik'iso bi- 
c'ih' dinah, ako bil hodil'nih, 
Sih de'go deyah sita bic'ih', 

231 



20: 18 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 21: 1 



niHi aldo' niliita; ado sih God 
in'dah nihi aldo' nihi God ei' 
bic'in'. 

18 Ako Meri Magdilin na- 
dzago ado idahol'ahigi yil 
daholne', Boholni'hi dziltsan- 
go ado di di'igi yeh hac'in' 
hahasdzi'go. 

19 Tf Ako fa ei bijinh i Tan- 
go haayinh-jinh biskani ida- 
holahigi a'la-adzago dada- 
deskal, halah, Juz ye'daldzit- 
go ei'banh; ako Jesus niya- 
go alni'gi yizin', ado ahodi'- 
nid, Nihil dahozon' le'. 

20 Ado kot'ego hadzodzi'go, 
ha' la* in'dah hak'iz ha'denel- 
in'. Ako idahol'ahigi bil da- 
ho'zohd, Bo'holni'hi dadzil- 
tsahgo. 

21 Ado Jesus anahodo'nid, 
Nihil daho'zon; T'a sita si- 
nil*a1gi at'ego, sih aldo' t'a 
akot'ego nihi des'al.- 

22 Ako ado di yeh hadzlgo 
hak'ijih' deiyol, ado ahodi'- 
nid, K'adt Nile'ih Diyini nihe 
daholoh le'. 

23 T'a-hai'-dah bahhigiat'e 
ba hidahidoh ah ei ba na'hi- 
dest'ahh ; ado t'a-hai'-dah 
bahhigiat'e do ba hidahi- 
doh ahigi ei do ba na'hides- 
t'ah dah. 

24 Tf l^idih Tamas, nakits'a- 
dahigi la', Didimas jolyeh'- 
igi, ei Jesus niyago do atah 
dah. 

25 Ako la' idahol ahigi ei' 
binina adahodi'nid, Bo'hol- 

232 



ni'hi deiltsahh. Nidih aho- 
di'nid, Ha'la'tl'ah go'ne' bil 
o'olkal hit'eh go'ne' t'ado yil- 
tsah'go, ado si'la' t'ado ako- 
ne'e itsi'go, bil o'olkal hit'eh 
go'ne', ado si' la' beh bik'iz 
go'ne' do adesnih'go sih do 
osdlah dah dolel. 

26 Tf Ado bik'ijih' tsebl yis- 
kah'go hodaholahigi in'dah 
Tamas yil nahaztahh; ako 
da'delkal hidih Jesus yah 
iyah, ado alni'gi yizih', ado 
adi'nid. Nihil dahozon' le'. 

27 Ako Tamas ayidi'nid, 
Ni'la' k'initseh ado si'la' ni- 
nil'ihh; ado k'idilnih'go si- 
k'iz go'ne' adilnih' ; ako t'ado 
do indla'ni hidih indlahh. 

28 Ako Tamas anahodo'nid- 
go hac'ih' hadzl : Bo'honis- 
ni'hi, ado sih God. 

29 Jesus ahodi'nid, Tamas, 
halah, sih ninil'ihh ei'bahh 
sindlahh; bil dahozo'ni eidi 
do dasoih' dah hidih daos- 
dlahd. 

30 Tf Ado t'aani'go hodahol- 
ahigi binal t'oahayui beh- 
eho'zini ban j iyah, ei'di di 
naltsos do bik'isdzoh dah. 

31 Nidih di'di bik'inehes- 
dzoh, ako da'ohdlah dolel, Je- 
sus ei Christ at'eh, ei God 
biye' ako da'ohdlah'go bi'zi' 
bik'ehgo inah nihe da holoh 
dolel. 

WOLTA'I 21. 
1 Di t'aaltso ako'dadza do'- 



21: 2 JAN bIK^EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 21: 15 



bik'ijin' Jesus hodaholahigi 
bic'in* adena'hodzoszind,Tai- 
birias be'ek'idigi ; ako ako- 
t'ego adehodzoszind. 

2 A'kwi a'la-a'dzidzaigi ei 
Saiman Piter ado Tamas, ei 
Di'dimas jolyeh, ado Natha'- 
niel ei Galiligi Ke'naden, ado 
Zebedi biye', ado la' ohol'ah- 
igi nakidilt'ego aldo'. 

3 Saiman Piter abidi'nid, Lo 
hahidestsosgo deyah. Ako, 
Nilii aldo' akon nil dikah 
dahodi'nid. Ado akon ji'- 
kaigo tsinlgo tsin-nael bih 
jokai; ado t'a ei bi-tl'e t'ado 
la* bil dazdezdel dah. 

4 Nidih hayil'kango Jesus 
tabanhgi sizinh'; nidih Ida- 
hol ahigi ei do Jesus at'ihh 
dazni'zin dah. 

5 Ado Jesus ahodi'nid, Alci- 
ni, da' nihi c'iyan'is holon? 
Ako, At'din dadi'nid. 

6 Ado ahodi'nid, Lo beh ha- 
haltso'si tsin-nael bi nisna- 
jifi'go tah daltsos, ako la' 
beh hadadoltsos. Ako ei' 
binina tah destsozgo to t'o- 
ahayui hadadziltsos'go, c'eh 
adajil'ind. 

7 Ei' binina ei ohol ahi Je- 
sus ayoayo'nin'igi ei Piter 
ayidi'nid, Bo'holni'hi at'ihh. 
Ako Saiman Piter, Bo'hol- 
ni'hi at'ihgo yidizts'ango lo- 
dayoleh'igi-bi-e yih hi'yah, 
ado sis anes't'i' (t'a lici'igo 
ei'banh) ako tayi' go'ne' bi- 
dah dasdilwodt. 



8 Ado la' idaholahigi ei 
tsin-naelalts'isi le'i bil niel, 
(halah, tabahhjih' t'aayidi, 
nezna'dindi ades ez ei'banh,) 
ako lo dayi'sod. 

9 Ako t'a tats'a dziskaigo 
akon tsid koh'go dadzil- 
tsanh, bikagi lo sinilgo in'- 
dah bah do'. 

10 Jesus ahodi'nid, Lo ha- 
dasoltsoz'igi la' kwe'e hi'da- 
nohjah. 

11 Saiman Piter akon niya- 
go lo-beh-hahaltso'si lo beh 
hadezbingo tsilts'ei'sod, nez- 
na'din do'ba'ah asdla'din do'- 
ba'ah tago lo dantsazigi 
lafih' ; t'oahayui lahh' nidih 
lo-beh-hahaltso'si t'ado k'in- 
dlad dah lahh'. 

12 Jesus ahodi'nid, Hak'go, 
da'ohsahh. Ako idahol ahigi 
t'ado la'i nidih, Hai la an- 
t'ihh ? dahodi'nid dah ; Bo- 
holni'hi at'ihgo bil bedaho'- 
zin ei'banh. 

13 Ako Jesus ado ko'jih' 
dahdiyago bah nedinil'go 
hatayizni in'dah lo aldo'. 

14 Dadziztsahden nazdidza- 
do bik'ijih' di bil k'adt tadi 
hodahol ahigi bazniyah. 

15 Tf Ado da'jiyahgo Jesus, 
Saiman Piter ayidi'nid, Sai- 
man, Jonas biye', da' di'is 
bilahgo ayoasini'hih? Ako 
abizdi'nid, Aou, Boholni'hi 
ayoanoshi'go nil beho'zin. 
Ako anabizdo'nid, Sih dibeh- 
yazi baaholyahh. 

233 



21: 16 JAN BIK'EHGO HANE'-YA'AT'E'HI 21: 25 



16 Ado naki'di hanadzodzi- 
go ajinih, Saiman, Jonas bi- 
ye', da' ayoas'asini nih ? Ako 
ahodi'nid, Aou, Boholni'hi, 
ayoanosni'go nil ^beho'zin. 
Ako anabizdo nid, Sih dibeh 
baaholyanh. 

17 Ado tadi hac'in* hadzigo 
anahodonid, Saiman, Jonas 
biye*, da' ayoas'asini'nih ? 
Ako Piter banhbi'ni, halah, 
tadi, da'ayoas'asini'nih, biz- 
di'nid ei'banh. Ako ahodi'- 
nid, Boholni'hi, t'aaltso nil 
beho'zin, ayoanosni'go nil 
beho'zin. Jesus anahodo'nid, 
Sih dibeh baaholyanh. 

18 T'aani, t'aanigo an'dis- 
nih, a'nid naninah yendan 
t'a nih akananilzis nit'eh, 
ado t'a nih ni ni'zingo nani- 
na nit'eh ; ako hidih hasin- 
tihgo alts'ahjih' k'ididil'cil, 
ado la'dah akanidiyosis, ado 
do de^sal dah nih ni'zin nego 
nanilte dolel. 

19 Di ei yeh hadzl, ei daz- 
dotsalgo beh God bil jilih' 
do, ei bil beho'zingo. Ako di 
beh hadzodzlgo, Sike yinal 
hozdi'nid. 

20 Ako Piter hidzizyizgo, ei 

234 



oholahigi Jesus ayoayo'- 
hin'igi hake yigalgo dzil- 
tsahh; ei da'jiyah yendan 
hayidt yik'ijih' sitifi'go, Bo'- 
honisni'hi, hai'sah' anidoltel? 
jidi'nid yeni'. 

21 Piter holtsahgo Jesus 
ayidi'nid, Bo'honisni'hi, di'- 
sah' dineh ha'at'i yandogal? 

22 Jesus ahodi'nid, Nanis- 
dzajih' bi'ni' siba' nagah ni'- 
singo dasah' dilil? Nih sike 
yinal. 

23 Di ha'isdzi'igi ak'iso bi- 
tahgo a'dahidezdlad, di ohol- 
ahigi do dadotsal' dah, dani'- 
go: hidih Jesus, Do dado- 
tsal' dah, do ni' dah; hidih, 
Nanisdzajih' bi'ni' siba' na- 
gah ni'singo dasah' dilil? 

24 T[ Ohol'ahigi di'di yana- 
halne', ado di'di yeh yik'eas- 
cihh; ado ei yahalne'igi t'aa- 
nigo nihil bedaho'zin. 

25 If Ado Jesus t'oahayui 
lahgo adat'ei aldo' yanayah; 
yanayah'igi t'aaltso beh- 
ak'eascih'go naltsos t'oaha- 
yui dolel, nahasdzan hidih 
bika'i do ba haz'ah dah dolel 
sa'sin ni'sin. Ei t'a akot'e 
do. 



DALADI A'DADZAI ba hane^ 



WOLTAl 1. 

1 Thiafilas nili'ni, atse'dan 
bik'eselcin'igi ei t'aattso Je- 
sus yandidzado, in'dah nidi- 
nitan yendo, 

2 De'go a'bidoltinh bijin'- 
jin* ei dabididoralgo bita- 
dzizla'igi God bi Niic'ih Di- 
yi'ni beh beh-hodzis ani baz- 
diniahh do'bik'ijin': 

3 Ado ti'hozni do'bik'ijin' 
aldo* ei t'aani Hinago hacin* 
i'dilyah, di'di lan'i beh t'aani- 
go a'dza, ado dajoin'go diz'- 
din yiskanh, ako ei' biyi' God 
beh-boholni'hi ya yal'ti*. 

4 Ado bil alii-najikai'go ha- 
c'in' hahasdzigo adi'nid, T'a- 
ka Jerusalem bits'anjin' dah- 
dohkah yi'la', nidih di biba* 
adanoht'eh, Ata yenihonian'- 
igi, ei' beh nihil hwesne*, ako 
dasidisots'an. 

5 Ako Jan t'eyah t'aani toh 
beh nahadlago-yeh-taagis 
hit'eh, nidih nihi t'eyah Nil- 
c'ih Diyini biyi' lanihidido- 
gis, kodo t'ado lah'i yilkahi. 

6 T[ A'kohgo bil ahi-najikai- 
go hidahodil'kitgo adadi^'nid, 
Boholni'hi, da' k'adis Izrel 
dine'e beh-oholni'hi bandi- 
niah? 



7 Ado abizdi'nid, Holzis'igi 
indah yihah'igi ei do nihil 
be'dahodozihl biniye' dah ; 
nidih Ata t'a bih beh-bidzi'li 
bi. 

8 Nidih Nilc'ih Diyi'ni nihe 
hodolel, ako ado bik'ijih' ei 
beh-adzi'K nihe hodolel: ako 
nihi Jerusalemgi, ado Judi'- 
ahgi t'aat'e-hit'eh, ado Se- 
me'riagi, in'dah nahasdzan 
hidanes ahgo se nisozih' do- 
lel. 

9 Ako kot'ego hahasdzi'go 
t'a daznil'ih'go de'go dahbi- 
didiltihh, ado k'os basegizgo 
ei beh hoi c'a silih'. 

10 Ako de'go ajiyago, yah 
biyigo hazoo dazdezih'go, 
hit'eh jo'akon, dineh le'i na- 
ki'go, ligai yehadit'ego hwi'- 
gahgi yizih', 

11 Ei aldo* adi'nid, Nihi Ga- 
hlido dinee, ha'at'egosan* 
ya'dilhil biyi'go deg dadoh- 
ih'go nasozihh? Di Jesus 
t'a ei nihits'ahdo ya'dilhil 
biyi'go dahbididiltin'igi, de'- 
go holel'go daoltsan'igi gia- 
t'ego nadodal. 

12 H Ado dzil A'livet yol- 
ye'hido Jerusalemgo hiji'kai, 
ei Jerusalemdo t'aayi'digi, 

235 



1: 13 



DALADI A'DADZAI BA HANE' 



1: 26 



Haayinh'jinh odai'igi bi'- 
gahgo. 

13 Ado niji'kaigo naade'gi 
kin go'deg hadziskai, ako'ne' 
nidziztan nit'en Piter, ado 
Jems, ado Jan, ado Andrew, 
ado Filip, ado Tamas, ado 
Barthalimew, ado Matthew, 
ado Jems ei Alfi'as biye', 
ado Saiman Zilo'tiz indah 
Judas, ei Jems bi'nai. 

14 Di t'aa!tso t'ala'iigi ban- 
tsi'dadzikesgo nas holziz ha- 
zo o sodazdilzin, asdzani bil, 
indah Meri ei Jesus bimah'- 
igi indah bik'iso aldo'. 

15 TI Ako kwe e nelka' yen- 
dan Piter i'dahol'ahigi yini'- 
gi yizin go adi'nid,(i'dah nez- 
na'din do'ba ah nadin jilt'ego 
a'ladzizhh'.) 

16 Dineh sik'iso t'a di beh- 
bik'eascih yehgi a'dza, Nil- 
c'ih Diyini, Devid bize' beh, 
Judas bah hadzodzi'igi, ei 
yike yikahi Jesus dayil- 
tsod. 

17 Ei hoi nihil eVW ado di 
banekai'igi atah badet'ah ni- 
t'en. 

18 Ako di dineh bahhigiat'e 
yik'e ne'ni'lago ei beh ke'- 
yah nayisnih'; ado bitsi ha*- 
yago hadago go' ako bi bidt 
yisdoh' indah bih c'i yeni' 
t'aat'e hal'hehz. 

19 Ado Jerusalemgi keda- 
hat'inigi t'aaltso bil be'daho- 
zin', ako ei' binina t'a bih da- 
bizad bik'ehgo keyah Asel'- 

236 



dama hosye', olye'i ei Keyah- 
Dil holyeh. 

20 Joh, Sin-bah-naltsos'igi 
ei biyi* beh-ak'eascihh, Bi'ni 
dineh la' bagan yehgi do 
nagah'i dah do, ado do yi 
kehat'ih dah do: ado bi 
tsask'eh yehjih' la ana'do- 
dal. 

21 Di binina di dineh ni- 
hil nakai'igi, nile Jesus Bo- 
holni'hi nihinal naga yen- 
dan, 

22 Jan loh beh nahadlago 
yeh tahazgiz yeh'do, indah 
Jesus nihits'ahdo dahbidil- 
tihh yeh bijih'jih', nihilah- 
deh ladah hi'didoltel, nadi- 
dzahigi nihil bahojilne' do 
biniyeh. 

23 Ako naki hi'dazdinil, Jo- 
sef ei Barsibas yolyeh'igi, ei 
akedeh bi'zilgi Justus yol- 
yeh', indah Matthaias. 

24 Ako sodazdolzingo adaz- 
di'nid, Nih, Boholni'hi, dineh 
dabijeih t'aaltso nil beho'- 
zinigi, di hidilt'ehigi hai sin 
hidi'niahh? 

25 Ako di banekai'igi indah 
danihi dol'adigi atah yanaga 
do biniyeh, ei bits'ahdo Ju- 
das behaz'ani yilis yiya'go 
nai'tliz, t'a bahazan'igo dogal 
biniyeh. 

26 Ako tseh awo'zi beh-e'- 
hozih'hi beh-ak'eascin'igi ei 
Matthaias hayi'ahh; ako ei 
daradi lats'adahigi bil ho'- 
derta'. 



2: 1 



DALADI A'DADZAI BA HANE' 



2: 17 



WOLTAl 2. 

1 Ado asdladin yiskan bi- 
jihh ei Penticast ts'ide ba' 
holzizgo t'aadziltso t'ala'iigi 
bantsi'dadzikesgo t'alah'igi 
nidziztanh'. 

2 Ako t'ado hoya'ni ya'dil- 
liil biyfden ni'yol tsoh na- 
halingo hodists'an, ado kin 
biyi* nidziztan ne go'ne' ha- 
de'bind. 

3 Ado atso dahalgfzi kon' 
nahalingo dadziltsanh, ado 
t'a dajil'anh hakajin' ah- 
hwizlind. 

4 Ako t'aadziltso Nilc'ih Di- 
yini hwi hadade'bind, ado 
Nilclh Diyini sad afan ada- 
t'ehigi hadeidez'ango beh 
hadadzisdzi. 

5 Ado Jerusalemgi Juz di- 
nee yaat'ehgo dahodi'sini 
ke'dahat'inh, al'an dadinee 
t'aaltso bits'anden. 

6 Ako di hodists'anlgi dei- 
dizts'afigo tl'odi a'la-silin'igi 
t'o-bil-adahayui, halah, di- 
neh t'ala'i nitinigo t'a hoh 
dahazadigi yeh ya'dalti'go 
dazdizts'an ei'banh. 

7 Ado tsi'dazdesyiz'go t'o- 
hol-adahayuigo al'c'in* hada- 
dzisdzi'go adazdi'nid, Jo'- 
akon, da di t'aaltso ya'dalti'- 
igis do Galili dine e adat'e 
dah? 

8 Haat'egosan' ako dineh 
t'aaniltso nidahacin'ji sadigi 
yeh ya'dalti go dadits'a'? 

9 Parthia dine'e, ado Midia 



dine'e, ado Tlam dine e, ado 
Mesopote'mia yi ke'dahat'in- 
igi, ado Judi'agi, ado Kapa- 
do'sigi, ado Pon'tusgi, indah 
E'sagi, 

10 Fri'jiagi, ado Pamfi'liagi, 
ado Tpiptgi, ado Li'biagi, 
Sairi'ni binago, ado Romden 
fiidaneh'igi, Juz indah la* 
dineh Juz binahadla' deini- 
zihlgi, 

11 Krit dine'e, indah Erab 
dine'e bil' t'a nihi nihizad 
yeh ya'dalli go dadits'a', God 
ayoat'e'i yanaga'i at'eh. 

12 Ako t'aadziltso t'o-hol- 
adahayui indah do da az'do- 
dlah dah, ako arc'in' hada- 
dzisdzi'go a'dajinih, Di'sah' 
ha'at'i biniyeh a'dzah? 

13 La* ei hadadloh'go ada- 
nih, Di dineh c'il-naatl'o'i-bi- 
to a'nidigi yeh nidanicad 
lanh': 

14 H Nidih Piter la'ts'adah- 
igi yil nazin'go ei beh bi- 
*c'ih' hadzodzi'go azdi'nid, 
Nihi Judi'a dinee, indah 
t'aanoltso Jerusalemgi ke'- 
dahoht'inigi di nihil beda- 
ho'zin le*, ado sizad dayi'not- 
ts'ah: 

15 Halah, di do daadla- 
ni dah nihi adenohsin'igi 
at'ego, joh, indah deg daha- 
diahh'. 

16 Nidih ei Joel, ahodoni'- 
li-yahalne e yeh hadzi yeni* 
at'eh; 

17 God adi'nid, kot'e do- 

237 



2: 18 



DALADI A'DADZAI BA HANE* 



2: 30 



let, Nihont'i'jin' ayilkan'go 
ats'is dahanan'igi t'aattso 
sih Nilc'ih Diyin bik'i-dol- 
doh, ako niye'keh indah 
nitsi'keh God ya'dahalne* do, 
ado nilii tsilke danilin'igi 
bit a'dahane' dolet, ado nilie 
hasto'i danilin'igi nidayiyet' 
dolet. 

18 Ako ei yotkatgo sih ni- 
dal'a'i indah asdzani sih ni- 
dalViigi sih Nitc'ih Diyini 
bik'i-doldoh ako ei God ya- 
dahalne' dolet: 

19 Ado wo'dahdi ya'dithit 
biyi'di ah'le, indah wi'yahdi 
nahasdzan bika beh-eho'zini 
dezdottset; dil ado kon' indah 
a'hi, tit nahalin'igi: 

20 Johonaai cahathet nido- 
dlet, ado olje t'eyah dit ni- 
dodlet, Bo'holni'hi dogat'igi 
t'ahdo ba' holzisgo ko'donit. 

21 Ako ako'donit t'a-hai'- 
dah Bo'holni'hi bi'zi' na'yo- 
kanhigi ei yisda'dogat. 

22 Nihi Izrel dine'e di sad* 
dadohts'ihh, Jesus, Nazareth- 
do dineh nihitahgi God ayo- 
at'ego a'yilah, ayoat'e ya- 
nayah'igi, indah ali'le, in- 
dah beh-eho'zini beh, ei beh 
God nihitahgi yanayah ; ei 
t'a nihi nihil bedaho'zin at- 
do^: 

23 God bi nahat'a' do tahgo 
an'dolnit'igi, indah atse'dah 
bit beho'zinigi, ei beh baz- 
nittin'igi, nihi bahhigi ada- 
t'ehigi dabi'la' beh tsin-at- 

238 



na'oszit bika bit a'dasotkal 
ado dasothihh' : 
24 Ei God ne'idi'sah tiho- 
yonih'go anineh bits'ahdo 
yidi'cit: halah,ei doho'tah'le', 
at'e dah ei'bahh. 

25 Joh, Devid beh hadzodzi'- 

go ajinih, 
Boholni'hi t'aa'tajih' si- 

tsi'jih' yis'ihh, 
Nishajihgo si'gah na- 

gah', ako do nah'jih* 

asijo'le at'e dah: 

26 Di' binina sijeih bit ho'- 

zon, indah sitso t'aiyisi 
bit ho'zoh; 
T'ah na bilahgo sits'is 
aldo' naoli'go hanal- 
yihh' do: 

27 Halah, Nih do He'dizdi 

(ei hoye'go tiho nih ba- 
haz'ah holye'di) 
Si sizi'ni bi'nidi nih ni'zin 
dah ei'bahh. 

28 Ado atdo' nih diyinigi do 

bi'nidi ditdzid'igi yidot- 

tset' dah. 
Inah ba' hont'ilgi sit be- 

ho'zingo a'sihdlah; 
Ninih beh it-ho'zoh si 

hadez'bingo a'sidi'lit, 

29 Dineh siklso, si'nidi has- 
to'i a'hoyani Devid beh ni- 
hic'ih' hasdzih, ei daztsanh 
indah teh-yiltihh, hidih bih 
jiscaigi ei kwe e nihitah di'- 
jih'ga 

30 Ei'bahh a'hodoni'ti-ya- 
halnee jihh'go ako God t'a 
bih binal hacin' adi'nid. Ha- 



2: 31 



DALADI A'DADZAI BA HANE' 



2: 45 



ts'ando nidahwileh'igi nas 
ocil'go la* nat'ani dasidah'igi 
dahbizdi'noldal; 

31 Di atse'dan bil be'ho- 
zindgo, Christ na'liinadigi 
beh hadzodzi',Hayf sizi'ni do 
He'diz hol-ye'di ho'nf sida' 
dah nit'efi, indah bits'is ni- 
dih dildzid'igi t'ado yiyiltsan' 
dah. 

32 Di Jesus, God na'bidi'sah, 
ei t'aaniltso badahwilne'igi 
adet'ihh. 

33 Di'banh God bi'la' nis- 
na'jinlgi beh wo'dahdi dah- 
yidiltinh, ado Ata bits'ah- 
den God bih Nilc'ih Diyin 
beh ha'nihot'ango, di daol- 
tsan'igi indah dadohts'a'igi 
ha'dayil'doh. 

34 Halah, Devid ei t'ado 
ya'dilhil biyi'go iya dah: ni- 
dih t'a bih anih, Ei Jiho'vah 
sih Bohonisni'hi ayidi'nid, 
Si'la' nisna'jih go dahnidah. 

35 Nih daana i bika dahdi'- 
nilezgo as'lago indah. ^ 

36 Di' binina ha'nidi Izrel 
dine'e t'aaltso t'aani'go bil 
bedaho'zin le', Joh, God ei 
Jesus, t'a ei tsin-alna'oszit 
banh'gi bil a'dasolkahgi ei 
Boholni'hi indah Christ ni- 
lih'go a'yilah. 

37 T A'kohgo di deidizts'an- 
go t'a a'ko dabijeih baa'daaz- 
jil nahalin silin', Piter indah 
la' daladigi aldo' t'aaltso 
adayidi'nid, Dineh sik'iso, 
hasah' dadinil? 

[Navaho] 16 



38 Ako Piter ayidi'nid, Ban- 
higi adahnil'igi yo'adahidoh- 
ah, ado nahadlago toh beh 
tadanihididogis, Jesus Christ 
bi'zi' bik'ehgo, bahhigi adah- 
nil'igi niha na'hididot'al bi- 
niyeh, ado God bih Nilc'ih 
Diyini nihi dadolel. 

39 Beh a'hanihot'anigi ei 
nihah, indah nihada'alcini 
aldo', ado . ni'zadi hidakai'igi 
t'aaltso bah, Boholni'hi nihi 
God, t'a Hak'go, yididonil'igi 
hidih t'aaltso. 

40 Ado sad t'oahayui yeh 
yaholne' indah na'yoskan'go, 
Di nahonestl'izgo hidakai'igi 
dahinan'igi bitahden yisda'- 
hohkah, jini'go hadzodzi'. 

41 T'a a'ko ei bil dahozon'- 
go hazad_ dayiltsod'igi na- 
hadlago toh beh tadabidis- 
giz: ado t'a ei bijinh tadi 
mil bi'gahgo dineh ho nana- 
kai. 

42 Ado dal adi bih na ntin'- 
igi bik'ehgo hazo o nidajikai' 
indah bil a'la-ni'dajidleh, in- 
dah bah nina'dajitih'igi, in- 
dah sohodizin'igi dah. 

43 H Ako nidajikai'igi t'aal- 
tso bik'e t'o-bil-dahoye' ; ado 
dal'adigi lah'i ali'lego indah 
beh-eho'zini a'dayilah. 

44 Ado t'aaltso da osdland- 
igi t'alah'igi nahaztanh', ado 
t'ala'iigi baji'lah' nit'eh. 

45 Ado beh bidaholnih'igi, 
indah dabih nalye'i ba'nda- 
hazni', ako ei dineh t'aal- 

239 



2: 46 



DALADI A'DADZAI BA HANE' 



2: 47 



tso bih beso a'dadinigi yita- 
deznl. 

46 Ado Bi-sohodizin-kin 
go'ne* t'aakwi jinh t'ala'i 
bantsi'dadzikesgo nidajikai, 
ado dabagan'di bah deyan 
nit'en, bit dahozon'go indah 
240 



t'ata'i bantsi'dadzikesgo da- 
ha c'iyan' da'jiyan nit'en, 
47 God yadahanih', ado di- 
neh t'aaltso bil ya'adajit'eh'- 
go. Ako Boholni'hi t'aakwi 
jinh yisda'-hakahigi ho' da- 
yinil. 



PAL YIL-ADI BIH NALTSOS ROMGI 
KEDAHATINI BICIN^ 



WOLTAl 1. 

1 Ako Jesus Christ bih nal- 
te' Pal, dol'ali, t'asahdi God 
ba hane' ya'at'ehi yahalne'i 
a'bidilyah. 

2 Ei t'a bitse'dan diyin beh- 
ak'eascin'igi biyi* nasgo aho- 
doni'li-yahalne'i yeh ya'ni- 
honianh. 

3 Biniye'i ei biye' Jesus 
Christ Bi'dahonilni'hi, ei De- 
vid bih dine'e aholci'ti la' 
at'eh: 

4 Indah God biye' at'e'i ei 
di beh be'hozihd, ayoat'eh 
bidzi'li ado Nilc'ih Diyini 
beh, ado daztsah'den na'ho'- 
nin. 

5 Ako t'a ei bits'ando dajo- 
ba'i indah dadol'ali a'nihidil- 
yah, al'an dadine'e t'aaltso 
bitahgo bi'zi' bik'ehgo wodla- 
ni yi'dahotnih' dolel: 

6 Ako ei bitahjin* nihi atdo' 
Jesus Christ nihi nil'nin. 

7 Ado t'aaltso Romgi keha- 
t'ini, God ayoayo'ni'ni, t'asah- 
di diyini bidonid: ajoba'i 
indah bik'eh-hozo'ni nihi' 
doh, God nihita indah Bi'da- 
honilni'hi Jesus Christ bi- 
ts'ando. 



8 TI Altseh', nihi daohdlan'- 
igi nahasdzan bikago hao- 
dzi'igi, ei bik'eh Jesus Christ 
beh, sih God ahe'he bidi'nid. 

9 Ako t'ado a'hodisze'hi so- 
diszingo t'aa'lajih* nihi atdo' 
niha adisnih', di'di God sa bil 
beho'zin, si sizi'ni beh banas- 
algi Biye' ba' hanelgi bi- 
k'ehgo: 

10 Di k'adt holzis'igi ho- 
zoh'go niha de'sal li, bikah 
sodiszin, God ini'zindan. 

11 Beh nihidzil doleli nilc'ih 
t'a joba'e ayilya'i sil beho'- 
zinigi la' nihi deslel'go bini- 
yeh t'a k'aden nihiltsanh; 

12 Aldisni'ni ei dih, nihi 
indah sih do' ahelt'ego t'ala'i 
wodlani deisidlango ako in- 
dah nihil dahozoh' dolel. 

13 Ako sik'iso lahdi adi niha 
de'sal nizin', (nidih nat'ah 
aso'sini) ei di nihil be'daho- 
dozihl, k'adt t'eyah nihitah- 
go deisohdlahdigi nanise' bi- 
nest'ah'igi k'ehgo beh nihi 
di^nes'inl, la' al'an dadine'e 
bitahgo giat'ego. 

14 Sih t'eyah di bic'ih' ban- 
ha'a'i nislihh, Griks indah 
al'an dine'e nidaldzi'di, indah 

241 



1: 15 



ROMGI KEDAHAT'INI 



1: 28 



dineh dahwiyani, ado do- 
dahwiyani aldo'. 

15 Ako k'adt niliic'in' ast'e- 
a'disyah t'a nina'dinist'injin' 
Romgi kehoht'ini hane' ya a- 
t'ehi beh nihil dahodesnihi. 

16 Ako Christ ba' hane' ya'- 
at'ehi do baya'nisin dah, ha- 
lah, ei God bih beh-adzi'li 
bik'ehgo yisda'ilde'hi, da*o- 
dlan'igi t'aaltso bic'in', Juz 
altseh indah Griks aldo' bi- 
c'in'. 

17 Halah, t'a ei biyi'gi God 
bih t'a-ako-giadza'igi beho'- 
zin,odlando naodlani,t'a beh- 
ak'eascinigi at'ego, banhigi- 
at'e-banh-at'dini ei odlanh 
yeh hina dolel 

18 H Ako ya'dilhil biyi'den 
God bih beh-atiell'ni beho'- 
zin, dineh t'aaltso do-God- 
bik'ehgo-adat'e'i bic'in*, in- 
dah dineh bih do-akwi-ada- 
t'e'i, ei do-akwi-adat'e'i biyi' 
t'aani'ni ya adayo'sin. 

19 Halah, dineh ei t'aaltso 
God at'e'i bil bedaho'zin, ako 
God t'a bih hoi ye'daho'sind 
ei'banh. 

20 Halah, bih do-daat'ini na- 
hasdzan al'ya-do t'a yit'inh, 
a'dalya'i beh beho'zin, t'a 
bih beh-adzi'h hol'agoigi ado 
God at'e'i; ako do do beh- 
a'dahozdilzin le* at'e dah. 

21 Halah, God bil bedaho'- 
zindan nidih do ei jilih'go 
ha nitsi'daEes, do nidih ha- 
c'in* aheh dani'zin dah, ei'- 

242 



banh banhigiat'e bil a'da- 
t'ihh, indah dabijeih ban- 
higi adat'ego ei bil tl'e ada- 
ho'sin. 

22 T'a a'ko nidih ayoat'eh 
hwiyani danidlinh dani'zin, 
nidih ei do hwiyan dah a'da- 
dilne'. 

23 Ado God yeh-ayoat'eh 
yeni* lahgo a'dayilah, dines'- 
cin indah nidat'a'i, indah ni- 
daldlosi, indah nida'nal di 
yi'dailah. 

241IKot'e banh God aldo' yo'- 
adibidez'anh dabijeih banhi- 
giat'e yeh yi'dindani'li'ni bi- 
c'ih', indah dabits'is do bil 
dani'lin' dah go adayo'sin: 

25 £i God bih t'aani'ni wo- 
c'id yil alnadeznil, ado a'dal- 
ya'i yic'in' nidaha'la do bil 
dani'linh, Tila'i bilahgo ; ei 
hol'ago baha nih. Akot'e le*. 

26 Tf Di' binina ba'i'hi bi- 
dahononi'ni bic'in' God yo'- 
adabidez'anh : halah, bidaas- 
dzan nidih do a'dadonil dah 
yengi a'da'dil'lnh. 

27 T'a akot'ego dineh aldo* 
asdzani al'in'gi bil bedaho'- 
zin nidih yits'anjin' a'dat'e- 
go ; joh, t'a bih dah t'aiyi- 
si ba'i'hi bidahononi'ni yeh 
aha-naldeh', ado di yeh aha- 
naldeh'igi ei nat'ango yik'e 
tidahonih. 

28 H Daholoni t'aaltso bil 
bedaho'zin nidih God t'eyah 
do t'a'k'adt denizih' dah, ei'- 
di banh God hoye'go antse'- 



1: 29 



ROMGI KfiDAHAT'INI 



2: 10 



haEesi ya'dahodez'anh, in- 
dah al'an adat'e'i do-bida- 
honedz^ni aldo' bic'in*. 

29 Ako di t'aaltso bl dahel, 
dc-akwi-adat'e'i, na'ageh' 
beh tsi na ada'i, banhigiat'e'i, 
adahononi'ni, a'doya', adah'- 
jih'idli'ni bi dabel', indah 
adiyolyel' ; sad e't'ah, anot'ah 
indah adilah; 

30 Asezin nat'a'i, ane'den 
yaRi% God dejo'la'i, do-il-i- 
linh, a'dahanih, a'dadzodli, 
banhigiat'e'i a'nidi an'dayo- 
dli'li, bisci'ni do yik'eh-da- 
hol'i'ni. 

31 Do-ak'idaditin'hi, atha- 
det'ahh dayini'si, t'o ak'inda- 
kai, hidacoh'i do banaho'joh 
adat'e'i, do bit a'hojoba'i: 

32 Di ako'daniligi t'aaltso 
a'dodiht; akot'ego God ye- 
has'anh ; di bit bedaho'zin 
nidih t'a yandakai, ado do di 
t'eyah dah aldo', la* do' yan- 
dakai ei bil dahonel'nih. 

WOLTAl 2. 

1 Ei'banh la dineh no'ti'ni 
do anjit'ih dah, nanalahjih' 
dineh ani'li beh, halah, beh 
anant'ini, ei t'a nih beh a'da- 
nant'ihgo at'eh ei'banh j ako 
lahjin' beh anant'ini ei nih 
aldo' bananinah. 

2 Di nihil bedaho'zin ko'- 
dajit'inigi ei God yehas'ani 
hak'ijin' saanh', t'aani'ni bi- 
k'ehgo. 

3 Indah nih dineh la' ko'da^ 



t'inigi beh bananfingo, t'a 
ei nih aldo' bananin^go, da' 
God yehas aniis ba dadi de- 
sal nih ni'zin? 

4 Doda'i dats'idih:beh-ajo- 
ba'i k'ehgo fan bic'ih' nina'- 
hidahi niyo'lali do nil beho'- 
zin dah ei'banh? 

5 Ado nijeih tseh' nahahni 
indah do-lahgo-o'ne'-at'e'i 
beh ati'doni'li a'danihi'nil, 
atidinil bijih'jih', ei God t'a 
bih nihil ye'hodosihl, yehas- 
ani ya'at'ehi bik'ehgo. 

6 Dineh t'aaltso al'an ada- 
niligi bik'ehgo ei God hac'ih' 
na'diyolel: 

7 T'aaltso ni'zago ha'daol- 
ni'ni ya'at'ehgi ahat'ini beh 
ayoat'e'i, indah beh-il-idli'ni, 

indah inah doyicoh'hi ha'- 
deidezlh'i, ei t'eyah hoi ago- 
inani dabih dolel: 

8 Nidih t'aaltso a'c'ahh-ya'- 
dalti'i indah t'aani'ni do yi- 
k'eh-daholl'ni, nidih do-a- 
kwi-adat'e'i yik'eh-dahol'ihh, 
ei t'eyah ye'go ahacin'i in- 
dah atidolni'li dabih dolel. 

9 Dineh t'aaltso al'an daha- 
nani banhigi adanili ei tiho'- 
nih indah ac'in'-nahwi'nah 
dabih do, Juz altseh indah 
Griks aldo', 

10 Nidih dineh t'aaltso al'an 
dahanani inah-ya'at'ehi yan- 
dakai ei t'eyah ayoat'e'i, beh- 
il-idli'ni indah bik'eh-hozo'ni 
dabih do, Juz altseh indah 
Griks aldo'. 

243 



2: 11 



ROMGI KfiDAHAT'INI 



2: 25 



11 Hdlah, God ei dineh al'an 
adat'eli do bil al'an at'ego 
yantse'Ees ei'banh. 

12 Halah, bik'eh-o'o'niH ima- 
ged banhigi a'dadzai ei bi- 
k'eh-o'onili t'aged a'dado- 
dinl: indah bik'eh-o o nili beh 
daholon nidih bahhigi a'da- 
dzai ei t'eyah bik'eh-o'o'- 
nili beh ban'dahodot'inl ei'- 
banh; 

13 (Halah, bik'eh-o'onili dei- 
dits'a' hidih do yik'ehgo as- 
t'e'-daone' at'e dah God binal, 
bik'eh-o'o'nili yik'ehgo ada- 
ni'li ei t'eyah t'aiyisi ast'e'- 
danih 

14 Halah, al'an dadine'e di 
bik'eh-o'onili beh a'dadin'- 
igi, t'a bih adat'e k'ehgo bi- 
k'eh-o o'nili yik'ehgo a'danil, 
a'kohgo bik'eh-oonili beh 
a'dadinigi ei t'eyah t'a bih 
bik'eh-oVnili a'dadanidlihh: 

15 Ako ei bik'eh-o o nili o o*- 
li'li dabijeih biyi'di beh bi- 
k'edaascihh hidahalin ei be- 
ho'zin, indah il-eho'sini ei , 
aldo' bit dahalne', ado lahjih' 
ak'jhodit'ah t'eyah yantsi'- 
dakes, t'a dabih ei dodago 
ei'banh;) 

16 Benilkango dineh al'an 
adajit'e'i nidaznil'in yeni* ei 
God yehas'ani yeh han'do- 
t'ihl, Jesus Christ beh, sa' 
hane' ya at'ehi bik'ehgo. 

17 Tf Jo'akon, Ju ni'di ni'ni 
indah bik'eh-o o nili beh an- 
t'eh, indah badzinili ei God, 

244 



18 Ado nth t'eyah yi'na- 
haa'i nil beho'zin, indah al'an 
at'e'i dabi'yisi nil t'a-a'ko, in- 
dah bik'eh-oo'nili beh nan- 
dinestan: 

19 Ado do-daoi'ni ba'na- 
sah, indah bil-datl'e'i dahol- 
in'jin' bil c'eheskah nih ni'- 
zingo ei nil t'aani, 

20 Ado do-dahoyani nanis- 
tin nih ni'zin,alcini bo'horahi 
nislihh nih ni'zin. Nih t'e- 
yah bik'eh-o*o nih biyi' beh- 
eho'zini indah t'aani'ni at'e'i 
ne holoh. 

21 Nih t'eyah, jo'akon, lah- 
jih' nantini ni'linh, akot'e 
nidih nih t'eyah do na adin- 
tin dah, ei'san' ha at'ego ? 
Nantingo lahjih' dineh. Do 
azniinh' dah, bidinih, nih'- 
san' da' aniinh'is? 

22 Nih, lahjih' dineh. Do az- 
dile dah bidinih. Da* adile'is? 
Nih al'ah adat'e bidaalya'i 
t'aiyisi sinishit, da' nih'ls bi 
sohodizin-kin do bi aniihh' 
dah? 

23 Nih bik'eh-o'o nili badzi- 
nili'go ini'sin, ako lahjih' da- 
binal God do-ilih' das i'nilah, 
bik'eh-o'o'nili do bik'eh-ho- 
nil'ih'go beh? 

24 Halah, yizih'igi God, ei 
al'ah dine'e bitahgo t'aiyisi 
ba'ih'go ya ya'dalti', nih an- 
t'e'i bininah, t'a beh-ak'eas- 
cin yehgi at'ego. 

25 Halah, aldo' bik'eh-o'o'- 
nili bik'eh-honirih'go,ei t'aa- 



2: 26 



ROMGI KfiDAHATlNI 



3: 8 



ni anh-na'liinolgi'si ya'at'eh 
do: na aldo* di'di bik'eh-oV- 
nili do bik'eh-honi}*ifi'go t'e- 
yah anh-na'Hinolgi'si nih'- 
igi do-anh-na'hinolgisgo al- 
nih 

26 Ei'banh, jo'akon, do- 
banh-na'liinesgiz'igi ei bi- 
k'eh-o'onili ya'at'ehgo beh 
ba'nahot'ani, beh bana'ho- 
dot'inli yaahalyani, da' a'kos 
di do-banh-na'liinesgiz'igi,do 
t'a banh-na'liinesgizgo bicin' 
yidoj'tah dah? 

27 Indah da' a'kos do-banh- 
na'Rinesgi'zi, t'a bidizcin'igi 
k'ehgo bik'eh-o'o nili t'aaltso 
yiila'i, ako nih, naltsos na'al'- 
yai indah ahh-na'hinesgi'zi 
beh na'haz'ani bilah nidinil- 
tah da' eis do yeh nan'dot'inl 
dah? 

28 Halah, la' t'aani Ju nilin' 
nidih yeh-at'e'i beh nirin'go 
ei do Ju at'e dah; na aldo' ei 
t'aani banh-na'hinesgi'zi ni- 
lin' nidih yeh-at'e'i beh nil- 
in'go ei do banh-na'hinesgi'- 
71 Jit e (i fih 

29 Nidih la' t'aani Ju nili'ni 
ei ya'at'e'i t'aani bi holon; 
indah anh-na'hinesgi'zi ei 
bijeih indah nitc'ih bi holon'- 
go at'eh, naltsos beh ei' do- 
dah; beh baha'ni'hi ei do di- 
neh bits'ando dah, God t'e- 
yah bits'ando. 

WOLTA'I 3. 
1 A'kosan' di Ju ha'at'i yeh 



la' yil'inh'? Ado anh-na'hi- 
nolgi'si ei'san' ha'at'i banh- 
i'linh? 

2Lan'igo al'an at'eh: halah, 
agago at'e'i ei God bizad ba 
yilyah' ei'banh. 

3 A'kosan' la' do da'odlan 
dahgo? Da' do-day odlan'igls 
ei God beh-wodlani do-i'lih'- 
go idolil? 

4 Dodah lanh': t'a beh- 
ak'eascin yengi at'ego, Bi'ni' 
God at'e'i t'aani, indah di- 
neh t'aaltso at'e'i woc'idt, 
ako beh haindzi'igi beh t'aa- 
ni silin', indah beh anisin- 
t'indi beh bik'eh-didi'dlel. 

5 Ako nihi do-akwi-eet'e'i 
beh beho'zingo ei God bih 
t'a-a'ko-giadza'igi ei t'aiyisi 
ya'ateh, a'kosan' ha'at'i da- 
didi'nil? Da' a'kos God do- 
akwi'go ate'elihh ? (dineh 
k'ehgo adisnih:) 

6 Dodah lanh' : akosan' ha'- 
at'ego God yehas ani beh na- 
hasdzan bikago al'an dadi- 
ne'e yeh yandot'inl? 

7 Joh sih yoc'idigi beh 
beho'zingo God bih t'aani'ni, 
indah ei ayoat'e'i alahgo be- 
ho'zingo, ha'at'egosan' sih 
aldo' banhigi anist'ego sa 
na'hat'ihh? 

8 indah ha'at'egosan' do 
ha'ni' bahhigiat'e bayikah 
dah? (la' ase'zin'go adadi'- 
ni'ni yeh niha dahalne'igi 
bik'ehgo,) ako banhigi ade'- 
nitgo bits'ando ya'at'ehi ho- 

245 



3: 9 



ROMGI KfiDAHAT'INI 



3: 27 



dole!? Hoye'go beh banda- 
haz'an'igi ei t'aiyisi ya'at'eh. 
9T[Adohaat'i? Da nitii'is 
bilahg-o adanit'eh? Dodah^ 
t'aiyisi dodah : ts'ide altseh 
t'aani dadinid, ei Juz in- 
dah Griks t'aaltso banhigi 
adat'eh. 

10 T'a beh-ak'eascin yengi 
at'ego, T'ado la akwi-at'e'hi 
dah, dodah, do la'dah: 

11 Ado do la'dah ak'iditinh' 
dah, indah do la'dah t'a'k'adt 
God bil be'hozin'di dah. 

12 T'aaltso hont'i' yits'a-da- 
haskai, ado t'aat'e-nit'en do- 
i'lin'-dah dazhn'; ako do la' 
yaat'ehi yanagahi dah, do- 
dah, do la dah. 

13 Dabiza'gi ei jisca an at'e'i 
at'eh : dabitso t'eyah yeh 
danoah: dabida biyadeh t'e- 
yah tl'is yeh na'altse'di at'eh: 

14 Dabize t'eyah o'dzih in- 
dah ak'edinih-sad bi hada- 
dezbin: 

15 Tsihlgo adiyolyel t'eyah 
yic'in' ayoa'dat'inh: 

16 loldih'li indah ac'in' na- 
hwinah ei bil ba'dahont'i'. 

17 Indah beh-hozo'ni ba'- 
hont'i'i ei do bil bedaho'zin 
dah: 

18 God beh ba'nahas ani do 
bik'e bil dahoye' dah. 

19 T[ Ako k'adt nihil beda- 
ho'zin bik'eh-o o nili ani'ni ei 
baa'dalyai t'aaltso yic'ih' 
anih, do ha'at'ego dah hadzi- 
dzih' dah, indah nahasdzan 

246 



bikago al'an dine'e t'aaltso 
bahhigi at'ego ba' hadodzih, 
God binal. 

20 Ei'banh bik'eh-oo'nili 
bi' ilni'li beh la' nijiga ha'- 
at'e' do ast'e-nil' dah do, God 
binal : halah, bik'eh-o'o'nili 
ei t'eyah bahhigiat'e'i beh 
beho'zin ei'banh. 

21 Tf Nidih k'adt bik'eh-o'o'- 
nili t'aged God bih t'a-ako- 
giadza'igi beho'zin, bik'eh- 
o'o'nili indah ahodoni'li-ya- 
dahalne'i yadaholne', 

22 God bih t'a-ako-giadza'- 
igi nidih, ei Jesus Christ beh 
odlani t'aadziltso hac'in', in- 
dah daodlani t'aaltso dabi- 
k'ih: halah, do la' al'an at'e 
dah ei'banh. 

23 T'aaltso banhigi a'da- 
dzah, indah God yeh ayoat'e'i 
yiohdanes and ei'banh. 

24 Ako beh-ajoba'i beh t'a- 
ji'k'eh ast'e-dadzah Christ 
Jesus beh ak'e-na'ilyago: 

25 Ei God nine'idiniahh, na- 
hidonih'go,bih dil beh odlan'- 
go, bih t'a-ako-giat'ei beho'- 
zin do, bahhigi o'o'nil yen' 
anahidit'ah dolel biniyeh, 
God t'o yil at'eh hen'. 

26 Di k'adt holzis'igi biyi' 
adisnin'igi, t'a bih bih t'a- 
ako-giadza'igi beho'zin: God 
t'a bih t'aani'go o'o'li'li at'eh, 
ado indah Jesus dayodlan'- 
igi t'aaltso God ast'e-yi'la'i 
a'dat'eh. 

27 A'kosan' hadi a'dadzodli? 



3: 28 



ROMGI KfiDAHAT'INI 



4: 11 



£i do bahaz'an' dah. Hai bi- ! 
k'eh-ob'niliis beh? OVnil'iis | 
beh? Dodah : wodlani bi-; 
k'eh-oo'nili t'eyah beh. I 

28 Eilbanh k'adt ast'e' ni- 1 
tsidasikezgo la' dineh odlani 
beh ha'at'e' yeni' hahh at'- 
dingo a'ho'dilyah, beh la' 
onil'go bik'eh-o'o ni'li t'aged. 

29 Da' a'kos Juz t'eyah bah 
God jilihh'? Da' at'ah dine'- 
eis aldo' do ba' dah? Aou, 
al'an dine'e aldo' bah: 

30 Jo'akon, t'ala'i God ei 
ahh-na'hinesgi'zi wodlani 
beh ha'at'e' yeni' hahh at'- 
dingo idolil, indah do-hahh- 
na'hinesgi'zi ei wodlani bi- 
k'ehgo t'a akot'e dolel. 

31 t Da' a'kos beh-odlani 
beh bik'eh-o'o'ni'li do-i'hh'go 
a'derihh? Dodah lahh': aou, 
bik'eh-o'o'ni'li i'lih'go a'del- 
ihh. 

WOLTA'I 4. 

1 Ha'at'isah' dadidmil ako, 
ei Ebraham danihita yeni', 
t'a bidizcin en k'ehgo, ha'at'i 
bil be'hozin'? 

2 Ako Ebraham ajoli'li 
beh ya'at'ehgo-ast'e'-azdil- 
yago, ei beh ayoanist'eh dzi 
ni'zin do, hidih God binal ei' 
dodah. 

3 Ado diyin beh-ak'eascin'- 
igisah' ha'at'i nih ? Ebraham 
ei God yodlah'go ei beh ha'- 
at'e' yeni' hahh at'dingo ha- 
c'in' nal'ta'. 



4 Joh, dineh la* ajoni'li ei 
adena leh hidih do ajoba'go 
ailya'i bik'eh dah, dzosbani 
t'eyah. 

5 Nidih la' do ha'at'i-dah 
ajolil'go indah God do-bil- 
nilih'go-naga'i hidih, ei ya'- 
at'ehgo ast'e-el'i'ni, jodlahgo 
t'eyah, beh aj odlani beh ha'- 
at'e' yeni' hahh at'dingo ha- 
c'ih' neidol'tah. 

6 Ado Devid aldo' yahalne'. 
La' dineh do ha'at'i-dah ajo- 
lil' dah hidih, God ha'at'e' 
hahh at'dingo hac'ih' nayil'- 
ta', ei'bahh t'aiyisi hoi ho'- 
zoh. 

7 T'a ei hojilnego ajinih, 
T'a bizadakah a'dadza yeni' 
t'aaltso ban'dahidest'ahh, in- 
dah bahhigi a'dadzidza yeni' 
t'aaltso hak'eolcoh', ei'bahh 
hol^ daho'zoh. 

8 Indah aldo* la* dineh Bo- 
holni'hi do bahhigiat'e ha- 
c'ih' yiyil'ta'l ei t'aiyisi hoi 
hozoh. 

9 Da' di il-hozo'niis bahh- 
na'hinesgi'zi t'eyah bah, do- 
bahh-na'hinesgi'zi dats'i al- 
do' bah ? Jqh, a'dadi'nigo 
wodlani beh Ebraham a'at'e' 
hahh at'dingo hac'ih' nalta'. 

10 Ha'at'egosah' ako yel'- 
ta' ? Hahh-na'hinesgiz'go 
dats'i, do-hahh-na'hinesgiz'- 
go dats'i? Hahh-na'hines- 
giz'go ei' dodah, do-hahh- 
na'hinesgiz'go t'eyah. 

11 Ado indah beh-eho'zini 

247 



4: 12 



ROMGI KfiDAHATlNI 



23 



hadet'ango dzinizinlgi, ei 
anh-na'hinesgi'zi, odlani beh 
a'at'e'-anh-at'dingo beh-be- 
ho'zini, t'ahdo hanh-na'Hi- 
nilgis yendan hwe holon 
yeni* : daodlan'igi t'aaltso, 
do-banh-ni'daliinesgiz dah 
nidih dabita jilin' dolel; in- 
dah aldo' ha'da'at'e' yenf 
hanh a'dadingo dahac'in' 
naidol'tah: 

12 Banh - ni'daliinesgiz'igi 
bah anh-na'Mnesgi'zi bita ji- 
linh', nidih do t'a ei t'eyah 
dah, nihita yeni' Ebraham 
yodlan yeni* t'ahdo banh- 
na'hinilgis yendan beh ho- 
lon yeni* yike'-k'ehgo dayi- 
kahi aldo'. 

,13 Halah, beh-nihot'ani ei 
Ebraham nahasdzan bi do- 
leh, do bik'eh-oonili beh 
dah, hoh indah ho dine e da- 
hilci'hi nidih odlan'go a at'e*- 
ahh-at'dini t'eyah beh. 

14 Ako t'a-hai'-dah nidakai 
sin bik'eh-ooni'li beh bi 
dadole'ti dazlin'go, wodlan 
yeni* do-i'lih'-dah al'yah, in- 
dah beh a'nahot'an yeni' do- 
idelni'go al'yah. 

15 Halah, bik'eh-oVni'li beh 
i'olni'li ei atiel'ihh ei'banh; 
bik'eh-oVni'li do-holon'gi t'e- 
yah behaz'ani bitis nideltali 
at'din. 

16 Ei'banh di odlani t'eyah 
beh, ako t'a jobae ei' beh; 
kot'e banh, beh a'nahot'ani 
ei t'aani, dahilci'hi t'aaltso 

248 



bic'in* ; ado bJk^eh-o'o'ni'H 
beh daholoni do ei t'eyah 
bic'in' dah, nidih aldo' t'aal- 
tso fibraham yodlan yeni' 
day odlani bic'ih' ; ei t'aa- 
niltso nihita at'eh. 

17 (T'a beh-ak'eascin yen- 
gi at'ego anih, Al'ah dadine'e 
lan'i bita a'nistah), God t'a 
bih binal dzosdlahd, danez- 
nan'igi dahanago ana'yodli'- 
li, indah a'dadini nidih da- 
holoh' nahalin'go yeh ha- 
dzi'i. 

18 Ako t'ado beh-ha'honih'i 
dah nidih odlah beh ha'ho- 
nih, biniye'i ei al'ah dine'e 
lah'i bita jilin' do; t'a beh 
haodzi' yen' bik'ehgo, Na al- 
cini da'hilci'hl at'e dolel. 

19 Ado odlanh do do-nil- 
dzil'goh, t'a hoh ajit'e'i k'adt 
nezna'din bi'gahgo ho na'- 
haigo, hats'is daztsah naha- 
lin'igi t'eyah do bantsi'dzi- 
kes dah, do nidih Sara bis- 
c'idt do njldzil dah silih'igi 
bantsi'dzikes dah: 

20 T'a hoh t'eyah do-wodla- 
ni biyi* God yeh ha'nihoni- 
ani do bik'e nazhit'i dah, ni- 
dih bidzil'go odlani beh God 
yeh ayoat'e'i bahojinih; 

21 Ado yeh ha'nihonian'igi 
aldo' yinel'ahgo la' yidolilgo 
hoi beho'zin, ei'banh t'aiyisi 
dzinizin. 

22 Ako ei'banh haat'e'- 
hanh-at'dingo hac'ih* yel'ta*. 

23 Ado do t'a hoh t'eyah ha 



4: 24 



ROMGI KfiDAHATWI 



5: 13 



beh-ak'eascin' dah, di hac'in' 
yella'igi; 

24 Nilii aldo* t'a ei nihicln' 
yi'dollah, Jesus, Bi'dahonil- 
ni'hi daztsan'den ne'idisa'i 
deidlango; 

25 T'a ei banhigi adenili 
bik'e nilti'ni, indah biniyeh 
na'bidilza'i ei beh do niRiho- 
dit'i go nidekai. 

WOLTAl 5. 

1 Ei'banh odlani beh ya*- 
at'ehgo-ast'e-idzah, ako Bi- 
dahonilni'hi Jesus Christ beh, 
nihita gi, God indah nihi do' 
ho'zon nahasdHn': 

2 Ado t'a ei aldo' beh, ajoba'i 
biyi' hidasidzin'igi odlahh 
beh bih hikah, indah God 
yeh ayoat'e'i hidadini'nih'igi 
ei t'aiyisi bah nihil daho'- 
zon. 

3 Indah do t'a ei t'eyah ako- 
t'e dah, ac'in'-nahwina hi- 
dih bik'e ha dainilnih : be- 
ho'zingo ei ac'ih'-nahwi nan'- 
igi ei beh ha'honih'; 

4 Ado hahonih' beh o'hoah; 
indah o'hoani ei beh naho- 
di'nonih: 

5 Indah nahodi'no'nih'igi 
do ayaha'singo e eleh' dah, 
halah, beh-ayoo'o'hi'ni God 
bits'ahdoigi da nilts'ahgo da- 
sidesgiz danihijeih biyi'. God 
bih Nilc'ih Diyini beh, ako 
t'a ei aldo' niha yilya'i at'eh. 

6 Halah, dzil t'ah nihe at'- 
dindan, ba'holzizgo, do-God- 



blk'ehgo-adat'e ei Christ ya' 
daztsafih. 

7 Dineh la' ba'at'e' at'dini 
do t'a'k'adt la'dah ya' daz- 
tsah dah, hidih la' da'ahsah' 
dineh ya'at'ehi t'a'k'adt ya' 
nina'adet'ahgo dadotsal. 

8 Nidih t'aaniltso banhigi 
ade'nil'go Christ niha daz- 
tsanh, ei' beh God yeh ayoo'- 
o'hi'ni nihic'in' a'yilah. 

9 Ako k'adt t'eyah bih dit 
yeni' beh ya'at'ehgo-ast'e- 
dadza, ado na bilahgo dole'li 
ei t'a bih beh ayoat'eh aleel- 
i'ni bits'ando yisda'-dikah. 

10 Halah, beh ena'i danidlin 
yehdah, nihita'gi, God indah 
nihi do' ho'zon nahasdlin, bi- 
ye' daztsani beh, ako ho'zon 
nahasdlih'igi na bilahgo do- 
le'li ei yeh hinani beh yis- 
da'-hikah. 

11 Indah do t'a ei t'eyah 
dah aldo', God beh t'aiyisi 
nihil daho'zon, Bi'dahonilni'- 
hi Jesus Christ beh, t'a ei 
beh k'adt nihadet'ani altso 
k'ehez'don silih'. 

12 T[ Ei'banh ako'dzago na- 
hasdzan bikago t'aat'e-hit'eh 
dineh t'ala'i beh banhigiat'e'i 
hazlih, indah banhigiat'e'i 
beh anineh hazhh'; ei'banh 
dineh t'aaltso bilahgo ani- 
neh silih', t'aaltso banhigi 
a'dadza ei'banh: 

13 Halah, bik'eh-o'o'ni'li t'ah- 
do haleh yehdah banhigia- 
t'e'i nahasdzan bikago t'a 

249 



5: 14 



ROMGI KEDAHAT'INI 



6: 3 



holon iiit'en, nidih bik'eh-o*- 
o'nili atdingo banhigi-o'o'nili 
do yel'ta' dah. 

14 T'a ako nidih aninSh t'e- 
yah bik'eh ahonil nit'en, 
Edam banhigi adzado Mozes 
hazlin'jin', azanh Edam be- 
haz*ani yilah nideltaHgi bi- 
k'ehgo do banhigi adadza 
dah nidih; joh, t'a ei t'eyah 
dogali yelfe'i jilin nit'en. 

15 Nidih behaz'ani bilah 
nideltaFigi indah t'aji'k'eh- 
ailya'i aldo' do ahelt'e dah. 
Ado t'alal behaz'ani yilah 
nideltal'igi beh lan'i danez- 
nago, ako bilahgo at'e'i ei 
God beh-ajoba*i indah t'a jo- 
ba'e ailya'i la*, dineh t'ala'i 
beh, Jesus Christ ei t'oaha- 
yui ya* a'dzah. 

16 Indah t'ala'i banhigi 
a'dzai indah ailya'i aldo* do 
ahelt'e dah: halah, t'ala'i beh 
anahas't'indo ei t'aanigo beh 
a'nahot'anh, nidih t'aji'k'eh 
ailya'i ei lan'i behaz'ani yi- 
lah nidelta'li beh ya'at'ehgo 
ast'e-dadziih. 

17 Halah, dineh t'ala'i ban- 
higi a'dza binina anineh bi- 
k'eh ahonil' ; t'a ako nidih 
bilahgo at'e'i, ei t'aaltso jo- 
ba'i ayoat'e'i indah a'at'e'- 
afih-at'dini badadest'an'igi 
dabih, ei inah beh bidahol- 
nih' do, t'ala'i beh, Jesus 
Christ. 

18 Ei'banh t'ala'i banhigi 
a'dzaigi beh ana'hast'indgo 

250 



[ei dineh t'aaltso beh ba'na- 
haz'ahh ; t'a akot'ego t'alal 
bih t'a-ako-giat'e'i t'aji'k'eh 
ailya'i, indah inah ya'at'eh'- 
go ast'e-ilya'i aldo' di dineh 
t'aaltso dabic'in'. 

19 Dineh t'alal do ak'eh 
hojiscin'igi bik'eh go t'oaha- 
yui banhigi adani'li dazlih, 
t'a akot'ego t'ala'i ak'eh-hol- 
i'ni bik'ehgo t'oahayui ba- 
da'at'e'-banh-a'dadini a'da- 
dolnil. 

20 T'ah na bilahgo bik'eh- 
o'o'nili hazlih banhigi aho- 
ni'li t'oahayui beh yidoltsel 
biniyeh. Ado banhigi aho- 
ni'li t'oahayui nidih bilahgo 
at'e'i, ei ajoba'i alahgo ane- 
lah: 

21 Ado banhigiat'e'i bik'eh 
anonel yengi at'ego aldo' 
ajoba'i bik'eh a'honil do, t'a- 
ako-giat'ei beh, hol'ago inah 
bic'ih', Jesus Christ Bi'daho- 
nilni'hi beh. 

WOLTAl 6. 

1 Haat'isan* dadidi nil ako? 
Da* ajoba'i t'oahayui dolel 
danidzingos ha'ni'di banhi- 
giat'e'i ba yikah dolel? 

2 Dodah lanh'. Ha'at'ego- 
san' ako banhigiat'e'i bic'in* 
dasitsah'go t'a ei biyi* nasgo 
nadahini'na dolel? 

3 Da* dos t'a Jesus Christ 
biyi' ni'nihide nil'igi a'nilt'e*- 
go daztsan go'ne* a'nihido*- 
nil'igi nihil bedaho'zin dah? 



6: 4 



ROMGI KEDAHAT'INI 



6: 18 



4 Ei'banh daztsan'go t'a ni- 
hil yo'aho'dilyah : ado Ala 
yeh ayoat'e'i beh Christ daz- 
tsah'deh. ne'idisa'i bik'ehgo 
nihi aldo* inah a'nidi bi hi- 
dekai doleh 

5 Halah, t'a daztsan'igi gia- 
t'ego t'a bit leh nihido'ja, 
ako t'a akot'ego na'bidilzah- 
igi nihi aldo* akot'e dolel: 

6 Di nihil bedaho'zin, al- 
k'idah adanit'e yeni' ei bit 
tsin-alna'oszit bahh dahidil- 
t'e', ako ats'is bahhigiat'e'i 
bik'eh hodidodlel biniyeh 
nasgo bahhigiat'e'i do bik'eh 
dahonil'ih' dah dolel. 

7 Halah, la'dah dadziztsan'- 
igi ei bahhigiat'e'i bits'ahdo 
hwe'docit. 

8 Ako k'adt di deinidlahh, 
nihi Christ bil dane nago, t'a 
ei aldo' bil dahini na dolel: 

9 Beho'zingo Christ daz- 
tsah'deh na'bidilza'i ei do 
dana'dotsal dah, ako anineh 
do bik'eh-nadidlih' dah do- 
lel. 

10 Halah, dadziztsah'go ei 
t'alah'adi bahhigiat'e'i bi- 
c'ih' dadziztsahh : indah ei 
yeh hinani, ei God t'eyah bi- 
c'in' jinah. 

_11 T'a akot'ego adantsi'dah- 
kes nihi aldo* bahhigiat'e'i bi- 
c'ih' dasinonago, hidih dahi- 
nohnani ei God bic'ih*, Jesus 
Christ Bi'dahonilni'hi beh. 
12 Tf Ei'bahh do ha'ni'di 
bahhigiat'e'i danihits'is da- 



dotsa'li beh bi'dahonolnih' 
dah do, ako ei beh ada'hono- 
ni'ni ei do bik'eh hojirih' 
dah. 

13 Do hidih nihits'is beha- 
dit'e'i ba'at'e'-holo'ni beh ajo- 
lil dah bahhigiat'e'i bic'ih*: 
ako God bah a'dadiyoht'ah- 
go t'eyah, ei la' danezna hi- 
t'ehigi hi'dahonih giat'ego, 
indah nihits'is behadit'e'i 
aat'e'-at'dini beh a'dalilgo 
God^ic'ih'. 

14 Indah bahhigiat'e'i ei do 
bi'dahonolnih' dah do : bi- 
k'eh-oonili ei do baada- 
noht'e' dah, ajoba'i t'eyah. 

15 Tf Ha at'egosah* ako, da' 
ajoba'i t'eyah baadanit'ego, 
ado bik'eh-o'o nili do ba'ada- 
nit'e dahigis binina ha'ni'- 
di bahhigi a'de'nil? Dodah 
lahh'. 

16 Da' dos nihil bedaho'zin 
dah, t'a bah a'dadiyohhil'- 
igi ei bik'eh dahonol'i'ni, 
bih na'nil dano'lihh, t'a ei 
bik'eh dahonol'in'igi ei bih 
na'nil dano'lihh; hai sin, bah- 
higiat'ego ei anineh bic'ih', 
indah ya'at'ehgo ak'eh ho'i'- 
nigo ei t'a-ako-giat'e'i bic'ih'. 

17 Ako bahhigiat'e'i bih 
na'nil dano'lih'dah hidih, 
beh na'ntini beh nihic'ih' 
haodzi'igi danihijeih beh bi- 
k'eh dahosolcih'go, ei bik'eh 
God bic'ih' ahe'hasin. 

18 Ako bahhigiat'e'i bi- 
ts'ahdo nihe dadescit'go, ako 

251 



6: 19 



ROMGI KEDAHAT'INI 



t'a-ako-giat'e'i bih na'nil da- 
so'lin'. 

19 Hasdzi'igi t'a dineh bi- 
k'ehgo adisnih, halah, nihi- 
tah do dahol'dzil dah ei beh 
at'eh : ado indah nibits'is 
behadit'e na nilgo di badahi- 
disoafih ei t'aiyisi ba'i'hi in- 
dah banhigiat'e'i alta'dazt'i'i 
bic'in*: t'a akonanat'ego k'adt 
niliits'is behadit'e t'a-ako- 
giat'e'i badahidohahigi t'e- 
yah, t'asahdi adanoht'e do- 
leh 

20 Halah, t'ah banhigiat'e'i 
bih nanil danolin' yendan 
t'eyah, t'a-ako-giat'e'i nihe 
at'din. 

21 Ako t'aaltso k'adt baya- 
danosin'igisan' haat'i bi- 
ts'ando nihe hazhn'? Jo'- 
akon, anineh t'eyah t'aaltso 
beh nidahazt'i'. 

22 Nidih k'adt banhigiat'e'i 
bits'ando nihedadescit indah 
God bih nanil dosolih'go, 
nihe hazlin'i ei t'asahdi at'e 
do, indah beh ni nel ani ei 
hol'ago inah at'eh. 

23 Halah, banhigiat'e'i na- 
yile'i ei anineh at'eh; nidih 
God ainila'i ei inah do-nint'i'i 
at'eh, Jesus Christ Bi'daho- 
nilni'hi beh. 

WOLTAl 7. 

1 Da* dos nihil bedaho'zin 

dah, sik'iso, (bic'in* yasti'igi 

ei t'aaltso bik'eh-o'onili bil 

bedaho'zin,) dineh ei bik'eh- 

252 



7: 7 

do. 



oonili yik'eh holln' 
niznildind bijin'jin*. 

2 Ako asdzani la* bik'eh-o*- 
o nili bik'ehgo ha hastin bo- 
hojolnih' do ni nildind bijih'- 
jin* ; nidih ha hastin daz- 
tsah'go t'eyah bik'eh-oonili 
bik'ehgo t'a hoz ni'singo ni- 
najida do. 

3 Ado ha hastin t'ah hinago 
dineh lahjih* bil alhajit'azgo 
t'eyah adile'i jolye' do: nidih 
ha hastin daztsan'go t'eyah 
bik'eh-oo nili do beh hana'- 
hodot'inl dah, do nidih adile'i 
jilih' dah, dineh lahjin* bil 
alha-na'jit'az nidih. 

4 Ei'banh dasik'iso nihi al- 
do* bik'eh-o o nili bic'ih* dasi- 
nonah, Christ bits'is beh; la* 
ba nahidohkahigi biniyeh, 
ts'ide t'a hoh dadziztsah'deh 
na'hodilzah'igi nidih, ako ni- 
hits'ando anest'an* na'hodlel 
do, God bic'ih*. 

5 Halah, t'a danihits'is daz- 
ci'ni bik'ehgo nekai yendan 
banhigiat'e'i bidahononih' 
danihits'is behadit'e yeh ya- 
nayah, anest'an'igi anineh 
bic'in' na'hodlel dolelgo, bi- 
k'eh-o*o*nili beh at'eh. 

6 Nidih k'adt di biyi* dasi- 
tsan'go niho'tah' yen', ei bi- 
k'eh-o*o*nili k'adt bits'ando 
yisda'-nihido*nil ; ako nilc'ih 
a'nidi bik'eh dahonil'in' do, 
indah bik'eh-o*o*nili nit'enigi 
ei dodah. 

7 TI Ha*at'isan* dadidi*nil 



7: 8 



ROMGI KEDAHATINI 



7: 23 



ako, da* bik'eh-o*o niliis ban- 
higiat'e'i at'eh ? Dodah lanh'. 
Dodah, banhigiat'ei do be'- 
hasin dah fiit'en, ako bik'eh- 
oonili t'eyah beh: ado ada'- 
hononi'ni do be'hasin dah ni- 
t'en, bik'eh-o o nili t'eyah, Do 
adaznolni' dah, ni'go indah. 

8 Nidih bik'eh-oVnili beh- 
go t'eyah bahhigiat'e'i t'oa- 
hayui bidahononi'ni at'ah 
at'e'i siyi'di be'hozihd. Ha- 
lah, bik'eh-oonih t'agedgo 
t'eyah bahhigiat'e'i daz- 
tsahh. 

9 Halah, lah bik'eh-o o nili 
t'aged hinisna hit'eh: ni- 
dih bik'eh-o'onili hazlih'go 
bahhigiat'e'i ei na'ho nih ako 
indah sih dase'tsahh. 

10 Indah t'a ei bik'eh-o'o'- 
nili ailyah yeni' ei beh inah 
biniyeh ni'sin hit'eh, sil be'- 
hozin'go ei anineh bah lanh'; 

11 Halah, bik'eh-o o nili beh 
bahhigiat'e'i sinia indah t'a 
ei yeh sishihh'. 

12 Ako di bik'eh-o'o'nili ei 
diyin, indah bik'eh-oonili 
yehas'ani ei aldo* diyin at'eh, 
indah t'a-ako-giat'eh, indah 
t'aiyisi ya'at'eh. 

13 Da' a'kos ha'at'i-dah ya'- 
at'e'hi beh aninego sic'ih' 
al'yah? Dodah lanh'. Ha'- 
at'i-dah ya'at'e'hi beh bahhi- 
giat'e'i yidoltse'li t'eyah ei 
anineh sic'ih' a'yolii, ako di 
bik'eh-o o'nili yehas'ani beh- 
go t'eyah bahhigiat'e'i t'ai- 



I yisi bahhigiat'ego be'hodo- 
ziht. 

I 14 Halah, nihil bedaho'zin 
bik'eh-o o nili nilc'ih at'eh : 
nidih sih t'eyah yizci'ni nis- 
lihh, bahhigiat'e'i bic'ih* na- 
haznih'i. 

15 Halah, do adesnil'gi asnil: 
indah adesni'li ei do asnil' 
dah; nidih bik'e-dinisnih'igi 
ei aslil. 

16 Ako ha'at'i-dah do ades- 
lil yen' ei aslil'go, k'adt t'e- 
yah bik'eh-o o nili at'e'i t'aa- 
ni ya'at'eh lanh' ni'sin. 

17 Jo'akon, k'adt ei do t'a 
sih ast'ih dah, nidih bahhi- 
giat'e'i siyi'di holo'ni. 

18 Halah, sil beho'zin siyi'- 
di (sits'is biyi'diigi) ya at'eh'i 
at'din : beh a'desni'li ei se 
holoh nidih ha'at'ego ya'- 
at'ehi adolni'li ei do sil be'- 
hozihh' dah. 

19 Halah, ya'at'ehi adeslil 
nisihh' nidih ei do asnil' dah: 
ado bahhigiat'ei do adeslil 
dah nisihh' nidih ei asnil. 

20 Ado k'adt do adesnil'gi 
asnil li, ei do t'a sih ast'ih 
dah, hidih bahhigiat'ei siyi'di 
holo'ni ei at'ihh. 

21 Ako behaz ani sil be'ho- 
zin', ya'at'ehgo adesnil' hidih 
bahhigiat'e'i ei sil holoh. 

22 Nidih bik'eh-o o nili God 
bih'igi t'aiyisi bahh sil ho'- 
zoh, dineh ayi'di sizi'ni bi- 
k'ehgo : 

23 Nidih sits'is behadit'e 

253 



7: 24 



ROMGI KEDAHATINI 



8: 11 



biyi'di behaz'ani nanal_a' sil 
be'hozin', ei beh nitsiskesgo 
behaz*ani yil alk'edi nih, in- 
dah ei behaz'ani banhigi 
o'o'lil'igi, sits'is biyi'di holo- 
ni, bic'in* yisnan nislingo 
yisilos. 

24 Dineh t'aiyisi bideg aho- 
dzai anist'eh, hai'san* di 
ats'is dadotsa'li bits'ando 
yisdah'-sidoltel? 

25 God bic'in' alieh' ni'sin, 
Jesus Christ Bi'dahonilni'hi 
beh. Ako t'a sih sintse'kes 
beh bik'eh-o'o'nili God bih'- 
igi bik'eh honis'inh'; behaz- 
ani banhigiat'eh'igi t'eyah 
ats'is beh. 

WOLTAl 8. 

1 Kot'e banh k'adt t'aaltso 
Christ Jesus yiyi'di daholon'- 
igi do banhigiat'e'i beh ban'- 
dahodof int dah. 

2 Halah, behaz'ani Nilc'ih 
Diyini bits'andoigi, beh-ina- 
ni Christ Jesus bih'igi beh 
banhigiat'e'i indah anonet 
bil behaz'ani bits'ando do-si- 
hodit'i'go a'silah ei'banh. 

3 Halah, bik'eh-o'o'nili do 
ha'at'i-dah la* yileh' dah, ei 
dazci'ni do dabidzil' dahgo 
ei'banh, God t'a bih biye' ha- 
dayil'a', ei t'a banhigiat'ego 
yizci'ni nahalin'go, ei banhi- 
giat'e bah, ako yizcini bl 
banhigiat'e'i beh banahas'- 
t'ind. 

4 Ako bik'eh-oVni'li t'a-a- 

254 



ko-giat'ehigi bik'eh adani- 
t'e do; ei do banhigiat'ego 
yizci'ni k'ehgo dayinikahi, 
hidih Nilc'ih Diyini t'eyah 
bik'ehgo. 

5 Halah, t'aaltso dazci'ni 
yidaholni'hi, ei t'a dazci'ni 
k'ehgo adat'eh; nidih t'aal- 
tso Nilc'ih Diyini yik'ehgo 
adat'eh, ei Nilc'ih Diyini beh 
holoni yik'ehgo adat'eh. 

6 Halah, t'a ocil'igi k'eh- 
go ada'hononi'ni ei anineh 
at'eh; nidih Nilc'ih Diyini 
bida'hononi'go ei inah indah 
hozo'ni at'eh. 

7 Halah, t'a dazci'ni k'ehgo 
nitse'hakesi ei beh God jo- 
dla'i at'eh: ado ako'dat'e ei 
bik'eh -oVni'li God bih'igi 
beh do bidade't'i' dah, do ni- 
dih yik'eh daholcil a'dat'e 
dah. 

8 Kot'e banh t'a ats'is k'eh- 
go adajit'e'i do God bildaho- 
jo'sohh at'e dah. 

9 Nidih nihi t'eyah Nilc'ih 
Diyini bi honolonh, danihi- 
dizcin yengi at'ego ei dodah, 
di t'aanigo God bih Nilc'ih 
Diyini nihi holon. Ado k'adt 
dineh t'a-hai'-dah Christ bih 
Nilc'ih Diyini be-at'dingo ei 
do bi jilin' dah. 

10 Ado indah Christ nihiyi*- 
go ei ats'is daztsanh, halah, 
banhigiat'e ei'banh ; indah 
Nilc'ih Diyini inah silih'go, 
halah, t'a-ako-giat'e ei'banh. 

11 Nidih Jesus daztsanden 



8: 12 



ROMGI KEDAHAT'INI 



8: 25 



ne'idisa'i bih Nilc'ih Diyini 
nihiyi'di hazlin'go, t'a bih 
Christ daztsan'den ne'idisa'i 
atdo' danihits'is dadotsa'H 
dahanago aneidodlil, bih Nil- 
c'ih Diyini nihe dahazlih'i 
beh. 

12TI Ei'banh dasik'iso bahh- 
adaz'a'i danidhhh, dazci'ni ei 
do bic'in* dah, dazci'ni k'eh- 
go inani ei dodah. 

13 Halah, ats'is bik'ehgo 
dahinohnago ei danohne' do- 
le!: hidih Nilc'lh Diyini beh 
ats'is ani'li nidaltsed'go t'e- 
yah dahinohna dolel 

14 Halah, t'a a'nelt'e'gi God 
bih Nilc'lh Diyini dabidezez- 
go ei t'aaltso God ba'alcini 
a'dat'eh. 

_15 Halah, na nil yeh hitse'- 
kesi bik'e nihil nahoye doleli 
ei do nihailya dah, hidih Nil- 
c'ih Diyini beh-eho'zini ei 
nihailyah, ei' beh Eb'ba, ni- 
hita, dadi nih. 

16 Ako God ba'alcini dani- 
dlin'igi ei Nilc'ih Diyini t'a 
bih, nihi nihi nilc'ih do' bil 
beho'zin: 

17 Ado alcini danidlih'go 
nihi dadoleli, God bih'igi ni- 
hi dadoleli, indah Christ bil 
t'ala' nihi dadoleli; t'ala' hoi 
tidahwisi'nigo ako indah al- 
do' ayoat'e'i t'ala' danidhh' 
dolel. 

18 H Ako bantsis'kesgo di 
k'adt holzis'igi biyi' tiho'nih'- 
igi do-bahh-i'lih'go, beh ayo- 

, [Navaho] IT 



anit'e dolel'igi be'hodozihli 
do bil alhahh no'nil at'e dah. 

19 Halah, God ba'alcini da- 
ni'li'ni be'dahodozihligi ei 
a'dalyai t'aiyisi hidayollgo 
yiba' adat'eh. 

20 Halah, a'dalya'i ei do- 
dina'go behaz'ahh, do t'a hoh 
daha'nik'eh dah hidih, t^a bih 
t'a akot'ego yantsez'kezgo 
ei'banh, ado t'a ei yeh hida'- 
dino'hih. 

21 Halah, a'dalya'i aldo* t'a 
bi'ni' hidakai do, anonel'go 
o'o'dihli bi idli'ni bits'ahdo, 
God ba'alcini ayoat'e'i t'a-ji'- 
k'eh yeh a'dat'ehigi bitah- 
jih'. 

22 Halah, nihil bedaho'zin 
di'jihgo a'dalya'i t'aat'e-hi- 
t'eh adinih na'adzil bil yik'e 
dadi'nih. 

23 Do t'a ei t'eyah dah, hi- 
dih nihi aldo' Nilc'ih Diyini 
bits'ahdo altseh nest'ani ni- 
he holo'ni, ts'ide t'a nihi a'yi'- 
jih' da'dini'ni'ni, ei beh-e'ho- 
zihli biba' adanit'eh, ei di da- 
nihits'is beh yisda'-hido'nili. 

24 Halah, nihi naho'dino'- 
ni'ni beh yisda'-hikah : hidih 
hidi'no'nih yit'ini ei do na- 
hodino'nih at'e dah: ako di- 
neh ha'at'i-dah joih'go ha'a- 
t'isah' biniyeh t'a ei beh 
nazdino'ni' do? 

25 iSlidih ha'at'i-dah do-de- 
t'inigi beh hida'dini'go ako 
t'a ei biba' hadainilni go ada- 
nit'eh. 

255 



8: 26 



ROMGI KEDAHATINI 



8: 39 



26 If T'a akot'ego Nilc'ih Di 
yini aldo 

yeh niliika-aJiilyed, halah, 
haat'i-dah bika sodadilzin 
do yen', do niliil bedaho'zin 
dah, nidih Nitc'ih Diyini t'a 
bih nilia sodilzin, jidini'go 
ha at'i-dah do-beh - ha'odzih 
at'e'j beh. 

27 Indah t'a bih daajeih hai- 
sid'igi ei Nitc'ih Diyini yi- 
ni'zini bit beho'zin, God yeh 
nihwiahi bik'ehgo dadiyi'ni 
yah' sodilzin ei'bahh. 

28 Ako nihil bedaho'zin 
t'aaltsoni ani'li ei yaat'eh 
nina'hadleh, ei God ayoada- 
yoni'ni dabic'ih', t'a ei bi'- 
daasnih'i, t'a hoh ha a'dado- 
nili bik'ehgoigi. 

29 Halah, dahodole'li t'a bil 
beho'zingo aldo* binahodziz- 
anh t'a haye' at'ehigi a'da- 
donilgo, ei bih bik'iso lah'i 
bitah altseh yizci'ni nihn' 
do. 

30 Na bilahgo ei yinahaz- 
an'igj aldo' yiyi'ked: ado ei 
yiyi'kedigi aldo' ya'at'ehgo 
ast'e-yilah: ado ei yaat'ehgo 
ast'e-yilaigi aldo' ayoat'ego 
a'yilah. 

31 Tf Ha'at'isah' dadidinit 
ako, di kodat'ehigi bahh? 
God nihic'ijih nilih'go hai'- 
sah' ako nihi dilkal' dolel? 

32 T'a biye' nidih ya'idlego, 
ei t'aaniltso nihic'ahh ayit- 
tihh, ha'at'egosah' ako do t'a 

256 



ei bil aldo' ha*at'i'hi-dah t'a- 
do-danihidzil'igi ; ji'k'eh nihayidonil' dah? 

" 33 Hai'sah' God ast'eninil- 

ti'ni haat'i-dah yik'ididoal? 
Ya'at'ehgo-ast'e'-oli'li ei God 
at'eh. 

34 Hai'sah' ei a'nahodoah? 
Christ lahh', daztsah nit'ehi- 
gi, aou, lahh', daztsahdeh 
na'ho'ni'i, ei God bih nisha- 
jih* dasidah'igi, t'a ei aldo' 
niha sodilzin. 

35 Hai'sah' Christ bih beh- 
ayoooni'ni yits'a'-nihidonil? 
Da* ac'ih'nahwi nah, tiho nih, 
ak'e-dinih', dicin, te'e'ihh, na- 
ha'dzit, diltlis'is? 

36 T'a beh-ak'eascin yehgi 
at'ego, Ninina t'aakwi jihh 
nihidotsil; dibeh hidotsili na- 
halingo nihil ol'ta'. 

37 Dodah, di t'aaltso kot'e 
nidih ayoanihoni'ni beh a- 
k'eh-hididle'hi bilahgo dani- 
dlihh. 

38 Halah, t'aiyisi nizih'go ei 
anonel' nidih, inah nidih, di- 
yingo-hidara'i nidih, t'aake'- 
ego bidaholni'hi nidih, alah- 
jih' bidaholni'hi nidih, haa- 
t'ihi-dah k'adt daholo'ni ni- 
dih, ha at'ihi-dah dahodole'li 
nidih, 

39 Da wo'dahdl nidih, da 
wi'yahdi nidih, indah a'dal- 
ya'i nidih t'ado la' yinel'a'ni 
dah God bih beh-ayoo o ni'ni, 
Christ Jesus Bi'dahonilni'hi 
biyi gi, yits'a nihidonili. 



JAN BIKTHGO AHODONrLI 
BE'HOZI'NI 



WOLTAl 20. 

1 Ado indah ya'dilhil biyi*- 
deri'diyin nidal'ai la' hada- 
holergo yiltsanh, ako aan 
donihodzani beh-anditin'hi 
yotinl'go indah bes-daholza - 
i ayoat'e le'i dahyolel. 

2 Ado ako naye bahadzi'di 
yeni' yiyiltsod, ako di'di t'a 
ei tris behode'zizi at'eh, t'a 
ei Ini'zin-beh-boholni'hi, in- 
dah Ak'ihodiahi yeni' t'a- 
lah'adi mil na'haijih' ye'ez- 
tl'ohh. 

3 Ado a an donihodzani ye- 
ni' biyi' go'ne* iyiyil'han, ado 
yida'di'nil'kalgo yida'dini'- 
dlez, t'ado al'ah dadine'e bin- 
jilo'i dolelgo biniyeh, lahdi 
mil nahai bi'gah azlih'go in- 
dah t'o konagan'ijin' be'di- 
docil lahh'. 

4 U Ado bik'idaasda'hi-bi- 
kado-nahat'e'i yiltsanh, ako 
ei yika dahnahaztahgo yil- 
tsanh, ado ei an'dadot'inlgo 
badet'ahh; halah, ei Jesus 
ya'dahalne'go, indah God bi- 
zad, ado naldlosi do yic'ih' hi- 
dahasla% ado bih dines cin ; 
ado dabitagi indah do nidih 
dabi'la'k'egi ba daasdzo'hi, ei 



binina dabih tsi-ts'in fii'da- 
hidinil yeni*, ei bl naazi'ni 
deiltsanh; ako ado Christ yil 
dahanago indah hidant'ago 
lah mil na'hai. 

5 Nidih la' daneznah'igi ei 
t'ado hi'dahina'hi, lah mil 
bi'gah na'haigo indah, ako 
di'di altseh nadido'ja'hi at'eh 
lahh'. 

6 Di altsed nadido'ja'hi bi- 
yi' atah jiH'ni ei jidiyin in- 
dah hak'ihojidlih: ako ei t'e- 
yah akedeh-aninehigi do 
bidilni' dah, nidih eit'aaltso 
God indah Christ ya nadail- 
nih'hi dadolel, ado yil hi- 
dant'ago lah mil hi'dohah 
lahh'. 

7 Tl Ado lah mil hi'dohah'igi 
bi'gah azlih'go Ak'ihodiahi 
niyah'- sitihden be'didocil 
lahh, 

8 Ado c'idogalgo nahasdzan 
bikagi din'go haz'an'igi al'an 
dadine'e yinaalo' do, ado Gag 
indah Megag dine'e alk'idi- 
yoljah: ako ei adanelt'e'i to- 
hitel bahhgi sei'igi nahalin. 

9 Ado ako ei t'aaltso na- 
hasdzan bika t'a-ahoniltel- 
hit'eh adahaskai'go, ado di- 

257 



20: 10 



AHODONILI-BEHOZrNl 



21: 4 



yin dine'e kedahta'ini, indah 
kin-harago ayoonin'igi yi- 
nas'ziz: a'kohgo ya'diffiil bi- 
yfden God, kon' hadeidil- 
nodgo ei abis'dind. 

10 Indah Infzin-beh-bohol- 
ni'hi inaVlo' yenf t'eyah 
tseh-likon'igi indah kon'-bil- 
be'ek'idt biyi' go'ne* ahol- 
gan', ako t'a akwe'e ei nal- 
dlosi indah ahodoni'li t'aa- 
dzago ya halnee sikeh'idi, 
ado jjn'go indah tl'ego hol- 
ago tihojonih' dolelgo bini- 
yeh. 

11 Tf Ado ayoat'e bik'idaas- 
da'hi ligaigo yiltsahh, ako 
bik'idadzizda'i ei hanih bi- 
ts'ahdo nahasdzan indah ya'- 
dithil yo'eldoh, ako t'ado ba 
haz'an'igi dah. 

12 Ado ayoadat'eh indah 
do-ayoadat'ehigi daneznah 
yeni* ei God yidahdeh nida- 
zih'go yittsanh; ado naltsos 
ah a'dalyah, ado nanata* ah 
ananal'yah, ako ei holago 
inani badadest'ani dabi'zi' 
beh siah lahh': ako danez- 
nan'igi t'aaltso ban'dahas- 
t'ihd, a'dadzidzaigi, naltsos 
bik'i n'dahasdzo yeni* bik'eh- 
go. 

13 Ado daneznago_ taiyi'di 
hidazje yeni' ei to-hitel altso 
ha'yistl'id; ado anineh indah 
he'diz (ei hoye'go tihonih 
haz'ahh yolye'i) aldo' danez- 
nah yeni' yedeidezcit, ako ei 
t'aaltso dineh t'ala'i hitin'igo 

258 



ha n'dahast'ihd, a'dadzidzah 
yeni' dabik'ehgo. 

14 Ako ado anineh indah 
he'diz yolye'i ei koh' bil-be*- 
ek'idt go'ne' ahestl'id. Ako 
di'di ei akedeh anineh at'eh 
lahh'. 

15 Ako t'a-hai'-dah di hol- 
ago-inani naltsos beh sian'i- 
gi biyi' ha'zi' do bik'i yis 
dzoh'igi ei koh'-bii-be ek'idt 
go'ne* a'hodistl'id. 

WOLTAl 2i; 

1 Ado ya'dilhil a'nidigi in- 
dah nahasdzan a'nidigi yil- 
tsahh: halah, ya'dilhil atseh 
yeni' indah nahasdzan atseh 
yeni' ei yo'eldoh ei'bahh; in- 
dah to-hitet aldo* as'dihd. 

2 Ako sih, Jan nisli'ni kin 
diyingo hal ahigi ei Jerusa- 
lem a'nidigo, ako ei God 
bits'ahdo, ya'dilhil biyi'den 
yildoh'go indah ast'elya'go, 
asdzani la* ba'igeh'go ba has- 
tin yiba' ast'e-adilya naha- 
lingo yiltsahh. 

3 Ado ya'dilhil biyi'deh azih 
ye'go beh haodzi'go dise- 
ts'ahgo anih: Jo'akon, dineh 
bitahgi God bagan siahh', 
ado ei yil ke'hat'ih do, indah 
bih dine'e nihh' do, ado God 
t'a bih bil hijildeh' do, ado 
dabih God jilih' dolel. 

4 Ado dahana bits'ahdo 
ani'k'esto* ei God han'deidol- 
tsih; ado adi anineh at'din 
do, yini' hidih, cah' hidih, ado 



21: 5 



AHOl )ONILI-BEHOZrNI 



21: 15 



adinih' nidih at'din dolel: 
halah, atse'dan a'dahot'eh 
yeni' ei bil yo'ahoyah ei'- 
banh. 

5 Ado ei hoh bik'idaasda'hi- 
bikado-na'nit'a'i bika dah- 
dzizdah'igi azdi'nid, Jo'akon, 
ts'ide t'aaltsoni a'nidigo as- 
leh'. Ado asidi'nid, Ak'eil- 
cih': halah, di sadigiei t'aani 
indah do woc'id dah. 

6 Ado anasido nid, K'adt al- 
tso a'dzah. Ako Alfa indah 
Omi'ga, ei behodezt'i'i indah 
benihont'i'i nislihh'. Ado t'a 
diba dzizlih sin ei t'a-ni'- 
k'eh inah-toh ha'li'ni ha di- 
desal. 

7 Ei la'dah ak'eh-dzidesdlin 
sin t'aaltsoni bi'dolel; ado ha 
God nislih' do, indah hoh t'e- 
yah siye' jilih' dolel. 

8 Nidih hidaldzid'igi, ado 
do-da odlan'igi, ado ba'daho- 
doni'hi, ado dineh nideltse'- 
di, ado aljil'ni yil danilin'igi, 
ado nidilnih yandakai', ado 
eilyago yic'ih' nidaha'la'i, 
indah dabiyoc'idi t'aaltso, ei 
beek'idt koh' indah tseh'- 
koh' litso'igi bil hodok'ahligi 
ba'ndahaz'ahh: ako ei ake- 
deh anineh at'eh lahh'. 

9 H Ado diyin hidal'a i tsos- 
ts'itgo lets'a yeh dahda'i'- 
kah, ako ei tsostsltdi tida- 
hwizdoni'hi biyi' lanh', ako ei 
t'ala'igo sic'ih' yalti go sa ni- 
yah, ako anih : Hak'go, as- 
dza'ni ba asge'hi, ei Dibeh- 



Ya'zi yolyeh'igi be asdzah 
di'nihhl. 

10 Ado nilc'ih nishh naha- 
lingo sil dahdiaz, dzil ayo- 
at'eh indah ninez' le'i bic'ih*, 
ako ado kin ayoat'e diyingo 
halahigi, ei Jerusalem lahh' 
nis'ih'go a'silah, ako ei ya'- 
dilhil biyi'deh, God bits'ahdo 
yago yildoh', 

11 God beh~bits'a-dinK'di 
beh holoh: ei beh-bits'a-din- 
li'di t'eyah tseh i'lih'go bik'i- 
niz-didladi giat'eh, ts'ide t'a 
jasper nidih • nahalin, ako ei 
tseh-ga-dindi'ni nahalin. 

12 Ado bih naastl'ini ei 
ayoat'eh do bahh ni'zad, ado 
nakits'adahgo dadilkal; ado 
t'a dan-dadilkal'igih diyin 
hidara'i nakits'adahgo na- 
zihh'; ado yi^'zi' bika-das- 
dzoh, ako ei Izrel ba'alcini 
nakits'adahigi dine'e dabi'zi' 
adat'eh lahh'. 

13 Ha'a ahjigoh dadilkal ta 
lahh ; ado na'hokohs'jigoh 
dadilkal ta lahh', ado sa- 
daahjigoh dadilkal ta lahh', 
indah eiahjigoh dadilkal ta 
lahh'. 

14 Ado kin-harahigi bih 
naastl'ini biyadeh beh-hao- 
tl'ini ei nakits'adah alk'i yis- 
tl'in lahh' ako ei Dibeh-Ya'- 
zi yolye'i nakits'adahgo ba'- 
dal'adi dabi'zi' biyi' lahh'. 

15 Ado ei sic'ih' yal'tilgi 
o'lah lo'k'ago yeh kin-hal- 
ahigi indah dadadilkal, in- 

259 



21: 16 



AHODONILI-BEHOZI'NI 



21: 27 



dah binaastrinigi yidadi'nol- 
anl biniyeh yotinl lanh'. 

16 Ado kin-hal-ahigi ei bi- 
nagi dingo na'hodzizk'ih na- 
Halin, ado nase ei nanigo 
t'a bil alie-ni'zah: ako lo'k'a 
yeni' beh kin-halahigi yi'- 
nel'andgo asdlaadahdi tsin- 
sitanh' lanh'. Nase ado na- 
ni'go indah de'go ei t'a ahi'- 
daneran lanh'. 

17 Ado bina'astrinigi yi*- 
nel*and, nif en nezna din do'- 
baan diz'din, do'ba'an din 
ku_^bit (ei ac'ozla do a' la* bi- 
la'tahjin* olye',) dineh bi- 
k'ehgo inelanhigi, ako ei 
diyin nidal'a igi la'. 

18 Ado beh bina'astFinigi 
ei jasper tseh beh: ado kin- 
halahigi t'eyah o'lah lanh', 
ako ei tseh'-soh' niltoligi na- 
halin. 

19 Ado kin-hal ahigi binas'- 
tl'ini biyadi yistFinigi ei tseh 
dai'lin'igi aFah adat'elgo beh 
ha'dilyah. Atsed yistFinigi 
ei jasper at'e lanh'; akedeh- 
igi t'eyah ei saf fair; ado ta- 
igi ei kalse'doni indah dih'- 
igi t'eyah e'merald: 

20 Asdlalgi ei sarda'nix ; 
hastah'igi ei sar'dias; tsos- 
ts'idigi ei krisolait ; tsebi'- 
igi ei be'ril; nahast'ei'igi ei 
to'paz ; neznaigi ei kriso- 
pre'sas ; lats'adahigi ei ja'- 
sinth; nakits'adahigi ei a'- 
methist. 

21 Nakits'adah dadadilkal'- 

260 



igi ei dici'li i'lih'igi nakits'a- 
dah go at'e lanh'; ado dada- 
dilkali ei t'a daniFan t'ala'i 
dici'li i'lin'igi adat'eh : ado 
kin-halahigi bitahgo ha'da- 
hodit'i'i ei t'aat'eh o'lah lanh', 
tseh'-soh' binika dindi'ni na- 
halingo. 

22 Ado ako'ne'e kin-bl-so- 
hodizi'nl t'ado la' yiltsan' 
dah : halah, Boholni'hi God 
T'aaltso-Yinel'a'ni indah Di- 
beh-Ya'zi yolyeh'igi ei a- 
kwe e bi-sohodizi'ni ni'lihh'. 

23 Ado kin-hal*ahigi ei jo'- 
honaai indah olje hidih beh 
at'din beh bi'dindin dole'li: 
halah, God beh bits'adinli'di 
ei beh adindi'ni at'eh ei'- 
bahh; ado Dibeh-Ya'zi yol- 
yeh'igi ei akwe'e beh adin- 
di'ni at'eh. 

24 Ado ei fiidezdi'ni ei bi- 
yi'gi at'ah dadine'e yisda'- 
bidishil'igi hidakai' do: ado 
nahasdzan bika nat'ani dani- 
lin'igi ei yeh ayoadat'ei in- 
dah yeh ildani'li'ni yil yah 
adahakah dole!. 

25 Ado jingo ei dadadilkal- 
igi do al'c'ih* a'ndal*ihh' dah 
do: halah, akwe'e tl'e at'din 
dolel, ei' beh at'eh. 

26 Ado al'ah dadine'e yeh 
ayoadat'ei indah yeh il-da- 
ni'li'i yil yah adahakah 
dolel. 

27 Ado ha'at'ihi-dah nida- 
yilcohhigi, ado haat'ihi-dah 
ba'hodoni'hi yandakai'igi, 



22: 1 



AHODONILI-BEHOZFNI 



22: 11 



ado woc'id adeile'i ei t'aiyisi 
do ako'ne* yah ahokah at'e 
dah: nidih Dibeh-Ya'zi yol- 
ye'i bih naltsos hoi ago inah 
biniyeh biyi' bik'idasdzoh'- 
igi t'eyah. 

WOLTAl 22. 

1 Ado toh niltoligo ei inah 
loh lanh',tseh-gadindi'ni na- 
hahngo bisdiltol, bik'idaas- 
da'hi-bikado-nahate'i God, 
indah Dibeh-Ya'zi yolye'i 
bih'igi bits'ando c'inilin'go 
sic'in* ayHsh. 

2 Kin tahgi_ ha'dahodit'ilgi 
alni'gi ado toh nihn'igi al- 
ts'ahhjih ei inah-tsin sikad, 
binest'ah' nakits'adah al'ah 
adat'ego bahh na'hodlel 
lahh', ado t'ala'i na'hidizid' 
bik'eh binest'ah' bahh nan'- 
t'ihh: ado tsin bih t'ahigi 
t'eyah al'ah dadine'e na'idi- 
yiljeh biniyeh lahh'. 

3 Ado beh acohh'igi yeni' at'- 
dindolel: hidih bik'idaasda'- 
hi-bikado-nahat'e'i God bih'- 
igi indah Dibeh-Ya'zi yolye'i 
bih'igi t'eyah akwe'e holoh' 
do; ado bih hidal'a'i ei ba' 
hidal'a' dolel: 

4 Ado ei t'aadziltso binih da- 
join' do; ado bi'zi' ei dahata- 
gi bik'idasdzoh dolel: 

5 Ado akwe e tl'e at'din do; 
ado a'k'a-koh* indah jo'ho- 
naa'i hidih at'din dolel; ha- 
lah, Boholni'hi God ei ba- 
adinildin' do ei'bahh: indah 



ei t'aaltso hol'ago hidant'a 
dolel. 

6 Tf Ado ei asidi'nid, Di sad- 
igi t'aaltso t'aani indah do 
woc'id dah: ado diyin aho- 
doni'li yadahalne'i bih Bohol- 
ni'hi God bits'ahdo bih diyin 
nal'a i dahidil'a', bih hidal'a'i 
bic'ih, ei t'a hah'hah adaho- 
doni'li ye'ho'sihh biniyeh. 

7 Jo'akon, sih, tsihlgo de'sal, 
t'a-hai'-dah di sadigi indah 
di naltsos bits'ahdo ahodo- 
ni'li ba hanelgi baahojil- 
yah'go ei hoi hozoh' dolel. 

8 Tf Ado sih, Jan nisli'ni ei 
di a'dadzaigi yiltsahh indah 
disets'ah. Ako disets'ahgo 
ado yiltsahgo di diyin hidal- 
a'i sil e'ho'sihdigi bike'tsin- 
jih' nes'jol ado bic'ih' sodi- 
deszihl biniyeh. 

9 Ado asidi'nid, Yiniih'go, 
do adinil' dah: halah, t'ala' 
bil nanilVi nishhh ado ni 
k'iso ahodoni'li-yadahalne' 
aldo' ei'bahh; ado t'aaltso di 
naltsos biyi' sadigi yaa'da- 
halyani aldo*: God t'eyah bi- 
c'ih' naho'lah'. 

10 Tf Ado asidi'nid, Di nal- 
tsos bits'ahdo ahodoni'li ba- 
ho'ni'i ei sadigi t'ado al'c'ih' 
ini'sini: halah, ei k'adeh ba- 
holzis. 

11 Ako t'a-hai'-dah t'a-ako- 
giat'e'i do dzini'zini ei ho'ni'- 
di t'a-ako-giat'e'i do dzini'zin 
dah: ado ha'i'hi ei ho'ni'di t'a 
haih: ado bahhigiat'e-hahh- 

261 



22: 12 



AHODONILI-BEHOZrNI 



22: 21 



at'dini ei ho'nfdi banhigi- 
at'e - hanh - at'din : ado t'a- 
hai'-dah jidiyin sin, ho'ni'di 
t'a jidiyin le'. 

12 Ado jo'akon, sih tsinlgo 
de'sal, ado dineh t'a da nil- 
an a'dadzidzaigi bik'ehgo 
na'hidesle'li ei bil deyah. 

13 Ako sih ei Alfa indah 
Omi'ga nisMh, altseh'igi in- 
dah akedehigi, beh hodezt'i'i 
indah beh nihont'i'i. 

14 Ado bii daho'zon dole'li 
ei yehas'ani yik'ehgo adani'- 
li, inah-tsin bahizdokahigi 
indah kin-hal-ahigi bicin* 
dadadilkaldeh yah ahizdo- 
kahi beh haz'ah dolel. 

15 Ako nidih tl'odi t'eyah le- 
cahi indah nidadilni'hi, ado 
atjilni yil dani*lin 'igi, ado di- 
neh hideltse'di, ellyago yi- 
c'in' hidaha'la'i, indah t'ala'i 
nitinigo woc'id bit ya'ada- 
t'ehgo adel'i'ni daholohh. 

16 H Ako sih, Jesus nisli'- 
ni diyin sandal'a'i nihic'ih* 
il'a*, di a'hodzaigi, ats'a-da- 
haskai a'la-hidadle'hi yeh yil 
hodolni biniyeh, Devid ba'al- 
cini dahilci'hi la' indah bih 
ke'tl'ol nislinh', ado abi'nigo 
son* bitsVdinli'di. 
1711 Ado Nilc'ihDiyini indah 
262 



asdza'ni-baasge'hi, Hak'go, 
nih. Ado ha'ni'di t'a-hai'-dah 
azdizts'ah sin, Hak'go, nih. 
Ado t'a diba jilih' sin ha'ni'di 
jigah. Ado t'a-hai'-dah si- 
ni'zin sin ha'ni'di inah toh 
t'ani'k'eh jidodlinl. 

18 H Halah, ahodoni'li-yada- 
halnel di sadigi ei beh di- 
neh t'aaltso deidits'a go bil 
hasne', ako t'a-hai'-dah di- 
neh la* di naltsos bik'ine- 
hesdzo'igi lahdeh bi'jiah'go 
God aldo* beh alihodidolni'li 
ha yi'doal: 

19 Ado t'a-hai'-dah dineh 
la* di sadigi, ei ahodoni'li ba- 
ho'nelgi naltsos bits'ando la' 
bizdiah'go, God aldo* naltsos 
bl hoi ago inah beh ha' haz- 
ah yeni* hats'edidoal, ad*^ 
diyingo kin-hal ahigi bits'an- 
do dah, ado di naltsos bi- 
yi* beh-ak'eascin'igi bits'an- 
do aldo*. 

20 Tf Ako di la* ahodoni'li 
yeh hahasdzi'igi anih: T'aa- 
ni tsinlgo de'sal. Akot'e le*. 
Akot'e le*. Boholni'hi Jesus 
adeh dinal. 

21 11 Bi'dahonilni'hi Jesus 
Christ bih beh ajoba*i t'aa- 
noltso nihe holon' do. Ako- 
t'e le*. 














'^m^'WMi^ 






m^tdM-'^Mm 












fi'iSP^'' 






11 










'^'■'■■:''^":M^& 







mm^Awmm 

_/•- '','. V\ ■>,)• 'i' ■-.-f' ^'f^ \,K ■■':"!■■< -Xl*. ' 

mmmmm-